(p. 40) atimātra ati-mātra. [Skt.] n. A 'pill too much,' i.e., excess in medicine. అధికమైన మందు. వాడు యిప్పుడు నిండా అతిమాత్రగానున్నాడు he has now gone wild. అతిమాత్రము atimātramu. [Skt.] adj. Exceeding; immoderate; excessive. మిక్కిలి మిక్కుటమైన.

(p. 41) ativēlamu ati-vēlamu. [Skt.] adj. Much, excessive. మిక్కుటమ్మెన.

(p. 363) gāṭamu gāṭamu. [Tel.] n. Difficulty, severity, hardness. అధికము, చురుకు. adj. Much, great, thick, hard, strong, tight. మిక్కుటమయిన, చురుకైన.

(p. 785) pempu pempu. [Tel. for పెను.] n. Greatness. మహత్వము, అధిక్యము, అతిశయము. Honour, గౌరవము. Rearing, nourishing, fostering, సాకుట. Increase, growth, వృద్ధి. Plenty. సమృద్ధి. Ruin, నాశము, లయము. గ్రామమును పెంపు చేసినవారు those who enlarged the town. v. a. To ruin, నాశముచేయు. పెంపుడు pempuḍu. adj. Fostered, reared, adopted (as a son,) brought up, tamed, domesticated, పెంపబడిన. పెంపుడుకొమారుడు or దత్తపుత్రుడు an adopted son. పెంవుడుతల్లి an adoptive mother. పెంపుడుతండ్రి an adoptive father. పెంపుడుచిలుక a pet parrot. పెంపరలాడు pemp-ara-l-āḍu. v. n. To be increased, augmented. మిక్కుటమగు. పెంపారు, పెంపగు, పెంపుచెందు, పెంపొందు or పెంపుమీరు pemp-āru. v. n. To increase, grow, improve. వర్ధిల్లు, గొప్పయగు, అతిశయించు.

(p. 825) pracuramu prachuramu. [Skt.] adj. Excessive, much, many. అధికము. మిక్కుటము. Public, notorious. ఆ సంగతి నిండా ప్రచురమైనది that matter became widely known. ఈ మాటను ప్రచురము చేయకు do not let this become public. ప్రచురించు prachurinṭsu. v. a. To publish, make known.

(p. 871) balupu or బళువు baluvu. [from Skt. బలము.] n. Weight, a load or burden; బరువు. Strength, బలము. A charge, or obligatory duty; onus; oppression; anguish; acuteness (as of a boil), heaviness, severity of sickness. Importance, consequence. భారము. మీ చిత్తమునకు బలువు తోచును you would be displeased. బళువుసుళువు ఎరుగనివాడు one who knows no care. దానిని నెరవేర్చే బళువు తమది it is your business to settle this. బలబళవు ఇంకా తీయలేదు the heaviness or stupor is not yet gone off. నెత్తి బళువు తీరినది there is a weight off my mind. ఆ కురుపు నానాటికి బళువుచేస్తున్నది the boil becomes more painful day by day. adj. Heavy, onerous; obligatory; difficult, acute, severe (as illness), irksome, indisposed. అధికము, మిక్కుటము. Large, పెద్ద. See బలు. వాడు బలువైన పనిచేయలేడు he cannot do any heavy work. బలువుగా or బళువుగా baluvu-gā. adv. Heavily. అతనికి ఒళ్లు బలువుగానున్ణది he is very ill. ఆ ఊరు బలువుగా కోసెడు ఉన్నది the village is fully two milles off. బలువుడు baluvuḍu. adj. Strong. బలముగల. n. A strong man, బలవంతుడు, బలియుడు.

(p. 897) beṭṭu beṭṭu. [Tel.] n. Hardness, difficulty, trouble. Respectability, esteem, regard. గౌరవము. హెచ్చు, ఉద్ధతి, అతిశయము. 'నిన్ను పట్టెదమని చలముకొనినపట్టుటబెట్టా.' B. X. 359. నీవు అక్కడికి పోతే బెట్టుదక్కదు if you go there you will not meet with honor, you cannot go there with credit. adj. Hard, trying, కష్టము. Proud, ఉద్ధతమైన. adv. Excessively, violently, much. మిక్కుటముగా, మెండుగా, అత్యంతము. Firmly, గట్టిగా, దృఢముగా. నిండా బెట్టుగానున్నది it is very hard (on us), మిక్కిలి కష్టముగానున్నది. బెట్టుడుత beṭṭ-uḍuta. n. The large or great squirrel. 'పికిలిపిట్టలు, డేగలు, బెట్టుడుతలు.' S. i. 187.

