(p. 80) ariga or అరిగె ariga. [Tel.] n. A large disk, like a shield, held in processions as a royal ensign. డాలువలె బ్రహ్మాండముగా నుండేటిది, దీన్ని రాజులయెదుట పట్టుకొనెదరు. 'తేరులుకలముల తెరుగునదిరుగగా గరులుమైననాగా దిగిరులబ్రోల, నరిగెబిళ్లలుకమాలకృతి మెరయుగా నడిదంబులను మీలననుకరింప.' G. i. 22.

(p. 824) prakāśamu pra-kāṣamu. [Skt.] n. Sunshine, ఎండ. Light, splendour, lustre, వెలుగు. Manifestation. adj. Brilliant, splendid, lustrous. Celebrated, మిక్కిలి ప్రసిద్ధము. Revealed, బయలుపడిన. Similar, సమానము. అతని పేరు నిండా ప్రకాశముగానున్నది his name is celebrated. ప్రకాశించు prakāṣinṭsu. v. n. To shine, be splendid, వెలుగు. To be bright, మెరయు.

(p. 852) prōdi prōdi. [Tel.] n. Nourishing, cherishing, support, పోషణము. Prosperity, grandeur, వైభవము. 'రమణీయమందిరా రామదేశంబుల బూవుదీగెలకును బ్రోదిసేయు.' B. X. 1818. adj. Graceful, pleasant. పొలుపారెడి, ఒప్పారుచున్న. ప్రోదిని prōdini. adv. Gracefully, pleasantly. పొలుపొరగా, ఒప్పారగా. 'ముత్తైదువలారతులీగా బ్రోదిం దన నగరుచొచ్చి పూనిక మెరయున్.' Yayati. iv. 184. ప్రోదిగా prōdi-gā. adv. In support of, as an aid. ఉపబలముగా. 'వల్లభులంజూచి యల్లననగు నభిసారికలవెడందకన్నుల చెన్ను నన్ను కొనిపొదలు మదనోన్మాదంబునకు బ్రోదిగామోదంబున కాదంబరిగండూషించి.' Swa. iii. 45. ప్రోదిగొను or ప్రోదిచేయు prōdi-gonu. v. a. To nourish, పోషించు.

(p. 884) bittaramu bittaramu. [Tel.] n. A flash of light. తళుకు. Brightness. A coquettish prank, an amorous gesture, శృంగారచేష్ట, ఒయ్యారము. 'బెళుకుబేడసమీలబిత్తరంబులకంటె.' N. ix. 404. బిత్తరముగ bittaramu-ga. adv. Flashingly. ప్రకాశముగా. Gracefully, సొగసుగా. 'సరిగె మెరుంగుబంగరువు చందురు కానిపటంబులూడ్చి బిత్తరముగ చల్వపావడలు దాల్చి.' N. ix. 401. బిత్తరములాడు to be bright, ప్రకాశించు. బిత్తరి bittari. n. A coquette, a flirt. A beautiful woman. ప్రౌఢస్త్రీ, శృంగార చేష్టలుగల ఆడుది. A woman, ఆడుది. 'బిత్తరులాహలాయుధునిబిల్వగ.' Balrāma. vi. 123. adj. Flashing, sparkling, తళుకైన, ప్రకాశమైన. Beautiful, సొగసైన. 'శిరమున కెంజడల్ నుదుట జెన్నగుబిత్తరిబొట్టువాతెరన్.' T. iv. 122. బిత్తరించు bittarinṭsu. v. n. To flash, to sparkle, మెరయు, తళుక్కుమను. To move about, చలించు, ఊగాడు. To crack jokes. సరసమాడు. 'బెళుకుబేడసచూపుబిత్తరింప.' N. ix. 159. బిత్తరపు bittarapu. adj. Flashing, sparkling, తళుకైన, ప్రకాశించే, 'సోమునిరీతినెమ్మొగము సుందరమౌదరహాస చంద్రికా, స్తోమములీనబిత్తరపు చూపులుదిక్కుల పిక్కటిల్ల.' Surabha. 18.

