(p. 563) tolli tolli. [Tel.] n. A former time. ముందు, పూర్వము. adj. Former, foregoing. ముందటి. adv. first, formely, of old. M. I. i. 109. Infl. తొంటి V. P. ii. 241. తొంటికంటె more than before. తొల్లింటి, తొల్లిటి or తొంటి tollinṭi. adj. Former, old, ancient, of ancient days. M. I. i. 210. తొల్లింటియట్ల like as before.

(p. 665) nis nis. [Skt. a form of నిర్.] A negative prefix like un or in. నిస్త్రాణ nis-trāṇa. n. Weakness. నిస్పృహము nis-pṛihamu. adj. Hopeless. అశలేని. నిస్పృహత్వము nis-pṛihatvamu. n. The being without any wish or hope. Indifference, listlessness. Philosophy. నిస్పృహుడు nis-prihuḍu. n. A philosopher, a calm observer, a man of an equable mind unaffected by ordinary events. adj. Indifferent or listless. నిస్సంగుడు nis-sajuḍu. n. One who has quitted his family. A recluse, hermit. నిస్సంతు nis-santu. adj. Without children or offspring, without an heir. సంతానములేని. అతని వంశము నిస్సంతు అయిపోయినది his family is without a representative, is extinct. నిస్సందేహము or నిస్సంశయము nis-san-dēhamu. adj. Undoubted. n. The absence of doubt. నిస్సత్తువ nis-sattuva. n. Weakness, a want of nerve, debility. Poorness of soil. ఆశక్తి. బలహీనత. నిస్తంత్రము nis-tantramu. adj. Easy, deliberate. నిస్తండ్రము nis-tandramu. adj. Unwearied, in-defatigable. నిస్తరించు nis-tarinṭsu. v. a. To cross safely. చక్కగా దాటు. To succeed, get through, be delivered. కడతేరు. విస్తరణము or విస్తారము nis-taraṇamu. n. Crossing. దాటుట. నిస్తారకుడు nis-tāra-kuḍu. n. A deliverer, redeemer. కడతేర్చువాడు. నిస్సరణము nis-saraṇamu. n. An entrance. ఇల్లులోనగువాని ముందటి భాగము. Exit, going out. వెడలిపోవుట. నిస్సారము nis-sāramu. Sapless, pithless, dry, exhausted. సారములేని, నిస్సారముచేయు to exhaust. ఈ నిస్సారపు సంసారము in this worthless world.

(p. 744) pārṣṇi pārshni. [Skt.] n. The heel. కాలిమడమ. The rear of an army, దండువెనుక, సైన్యపృష్ఠము. The back, వీపు. A violent woman, ధ్వజినీ, ఉన్మత్తనారీ. S. iii. 282. పార్ష్నిగ్రాహుడు pārshṇi-grāhuḍu. n. An enemy behind an invading king. పార్ణిత్రము pārshṇitramu. n. The vanguard of an army, ముందటనుండి రక్షించుసేన.

(p. 991) muṃ mun. [contracted for Tel. ముందు.] adj. First, fore, front, as ముంగుతులు the front locks of hair. ముంగడ mun-jaḍa. (ముందు + కడ.) n. The front place, ముందుచోటు, ఎదురు, ముందు ముంగల mungala. n. The front, ఎదురు. adv. In front, opposite, before, ఎదురు. ముంగలి mungali. adj. Fronting, opposite, being in front. ఎదుటనుండే. Next, తరువాతి. మీదటి. 'సేనాపతియగునాద్రుపదనందనుండు, ముంగలియై నడపించుచుండ.' M. VI. i. 147. n. One who goes before, ముందునడచువాడు. ముంగలు mun-galu. v. n. To walk before, ముందునడచు. ముంగారి or ముంగరి mungāri. adj. Pertaining to the beginning of the season, ముంగారిపైరు the early crop. ముంగాలు mun-gālu. (ముందు + కాలు.) n. The fore leg, the tip of the foot. ముందరికాలు, పాదాగ్రము. 'ముంగాళ్లపై ౛ాగి.' A. vi. 17. ముంగురులు mun-gurulu. (ముందు + కురులు.) n. Front-locks. అలకలు. ముంగేలు mun-gēlu. (ముందు + కేలు.) n. The fore arm. ముంగొంగు mun-gongu. (ముందు + కొంగు.) n. A fringe or trimming. The front tuck of a woman's girdle, ముందరిచెరుగు, చెంగుకొన. ముంగొన the front end, ముందటికొన. ముంగోపము mun-gōpamu. n. Sudden passion, unreasoning anger. ఎందుకును ముందరవచ్చు కోపము, ఓర్పులేక తటాలునవచ్చు కోపము. ముంగోపి mun-gōpi. n. A passionate man or woman, a peevish man or woman, ముందర కోపముచేయువాడు. ముంగోలు mun-gōlu. (ముందు + కోలు.) adj. First, మొదటి. ముంజెయ్యి mun-jeyyi. (ముందు + చెయ్యి .) Same as ముంగేలు. ముంజేతికంకణము a bracelet on the wrist; metaphorically, plain as a bangle on the fore-arm, మిక్కిలి స్పష్టమైనది. ముం౛ూరు mun-ḍzūru. (ముందు + చూరు.) n. The eaves of a house. ఇంటిచూరుచివర.