(p. 926) bhūyiṣṭhamu bhū-yish:ṭhamu. [Skt.] adj. Much, పరిపూర్ణము, ఎక్కువ. అధికము, మిక్కుటము. భూయిష్ఠమర్ధనము much rubbing.

(p. 983) mikkaṭamu or మిక్కుటము mikkaṭamu. [Tel.] n. Excess, abundance, greatness, extremity. 'కాంతి మిక్కుటమై పర్వగతారకావళులు గన్గోవయ్యెనప్పట్టునన్.' Chenn. ii. 287. మిక్కటము, మిక్కుటము or మిక్కటపు. adj. Excessive, extreme, great, much. దుస్సహము, అధికము, మిక్కిలి.

(p. 987) mimmaṭamu mimmaṭamu. [Tel.] adj. Much, మిక్కుటము.

(p. 1196) vistaramu vistaramu. [Skt.] n. Spreading, expansion; prolixity, detail, abundance, plenty. శబ్దాదులవిస్తృతి, వ్యాప్తి, ప్రాచుర్యము, బాహుళ్యము. విస్తరించచి visarinchi. (participle used adverbially) Much, abundantly, greatly, considerably. నిండా, మిక్కుటముగా విస్తరిలు or విస్తరిల్లు vistarilu. v. n. To spread, extend, increase, enlarge, exceed, be prolix, dilate. విస్తారమగు, వ్యాపించు. విస్తరించు vistarinṭsu. v. a. To extend, spread out, increase, swell; to particularise. విస్తరిల్లజేయు, వివరించు. విస్తారము vistāramu. n. Spreading, extension, expanse, breadth, vastness. Plenty, abundance విరివి, బాహుళ్యము. 'తగువారి గాంచియత్యధ్బుతంబగు భవజ్జనకు తెరంగు విస్తార మొప్పజెప్పిన.' M. XIV. iii. 228. adj. Plentiful, abundant; extended, extensive, large, great, much, extreme. బహుళము. విరివియైన. విస్తారముగా vistāramu-gā. adv. Plentifully, abundantly, largely, much.బహుళముగా, నిండా, చాలా. విస్తీర్ణత vistīṛ-ṇata. n. Extent, area. విస్తీర్ణము vistī-ṇamu. adj. Great, large, wide, extended, extensive. విస్తారమైన, విశాలమైన.

(p. 1205) vekkasamu vekkasamu. [Tel.] n. Excess, an extreme. మిక్కుటము. Satiety, glut, fullness, gorge, plethore. Nausea, loathing, repugnance, disgust, dislike, చీదర, అసహ్యము, దుస్సహత్వము. వెక్కసములు vekkasamulu. n. plu. Disgusting words. దుస్సహవచనములు. 'చకోరకదంబంబుల వుక్కిళ్లకు వెక్కసంబై ముక్కులకు నెక్కి చిక్కంబడి.' Swa. iii. 37. adj. Excessive, extreme. అధికము. Loathesome, disgusting, దుస్సహము. Hard to get, దుర్లభము. వెక్కసపడు or వెక్కసమందు vekkasa-paḍu. v. a. To abhor, to loathe, చీదరపడు, అసహ్యపడు. 'వెక్కసమందుచుకురుపతి, రక్కసుతో ననియె.' M. VI. iii. 99. వెక్కసపాటు vakkasa-pāṭu. n. The act of being disgusted, loathing. వెక్కసించు or వెక్కసమగు vekka-sinṭsu. v. n. To be glutted, or gorged. To exceed, మిక్కుటమగు. 'కన్నులకు వెక్కసంబైన చెన్నుమిగిలి.' Ellana. ii. 114. To become loathesome, disgusting or unbearable, దుస్సహమగు. వెక్కసములాడు vekkasamu-l-āḍu. v. a. To scold, to abuse, తిట్టు. 'అందరుమీదబడి వెక్కసములాడి ప్రహరించి యిల్లువెడలింప.' Sar. D. 386. వెక్కసి vekkasi. n. A loathsome, disgusting or unbearable person, దుస్సహుడు, దుస్సహురాలు.

