(p. 37) aḍucu aḍuṭsu. [Tel.] v. n. To close, to shut. మూసివేయు. అందులో నాలుగు వాకిళ్లు అడిచియున్నవి four of the gates are closed, ఆ గుడ్లను ఈ పెట్టెలో అడుచు (here అడుచు is for అణచు) cram the clothes into the box. Also, v. a. To beat, strike, thrash. To destroy కొట్టు, వళింపచేయు. 'ఎమ్ములిరియుగ శిలతో నడిచిన.' P. i. 729. అడుచుకొను aḍuṭsukonu. v. To contract, choke, be stopped. ఆ కాలవలో ఇసుక అడుచుకొన్నది the channel is choked with sand. వాని రొమ్మడుచుకొన్నది he has a contraction of the chest. గొంతు అడుచుకొన్నది, మాట్లాడకూడలేదు his throat is hoarse, he cannot speak.

(p. 79) aramōḍcu ara-mōḍṭsu. [Tel.] v. a. To half close. సగముమూయు. అరమోడ్పు adj. Half closed. సగముమూసి కొన్న. 'అరమోడ్పుకనుదోయి రసపారవశ్యవిభ్రమము దెలుప.' T. iv. 79.

(p. 241) kanumūyu or కనుమొరగు kanu-mūyu. [Tel.] v. t. To deceive. వంచించు. కనుమూసిగంతలు kanu-mūsi-ganṭalu. n. The game called a blind man's buff.

(p. 243) kannu or కను kannu. [Tel.] n. The eye. నేత్రము. Sight చూపు. An orifice, small hole or hollow రంధ్రము. The black mark in the middle of the parchment or of a drum. మద్దెల మొదలగువానిలోనుండు గుండ్రని నల్లగురుతు. A trace ౛ాడ. The bush for box in a carriage wheel బండికన్ను. An arch or a span in a bridge వంతెనద్వారము. The eye-like spot in a peacock's train నెమలిపురికన్ను. The mesh of a net వలలోని రంధ్రము. The eye or joint or knot in a cane or reed వెదురులో నగువాగనువు కిందిగుంట. దాపలికన్ను the small end of the drum. కన్నువిచ్చు to open the eye. The abl. is కంట thus కంటబడు to fall into the eye, to be in view. వానికి కండ్లు అగుపడవు he cannot see కన్నుకనబడనివాడు a blind man. కండ్లు తిరిగినవి I turned giddy. పెద్దకండ్లుచేయు to look angry. కన్నులెర్ర చేసికొను to make one's eyes inflamed with wrath. కన్నుగట్టు kannu-gaṭṭu. n. Fascination, deluding. కన్నుకట్టుట to delude, or blind the eyes. కన్నుకట్టువిద్య magic,legerdemain. The art of being invisible. కన్నుగవ or కన్నుదోయి A pair of eyes. కన్నునీరు or కన్నీరు tears. కన్నుబ్రాము (R. 1. 107.) To evade, delude. కన్నుమూసినగంత a blindman's buff. కన్నుమొరగు as though blind. కన్నుమెరగు or కనుమొరగు to delude వంచించు. కన్నులారచూచు to see with one's own eyes, view distinctly. కన్నువేయు to cast an eye on, to long for ఆశించు, కన్నులమ్రాను the sugar cane చెరకు. కన్నులవిలుకాడు Cupid మన్మథుడు .