(p. 951) manikitamu mani-kitamu. [Tel.] n. Grief, affliction, sorrow. వ్యాకులము, దుఃఖము, విచారము. 'క తనయాగము విఘ్నముచే, సినకీడునవజ్రియింత చేసెను మీగో, ధనములుమిమ్మును గా చచెద, మనికితములు మానుడనుచు మదిగృపమెరయన్.' Vish. vii. 260. మనికితపడు manikita-paḍu. v. n. To be sorry, to grieve, దుఃఖపడు. మనికితపాటు manikita-pāṭu. n. The act of being sorrowful, దుఃఖపడుట.

(p. 985) miḍi miḍi. [Tel. from మిడియు.] n. Pride, insolence, మిడిసిపాటు, గర్వము. adj. Proud, insolent, మిడిసపాటుగల. High, raised, ఉన్నతము. మిడిపండ్లు projecting teeth, మిట్టపండ్లు. Sharp, hot, తీక్ష్ణము. మిడిమాధ్యాహ్నము midday, noon. మిడిముళ్లు spurs. మిడికించు miḍi-kinṭsu. v. n. To blink (the eyes), మిణకరించు. 'కమలుమిడికించునుగుడ్లగూబరీతి.' S. iii. 32. blinking like an owl. మిడిగుడ్లు miḍi-guḍlu. n. Large prominent eyes. మిడిగుడ్లవాడు a man with large eyes. మిడిగొను miḍi-gonu. v. n. To glitter, to flash. మెరయు. 'మిడిగొనుపైడిచేకటులు, మేలిమినూలుదండ.' H. iv. 101. మిడినాగు or మిణ్నాగు miḍi-nāgu. n. A springing serpent. The adder. చివుక్కున ఎగిరిపడే సర్పము. మిడిసి మిణ్నాగువలె పడుతాడు he is as proud as a serpent.మిడిపోవు miḍi-pōvu. v. n. To lose brilliance, become blunt, to be spoiled, ౛బ్బుపడు. To become less. To be an exception, తక్కు. To avoid, తొలగు. 'మిగులనొచ్చియు వాడు మిడివోనికడిమి.' HD. i. 2019. మిడినల్లి or మిణ్నల్లి miḍi-nalli. n. A flea. మిడిమేలుపు miḍi-mēlapu. adj. Pragmatic, hot headed, haughty. తలకొట్లమారియైన. తలకొవ్విన. 'అడిగినజీతంబియ్యని మిడిమేలపుదొరనుగొలిచి మిడుకుటకంటెన్. వడిగలయెద్దులగట్టుక మడిదున్నుక బ్రతుకవచ్చు మహిలోసుమతీ.' Sumati Satakam. మిడిమేలము miḍi-mēlamu. n. Insolence, haughtiness, మిడసిపాటు. 'మగువలుమగలని యెరుగడు, మృగములకోరసిలడేమి మిడిమేలమితండగపడుననితలచితిమే.' R. ii. 112. మిడియ miḍiya. n. A word of the Veda, వేద వాక్యము. 'క తలచియపుడందొకింతయు దొలుతటితరవాతి మిడియదోచకమరియె వ్వలనరసినశ్రుతిశబ్దము పలకునకున్ రాక పెగడుపరచినగలకన్.' పర. ii. మిడియు miḍiyu. v. n. To flash or fly off as a chip of wood or a drop of water. ఎగురు. ఆ రాతిచెక్క మిడిసిపడినది the chip of the stone leaped out and fell down. మిడివిల్లు miḍi-villu. n. A pellet bow, ఉండవిల్లు. 'తడియుచుకైతవతరుణియెక్కిన మిడివింటిగతినున్న మెలతలుడాసి.' Dab. 170. మిడిసిపడు miḍisi-paḍu. v. n. To bounce, leap; to be insolent, మిట్టిపడు, త్రుళ్లిపడు. మిడిసిపడి చచ్చినాడు he suddenly fell down dead. మిడిసిపాటు miḍisi-pāṭu. n. Bouncing, exultation, pride, త్రుళ్లుట.

(p. 986) minamina mina-mina. [Tel.] n. Brightness, twinkling, sparkling. తళతళ. 'మినమినలీ నెడుమనుమేను.' H. iv. 178. మినమినలాడు to sparkle, మెరయు. adv. Twinklingly, sparklingly, brightly, తళతళమని. 'మినమినజిగురు మామిడివంటివాని.' Sar. D. 464.

