(p. 12) antarlāpi antarlāpi. [Skt.] n. A kind of puzzle, riddle or question which contains the solution or answer in itself. విడికథవలె అతికఠినమైన ప్రశ్నలు ఉత్తరములుగా మండేటిది. e.g. క' శ్రీకాంతునిదినమెన్నఁడు రాకొమరునికెద్ది ప్రియము రథతిథియెన్నం డేకొలదినన్నమరుంగును ఏకాదశినాఁడు సప్తమేడేగడియల్. ' శ్లో' కాశంభుకాంతాకిముచంద్రకాంతం, కాంతాముఖంకింకురుతేభుజంగః, కశ్శ్రీపతిఃకావిషమాసమస్యా, గౌరీముఖంచుంబతివాసుదేవః. '

(p. 92) avagaḍamu ava-gaḍamu. [Skt.] n. Peril, danger, evil, mischief. అపాయము, చెరువు. అగడము, అకార్యము. 'మోసము వచ్చుట యరుదే యీసునతద్గర్వ భాషలిచటి సృగాలా గ్రేసరులపై తురేవిను మాసమయముసుమ్ము దొరలకవగడమరయన్.' P. iii. 368.

(p. 463) jāyamāsamu jāyamānamu. [Skt.] adj. Which is got or produced, కలుగుచున్న. నిర్హేతుకజాయమానకటాక్షము unmerited kindness.

(p. 463) jāyamāsamu jāyamānamu. [Skt.] adj. Which is got or produced, కలుగుచున్న. నిర్హేతుకజాయమానకటాక్షము unmerited kindness.

(p. 492) ḍamānu ḍamānu. [Tel.] n. A sail. డమాను మాసము the sailing season. డమానుతాడు the principal rope that supports a sail.

(p. 521) tāṭi or తాడి tāṭi. [Tel. Infl. of తాడు.] adj. Belonging to the palmyra tree. తాటి చెట్టు taṭi-cheṭṭu. n. The Palmyra Palm tree. Brab tree, or Fan Palm tree. Borassus flabelliformis (Watts). పోతు (male) and పెంటి (female) తాటిచెట్టు are two kinds. గొడ్డుతాటిచెట్టు or రామతాటిచెట్టు deformed trees of this species supposed to have magic properties. తాటిపిట్ట tāṭi-piṭṭa. n. The Ashy Swallow-Shrike. Artamus fuscus. (F.B.I.) తాటిబెల్లము sugar made from the juice of the palm tree. తాటిచన్నులు or తాటివెన్నులు the flowers of the palm. తాటికట్టెడ or తాటిగిరిపాము tāṭi-kaṭṭeḍa. n. A snake found on the palmyra trees. తాటిపడగవాడు an epithet of Balarāma or Bhīshma. తాటిరిక్క the constellation called జ్యేష్ఠా. తాటిరిక్కనెల the month called జ్యేష్ఠి మాసము.

(p. 632) nabhamu or నభస్సు nabhamu. [Skt.] n. The sky, or atmosphere. ఆకాశము. నభస్యము nabhasyamu. n. A name of the month Bhadrapada. భాద్రపదమాసము. A. iv. 172. నభస్వత్తు or నభస్వంతుడు nabha-svattu. n. Air, wind. వాయువు, గాలి, నభోపథమందు in mid heaven, in the vault of heaven. నభోవచనము nabhō-vachanamu. n. A voice from heaven.

