(p. 274) kārakamu kārakamu. [Skt.] adj. Making, causing. సందేహకారకమైన causing doubt or doubtful. సంతాపకారకమైన grievous. దుఃఖకారకమైన grievous, causing sorrow. కారకహేతువు the efficient or active cause. In Telugu it is used to denote heat. కారకజ్వరము a burning fever. కారకదేహము a hot or fervish temperament. మేహకారకము venereal feverishness. పిత్తకారకము bilious feverishness. కారకములు నాలుగువిధములు stimulants are of four sorts.

(p. 430) ceyi, cēyi or చెయ్యి cheyi. [Tel.] n. A hand The arm. A sleeve. An elephant's trunk. Five (in counting, as three hands, i.e., fifteen.) అరచెయ్యి or లోచెయ్యి the palm of the hand. మీదిచెయ్యి or మీజెయి the back of the hand. ముంజెయ్యి the wrist. మోచెయ్యి the elbow. దండచెయ్యి the upper arm. చెయిదము, చెయిది or చెయ్దు cheyidamu. [Tel. from చేయు.] n. An act, action, doing. కృత్యము, చేష్ట. 'చేతకానిచెయిదములు చేయక.' M. XII. ii. 415. చెయిపట్టు cheyi-paṭṭu. v. n. To adopt, protect, take by the hand. To seize or ravish a woman. To marry. To foster. చెయ్యిన్రాలలలు or చేవ్రాలు cheyi-vrālu. n. Handwriting, a signature. వారందరు ఒక చెయ్యిగానున్నారు they are all hand in hand, hand and glove with each other. ఆ పని చెయ్యికూడివచ్చినది the business turned out well. చేతికిందిమనిషి a servant, a slave. చేతిపని hand-work. చేతిసొమ్ము money in hand, cash. అతని చేతివాడు one of his creatures or hangers on. చెయ్యివెల sale for ready money. రొక్కపు వెల. చెయ్యి సాగినంతలో when your hand is in, when you have the opportunity. In some phrases the word may be left untranslated: as నా చేతికిచ్చెను he gave it to me; lit. to my hand చెయికావలి means a supply of rice, &c., provided for dinner at a future stage in a journey. చెయ్యికావలికి నాలుగు రూపాయలు ఎత్తిపెట్టుకొన్నాడు he laid up something to meet contingencies. కరిడిచెయ్యి అద్దము like a looking glass in the hand of a bear. చేతకాని idle, paltry, incapable. In some compounds it means extra, as చెయ్యికావలి or చెయ్యిజాగ్రత a reserve, or extra ground; చెయ్యితడి ఆరకముందు తీర్చివెయ్యి do it before your hand cools. చెయ్యియీటె a small spear. తాళపుచెయ్యి a key. నీచేతినుంచి తగులుతుంది, or, చెయ్యికరుచును you will have to lay out some money. చెయ్యిచేసికొను to handle, interfere, meddle with, to use the hand: to take the law into one's own hands and beat. చెయ్యివిడుచు to abandon, desert, give over (a person.) చెయ్యిచూచు to feel the pulse. చెయ్యితిరిగిన cheyyi-tirigina. adj. Experienced, expert, handy. చెయువు or చెయ్వు cheyuvu. n. An act, an action.

(p. 552) tella tella. [Tel. తెల్ white.] adj. White, pale, pallid. Plain, evident. స్పష్టము. తెల్ల, తెల్లన or తెల్లదనము n. Whiteness, paleness. తెలుపు. తెల్లకాగితము blank paper. తెల్లజనాలు or తెల్లవారు white people, Europeans. తెల్లబంగారు pale gold. తెల్ల యెర్రవన్నె light red. మొగంబుతెల్లనై turning pale. తెల్లనికండ్లు bright eyes. తెల్లకాకి a white crow. తెల్లకొక్కెర a white crane. తెల్లగడ్డ a onion వెల్లుల్లి. తెల్లడాలు మెకము the lion. సింహము. తెల్లబోరవ tella-bōrava. n. The white Scavenger Vulture. తెల్లతీగ tella-tīga. n. A large woody climbing creeper called Dalbergia rubiginosa. Rox. iii. 231. తెల్లదీవి telladīvi. n. The white island, one of the sixteen divisions of the world. శ్వేతద్వీపము. A. iv. 127. తెల్లన or తెల్లని tellana. adj. White, light coloured, pale, sallow, bright. తెల్లనాకు Same as తెలనాకు. (q. v.) తెల్లనార tella-nāra. n. A kind of fish, a whiting. తెల్లనిదొర tellani-dora. n. Lit. the white lord, i.e., Siva or Balarāma. తెల్లబారు tella-bāru. v. n. To turn white. తెల్లబారిన whitish, glassy or glazed as an eye. తెల్లబోవు tella-bovu. v. n. To turn pale, to be thunderstruck. తెల్లమి or తెల్లము tellamu. adj. Apparent, evident, obvious, clear, స్పష్టము, స్ఫుటము. తెల్లముగా clearly. తేటతెలల్లముగా as clearly as possible. తెల్లవారు tella-vāru. (తెల్ల+పారు.) v. n. To dawn, ఉదయమగు. తెల్లవారినప్పుడు when the day dawned. ఈరాత్రి యెట్లా తెల్లవారునా అని ఉంటిమి we were in a fix, not knowing how this grief would terminate. 'తెల్లవారగనువచ్చెన్' he came at dawn. తెల్లవారకముందు before break of day. To turn white. తెల్లనగు. తెల్లవారలేస్తే from the hour of awaking. To be ruined or lost సారహీనమగు. అతని పని తెల్లవారినది his affair has lost all colour, i.e., he is ruined. తెల్లవారులు or తెల్లవార్లు tellavārulu. adv. Until morning. తెల్లవారగట్ల tella-vāra-gaṭla. adv. At daybreak. తెల్లవారి tella-vāri. n. The dawning, morn. (A verbal noun in ్ర as వినకరి and పలుకుబడి.) ఆ తెల్లవారి the following morning. తెల్లవారించు or తెల్లవార్చు tella-vārinṭsu. v. a. To cause the day to dawn, to watch all night. To clear up, explain, settle. అతనిపని తెల్లవారించినారు they arranged his matter.