(p. 988) misa or మిసమిస misa. [Tel.] n. Sparkle, flash, brilliancy. మిలమిల, మెరుగుకాంతి 'మిసమిసలుతేరు ననుపైన మేనిసొబగు.' T. ii. 68. మిసమిసమను, మిసమిసయను or మిసమిసను to be bright, మెరయు.

(p. 1024) meracu meraṭsu. [Tel.] v. n. To flash, as lightning. తళుక్కని ప్రకాశించు. మెరపు, మెరుపు, మెరము or మెరుము merapu. n. Lightning. తటిత్తు. Brightness, brilliance, ప్రకాశము. మెరపుతీగ merapu-aīga. n. A streak of lightning, తీగవంటి మెరపు. మెరము or మెరుము meramu. v. n. To rankle, or fester. మెరమెరలాడు. కంటిలోగాని పుంటిలోగాని లేక మనసులోగాని మెదులు. కంటిలో నెరసుపడి మెరముచున్నది the mote fell into his eye and pain was caused. 'మెరమెరభావంబులోన మెరమగమరియున్.' T. ii. 85. టీ మెరమగ, అనగా బెళికింపచేయుచునుండగాను. v. a. To cause pain or mortification. మెరమెరలాడించు, నొచ్చునట్లు మెదలించు. 'మెరుగుగైదువుగ్రుచ్చి మెరమినట్లైన.' HD. ii. 214. మెరమెర mera-mera. n. Rankling కంటిలోగాని పుంటిలోగాని మెదలడము. Mental agony, anxiety. మనోవ్యధ. Doubt, suspicion. సంశయము. Difference, భేదము. 'మీసత్వములునమ్మి మెరమెరమాని పందెమునేనాసపట్టినదాన.' P. ii. 97. మెరమెరపడు mera-mera-paḍu. v. n. To doubt, hesitate, సంశయపడు. మెరమెరపాటు mera-mera-pāṭu. n. Impetuosity of hunger. Mental distress, మెరమెరపడుట, ఆకటితహతహ. మెరమెరమను or మెరమెరలాడు mera-mera-manu. v. n. To rankle or fester. మెరము, కంటిలోగాని పుంటిలోగాని లేక మనసులోగాని మెదలు. To suffer pain, బాధపడు. 'తనుమున్ను పలుకుట తద్దయునపుడు, మెదులుచు మదిలోన మెరమెరమనగ.' Dabh. 224. మెరయు merayu. v. n. and a. To lighten, to gleam: to glitter, to shine, ప్రకాశించు. To come to light, బయలుపడు. To cause to be seen, to show, బయలుపరుచు. మెరపించు mera-pinṭsu. v. a. To enlighten or make bright, to illume. మెరయునట్టుచేయు.

(p. 1024) merayu or మెరియ meraya. [Tel.] n. A mortar, గుండ్రాయి.

(p. 1025) merugu or మెరుంగు merugu. [Tel. from మెరయు.] n. Polish, lustre, brightness. కాంతి. Lightning. మెరపు. Grease, oil, melted butter. నెయ్యి మెదలగువానిజిడ్డు. 'మెరుగువేయకగాని మృదువుగాదన్నంబు.' Kōdanda. §. 33. adj. Polished, bright, luminous. మెరుగుసున్నము fine plaster. మెరుగురాయి a polished stone. మెరుగుపోటు the final pounding of rice. మెరుగుడు నూనె meruguḍu-nūne. n. Varnish. మెరుగుడుపురుగు or మెరుగుపురుగు meruguḍu-purugu. n. A lady bird. ఇంద్రగోపము. A firefly or glowworm. మిణుగురుపురుగు. మెరుగుతీగె mereugutīge. n. A necklace worn by women. ఒక కంఠాభరణము. మెరుగుపెట్టు merugu-peṭṭu. v. a. To polish. కాంతివచ్చునట్లు చేయు. మెరుగుబోడి merugu-bōḍi. n. A beautiful woman, మెరుపువలె మనోజ్ఞురాలగు ఆడుది. మెరుగురిక్క or మెరుగుడురిక్క merugu-rikka. n. Coral. పగడము. A bright star, కాంతిగలచుక్క.