(p. 436) cēru chēru. [Tel.] v. n. To arrive, reach the destination, come to hand. To be close or in contact. To lean ఒరగు. To draw near or approach సమీపించు. To be connected with, united to. To be added, joined, included. To belong, appertain. To be assembled or collected. ఆపద్దు ఈ లెక్కలో చేరదు that item does not belong to this account. ఇది ఆ చట్టములో చేరదు this does not fall under that rule. వాకిలి చేరమూసినావా have you shut the door? తలుపుచేరదెరిచి (BD. v. 234.) setting the door ajar. చెచ్చెరనారాజు చేరంగపిలిచి calling him near or close. చేరపట్టు to bring close (as a boat to ship.) n. A string, a cord, a string of pearls or flowers. సరము, త్రాడు, గొలుసు. A row or a string of spawn in fish. ఉట్టిచేరు the cord on which a net hangs. పాలచేరులు the milk glands. కురువిందచేరులు necklaces of Kuruvinda seeds. కనకపుచేర్లు gold chains. చేరుచు or చేర్చు chēruṭsu. v. t. To put together, to join, unite, mix, combine, include, add. చేరజేయు. To assemble, accumulate. To admit, as a member, to introduce. కౌగిటచేర్చు to embrace. చేరుకొను chēru-konu. v. a. To touch, to lean upon, to join. శత్రువులతో చేరుకొన్నాడు he joined the enemy. చేరుగడ chēru-gaḍa. n. Nearness సమీపము. A refuge, దిక్కు, శరణము. adj. Near సమీపమైన. చేరుగొండి chēru-gonḍi. adj. Stray, strayed. Mischievous. దుష్టము, చేరుగొండి పశువు a stray cow; a wife who has been irregularly married. చేరుచుక్క or చేర్చుక్క chēru-ṭsukka. n. A jewel worn on the forehead. ముత్యాలబొట్టు, పాపటబొట్టు. చేరుడు chēruḍu. adj. Accidental, what comes by chance, not expected. చేరుడుపశువులు stray cattle. చేరుడు బియ్యము rice that is roughly pounded or bruised. చేరుపు, చేర్పు or చేరుబడి chērupu. n. Nearness, closeness, connection. చేరుపుదిమ్మ an abutment. చేరుపాటు chēru-pāṭu. n. Arrival. చేరువ or చేర్వ chēruva. n. Nearness, neighbour-hood; సమీపము. An assemblage, సమూహము, An army, host. సేన. adj. Near. సమీపమైన. చేరువకాడు chēruva-kāḍu. n. The leader of an assembly, a chairman, ఒక సమూహమునకధిపతి. A commander of an army సేనాధిపతి. సేనాధిపతి. A watchman కావలివాడు. చేరువకోల, చేరులకోల, చేర్కోల or చేర్లకోల chēruva-kōla. n. A whip. ౛ాటి కొరడా చేరుబొందు chēru-bondu. n. A strap of leather to beat with కొట్టే తోలు పట్టెడ.

(p. 885) birabira , బిరాన, బిరాలున, బిరీన or బిరీలున bra-bira. [Tel. anuk.) adv. Hastily, hurriedly, rapidly, round and round. Quickly, immediately. అతిత్వరితముగా. Radha. iii. 112. 'తల్పుబిరాలునమూసికృష్ణునిన్.' Radha. i. 98.

(p. 1005) mudra mudra. [Skt.] n. A seal: a seal ring, or signet. The stamp, print, or impression of a seal. A distinguishing mark impressed or burned upon a man or beast. Coinage. మునుపటిముద్ర రూపాయి a rupee of the old coinage. Gesticulation, attitude. మౌనముద్ర the seal of silence, i.e., silence. నిద్రాముద్ర the seal of sleep, i.e., sound sleep. జ్ఞానముద్ర a particular position of the fingers used in religious ceremonies. ముద్రలు marks impressed upon sand or clay placed on heaps of grain, the permanent marks made on the shoulders representing the insignia of Vishnu which are the shell and the wheel, &c. వాడు ముద్రాధారణము చేసికొనినాడు he received the seals, i.e., his shoulders were sealed with the shell and wheel of Vishṇu. మధ్యులు గోపిముద్రలు వేసికొందురు they wear patches of brown clay. వానికి శునకముద్ర వేసినారు they stamped him with the figure of a dog. ముద్రకర్త mudra-karta. n. An apparitor, the lowest local officer attached to a Guru or priest, ఆయా స్థలములలో గురువుయొక్క తాబేదారుగానుండేవాడు. ముద్రకోల mudra-kōla. n. A stamp to mark or seal with. The insignia of Vishnu, being the shell and wheel made in copper. ముద్రవేయు సాధనము, ముద్రధారణముచేయు సుదర్శన పాంచజన్యములు. ముద్రగడ mudra-gaḍa. n. A sceptre, a royal staff. 'తన ముద్రగడవేరుతలగ బట్టించి.' Pal. 450. A wooden stamp. ముద్రగరిటె mudra-gariṭe. n. A ladle shaped mace or large spoon borne in state before a person in authority, దేశాయీలు మొదలైనవారిముందర బిరుదుగా తీసికొనిపోవు గంటలుగల యిత్తడిగరిటె. ముద్రణము mudraṇamu. n. Setting one's seal to. ముద్రించుట. Dooming, giving a decision, సిద్ధాంతప్రతిపాదనము. 'కనకాద్రిముద్రణగ్రంథకర్త.' A. ii. 45. టీ మేరుపునందును తన ముద్ర చెల్లించువాడు. ముద్ర తీసివేయు mudra-tīsi-vēyu. v. a. To unseal. ముద్రాధారణము mudrā-dhāra-ṇamu. n. Sealing , i.e., the act of impressing the shell and wheel of Vishnu on either shoulder. చక్రంకనము చేసికొనుట. ముద్రపలక mudra-palaka. n. A wooden stamp for sealing a heap of corn. ధాన్యరాశిమీద ముద్ర వేసేపలక. ముద్రమనిషి mudra-manishi. n. A sealer, i.e., a bailiff who seals heaps of corn. అంబారములకు ముద్ర వేయు బంట్రౌతు. ముద్రవేయు mudra-vēyu. v. a. To seal. ఈబోగమువాండ్లు ఆగుడికి ముద్రవేయబడినారు these dancing girls are dedicated to that temple. ముద్రాంకితము mudr-ānkitamu. adj. Sealed, marked with a seal. ముద్రవేయబడిన. ముద్రాంకితుడు mudr-āankituḍu. adj. One who is impressed with shoulder. సమాశ్రయణము. చేసికొన్నవాడు. ముద్రాక్షరశాల mudr-āksharu-ṣāla. n. A press or printing office. అచ్చుయిల్లు, అచ్చుకూటము. ముద్రించు mudrinṭsu. v. a. To seal. ముద్రవేయు, అచ్చువేయు. 'మృషావాదింజేయుదు ననుతలంపు ముద్రించి.' HN. v. 176. ముద్రిక mudrika. n. A seal ring, శిఖాఉంగరము. ముద్రితము mudritamu. adj. Sealed, marked, stamped, closed. ముద్రవేయబడిన, మూసికొనిన, ముకుళితమైన.

