(p. 96) avasaramu avasaramu. [Skt.] n. Occasion, opportunity, వేళ, సమయము, కార్యోచిత సమయము. ఇది మూడో అవసరము this is the third time. 'చేరవచ్చు నయ్యవసరంబున,' T. iii. 39. అవసరము also means food offered as a meal to a god, or a kind of mantram said on the occasion. శ్రీరంగములో అరువై అవసరములు అరగింపు చేయుదురు they make an offering of sixty meals. Also necessity, urgency, hurry, flurry. అగత్యము, ఆతురము. అవసరమైనప్పుడు నిన్ని పిలిపించుకొంటాను I will send for you when necessary. అవసరము చేస్తే పని వెడిపోవును if you hurry the business will be spoiled. అది నాకు అవసరము లేదు. I have no occasion for this. అవసరము adj. Necessary, urgent, hurried, hasty. అగత్యమైన, అతురమైన, అవసరమైన పని urgent business. అవసరపడు avasara-paḍu. v. n. To hurry, to haste. అవసరముగా adv. Urgently, in haste. అగత్యముగా, ఆతురముగా, అవసరించు ava-sarinṭsu. [Skt.] v. a. To hurry, make haste. త్వరచేయు.

(p. 217) ōza ōza. [Tel.] n. Order క్రమము. Way, manner విధము. Nature స్వభావము. A command ఆజ్ఞ. Vigor, zeal, joy ఉత్సాహము, ఎచ్చరిక. Fear భయము. Thought, idea, intent. Counsel, wisdom, good sense యోచన. In arithmetic, an uneven or odd number. A row, or range. వరుస. A teacher ఉపాధ్యాయుడు. (another form of ఓ౛్జ) 'సింగం బాకటితో గుహాంతరమునం ౛ట్పాటుమైనుండిమా సంతస్ఫూర్జితయూధదర్శనసము ద్యత్రోధమైనవచ్చునో ౛ంగాంతారనివాస భిన్నమతినస్మచ్ఛేనపైవీడవచ్చెన్ గుంతీసుతమధ్యముండుసమరస్థేమాభి రామాకృతిన్.' M. Virāṭa. 93. Like a lion bursting forth in rage. 'ఓ౛గాదిట్లాడనోనీకు' L. vii. 7. 'ఒడలి గుణమువేర యో౛వేర' Vēmana. ఓ౛పడు ōza-paḍu. v. i. To be settled, to be set right క్రమపడు. ఓ౛బంతి or ఓ౛్జబంతి ōzabanti. n. The way shown by the teacher ఉపాధ్యాయుడు చూసిన పద్ధతి. A copy set by him మేలుబంతి.

(p. 414) cittamu chittamu. [Skt.] n. The mind or intellect; the heart, considered as the seat of intellect: inclination, will, pleasure. మీచిత్తము (or simply చిత్తము) your pleasure! as you please! yes, sir! చిత్తానకు తేవలెను be so good as to consider this. ప్రవేశము చిత్తగించలవెను pray acknowledge the receipt of this letter. చిత్తానుసారముగా according to one's own pleasure or as one see fit. చిత్తగించు chitta-ginṭsu. v. a. To listen, grant attention keep or retain in mind, attend to, mind, note, observe, remark, examine, investigate. మనస్కరించు. To think, తలచు; to hear a prayer, to consider యోచించు. At the close of a letter the words చిత్తగించవలెను. 'Please to consider this' are equivalent to the phrase ('I remain, &c') అట్లు చిత్తగించినాడు he came to this decision (used of a superior.) చిత్తగించవలెను I beg you to or, do me the favor to. చిత్తచాంచల్యము chitta-chānchalyamu. n. Aberration of the intellect. Insanity. చిత్తచాంచల్యము chitta-vṛitti. n. Temper, wish, inclination, disposition. Will, pleasure, determination. చిత్రుడు and చిత్తురాలు chittuḍu. adj. Minded. This is used in compound phrases, thus: సంతోషచిత్తుడు a cheerful man. క్రూరచిత్తులై cruel-hearted. శాంతచిత్తుడు a gentle character.