(p. 1028) mēṭi or మేటరి mēṭi [Tel.] n. A chief, leader, head man, lord, శ్రేష్ఠుడు, అధిపుడు. adj. Chief, excellent, noble. శ్రేష్ఠమైన. మేటిదొర a noble man, lord. Bilh. ii. 50. మెరయుచునుండెడి మేటీరంబులు మేటీరంబులు, అనగా మేటి, గొప్పలైన, ఈరంబులు, పొదలు large bushes. 'తేటైనపన్నీట తీర్థంబులాడి, మేటికస్తూరిమేనెల్లబూసి.' Misc. iii. 322. మేటిగా = మెండుగా. మేటిల్లు mētillu. v. n. To excel. అతిశయించు.

(p. 1123) vaṭṭi vaṭṭi. [Tel.] adj. Empty, mere, plain, simple, naked, downright, utter, gross, false, vain: unprofitable, groundless. ఉత్త. ఏమియు లేని, ప్రయోజనములేని. వట్టిఆవు a dry cow. వట్టికాలు a shin bone, పిక్కవెలుపటికాలు. వట్టిగోడ a mere wall, a blind wall. వట్టికాళ్లతో వచ్చినాడు he came barefoot. వట్టిమన్ను loose earth. వట్టిగాలి mere wind, without rain. వట్టిప్రయాసము unprofitable labour. వట్టిమాట an untrue word, a meaningless word, లేని మాట. అపవాదము. వట్టివరి or వట్టివరులు, a kind of grain. సస్యవిశేషము. వట్టివాడు an empty fool, వ్యర్థుడు. వట్టివేరు vaṭṭi-vēru. n. A fragrant grass usually called Cuscus. Andropogon muricatus. (Watts.) Same as ఆవురుగడ్డివేరు, ఆవురువేరు, విడవలివేరు, ఉశీరము. లామజ్జకము. వట్టు or వట్టిపోవు vaṭṭu. v. n. To dry, become dry, be drained. నీరు ఇంకు, నీరు ఎండిపోవు. ఇంకు. To become lean, కృశించు. n. Drying up, draining, నీరువట్టిపోవడము. A dried vegetable, వరుగు. A scab, ఎండినపక్కు. A hoop, కొయ్యకుగాని దూలమునకుగాని బలమిచ్చుటకు వేసిన కట్టు. A limit, మేర. ఇంతవట్టు thus far, ఇంతమట్టుకు. 'అనుజులదనయులమత్వరిజనులను సమయించివారుసమరోల్లాసంబున మెరయజూడనేర్తు రెజననాధున కింతవట్టుసంజయచెపుమా.' M. IX. ii. 16.

(p. 1370) sphuraṇamu sphuraṇamu. [Skt.] n. Quivering, vibrating, tremulous motion, gleaming, sparkling, glittering, shining, blooming, expanding. కదలడము, అదరడము, వణకడము, తళతళమనడము, మెరయడము, ప్రకాశించడము, విజృంభణము. An idea occurring to the mind. తోచుట. 'భీమాయుధస్పుర్తిరాజమండలగ్రాహకమాగధతమస్ఫురణంబడంచి.' N. ix. 532. స్ఫురత్ sphurat. adj. Gleaming, glancing, flashing, sparkling, shining. ప్రకాశించే, తళతళమని మెరిసే.' హారస్ఫురద్గురు ముక్తావళి.' A. ii. 11. స్ఫురించు sphurinṭsu. v. n. To quiver, tremble, shake, gleam, glitter. To occur or come into the mind. చలించు, కదలు. ప్రకాశించు. తోచు, జ్ఞాపకమునకు వచ్చు. అది నాకు స్ఫురించకుండా ఉన్నది, లేక, అది నా మతికి స్ఫురించదు it does not occur to me. స్ఫురితము shuritamu. adj. Shaken, trembling. Exposed, outstretched. Shinning, gleaming. కదిలే, చలించే, వ్యాపించిన, మెరిసే, తళతళమనే. Occuring to the mind. తోచిన. 'శ్రుతికుండల స్ఫురితముక్తాభిముఖ్య.' N. vii. 249. స్ఫురితుడు sphurituḍu. n. One who is distinguished. ప్రకాశమానుడు. 'సరసస్రోత్సాహ స్ఫురితుడవు.' P. ii. 165.