(p. 993) mundu mundu. [Tel.] n. The front. ఎదురు. adj. Fronting, fore. Previous, former, preceding, early. After, next. ముందువెనుకలు before and behind, what comes before and what comes behind. adv. In front, in the beginning, at first, first. ముందుపని ముందరచేయవలెను you must first do what is first wanted. దానిముందుమాటకేమి అర్థము what is the meaning of the preceding word? ముందువెనుకలుగా పోవుచుండిరి they were going along, some before, some behind. ర వంతైనా ముందువెనుక చూడక without considering causes or consequences. ముందుకు వెనుకకు backwards and forwards, to and fro. Postposition: Before. వారు రాకముందు before they come. ముందుపడు or ముందగు mundu-paḍu. v. n. To go before, to lead. ముందర or ముందల mundara. n. The front, ఎదురు. A former time, మునుపు. Beginning, మొదలు. adv. Before, in front. First, in the first instance. Formerly, previously. Hereafter, next, in future. After, following, next. అంతకుముందగ before that. ముందరి or ముందటి fronting, opposite, former, previous. ముందటి కాలమునందు in former times. ముందరిపోటు a wound in front. 'ముందరిపోటులుమానును ముందెందైననుగలదు.' Vēma. ముందరిమాట. lit. the word before, i.e., the following word; also, the preceding word. ముందరికి forwards. ముందర పల్లము వెనుక మిట్ట a ditch before, and a hill behind, i.e., to be in a fix, to be caught in the horns of a dilemma. ముందరికి తెచ్చు to bring forward, promote. ముందరికి వచ్చు to come to the front, to be promoted, to prosper. ముందల mundala. (ముందు + తల.) n. The front part of the head, శిరస్సు యొక్క ముందుభాగము. 'ధట్టించిముందలల్ బట్టియీడ్చి.' URK. iv. 112. ముందట mun-daṭa. adv. In front, before. ఎదుట.