(p. 516) talacu or తలంచు talaṭsu. [Tel.] v. a. and v. n. To think, think of, reflect, imagine. యోచించు, ఊహిమచు. To intend, propopse, plan. ఉద్దేశించు. To consider or weigh. To seek or plan. To consider or care for. ఎంచు. To meditate. ధ్యానించు, స్మరించు. n. తలపు. (q. v.) తలపించు talap-inṭsu. v. a. To induce, persuade, convert. To put in mind of, resemble, remind one of.

(p. 598) dīrghamu dīrghamu. [Skt.] adj. Long, either as regards size or time. n. A long vowel; thus, సకారదీర్ఘము means సా sā. దీర్ఘకాలము a long time. దీర్ఘ జంఘము dīrgha-janghamu. n. The long shanked bird: the Adjutant. Leptoptius dubius. (F.B.I.) నిడుపాటిపిక్కగలది. i.e., బెగ్గురుపక్షి. దీర్ఘదర్శి or దూరదర్శి a far sighted man. దూరపు యోచనగలవాడు. దీర్ఘనిద్ర dīrgha-nidra. n. The long sleep, i.e., Death, పెద్ద నిద్ర, చావు. దీర్ఘబాహువు dīrgha-bāhuvu. adj. Long armed: a mythological metaphor, signifying the possession of extensive power or influence. It denotes a Hero. దీర్ఘసూత్రత dīrgha-sūtrata. n. Dilatoriness, tediousness, prolixity, spinning a long yarn, wire-drawing. 'భాస్వద్దీర్ఘ సూత్రున్.' P. ii. 163. Cautious, prudent, considerate. దీర్ఘసూత్రుడు dīrgha-sūtruḍu. n. He who is dilatory, slow. tedious. చిరక్రియుడు. దీర్ఘాయువు or దీర్ఘాయుస్సు dīrghāyuvu. n. A long life. One who has a long life to live, పెక్కేండ్లు బ్రతుకువాడు. A crow, కాకి. దీర్ఘిక dīrghika. n. A long or oval pond.

(p. 605) dūramu dūramu. [Skt.] n. Distance. (Metaphorically) Distance in point of time. ఇంతదూరము all this while. దూరముగా చూడు look before you, consider well. adj. Distant, far. దూరదేశము a distant land. దూరపుదాయాది a distant heir. ఇది వ్యాజదూరమైయున్నది it is beyond a doubt. దూరముగా dūramu-gā. adv. Afar.దూరగుడు dūraguḍu. n. One who is far from (anything) బుద్ధిదూరగుడు he who is far from wisdom. దూరదర్శి dūra-darṣi. n. A sage, one who has foresight. దూరపు యోచనకలవాడు. దూరదృక్కు dūra-dṛikku. n. Farsightedness. దూరభారము dūra-bhāramu. n. A great distance. దూరుడు dūruḍu. n. He who is far from. దుష్టప్రవర్తనదూరుడై being far above such wickedness.

(p. 841) prastāvamu pra-stāvamu. [Skt.] n. An opportunity, occasion, కార్యోచిత సమయము, అవసరము. A conversation, narration, mentioning. Mention. Incidental reference to a person or thing, ఒకనినిగూర్చి మాటయెత్తడము, ప్రశంసించుట, చెప్పుట. ప్రస్తావించు prastāvinṭsu. v. n. To tell in the course of conversation, to talk about, ప్రస్తావమునకు తెచ్చు. ప్రస్తాపము or ప్రస్తాపన prastāpamu. (corruption of ప్రస్తావము.) ఆ సంగతిని నాతో ప్రస్తాపము చేసినాడు he made a mention of this to me. వాడు ఆ ప్రస్తాపమెత్తలేదు he did not mention it.

(p. 920) bhāgavatamu bhāga-vatamu. [Skt.] n. The name of a celebrated Hindu poem describing the life of Krishna. Any Puranic story, a story, పురాణకథ, కథ. 'ఆ చెలివిధము ప్రియాంగనలెల్లన్, జూచిమనంబుల శోకముమీరన్, యోచనజేసిరయోయిదియేమో, దాచెనుభాగవతంబునుకొంచున్.' భరతాభ్యుదయము. ii. 8, 10. A stage play, acting. A comedy. భాగవతుడు bhāga-vatuḍu. n. A religious man. A monk or friar. భాగవతులు bhāga-vatulu. n. Religious or pious men: fellow scholars in divinity. Stage-players, actors.

