(p. 5) aṅgamu angamu. [Skt.] n. The body, a limb, member, part, division or branch. అంగవంచకము = ఉపాయము, సహాయము, దేశకాలవిభజనము, ఆపదకు ప్రతిక్రియ, కార్యసిద్ధి. అద్భుతాంగులు beings having wondrous forms. అష్టాంగములు = the eight forms or stages of meditation, i. e, యమము, నియమము, ప్రాణాయామము, ప్రత్యాహారము, ధ్యానము, ధారణ, మననము, సమాధి. చతురంగములు the four divisions of an army, i. e., రథములు, ఏనుగులు, గుర్రములు, బంటులు. పంచాంగము the Indian calendar giving particulars of each day, as తిథి, వారము, నక్షత్రము, యోగము, కరణము. రాజ్యాంగములు the various departments of Government. షడంగములు or వేదాంగములు the six sciences dependent on the Vedas. i. e., శిక్ష, కల్పము, వ్యాకరణము, నిరుక్తము, జ్యోతిషము, ఛందస్సు. సప్తాంగములు = the seven constituents of a Government. స్వామి, అమాత్యుడు, సుహృత్తు, కోశము, రాష్ట్రము, దుర్గము, బలము. సాష్టాంగ ప్రణామము prostrate homage, touching the ground with eight members of the body, i. e., eyes or chest and forehead, hands, knees and feet.

(p. 351) gaḍa gaḍa. [Tel.] n. A stick, staff, pole. నిడుపుకోల. Bolt గడియ. A mast. ఓడకంబము (For గడ్డ) A lump or clod. A multitude సమూహము. చక్రవాకపుగడలు a flock of swans. A fortress or small tower. ౛ొన్నగడ a stalk of maize. చెరుకుగడ a sugarcane. దొమ్మరులు గడకట్టి ఆడినారు they set up a pole and performed tumbler's tricks. బోలుగడ a hollow female bamboo. గట్టిగడ a male bamboo. చివ్వగడ a lance or javelin. గడసాదన gaḍa-sādana. n. Gymnastics. వ్యాయామము. గడమంచె gaḍa-manche. n. A wooden frame like a bench to keep things on. గంపలు మొదలగువాటిని ఉంచు మంచె.

(p. 1404) jāya dzāmu. [from Skt. యామము.] n. A period of three hours.

(p. 1405) drāviḍaprāṇāyāmamu . drāviḍa-prāṇā-yāmamu. [Skt.] n. Intricate and crooked procedure.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 1055) yāmamu yāmamu. [Skt.] n. A watch or space of three English hours. ౛ాము. యామవతి or యామిని yama-vati. n. Night. రాత్రి. యామికుడు yāmikuḍu. n. A patrol, తలారి, ఆరక్షుడు, గస్తీబంట్రోతు.

(p. 1128) vanamu vanamu. [Skt.] n. A forest, a wood, అరణ్యము, అడవి. An orchard, grove, fruit garden. తోట, తోపు. Water, జలము. చింతవనము a tamarind grove. A multitude, సమూహము. సరసీవనము a group of lakes. వన vana. adj. Wild, not domesticated or tame, అడవిసంబంధమైన. వనగజము a wild elephant. వనమల్లిక a wild jasmine. వనమక్షిక a gadfly. వనచరము vana-charamu. n. Lit. a wood rover: i.e., a monkey, వానరము. వనజము vana-jamu. n. A lotus or water-lily. తామరపువ్వు. A wild elephant. A wild bird. వనజలోచనుడు vanaja-lōchanuḍu. n. An epithet of Vishṇu, విష్ణువు. వనజసంభవుడు vanaja-sam-bhavuḍu. n. The one who sprang from the lotus, i. e. Brahma, చతుర్ముఖుడు. వనజాక్షి vanaj-ākshi. n. The lotus-eyed; a poetical word for a lady. వనిత. వనదము vaṇadamu. n. A cloud. మేఘము. వనదశ్యామము sky blue. వనదీపము vana-dīpamu. n. The glory of the garḍen, an epithet of the Champaka flower. సంపెంగపువ్వు. వనధి vana-ani. [from వన water+ధి. place for.] n. The sea. సముద్రము. 'వనధి జీవనములగలగించి.' R. v. 275. వనప్రియము vana-priyamu. n. A cuckoo. కోయిల. వనభూషణము vana-bhūshanamu. n. A bird called the Mocking bird. వనభోజనము vana-bhōjanamu. n. A picnic. వేడుకగా మిత్రబాంధవులతోకూడ ఒక తోటకుపోయి అక్కడ భోజనముచేయుట. A kind of bird, the Green Bulbul, Chloropsis jerdoni (F.B.I.) వనమాల vana-māla. n. A chaplet, or garland. వనమాలి vana-māli. n. An epithet of Krishna. కృష్ణుడు. వనవిహారము vana-vihāramu. n. Rambling in a garden for pleasure. తోటలో వేడుకగా తిరగడము. వనశృంగాటము vana-sṛingāṭamu. n. A plant, Ruellia longifolia, గోక్షురము, పల్లేరు. వనస్పతి vanaspati. n. A tree which bears fruit without flowering. పూచకకాచేచెట్టు. వనాటము vanātamu. n. An animal that lives in the woods.

(p. 1183) viyamamu or వియామము viyanamu. [Skt.] n. Pain. బాధ.

(p. 1235) vyāmamu vyāmamu. [Skt.] n. A fathom, a length of two yards. బార.

(p. 1235) vyāyāmamu vyāyāmamu. [Skt.] n. Perambulation, walking up and down. సంచారము. Exercise, శ్రమము. వ్యాయామోవ్యాధినాశాయ exercise cures disease. వ్యాయామి vyāyāmi. n. One who takes exercise.

(p. 1260) śyāma ṣyāma. [Skt.] n. A girl or maid under sixteen. పదునారేండ్లపడుచు, యౌవన మధ్యస్థురాలు. శ్యామము or శ్యామలము syāmamu. adj. Of a dark tint, dark blue, black, green, నీలమైన, ఆకుపచ్చని. తమాల శ్యామలము growing as a gloomy tree. n. A dark tint, dark blue, black, green, నీలవర్ణము, ఆకుపచ్చన. శ్యామలత్వము syāmalatvamu. n. Blackness, a dark complexion, సైల్యము. శ్యామిక ṣyāmika. n. Blackness. సైల్యము. Darkness, చీకటి, Swa. ii. 29.

(p. 1324) sāmu sāmu. [Tel. short for సగము.] n. A half. అర్థము. 'సాముసోము నోము గోముమోము.' Ila. iii. 170. టీ సాముసోము, సగము చంద్రుని. [from Skt. శ్రమము.] n. Bodily exercise, వ్యాయామము. Fencing of feats of strength, గారిడి. నేలవిడిచి సాముచేయగూడదు if you lose your footing you will lose your power. సాముచేయు to practise gymnastics or feats of strength. సామరి sām-ari. n. A gymnast or fencer. సాము నేర్చినవాడు. సాముకంటిచుక్క sāmu-kanṭi-ṭsukka. n. The name of a constellation called పుబ్బా or పూర్వఫల్గునీనక్షత్రము. 'ఆ చదువుసాముగలిగి క్షత్రియుల్ సంపూర్ణ, విద్యులనగవీటవినుతికెక్కి, సాధులలనుబరిచ్యుతాధులజేయంగ, జాలకుండుదురెప్రశంససేయ.' కవి. i.