(p. 641) nāgamu nāgamu. [Skt. from నగ a hill.] n. Lit: That which pertains to a mountain. A serpent, పాము. Particularly, a cobra. An elephant, ఏనుగు. Various species of పాములు are called కంపునాగము, చింత N. దుంప N. పీత N. శంకు N. జొన్న N. కృష్ణ N. కోడె. N. adj. Large, పెద్ద. When used as the second part of compound, (సమాసము) it means Excellent. శ్రేష్ఠము. నాగకంకణుడు nāga-kankanuḍu. n. Siva who wears a 'bracelet of snakes.' నాగకేసరము nāga-kēsaramu. n. The small tree termed Mesua ferra. Rox. ii. 605. నాగగన్నేరు a large species of Oleander. నాగగొలంగ nāga-golanga. n. A plant called Murraya exolica. Rox. ii. 374. నాగజెముడు nāga-jemuḍu. n. A kind of cactus or prickly pear. నాగతాళి nāga-tāli. n. The plant called the prickly pear, Cactus indicus. Rox. ii. 474. Ains. ii. 217. నాగదంతి nāga-danti. n. A plant called కుంజర or నాగస్ఫోటము. నాగపడిగలు nāga-paḍigalu. n. Earrings in the shape of the expanded head of the cobra de capella. నాగపడిగలదండ a necklace. నాగపాశము nāga-pāṣamu. n. The serpentine weapon of Varuna. Nooses twining like serpents. W. on Vish. P. 140. నాగబంధము nāga-bandhamu. n. The serpent's embrace, i.e., both wound together in an upright position as shown in various sculptures. అభినయసంయుత హస్తభేదము. నాగబెత్తము nāga-bettamu. n. A cane with a metal tip at the end. నాగమళ్లె nāga-malle. n. The prickly pear; the plant named Justicia nasuta, అష్టపత్రిక. Rox. i. 120. నాగలోకము nāga-lōkamu. n. Lit: The serpent world, i.e., the nether world, పాతాళము. నాగవాసము nāga-vāsamu. n. The subterranean world of Nagas or fairies, నాగలోకము. A staple or a ring for a hasp, because shaped like a snake's head. తలుపుగొళ్లెముబైట తగిలించేది. The iron stays that diverge from the poles of a palanquin. A dancing house or theatre; a set of dancing girls, a troop of strolling players, నాట్యశాల. వేశ్యలమేళము. నాగస్వరము or నాగసరము nāga-svaramu. n. A hautboy, a kind of clarionet. A pipe used by snake players, పాములవాడు ఊదు బుర్ర. నాగాంతకుడు nāg-āntakuḍu. n. Lit: The killer of serpents, i.e., the eagle, గరుత్మంతుడు. నాగాననుడు nāgānanuḍu. n. Lit: 'Elephant faced', an epithet of Gaṇēsa. నాగు, నాగులు, నాగువు or నాగుబాము nāgu. n. A cobra. నాగము. నాగులుచీర a sort of petticoat woven with red stripes. నాగులచవితి nāgula-ṭsaviti. n. A festival devoted to serpent worship, held in the month of భాద్రపదము. నాగేంద్రుడు nāgēndruḍu. n. The kind of the Naga fairies.

(p. 651) nijamu nijamu. [Skt.] n. Nature, స్వభావము. adj. Own, peculiar, native, తనది. Perpetual, eternal, శాశ్వతమైన. నిజపోష్యవర్గుడనైన నేను I who am your own dependant: this is a mere phrase like 'your most obedient servant.' The word నిజ prefixed to names of months, as నిజవైశాఖము denotes the proper month, not the అధికమాసము the intercalary month. నిజలాభతుష్టుడై being satisfied with his own resources. నిజస్థితి nija-sthiti. n. The real fact. నిజస్థుడు nijasthuḍu. n. A just upright man. నిజానుచరుడు nij-ānu-charuḍu. n. A personal attendant. ని౛ము niḍzamu. Truth, reality, సత్యము. Certainity, నిశ్చయము. adj. True, certain. సత్యము. Positive, actual ని౛ముగా niḍzamu-gā. adv. Actually, really, positively, truly. ని౛పరుచు or ని౛ముచేయు to verify, prove, try. ని౛పడు niḍza-paḍu. v. n. To be ascertained, verified, identified. ఇది నాకు ని౛పడినది I ascertained this. ని౛మరి niḍza-ari. n. A truthful man or woman. సత్యశీలుడు, సత్యవతి. 'గజిబిజిచేసి భూకాంతుని యెదుట. నిజమరివలె నెంత నిలువ నాడెదవు.' Sar. D. 586.