(p. 1012) musaru musaru. [Tel.] v. n. To collect, gather, crowd, settle upon (any object, as flies, or insects): to surround. మూసికొను. చుట్టుకొను, క్రమ్ము, కవియు.

(p. 1015) mūta mūta. [Tel from మూయు.] n. Shutting, closing, covering, మూయుట. A cover, lid, top. A valve, any little door as that of a lantern. The cover or parchment of a drum. మూయునది. మూతపడు or మూతలుపడు mūta-paḍu. v. n. To be closed, మూసికొనిపోవు. అతని చెవులు మూతలుపడినవి his ears were stunned, his ears tingled. మూతపొడువు mūta-poḍuvu. n. A kind of game. ఒక ఆట. 'దాయాలుసొగటాలు దాట్రాయి చదరంగమును పోటురాళ్లును, మూతపొడువు, వామనగుంటలు.' H. iii.191. మూతబల్ల mūta-balla. n. A sheathing plank that closes up the ends of the rafters of a pent roof. ఇంటి ముంజూరును మూయుబల్ల, వాచూరుపట్టె.

(p. 1016) mūyu mūyu. [Tel.] v. a. To shut, close, cover. To close in, as darkness. తలుపు మూయుము shut the door. వాని కన్నులు మూయుము shut his eyes. పెట్టె మూయుము. shut the box. చేసినతప్పు మూసిపెట్టిన దాగునా? will a fault remain concealed, however much we may try to do so? రెప్పలుమూసి యుమూయక with half closed eyelids. అంధకారము మూసికొనినది darkness gathered. తోలుమూసినపెట్టె a box covered with leather. మూయించు mūyinṭsu. v. a. To cause to shut or close. మూయునట్లుచేయు. మూసికొను. v. a. To close. కండ్లుమూసికొను mūsi-konu. to close the eyes: to die. నోరుమూసుకో hold your tongue.

(p. 1018) mūsā mūsā. [Fr.] n. Monsieur, Mr. మూసాబూసీ. Monsieur Bussy.

(p. 1018) mūsika mūsika. [Tel.] n. A tube of gold on either side of the Tail (తాళిబొట్టు) through which the string passes.

(p. 1049) maunamu maunama. [Skt. from ముని.] n. Silence, taciturnity. మాట్లాడక ఉండడము. విభూషణం మౌనమపండితానాం silence does credit to the ignorant. మౌనంసర్వార్థసాధనం silence will conquer every difficulty. మౌనవృత్తి mauna-vritti. n. Silence, the state of being silent, నోరుమూసికొని యుండడము. మౌని mauni. n. A hermit, recluse, ascetic, మౌనముగలవాడు, ముని, సన్యాసి.

(p. 1085) reppa reppa. [Tel.] n. An eye-lid. పక్ష్మము. రెప్పలు మూసియుమూయక with quivering eye-lids. 'కంటికి రెప్పయుగాచినభంగి' he kept her as the apple of his eye. Pal. 25. రెప్పపాటు reppa-pāṭu. n. A wink. నిమేషము, రెప్పవాల్పడము, రెప్పవేయడము. A second of time, నిమిషము, రెప్పవేయు or రెప్పవాల్చు reppa-vēyu. v. n. To wink. కన్నుమూయు.

(p. 1148) vācūru vā-ṭsūru. [Tel.] n. The eaves of a house. ఇంటిచూరుచివర, ముం౛ూరు. వాచూరు పట్టె అనగా ఇంటిముంజూరునుమూసేది.