(p. 1056) yuktamu yuktamu. [Skt.] adj. Joined, combined, united, కూడుకొనిన. Right, fit, proper, ఉచితమైన, న్యాయమైన. యుక్తమైనమనిషి a proper person. n. Fitness, propriety, justice. ఉచితము. న్యాయము. దాన్ని నీవు చెల్లిస్తే యుక్తము it will be better for you to pay the money. నీవు యుక్తాయుక్తము విచారింపవలసినది you must look on both sides of the question. యుక్తపడు yukta-paḍu. v. n. To fit or suit. అనుకూలపడు. యుక్తి yukti. n. Union, కూడిక. Wit; a contrivance, expedient, stratagem, artifice; a plot, a happy thought. ఉపాయము, యోచన. యుక్తుడు yuktuḍu. An affix meaning. Accompanied by, possessed of, characterised by. కూడుకొన్నవాడు. భార్యాయుక్తుడై being accompanied by his wife. పాపయుక్తులు sinners. దోషయుక్తురాలు she who is sinful, a sinner.

(p. 1058) yōcana yōchana. [Skt.] n. Consideration, deliberation, reflection; an idea, supposition, conjecture; counsel, advice; an expedient, means, plan. ఆలోచన. H. v. 272. యోచించు yōchinṭsu. v .n. & a. To consider, regard, deliberate, plan, devise. ఆలోచించు. ధర్మము యోచించక regardless of justice.

(p. 1225) vēḷa vēḷa. [Skt.] n. Time, a time, period or opportunity. కార్యోచితసమయము. కాలము. తరి. ఈవేళ to day, this time. ఆవేళ that day, that time. ఇంకొకవేళరండి come another time. ఒకవేళ perhaps. గంటవేళ one hour's time. రాత్రివేళ night time. సంధ్యవేళ the evening. ఆవేళన్ at that time. వేళలు (or సమయములు) కాచుచుండెడివారు they who watch for an opportunity. అట్లుచెప్పేవేళకు on his saying so. వాడు వేళాపాళాచూడడు he does not care for time or season. వేళము vēḷamu. [from Skt. వేళ.] adv. Quickly, త్వరితముగా.

(p. 1300) samayamu samayamu. [Skt.] n. An opportunity, occasion. An age, period. Time, season, juncture, crisis, కాలము, ఉచితకాలము. Leisure, తీరుబాటు. An oath, imprecation. ప్రతిజ్ఞ, శపథము. An established moral or ceremonial custom, ఆచారము. A settled conclusion, a demonstration, a decision. A contract, engagement, covenant. A sign, సంకేతము. A school of philosophy, దర్శనము, మతము. A doctrine, సిద్ధాంతము, శివసమయము the Saivite sect. విష్ణుసమయము the Vaishnavite sect. సమయము చూస్తూ ఉన్నాడు he is looking for an opportunity. సమయములో సహాయము చేసినాడు he helped me in time of need. సమయపుసందుకట్టు a time of difficulty. సమయములో చెయ్యివిడుచు to forsake a man in the time of need. సమయమైనప్పుడు when an opportunity arises.నేను లేని సమయమునందు when I was absent. నాలుగు గంటలసమయమందు when it was about four o' clock. సమయముకొద్దీ మనిషి a time server, a fickle man. సమయస్ఫూర్తి a quick memory or understanding. సమయస్ఫూర్తిగలవాడు a quick-witted man. సమయమైన or సమయమగు samayam-aina. adj. Opportune, seasonable. యుక్తమైన. 'సమయంబగువేళ.' H. ii. 53. సమయపడు samaya-paḍu. v. n. To attempt, యత్నించు. To watch for an opportunity. To become opportune. To resolve on secrecy, సంకేతితమగు. 'సమయపడి వనవాసంబు చేయవచ్చితిమి.' భార. అర. సమయోచితము samay-ōchitamu. adj. Seasonable, suitable to the occasion, appropriate, కాలోచితమైన. సమయోచితమైన మాట a word in season, an appropriate word.