(p. 679) nela nela. [Tel.] n. A month. మాసము. The moon, చంద్రుడు. The full moon, చంద్రుడు. The full moon, పున్నమ. A place, నెలవు, స్థానము. Camphor, కర్పూరము. నెలవత్తిబాగాలు bits of green camphor. పచ్చకర్పూరపు పలుకులు, వానకట్లు, వానసవక్కలు, నెలవంక the crescent moon. నెల నెలకు every month. నెలసరికి at the end of the month. నెలకట్టు nela-kaṭṭu. n. A pavement, రాతికట్టడపునేల, కుట్టిమము. 'పటికంపునెలకట్టు పైనెక్క బెగడొందు నింతి యిచ్చుట గుట్ట లెట్టుదాటె.' HK. iii. 74. నెలకువ nelakuva. n. A place. స్థానము. నెలకూన the crescent moon, బాలచంద్రుడు A nail mark, నఖక్షతము. వసు. vi. నెలకొను or నెలవుకొను nela-konu. v. n. To be, stay, arise. ఉండు, నిలుచుండు, పుట్టు, కలుగు. To become firm or settled, నిలుకడయగు. 'క నేముం జనుదెంచెద మూరట, నెలకొని వృషభమపజ్జనడుచు గోవులపగిదిన్.' M. VII. i. 55.

(p. 781) pūrṇamu pūrṇamu. [Skt.] adj. Full, filled, నిండిన. Complete, all, entire. సమస్తము. Strong, powerful, able. శక్తిగల. పూర్ణకము pūrṇakamu. n. A filling up; as పాదపూర్ణకము a peg in a verse: any useless word inserted to fill the measure, as ఒగి, తగన్, ఇల, &c. పూర్ణకుంభము pūrṇa-kumbhamu. n. An ornamented vase filled with water and used in marriages, &c. పూర్ణగర్భము pūrṇa-garbhamu. n. A sort of cake. బూరె. పూర్ణపాత్రము or పూర్ణానకము pūrṇa-pātramu. n. A full cup or vessel, a vessel filled with cloths or ornaments, which are scrambled for at a festival, a vessel full of rice presented at a sacrifice to the superintending and officiating priests. హర్షాదుత్సవకాలే యదలంకారాంబరాదికం. కట్నము కోసరము పండ్లు పసుపుబట్టలు మొదలైనవి ఉంచిన పళ్లెము; ఉత్సవకాలమందు సంతోషముచేత వస్త్రాభరణాదికమును దోచుకొనుట; వస్తుసంపూర్ణపాత్రము. పూర్ణమాసము or పౌర్ణమాసము pūrṇa-māsamu. n. A sacrifice performed on the day of the full moon. పూర్ణము or పూర్నము pūrṇamu. n. The inside of a pie. The stuffing of a cake. పూర్ణిమ or పౌర్ణిమాసి pūrṇima. n. The lunar day on which the moon is full. పున్నమ, పౌర్నమి. పూర్ణీభవించు pūrṇī-bhavinṭsu. v. n. To become full, నిండు, పూర్ణమగు. పూర్ణుడు pūrṇuḍu. n. One who is full or well skilled. వాడు విద్యలో పూర్ణుడు he is an accomplished scholar.

