(p. 143) īḍu īḍu. [Tel.] n. 1. Age, time of life. ప్రాయము. ఈడైన equal. రెండేండ్ల యీడుగల two years old. ఈడుచాలిన or ఈడువచ్చిన full grown, adult. ఈడుచాలని or ఈడురాని not full grown, minor. ఈడుమీరిన too old. 2. Resemblance, similarity, proportion. A match, a rival. సమానము. ఈడుపడు īḍu-paḍu. v. i. To become equal. సమానమగు. ఈడుపరచు īḍu-paraṭsu. v. a. To equalize, to compare.

(p. 144) īḍu īḍu. [Tel.] v. i. To stretch, to slip, to vanish, to disappear. సాగు, ౛ారు. v. t. To pull, to draw milk లాగు, పిదుకు. 'శ్రద్ధగలిగి లోక సంగ్రహసంగంబు నీడవిడిచియెవ్వ డీయుపాయ ములభజించువాడు మోక్షలక్ష్మీపతి యగునొకింత సందియంబు వలదు.' భార. అశ్వ. i. 'గొపులకుంగ్రేపుల విడువకయు విడిచివిడిచి యీడకయు ఈడి యీడియీడిన పాలు కాచకయు.' భాగ: 10 స్కం

(p. 144) īḍupu or ఈడ్పు īḍupu. [Tel.] n. Pulling, dragging, impetus, hard breathing. A stitch in the side, the contraction of a limb. నీళ్లు నిండా యీడ్చుగానున్నవి the water runs here with a great draught. ఈడుపు or పొదికట్టు the sill, the side post of a door.

(p. 144) īḍcu or ఈడుచు īḍṭsu. [Tel. causative of ఈడు] v. a. To pull, haul, drag. కండ్లు లోపలికి యీడ్చుకొని పోయినవి his eyes are sunken.

(p. 306) kṛtamu kṛitamu. [Skt.] n. An act, a thing done. చేయబడ్డది. దైవకృతము an act of God. కృతము or కృతయుగము kṛitamu. n. The golden age, the first of the four ages of the world. supposed to consist of 1,728,000 years. కృతము kṛitamu. adj., Done , made, accomplished. కృతకృత్యుడు he who has attained his desire. ఇష్టార్థసిద్ధి గలవాడు. కృతాంజలి he who assumes with folded hands a reverential posture before his superiors. అంజలిబంధముకలవాడు. కృతాకృత done and not done. కృతస్నానయై having bathed. కృతమతి a prepared mind or set heart. adv. [Used in Vizag. for ప్రకృతము.] At present, just now. కృతికము kṛitakamu. adj. Artificial, made. మనుష్యులచేత చేయబడినది. Unreal. కృతకాద్రి or కృతకశైలము an artificial hillock. కృతక కళేబరము a thing made to represent a corpse. కృతఘ్నము kṛitaghnamu. [from ఘ్న to kill, destroy.] adj. Ungrateful. కృతఘ్నత kṛita-ghnata. n. Ingratitude. కృతఘ్నుడు an ungrateful man చేసినమేలు మరచినవాడు. కృతజ్ఞుడు kṛitagnyuḍu [from జ్ఞ to know, to recognise.] n. A grateful person. చేసిన మేలు తలచువాడు. కృతజ్ఞత kṛitagnyata. n. Gratitude. కృతపడు kṛita-paḍu. n. To be done or made. గతించు. 'దేవావినుమువగ చినంగృత పడిన కార్యంబులు క్రమ్మరంబొడమునే, డెందంబుగుందు నింతియకాక.' M. VIII. i. 232. To be separated విడబడు. కృతహస్తుడు kṛita-hastuḍu n. An unerring marksman గురితప్పకవేయువాడు. A skilful man నేర్పరి. కృతాంతుడు kṛitāntuḍu. n. He who brings to an end. An epithet of Yama. కృతార్థత kṛitārthata. n. Success. కోరిక యీడేరడము. కృతార్థుడు kṛitārthuḍu. n. A gainer, one who is successful. కోరిక యీడేరినవాడు, ధన్యుడు.

(p. 452) cūru ṭsūru. [Tel.] n. A cornice, border, ledge: shelf on a wall: the eaves of a roof. కాలుపట్టియీడ్చితే చూరుపట్టి వ్రేలాడుతాను though you haul me by the legs I will hang on to the eaves, i.e., though thou reject me I will not cease to cling to thee. చూరు v. n. To be charred or smoked. చూరుకర్ర or పొగ చూరుకర్ర charred wood చూరుకమ్మి or చూరుపట్టె ṭsūru-kammi. n. The lath that closes in a shelving roof ముంజూరున పెండెకు ఎత్తుగావేసిన కమ్మి. చూరుకుట్టు ṭsūru-kuṭṭu. n. The roof bands. చూరెలుక ṭsūr-cluka. n. The eaves' mouse, or house-mouse.