(p. 801) pondu or ఒందు pondu. [Tel.] v. n. To wink, (కన్ను) వాలు. To gain, obtain, get, acquire. To reach, attain to. To have, enjoy. To suffer, experience, meet with joy, grief or death, &c. ప్రాపించు. వానిని లక్ష్మిపొందినది good luck has be fallen him. అవమానమును పొందినాడు he incurred disgrace. సంతోషమును పొందినాడు he was pleased. నష్టమును పొందినాడు he incurred loss. విఘ్నమొందక meeting with no obstacle or cheek. నరకమును పొందినాడు he fell into hell. కన్నుపొందు to sleep. 'ఆ కడుపు నిండగుడువ గానమిరేయెల్ల, గన్నుపొందకున్న కరముడస్సి, యున్నవాడనాకు.' M. I. vi. 322. కన్నుపొందకున్న, అనగా నిద్రలేకుండా ఉండడముచేత. Also, to have intercourse with. కలయు. n. Fitness. suitability, agreement. పొందిక intercourse, friendship, స్నేహము. Joining, union, సంధి. The act of obtaining a thing ప్రాప్తి. Sameness, want of difference, అభేదము. Agreeableness, అనుకూల్యము. adj. Friendly, స్నేహితుడు. 'రాలపొందెరింగి రాలగూర్చినభంగిలోను పొందెరింగిలోనుపరచి.' Vēma. 637. పొందుకాడు ponḍu-kāḍu. n. A friend, స్నేహితుడు. పొందుకొను pondu-konu. v. n. To be fixed or established, నెలకొను. పొందుపడు pondu-paḍu. v. n. To be agreeable or fit, సరిపడు, అనుకూలించు. పొందుపాటు ponda-pāṭu. n. Convenience, suitability, aid, help. వానికి ఆ రూకలు పొందుపాటు కాలేదు he could not get the money. పొందుపాటుచేయు to arrange, అనుకూలముచేయు. పొందించు pondinṭsu. To cause to obtain, get, or experience. నన్ను ఈ శ్రమ పొందించినారు they caused me this trouble. 'మగువత నంబునజగముల తగులము బొందింప గొంతదడవెముకుందా.' B. viii. 446. పొందిక pondika. n., Fitness, agreement, aptness. ఇమిడిక. Intercourse, సహవాసము, కలయిక. 'సీతాకాంతముని స్త్రీల పొందిక లుమరగి.' R. v. 59.

(p. 878) bārakamu or భారకము bārakamu. [from Skt. భారము.] n. Weight, heaviness; a burden, load.బరువు. A crisis, ముమ్మరము. జ్వరము నిండా బారకముగానున్నది the fever is at its height or crisis. బారకించు or భారకించు bārakinṭsu. v. n. To become severe, as fever. బారమగు. నాకు ఒళ్లు బారకించులాగున నున్నది I have a prospect of illness. బారకాడి bāra-kāḍi. n. A break, or yoke in which bullocks are trained. క్రొత్త యెద్దును పాతయెడ్లతో కట్టేకాడి. బారవట్టె or వారపట్టె bāra-paṭṭe. n. A chief beam lying on pillars.

(p. 889) bugga bugga. [Tel.] n. The check: the inside of the check. A bubble. A spring of water, a fountain. బుగ్గరించు buggar-inṭsu. v. n. To smell, as flowers about to bloom. 'క్రిగ్గాలిదూలదాకినబొంగితుదలు బుగ్గరించినయట్టి మొగ్గపువ్వులును.' BD. iv. 250. అనగా వికసించడమునకై పొట్టలుబ్బిన కోరకములు.