(p. 784) peṃ or పెమ్ pem. [Tel.] n. A contraction for పెను large. పెంజిలువ (పెను+చిలువ) n. A large rock snake పెంణజీకటి pen-jīkaṭi. Thick darkness. The compounds (సమాసములు) in which it thus appears in an abbreviated form are as follow: - పెంజెమట pen-jemaṭa n. Profuse perspiration. పెంజెర pen-jera. (పెమ+జెర్రి.) n. A kind of rock snake, the boa constrictor. రక్తపెంజెర a red snake. తుచ్చుపెంజెర or తుస్సుపెంజెర and పొట్టపెంజెర are other other species. పెంజడ pen-ḍzaḍa. n. A large tress, పెం౛డ. పెం౛ుట్టుచెట్టు pen-ḍzaṭṭa-cheṭṭu. n. A jungle shrub. పెం౛ొర pen-ḍzora. (పెను+చొర.) n. A certain large fish. The great shark. 'మున్నీటంబెంజొరదరసిపోవవు చందంబున.' See సొర్ర. పెందడి pen-daḍi. (పెను+తడి.) n. Mud. పెందడి రాతిపని work done with stone and mud. 'ఇందూపలస్యందంబులకు విందులగు నిందీవరమక రందంబుల బెందడింబడి బందనగొనువలి మించు క్రొమ్మంచుటౌదరుల నీదియీది.' Swa. iii. 38. టీ ఇందీవరమకరందంబుల బెందడింబడి, నల్లగలువ పూదేనియలయొక్క రొంపినిబడి. పెందలకడ or పెందలాడ pen-dala-kaḍa. (పెను+తల+కడ.) adv. Early, betimes, quickly, hastily. In the twilight. A. i. 20. ప్రొద్దుపోక మునుపు, ప్రొద్దుగలుగ. పెందిరువడి pen-diru-vaḍi. (పెను+తిరువడి.) n. A Vaishnvaite's name for Garutmant. గరుత్మంతుడు. 'నింగి గరుత్పరంపరలనిగ్గునలేదొగ రెక్కునంత వీచెంగలశాబ్ధి మీగడల జిడ్డెరిగించెదు కమ్మగాడ్పు నిండెంగడుమ్రోతపెందిరువడింగనిరి.' A. iv. 10. పెందీగ pen-dīga. n. A large creeper. పెందురుము pen-durumu. (పెను+తురుము.) n. Full tresses. 'చెంగల్వపూదండజేర్చి పెందురుముపై ఘనసారమున సూసకముఘటించి.' Swa. vi. 5. టీ పెందురుముపై, పెద్దకొప్పుమీదను. పెందెర pen-dera. (పెను+తెర.) n. A billow, a large wave, like a screen, Swa. v. 102. A. vi. 186. పెందెరువు peu-deruvu. n. A high way, రాజమార్గము. భార. ఉద్యో. iii. పెందెవులు pen-devulu. n. A dangerous disease. A great plague, S. iii. 200. పెందొడ pen-doḍa. n. The upper or thicker part of the thigh. Mand. iii. 46. పెమద్రోవ pen-drōva. n. Salvation. ముక్తి. భాగ. x. పెంధూళి pen-dhuḷi. n. Great dust. పెన్్జగతి pen-jagati. n. The great universe. పెన్బొగ penboga. n. A great smoke. పెన్భూతము pen-bhūtamu. n. A great demon.