(p. 1206) veggalamu veggalamu. [Tel.] n. Excess, much. మిక్కుటము, అధికము. 'అరవిందగోష్ఠికిన్ వెగ్గలమాడుదేంట్లు.' A. v. 129. 'బాగాలు వెసనొక్క పద్మాక్షియొసగిన వెగ్గలంబని కొన్ని వెడలనుమిసి.' Swa. iii. 87. వెగ్గలము, వెగ్గలపు, వెగ్గలంపు or వెగ్గలమైన veggatamu. adj. Excessive, extreme, too much, మిక్కుటమైన, మించిన, అధికమైన. వెగ్గపుందాపముమాన్పనా.' A. i. 11. 'కమలలోచనకు వెగ్గలపుభాగ్యంబు.' DB. page 167. వెగ్గలీడు vegal-īḍu. n. A great man, అధికుడు.

(p. 1207) veḍa veḍa. [Tel.] adj. Trifling, petty, mean, base, అల్పము, తుచ్ఛము. Useless, fruitless, vain, కొరగాని, వ్యర్థమైన. Wrong, erroneous, wicked. Excessive, చెడు, మిక్కుటమైన. Deformed, వికృతము. adv. Slightly. ఇంచుక. 'అట్టిమహాత్ముడొక్కనికి నాశ్రితుడై వెడ గూడుజిరయుం బెట్టగనిల్చి వాని మది బ్రీతిని వైదగువృత్తి బేరునుం.' M. IV. ii. 190. 'వెడదోషమునుజెప్పి. వడినవ్వ, మరలునధ్వగుకొలది.' A. iv. 203. వెడదోవ = దబ్బరమార్గము.' వెడమాయనక్కమాటల.' P. iv. 578. వెడవిలుతుడు, వెడవిల్తుడు, వెడవిలుకాడు or వెడవింటి veda-vilutuḍu. n. The god with the little bow, i.e., Manmadha. మన్మథుడు. వెడవెడ veḍa-veḍa. adj. Very small or petty, అత్యల్పము. సూక్ష్మము. adv. Gradually, slowly, tardily, gently; again and again, repeatedly, సూక్ష్మముగా, మందముగా, మెల్లమెలగా, తిన్నగా, మాటిమాటికి. 'వానమాటలకులోలోవెడవెడవగుచు.' P. iv. 526. 'నిడువెండ్రుకలగుంపుమలచి వైచివేగవెడ వెడదడియొత్తి విధయుతముగ.' A. v. 94. టీ వెడవెడ, మెల్లమెల్లనే. 'వెడవెడనిద్ర బొందికను నిచ్చినపాంథులమీద.' M. V. ii. 123. 'కొంతసేపు వెడవెడ జింతించి శిరసొకింతయెత్తి సున్నంపు టెలుగుతోనిట్టులనియె.' Swa. iii. 132.