(p. 806) poḍucu poḍuṭsu. [Tel.] n. To rise (as the sun or moon, a star, or the tide.) ప్రొద్దుపొడుచు, ఉదయించు, ఏపోటుపొడుచు నీకు వానితిట్లు పొడిచేనాటికి when his curses touch you, or fall upon you. ఏరు పోటు పొడిచినది the tide has risen in the river. To fight, పోట్లాడు. 'పాండవబలంబే కాదశా క్షౌహిణుల్ రూఢింగౌరవసైన్య మీయుభయముంరోషాహేతా న్యోన్యమై యీడబోవక వీకతో బొడువగా నేపారుఘోరాజి నల్లాడెంధాత్రి.' M. I. i. 136. వీకతోబొడువగా on their making a bold attack, ధైర్యముతో పైబడగా. v. a. To pierce, stab, gore. To prick or cause pain. To sting, కుట్టు. రంధ్రము to bore a hole. పొడుచు to put (a worm) on a fish hook ఇచది కండ్లను పొడుస్తున్నది it tries (pricks) the eyes. మోచేతితోపొడుచు to thrust or hit with the elbow, or to elbow. ముద్రపొడుచు to seal, set a seal on. To cut down, or fell, నరకు. 'బొగ్గులకైకల్పతరువు బొడుచుటసుమతీ.' Sumati. v. 73. ఆనపొడుచు to lay a ban or protest, so as to check proceedings, ఒట్టుపెట్టు. A proverb says వానివేలితోనే వానికన్ను పొడిచినారు they pierced his eye with his own finger, i.e., they turned his arts against himself. పొడుపు poḍupu. n. A stab, పొడుచుట. A pricking pain, as that of a boil. The rising of the sun. The swell of a river. ఉదయము, పోటు. 'తడుకద్రోపరి ముచ్చు పొడుపులు.' P. iv. 255. టీ నెరదొంగలుగాక తడుకద్రోపరులైన దొంగలు. నెలపొడుపు the rising of the moon. పొడికథ or పొడుపుకథ a conundrum. పొడుపుడుమాట or ఎత్తిపొడుపుమాట a taunt or jeer, దెప్పు. Ila. iii. 8. పొడుపుగొండ poḍupu-gonḍa. n. A mountain out of which the sun is supposed to rise, ఉదయాద్రి. పొడువ or పొడుపడు poḍuva, n. One who thrusts or pricks. పొడుచువాడు. A wicked man, దుర్జనుడు.

(p. 868) barabara bara-bara. [Tel. anuk.] n. The noise made in dragging anything along the ground. వాని కాళ్లు పట్టుకొని బరబరయీడ్చినారు they dragged him violently along the ground.

(p. 910) bōḍika bōḍika. [Tel.] n. A companion, చెలికాడు. A pupil, శిష్యుడు. A servant, సేవకుడు. A boy, బాలకుడు. 'సతతంబుతనయీడు సఖులుసేవింప, బొంగరాలాడుచు బోడికల్ దాను, సంగతిబాయకచరియింపుచున్న.' Sar. D. 12.

(p. 912) bōya bōya. [Tel.] n. A forester, or mountaineer. A huntsman or fowler. A man of the hunter caste, కిరాతుడు. 'బోయమరునకు.' T. iii. 113. టీ దయలేని మన్మథునికి బోయకులము the fowler caste. బోయడు or బోయవాడు bōyaḍu. n. A savage, a man of the hunter caste, బోయత or బోయెత bōyata. n. A woman of this tribe. కిరాతస్త్రీ. R. ii. 15. బోయి, బోయీ or బోయీడు bōyi. n. A palanquin bearer, పల్లకి మోయువాడు, బేస్త. A man of the cowkeeper's or shepherd's caste. గొల్లబోయడు a shepherd.

(p. 980) mālugu or మాల్గు mālugu. [Tel. from మాలు.] v. n. To become or grow idle, సోమరితనమునుపొందు. n. Idleness, సోమరితనము. Also same as మాలు a pad or cushion placed on the shoulder of a palanquin bearer. మాలుగుపోతు mālugu-pōtu. n. A sluggard, a lazy wretch. యీడవరిగోయుచు, కూరుకుజెందజొచ్చెననీ, మాలుగుపోతువీని కనుమానములేదిక.' Chenn. iii. 447.