(p. 790) pedda or పెద pedda. [Tel.] adj. Great, big, large. గొప్ప, అధికమైన. Long, high, tall, పొడుగైన. Loud. Chief, principal, ముఖ్యమైన. శ్రేష్ఠము. Respectable, honest, honourable. Old, aged. Senior. n. An elder, or senior. జ్యేష్ఠుడు, జ్యేష్టురాలు పెద్దవాడు. An old man, వృద్ధుడు, ముసలివాడు, ముసలిస్త్రీ, A great man, గొప్పవాడు. An ancestor. A chief ruler or prince. రాజు. adv. Greatly, much. మిక్కిలి, అత్యంతము, 'పెద్దపెచ్చి.' M. I. v. 272. పిన్నంతరము the proper distinctions between old and young, respective rank. పెద్దకాలము a long time: also, old age. అతనికి పెద్దకాలము సమీపించినది or సంభవించినది he has become an old man. 'కడుపెద్దదవ్వుపోయి' going a great distance. M. I. i. 190. ఇందుకు పెద్దమాటలెందుకోయి why make such a noise about this? ఇది ఒక పెద్ద పనియా is this a great matter? పెద్దమేలయ్యె so much the better, సర్వోత్తమమాయెను వేల్పుపెద్ద the father or ruler of the gods. బడిపెద్ద a class leader, or head boy. పిన్నపెద్దలు young and old, every body; or village elders. 'మా పెద్దలు మునువేల్పులు' my ancestors were the gods. B. X. 6. పెద్దకాపు pedda-kāpu. n. The headman among the ryots of a village, a village headman, గ్రామాధికారి, గ్రామములో పెత్తనముచేసే కాపువాడు. పెత్తండ్రి pettanḍri. పెద్ద+తండ్రి.) n. A father's elder brother: the husband of a mother's elder sister. పెత్తల్లి pet-talli. (పెద్ద+తల్లి.) n. A mother's elder sister. The wife of a father's elder brother. పెత్తనము or పెద్దతనము pet-tanamu. (పెద్ద+తనము.) n. Power, authority, headship. Greatness, rank, respectability, chieftainship. పెద్దమనిషితనము, గొప్ప, గౌరవము. 'పెద్దతనము పోయె బుద్ధి పెడతలబట్టెన్.' T. iv. 15. Superintendence. అధికారము. Old age, ముసలితనము. పైన పెట్టుకొన్నపెత్తనము assumed superintendence. మొగుడు చావగానే ముండకు పెత్తనము వచ్చినది after the death of her husband the widow became head of the family. పిల్లపెత్తనములు childish management. బెస్తపెత్తనము official insolence or swagger. ఆయనకు పెత్తనము వచ్చినది, బైట తిరుగలేడు he is now aged, he cannot walk about. పెత్తనగాడు pettana-gāḍu. n. A superintendent, a chief. అధికారి. పెద్దకిరీటిగాడు or చింకబెల్లించి pedda-kirīṭi-gāḍu. n. The Indian Grey Shrike, Lanius lahtora. (F.B.I.) పెద్దకోమటి or పెద్దనెట్టి pedda-kōmaṭi. n. The head man or leader among the merchants. పెద్దచేయు pedda-chēyu. v. a. To magnify, honour, increase. 'ప్రియముపుట్టంగ నెంతయు బెద్దజేసి.' Vish. vi. 36. పదిమందికూడి యెవణ్ని పెద్ద చేస్తే వాడే పెద్ద he is honorable whom all consent to honor. ఆ దీపమును పెద్దచేయుము put the light out. పెద్దతల pedda-tala. n. A leader.పెద్దయైయుండి కార్యమును నడిపించువాడు. పెద్దది pedd-adi. n. An old woman: an old animal; a large or great thing. పెద్దనల్లంచిగాడు లేక చారలగాడు pedda-nallanchi-gāḍu. n. The Magpie Robin, Copsychus saularis. (F.B.I.) పెద్దనిదుర or పెద్దనిద్ర pedda-nidura. n. Deep sleep, i.e., Death. చావు, దీర్షనిద్ర పెదనిద్రపోవు pedda-nidra-pōvu. v. n. To die. చచ్చు. పెద్దనెల pedda-nela. n. The month called జ్యేష్ఠమాసము. పెద్దన్న pedd-anna. n. The eldest brother. పెద్దపులి pedda-puli. n. A royal tiger. వ్యాఘ్రము. పెద్దపులుగు pedda-pulugu. n. An