(p. 996) mukhamu mukhamu. [Skt.] n. The mouth, నోరు. The face, countenance, మొగము. The commencement, ఆరంభము. The front, ముందటిభాగము. The external appearance, the look of the face, ముఖవిలాసము. నిశాముఖము nightfall, evening. సేనాముఖము the front of the army. నఖముఖములు the points of the nails. ముఖమిచ్చు to indulge. అతడు వారితో ముఖమిచ్చి మాట్లాడలేదు he did not speak with them as a friend. 'బల్దూరంబైన శ్మశానవాటి ముఖమాలోకింపగన్.' Bilh. iii. 25. అధోముఖుడుగానుండినాడు he was hanging with his head down. ఆ దివిటీని అధోముఖముగాపట్టినాడు he held the torch with the flaming end downwards. 'అనుఘకథాముఖంబున హితాహిత బోధమొనర్తురింపుగా.' Mand. i. 8. టీ కాథా ముఖంబున by means of a story, కథచేతను అర్ధముఖము the profile or half face. తమరు రామునిముఖముచూచి నన్ను రక్షింపవలసినది I pray that for the sake of Rama you will relieve me. పడమటిముఖముగా towards the west. పడమటిముఖముగా నుండే యిల్లు a house facing the west. ఆడదానిముఖమెరుగనివాడు a youth that as yet knows not the face of a woman, i.e., entirely chaste. అందరును ఏకముఖముగా నుండలేదుగనుక as they were not unanimous or were not all of one mind. 'బాణకృపాణముఖాస్త్ర శస్త్రములు,' M. VII. ii. 275; arrows, swords, and other weapons. ముఖముమాడ్చుకొనినాడు he looked sulky or angry. వానికి ముఖము చచ్చినది he turned pale, he looked blank or ashamed. ముఖదాక్షిణ్యము complaisance. వానిముఖములో ఈగ ఆడలేదు he was all in a pucker. ఆ రూకలను వాని ముఖముమిద పారవేయుము fling the money at his face. అది వానికి ముఖపాఠముగానున్నది he has got it by heart. వాడు ముఖప్రితి మాటలాడును he talks plausibly. ముఖమెరుగనివాడు a stranger. ముఖమెరుగనిదేశము a strange land, a land where one has no acquaintance. ముఖవాసికలవాడు he is a winning man. వానికి ముఖవశ్యముకద్దు he is a very taking man. ముఖము తప్పించుకొనిపోయినాడు he has absconded or disappeared. ముఖస్తుతి flattery. ముఖస్తుతిచేయు to flatter. వాని కాశ్లోకము ముఖస్థముగానున్నది he knows the verse by heart. ముఖద్వారము mukhadvāramu. n. The mouth. నోరు. నదీముఖద్వారము the mouth of a river. ముఖపట్ట or మొగపట్టా mukha-paṭṭa. n. The headstall of a horse, గుర్రము యొక్క ముఖమునకువేసే తోలుపట్టా. ముఖమంటపము mukha-manṭapamu. n. The porch or pillared entrance of a Hindu temple. మందరిమండపము. ముఖవచనము mukha-vachanamu. n. Verbal communication, word of mouth. నోటిమాట. ముఖవస్త్రము mukha-vastramu. n. A veil. A pall, ప్రేతవస్త్రము. ముఖశాల or మొగసాల mukha-sāla. n. A hall at the entrance of a house, an antechamber, తల వాకిటిచావడి. ముఖాంతరముగా mukh-āntaramu-gā. adv. By means of, through, ద్వారా. నా తమ్ముని ముఖాంతరముగా పంపించినాను I sent it by my brother. ముఖాముఖి mukhā-mukhi. adv. Face to face. ఎదురెదురుగా. 'వినుముఖాముఖిబల్కెద.' T. iii. 84. ముఖుడు mukhudu. n. A word used in compounds, thus అధోముఖుడై hanging with his face down. సుముఖుడుగా మాట్లాడినాడు he spoke graciously. దుర్ముఖుడైయుండినాడు he was cross. పరాఙ్ముఖుడైయుండెను he turned his face away.

(p. 1036) mogamu or మొకము mogamu. [from Skt. ముఖము.] n. The face. ముఖము. Front, ఎదురు. An entrance, door, ద్వారము. adj. Chief, ముఖ్యము. మొగచాటు moga-ṭsāṭu. n. Surfeit, disgust in eating, ముఖముకొట్టడము. 'తినతినజిహ్వకు తీపైన మొగచాటు, సారెకుబలుకుట చప్పదనము.' Venkatēswara. §. 16. మొగతప్పు or మొగతిరుగు moga-tappu. v. n. To have the face turned away, విముఖమగు. మొగదల mogadala. n. The end or butt (of a wall.) ఎదురు, ముందటిభాగము. మొగవట్ట or మొగముట్టు moga-paṭṭa. n. An ornament for a horse's head something like a cavesson ముఖపట్ట. 'మణులమొగపట్ట పన్నిసాహిణియొకండు.' Swa. iv. 37. మొగపడు moga-paḍu. v. a. To see, చూచు. మొగపాళము or మొగవాళము moga-pāḷamu. n. The front portion of a house, &c. ఇల్లు లోనగు వాని ముందటిభాగము. మొగపిరికి moga-piriki. (మొగము + పిరికి.) n. A tortoise, తాబేలు. మొగముతప్పించు to abscond, disappear. మొగపు mogapu. (మొగ + పూస.) n. The front portion of a necklace, హారాదుల ముఖభాగము. A buckle. కంఠభూషణము యొక్క ముఖభాగము. 'ధాత్రీ మహాదేవి తాల్చిన మున్నీటి మొలమాలిరత్నంపు మొగపనంగ.' Prabhavati Pradyumnam, i. 3. మొగమిచ్చు moga-miṭsṭsu. v. n. To show the face, to favour, to be pleased, సుముఖుడగు. మొగమోటమి, మొగమొటము, మొగమోట or మోగమోటమి mogamōṭami. n. Partiality, pity, compassion, దాక్షిణ్యము. Hesitation, doubt, సంకోచము. మొగమోడు mogam-ōḍu. v. n. To be ashamed. సిగ్గుపడు. 'ముంగిటికే తెంచి మొగమోడనగునె.' Abhim. 47. To be partial, దాక్షిణ్యపడు. To hesitate, సంకోచించు. మొగవాడ moga-vāḍa. n. The front door of a temple. గోపుర ద్వారము. 'అరిమురిమొగవాడ దెరచివీక్షింప.' BD. iv. 661. మొగవీణె moga-vīṇe. n. A kind of వీణె, ముఖవీణె. మొగసరి moga-sari. (మొగము + అరి.) Same as మొగముట్టు (q. v.) మొగసాల, మొగసల or మోసాల moga-sāla. n. An entrance hall. నడవ. ముఖమంటపము, నగరితల వాకిటిచావడి. 'నీ తమ్ముండు పెద్ద మొగసాలం జాలు మానసులం గావలివెట్టి.' M. ix. ii. 34. A porch in front of a house, తలవాకిటిపంచ.