(p. 993) mundu mundu. [Tel.] n. The front. ఎదురు. adj. Fronting, fore. Previous, former, preceding, early. After, next. ముందువెనుకలు before and behind, what comes before and what comes behind. adv. In front, in the beginning, at first, first. ముందుపని ముందరచేయవలెను you must first do what is first wanted. దానిముందుమాటకేమి అర్థము what is the meaning of the preceding word? ముందువెనుకలుగా పోవుచుండిరి they were going along, some before, some behind. ర వంతైనా ముందువెనుక చూడక without considering causes or consequences. ముందుకు వెనుకకు backwards and forwards, to and fro. Postposition: Before. వారు రాకముందు before they come. ముందుపడు or ముందగు mundu-paḍu. v. n. To go before, to lead. ముందర or ముందల mundara. n. The front, ఎదురు. A former time, మునుపు. Beginning, మొదలు. adv. Before, in front. First, in the first instance. Formerly, previously. Hereafter, next, in future. After, following, next. అంతకుముందగ before that. ముందరి or ముందటి fronting, opposite, former, previous. ముందటి కాలమునందు in former times. ముందరిపోటు a wound in front. 'ముందరిపోటులుమానును ముందెందైననుగలదు.' Vēma. ముందరిమాట. lit. the word before, i.e., the following word; also, the preceding word. ముందరికి forwards. ముందర పల్లము వెనుక మిట్ట a ditch before, and a hill behind, i.e., to be in a fix, to be caught in the horns of a dilemma. ముందరికి తెచ్చు to bring forward, promote. ముందరికి వచ్చు to come to the front, to be promoted, to prosper. ముందల mundala. (ముందు + తల.) n. The front part of the head, శిరస్సు యొక్క ముందుభాగము. 'ధట్టించిముందలల్ బట్టియీడ్చి.' URK. iv. 112. ముందట mun-daṭa. adv. In front, before. ఎదుట.

(p. 997) mugdha mugdha. [Skt.] n. A blooming simple girl. ఉదయించుచున్న యౌవనము గలది. A girl of twelve years of age, పండ్రెండేండ్ల యీడుగలది. A simple girl. తెలివి లేనిది, మాయలేనిది, కపటములేనిది. adj. Lovely, beautiful, చక్కని. Stupid, ignorant, తెలివిలేని. New, inexperienced, క్రొత్తది. ముగ్ధేందువు the new moon, బాలేందువు. Sananda. 266. ముగ్ధుడు mugdhuḍu. n. A handsome man, అందమైనవాడు. An ignorant man, మూఢుడు.

(p. 1017) mūla mūla. [Tel.] n. A corner,విదిక్కు. An angle. కోణము. A retreat. గొంది. A braid, or tress. కొప్పు, కేశబంధము. An airt or point of the compass, దిక్కు. మూల యిల్లు a corner house. మూలవేయు mūla-vēyu. v. a. To lay aside, put by, throw aside, neglect. ఇది యేమూలకు వచ్చును this will not suffice at all, ఎంతమాత్రము చాలదు. మారు మూలను in a bye place. మూలనుండేవాణ్ని యేల ముంగిటికి యీడుస్తావు why draw a man out of his corner into the centre of the court, i.e., why pick a quarrel with a quiet man who is sitting still. మూల or మూలానక్షత్రము [Skt.] n. The nineteenth of the lunar mansions. మూలమట్టము or మూలమట్టపుపలక mla-maṭṭamu. [Tel.] n. A carpenter's square వడ్లవాని ఆయుధము, గోడలమూలలందు సరిచూచు మట్టపలక. మూలమాను mūla-mānu. n. A bracket (fixed in the wall and used as a stand.) కుండలు మొదలైనవాటిని పెట్టడమునకై మూలలో ఇరికించిన మాను. మూలరాయి or మూలరా mūla-rāyi. n. A diamond. 'అందలి మూలరాపనుల యందపు చిత్తరులో.' Satya. i. 6. మూలరేడు mūla-rēḍu n. The lord or king of the S. W. corner, an epithet applied to kubēra. కుబేరుడు. నిరృతి.

(p. 1157) vārthakamu vārdhakamu. [Skt. from వృద్ధ.] n. Old age, ముసలితనము. An assembly of old men, ముసలివాండ్రసమూహము. వార్ధక్యము vārdhakyamu. n. Old age. ఏబదియేండ్ల తరువాతియీడు, వృద్ధత్వము.