owl. పెద్దపొల or పెద్దమాంసము pedda-pola. n. Cow's flesh, beef. గోమాంసము. పెద్దమనిషి or పెద్దమనుష్యుడు pedda-manishi. n. An aged person. A gentleman, an honest man, a man of respectability. నీవు చాలా పెద్దమనిషివి you are very fine fellow. ఆ చిన్నది పెద్దమనిషి కాలేదు that girl has not yet reached puberty, or arrived at maturity. పెద్దమనిషితనము pedda-manishi-tanamu. n. Manly or respectable conduct, propriety, decency, honesty. పెద్దమాను pedda-mānu. n. The name of a certain tree called Ailanthus excelsa. (Rox. & E. P.) కట్వంగము, దుండిగపుమాను, పెనుమాను. పెద్దమానుచెక్క or పట్ట the bark of this tree, or, of Ailanthus malabarica, which is used in medicine. పెద్దమ్మ pedd-amma. n. An elder mother, i.e., mother's elder sister or a father's elder brother's wife. పెద్దమ్మ is also the name of జ్యేష్ఠాదేవి a goddess who is the personification of misfortune, and is described as the elder sister of శ్రీ or Fortune. The word is also used to mean a wretched creature, a blockhead. వాణ్ని పెద్దమ్మపట్టుకొన్నది he is out of luck. వాణ్ని పెద్దమ్మ విడిచినది his luck has taken a turn. ఇది బుద్ధిమంతురాలు వాడు వట్టిపెద్దమ్మ she is a sensible woman, but he is a mere blockhead. పెద్దమ్మనేల a wretched bit of land. పెద్దమ్మతనము pedd-amma-tanamu. n. Wretchedness, stupidity. పెద్దయు pedda-yu. adv. Very, exceedingly, much. మిక్కిలి. పెద్దరికము peddarikamu. n. Greatness, rank, respectability, old age. పెద్దతనము, వృద్ధత్వము, గొప్ప, గౌరవము. పెద్దరోగము pedda-rōgamu. n. Leprosy. పెద్దలు peddalu. n. plu. Elderly people, one's seniors, the wise, తెలిసినవారు. Ancestors, fore-fathers. పెద్దవయస్సు pedda-vayassu. n. Old age. పెద్దకాలము. పెద్దవాడు pedda-vāḍu. n. An elder, senior, an old man. పెద్దవాకిలి pedda-vākili. n. The principal gate of a temple, &c.గోపురద్వారము. పెద్దవారము pedda-vāramu. n. Wednesday. బుధవారము. పెద్దవిన్నపము pedda-vinnapamu. n. Hardness of hearing. చెవుడు, బధిరత్వము. పెద్దవిన్నపముది pedda-vinnapamu-di n. A deaf woman. చెవిటిస్త్రీ. పెద్దవిన్నపమువాడు pedda-vinnapamu-vāḍu. n. A deaf man. చెవిటివాడు. పెద్దవీధి pedda-vīdhi. n. A highway, a public road, రాజవీధి, రాజమార్గము. పెద్దవేలుపు pedda-vēlupu. n. Brahma, బ్రహ్మ, సురజ్యేష్ఠుడు. పెద్దవేలు pedda-vēlu. n. The thumb, బొటనవేలు, అంగుష్టము. పెద్దాకుచెట్టు pedd-āku-cheṭṭu. n. A certain forest tree. పెద్దాపురి peddā-puri. n. A fine sort of sugar made at Peddapur, a town near Rajahmundry. పెద్ది peddi. (from పెద్ద.) adj. Great. పెద్దింటమ్మ pedd-inṭ-amma. n. A name of a certain village goddess, ఒక గ్రామదేవత. పెద్దేటికొంగ pedd-ēṭi-konga. n. The large river heron. The pelican.

(p. 804) poṭla poṭla. [Tel. lit: that which has spots. పొడలుకలది. cf. Tamil పొడలంగాయ.] n. The snake gourd, Momordica charantia. చేదుపొట్ల or చేతిపొట్ల the bitter Hair flower, Trichosanthes laciniata (Ainslie ii. 296.) అడవిపొట్ల (Rox. iii. 702.) and గు౛్జుపొట్ల are other species. పొట్లపూచుక్క poṭla-pū-ṭsukka. n. The constellation called పుష్యమి, పొట్లపూరిక్క నెల the month called పుష్యమాసము.

(p. 823) pauṣamu paushamu. [Skt.] n. The month called పుష్యమాసము.