(p. 1037) moggu or మ్రొగ్గు moggu. [Tel.] v. n. To incline, to lean on one side. To be depressed, as a scale in weighing, to bow down under a burden, to show an inclination toward, to be inclined to, వంగు, వాలు, తూలు. 'అంబరంబిలమ్రొగ్గె నహిపతిస్రగ్గె.' BD. v. 268. n. Leaning, inclination. ఒకతట్టుకై తూలడము, వంగడము, వాలడము, 'దిగ్గనలేచియోబసవధీమణి మీ మదిదోచుమార్గమే మొగ్గగుగాన పోదమని ముందచారునిబంప.' Chenna. iv. 358. మొగ్గగు, విశేషముగానున్నది, ఘనముగానున్నది. మొగ్గటిలు, మొగ్గటిల్లు మొగ్గతిలు or మ్రొగ్గతిల్లు moggatilu. v. n. To bend down, to stoop. వంగు. To kneel down, మోకరిల్లు. 'చదికిలబడిదిగ్గజములుసరి మ్రొగ్గతిలన్.' BRY. ii. 437. 'ముందటికాళ్లుతునిసి మ్రొగ్గతిలంబడియును, మొదలుపరియలైన, నెరిదప్పగూలియు.' M. VI. iii. 218. మొగ్గరము moggaramu. n. An array, వ్యూహము. 'అరసం౛కెం౛ాయకెదురు మొగ్గరములై కనుపట్టువల్కలాగ్రములు దూల.' R. v. 112. M. IX. i. 318.

(p. 1047) mōvu or మోవ్వు mōvu. n. A sprout, or shoot, the unopened sprout of a plantain tree, &c. 'ఆమోవులదూసిపోసి తమ ముందటి యీరములెల్లబాసి.' Nagnajit. ii. 113.

(p. 1049) mraṇḍu mrandu. [Tel.] v. n. To die, చచ్చు. To break, పగులు To be hurt, నొచ్చు. To be tired, fatigued, or withered, సోలు. To burn, consume. దహించు. మ్రందించు mrand-inṭsu. v. a. To kill, or cause to be killed. చంపించు. 'ముందటశిఖండినిడి సంక్రంద ననందనుడుచేరి గంగాతనయున్ మ్రందించె కపటమున.' M. VIII. i. 36. మ్రందిలి mrandili. adj. Hurt. నొచ్చిన.

(p. 1112) lōgaḍa lōgaḍa. [Tel. లొను+కడ.] n. The intervening space or time, అంతరాళము. The past time, గతకాలము. adv. Formerly, previously. పూర్వము. లోగటి or లోగడి lōgaṭi. adj. Former, previous, last. మునుపటి, ముందటి. లోగటిదినము the day before. లోగడి విక్రమనామ సంవత్సరమందు in the year Vikrama before the last.