(p. 1269) saṃ or సమ్ sam. [Skt.] prefix. When used with Skt. nouns and adjectives, it means beautiful, చక్కని. Much, very, మిక్కిలి. Places before verbs, it means Well, చక్కగా. See. సంక్షోభము, సంక్షోభించు, సంఘటిల్లు, సంచరించు, సంచలించు, సంతుష్టి, సందర్శించు, సంపూర్ణము, సంపూర్తి, సంప్రాప్తి, సంప్రీతి, సంయుక్తము, సంయుతము, సంయోగము, సంరక్షించు, సంస్తుతి, &c. It also means With, together with. సమంచితము worshipped, revered, పూజ్యమైన. సమధికము exceeding, abundant, plentiful, ఎక్కువైన, మిక్కుటమైన, మిక్కిలి అధికమైన. సమన్వితము joined, united, combined, కూడుకొన్న. సంయుక్తమైన. సమర్పించు to give to the great, to offer presents to superiors. పూజ్యులకు ఇచ్చు. సమర్పితము offered, presented, given to superiors, పూజ్యులకు ఇవ్వబడ్డ. సమర్పణ giving to superiors, a thing presented to the great, an offering, పూజ్యులకు ఇయ్యడము పూజ్యులకు ఇచ్చిన వస్తువు. సమవధానంబుతో attentively, జాగ్రతతో. సమాకర్షి far spreading, as scent. సమాకీర్ణము dishevelled, shed, scattered, sprinkled, intersprersed, చల్లబడ్డ, వెదచల్లబడ్డ. సమాగతము that which is come right, చక్కగావచ్చిన; got, obtained, పొందిన. సమాగమము union, junction; a coming, arrival. coming together, meeting, assembling. చేరడము, కూడడము. కలియడము. రావడము. సమాదరము respect, esteem, honour, సన్మానము, మర్యాద. సమాదృతము respected, esteemed, సన్మానించబడ్డ. గొప్పచేయబడ్డ. సమాశ్లిష్టము embraced, కౌగిలించుకొన్న. సమాశ్వాసము consolation, condolence, soothing, comforting, సాంత్వనము, ఓదార్చడము. సమిద్ధము shinning, glowing, blazing, ప్రకాశమానమైన. 'ఏదేవుచారుసమిద్ధకళాంశసంభవులలము పద్మజభవులునేను.' BX. 68. సముచితము proper, right, fit, యోగ్యమైన, న్యాయమైన. సముచ్ఛ్రయము height, elevation, ఔన్నత్యత; opposition, వినోధము. సముచ్ఛ్రాయము height, elevation, ఔన్నత్యము. సముచ్ఛ్రితము high, tall, lifted up, raised, పాడుగైన, ఉన్నతమైన. సముచ్ఛ్రితుడు he who is high or elevated, ఉన్నతుడు. సముఝ్ఘితము abandoned, left, quitted. త్యజింపబడ్డ, విడువబడ్డ. సమత్కటము much, excessive; drunk, mad, furious; superior, high, మిక్కుటమైన, తాగి మదించిన, వెర్రి, శ్రేష్ఠమైన, ఉన్నతమైన, సముత్సుకము high, lofty, tall, ఉన్నతమైన. నముతుకము zealously active, fond of, attached to, మిక్కిలి అభిలాషగల. సముత్సుకుడు one who is eager, ఆశగలవాడు. యాత్రా సముత్సుకుడై wishing to make a journey. సముదంచితము worshipped; thrown up, tossed. పూజితమైన, విసరబడ్డ, వ్యాపింపబడ్డ. సముదగ్రము high, tall, large, vast, ఉన్నతమైన, స్థూలమైన, సముదగ్రత height, tallness, largeness, ఔన్నత్యము, స్థౌల్యము. సముదీర్ణము generous, great, excellent, intense, దాతయైన, దివ్యమైన. 'సముదీర్ణవాహుదర్పోజ్వలులైన పుత్రులు.' M. XV. ii. 185. సముద్గతము produced, born, పుట్టిన, ఉత్పన్నమైన. సముద్గమము birth, production, ఉత్పత్తి, కలుగడము, సముద్దండము violent, fierce, ప్రచండమైన, సముద్యతము ready, prepared, సిద్ధమైన. సముద్ధతము rude, ill mannered, misbehaved, మోట, పెడసరమైన, ధూర్తమైన. సముద్ధతి ill behaviour, effrontery, audacity, misbehaviour, ధుర్తత, దుర్మార్గము. 'తనరొమ్ముకరసముద్ధతి గ్రుద్దుకొనుచు.' Sar. D. 420. సముద్ధతుడు a boor, a clown, ధూర్తుడు. సముద్ధరణము drawing up, raising, lifting (as water from a well, &c.) నీళ్లుతోడడము; eradicating, వేరుతో పెరకడము. సముద్ధురము heavy, thick, gross, full, గురువైన, సంపూర్ణమైన. సముద్ధూళించు to smear oneself (with ashes), (విభూతి) పూసికొను. సముద్బూషించు to praise, స్తుతించు. సమున్నద్ధము proud. గర్వించిన, సమున్నద్ధుడు a proud man, a wiseacre, చదువురాకపోయినను తన్ను చదువరిగా నెంచుకొనువాడు. సమపస్థితము arrived, present, ready, near at hand, సమాగతమైన, ప్రస్తుతపు. తటస్థమైన, సముపేతము having, possessed of, కూడుకొన్న. సమ్మిళితము mingled, కలపబడిన. సమ్మేళనము meeting, joining, mixing, చేరడము. కలియడము సమోపనివాసుడు a by-stander, he who was present, పక్కన ఉండినవాడు. అక్కడనుండినవాడు. సమ్మోదము great pleasure, delight or joy, మిక్కిలి సంతోషము సమ్మోహము or సమ్మోహనము bewilderment, fascination, stupefaction. దిగ్భ్రమ. సమ్మోహిని or సమ్మోహినిగా in common, not separately. పొత్తుగా. సమ్మోహిని ఉన్న కొంతబాడవపొలము a certain boggy spot.