(p. 921) bhāramu bhāramu. [Skt.] n. Weight, heaviness, a burden. బరువు. Responsibility, incumbent or bounden duty. Hardship. A certain weight. బారువ. 'కావున నాకుండలములు గైకొనుమివి. సంభావనముతో నిత్యము మహావరసౌవర్ణ భారమిచ్చుచునుండున్.' G. vii. 142. నాకు ఒళ్లు భారముగానున్నది I am unwell. నావంటి దీనులరక్షించే భారము తమదే it rests with you to relieve poor men like me. దూరభారములో నున్నాడు he is afar off. భారకము bhārakamu. n. A crisis. ముమ్మరము. జ్వరము నిండా భారకముగానున్నది the fever is at its height or crisis. భారకర్త bāra-karta. n. One who sustains or is responsible. Thus, దేవుడు మా భారకర్త God is our refuge. భారకించు bhāra-kinṭsu. v. n. To become severe, as fever. నాకు ఒళ్లు భారకించేలాగుననున్నది I have a prospect of illness. భారవాహుడు or భారకుడు one who carries a burden, బరువు మోయువాడు, భారీ bhārī. adj. Big, high, stout, bulky. Rich. respectable.

(p. 1017) mūrcha mūrchha. [Skt.] n. A swoon, fainting, an epileptic fit. సొమ్మ, స్మృతి తప్పుట, స్మారకము తప్పడము, మూర్చపోవు mūrchha-pōvu. v. n. To swoon. ముర్ఛ తెలిసినది the swoon went off, he recovered his senses. మూర్ఛన mūrchhana. n. Fainting, swooning. A cadence or dying fall in music. సంగీతమందు క్రమముగా స్వరారోహణావరోహణములు. HD. i. 865. మూర్ఛరోగము mūrchha-rōga. n. Fainting, a fit. స్మారకముతప్పు రోగము. మూర్ఛాలుడు mūrchhāluḍu. n. One who is subject of fits, మూర్ఛరోగము గలవాడు. మూర్ఛితుడు mūrchhituḍu. n. One who has fainted, మూర్ఛిల్లినవాడు. మూర్ఛిల్లు or మూర్ఛిలు mūrchhillu. v. n. To swoon or faint, స్మారకముతప్పు, సొమ్మసిల్లు.

(p. 1020) mekamekapaḍu meka-meka-paḍu. [Tel.] v. n. To be puffed up with pride. తుళ్లిపడు, గర్వపడు, ఉద్ధతినొందు. 'క ఒక నాడజుండునీ నీడకుడబ్బాటరుగు దెంచుటయునమ్మేలా, త్మకువ్రేగైమన్నించిన, మెకమెకపడితిట్లపలుకు మీతగరేపున్.' M. XIII. iii. 369. మెకమెకపాటు meka-meka-pāṭu. n. Pride. elation. త్రుళ్లు, గర్వము, ఉద్ధతి. 'చ ఒరపెను బాపరేడు చలమొప్పరసాతలసీమకుంజకో, రకములు భూతధాత్రికిసురల్ దివికిం బగదీరునట్లుగా, మెకమెకపాటుతోడ నిను మ్రింగకపోరెపుడుం ద్రిలోకకం, టకుడవు గాననీ యొడలునజ్జుగ జేసికురంగలాంఛనా.' Swa. iii. 59. టీ మెకమెకపాటు, మిడిసిపాటు.

(p. 1061) rakamu rakamu. [H.] n. Shapeliness, grace, elegance. అందము సొగసు. Sort, kind, class, style, quality. విధము, మచ్చు, తరహా, దినుసు. ఆ బియ్యములో నాలుగురకములున్నవి of that rice there are four kinds. 'చికిలి చౌకట్లు సరిపెణల్ రకమెసంగు, నుంగరంబులు నొకవింతయొరపునెరప.' S. ii. 263. adj. Graceful, elegant, handsome, beautiful. సొగసైన, సుందరమైన. 'ముకుటంపుజిగిసొంపు రకమైననెలవంపు.' T. i. 29. రకముగ rakamu-ga. adv. Gracefully, beautifully, elegantly, సొగసుగా, సుందరముగా.

(p. 1130) varakamu varakamu. [Tel.] n. The multiplier in Arthmetic. A rut cut by water. Imprisonment with hard labour. వరకములు, వరగలు or వరిగేలు varakamulu. n. The pulse termed Wild kidney Beans, See వరగలు.

(p. 1280) sampradānamu sam-pradānamu. [Skt.] n. Giving, bestowing. ఇవ్వడము. In grammar, the Dative case, చతుర్థీవిభక్తి, షట్కారకములలో నొకటి.