(p. 621) dhātuvu dhātuvu. [Skt.] n. The essence of anything. సారము. One of the constituent elements of the earth, or of the body. A fossil or mineral red chalk, పర్వతధాతువు జేగురు. మణిశిలలోనగు ఎర్రని ధాతువు, శిలావికారము A red mark on the forehead, బొట్టు. The pulse. ధాతువు ఆడు, నడుచు or కొట్టుకొను to beat as the pulse. A grammatical root. A relic. Thus దంతధాతువు is the Tooth-relic, being the tooth of Gautama Buddha. ధాతువాదము dhātu-vādamu. n. Assaying, in mineralogy. The art of Chemistry. T. iii. 65. రసవాదము. 'ధాతువాదింబు హేతువారంబు' Amuk. i. ధాతువాది dhātuvādi. n. A mineralogist. A critic, grammarian. A Chemist రసవాది, A. v. 231. వైయాకరణి. ధాతువుచూచు dhātuvu-ṭsūṭsu. v. n. To feel the pulse. సప్తధాతువులు or మహాధాతువులు the seven great principles of nature, రోమత్వగ్మాం సాస్థిస్నాయుమోవ్రాణములు.

(p. 840) prasavamu pra-savamu. [Skt.] n. Bringing forth, bearing (as young), parturition. కానుపు. Birth, production, పుట్టుక. A flower, a blossom, పువ్వు. A fruit, పండు. An offspring, child. బిడ్డ. ప్రసవాయాసము the pains of childbed పురుడు. ప్రసవించు prasav-inṭsu. v. a. To be brought to bed, to bring forth, give birth to, (బిడ్డ) కను.

(p. 1068) rasamu rasamu. [Skt.] n. Juice, fluid, liquid, extract, essence. Taste, flavour, రుచి. Taste, sentiment, emotion, passion, affection, humour. Quicksilver, పాదరసము. The షడ్రసములు or six flavours are మధురము or తీసి sweet; ఆమ్లము or పులుసు sour; తిక్తము or వగరు astringent; లవణము or ఉప్పు salt; కటువు or కారము pungent; కషాయము or చేదు bitter. రసఖండమైనభూమి or రసవత్తైనభూమి strong soil, which is not exhausted. నీరసమైనభూమి land that is exhausted. కోపరసము the spirit of wrath. దయారసము the spirit of love, kind feelings. ఈ పద్యములో రసములేదు this is a tasteless verse. విరసమైనమాటలు rude language. The nine రసములు or humours produce the following స్థాయీభావములు (symptoms.) 1. శృంగారరసము (love) produces రతి enjoyement. 2. నీరసము (honour) produces ఉత్సాహము daring. 3. కరుణారసము (mercy) begets విస్మయము marvel. 5. హాస్యరసము (merriment) produces హాస్యభావము laughter. 6. భయానకరసము (timidity) leads to భయము fright. 7. బీభత్సరసము (austerity) begets జుగుప్స sarcasm. 8. రౌద్రరసము (wrath) leads to క్రోధము cruelty. 9. శాంతరసము. (gentleness) produces శమభావము calmness. రసకర్పూరము rasa-karpūramu. n. A white sublimate or muriate of mercury, కర్పూరరసము. రసగుండు rasa-gunḍu. n. A ball coated with quicksilver, రసముపూరినగుండు. రసజ్ఞు rasa-gnya. n. The tongue, నాలుక. రజజ్ఞత rasa-gnyata. n. Skill, judgement, taste, critical discernment, తెలివి. రసజ్ఞుడు rasa-gnyuḍu. n. A man of taste, a critic. గుణదోషములనెరిగినవాడు. రసదాడి or రసదాళి rasa-dāḍi. n. Sugar cane. చెరుకు. 'మమధురస్థూలదాడిమబీజములతోడ, దసరారురసదాడిగనెలతోడ.' A. ii. 85. A fine sort of plantain. అరటిలో భేదము. రసదాళిక rusa-dāḷika. n. A kind of sugar, చెరుకుదినుసు. రసన rasana. n. The tongue., నాలుక. రసనేంద్రియము rasan-ēndriyamu. n. The sense of taste. రసవతి rasa-vati. n. A kitchen. వంటఇల్లు. రసవర్గములు rasa-vargamulu. n. plu. The various condiments or ingredients such as salt, pepper, &c. సంబారములు. రసవాదము rasa-vādamu. n. Alchemy, chemistry, పాదరసమునుకట్టి బంగారుచేయువిద్య. రసవాది rasa-vādi. n. An alchemist, a chemist, రసమునుకట్టి బంగారుచేయువాడు. రససిందూరము rasa-sindūramu. n. A sort of factitious cinnabar, made with zinc, mercury, blue vitriol and nitre, ఔషధవిశేషము. రససిద్ధి rasa-siddhi. n. Alchemy, రసవాదము. 'ధమనీయఖంబున గ్రాలించిమెరుంగుపసిడి గనెరససిద్దిన్.' R. vi. 10. రసాంజనము a kind of collyrium. అంజనవిశేషము. రసాతలము rasā-talamu. n. A name of Hades. పాతాళలోకము. రసాభాసము ras-ābhāsamu. n. Bad taste, inelegance. adj. Disagreeable, disgusting. విరసమైన. ఆ శ్లోకమును దిద్ది రసాబాసము చేసినాడు in correcting the verse he has spoiled it, he showed bad taste in correcting it. రసాభాసముగా మాట్లాడినాడు he spoke coarsely. ఆయిల్లు నిండా రసాభాసముగా నున్నది that house is very disagreeable. ఊరేగుచుండగా వాన వచ్చి అంతా రసాభాసమైపోయినది when the marriage procession was going on, there was a shower and everything was upset. రసాయనము ras-āyanamu. n. A panacea, a medicine preventing old age and prolonging life, జరావ్యాధిహరౌషధము. Butter milk, sweet curds, గోరసము, చల్ల. Poison, విషము. 'తననచో మాధుర్యమెనయు నా యివి చూడుమన్నట్లు మేలిరసాయనములు, ఒప్పుగా గిన్నియలనుంచి యపచరించి.' T. iii. 18. టీ రసాయనములు, తీసిగలిగిన పదార్థములు. రసాల rasāla. n. A pudding or mess of curds, mixed up with sugar and spices. పెరుగులో ననేక ద్రవ్యములు వేసి చేసినది. రసాలము rasālamu. n. The sugar cane, చెరుకు. Also, the sweet mango tree, తియ్యమామిడి చెట్టు. రసావళ్లు ras-āvaḷḷu. n. A kind of cakes. 'తన యింటనప్పుడాయితమొనరించినకమ్మదావు లొలుకురసావళ్లునుమినుపవడలు జాపట్లునుగోదుమ పిండివంటలున్ గలవనినన్.' Vish. iii. 377. రసి or రసిక rasi. [Tel.] n. The pus, or matter of a sore, serum. పుంటిచీము. రసిక rasika. [Skt.] n. A woman of taste. రసికురాలు. రసికత or రసికత్వము rasikata. [Skt.] n. Good taste or judgement. రసజ్ఞత. రసికుడు rasikuḍu. A man of taste. శృంగారాదిరసములను గ్రహించువాడు, రసజ్ఞుడు. రసితము rasi-tamu. n. Sound noise, thunder. ధ్వని, ఉరుము.

(p. 1071) rāgiñcu , రాగిల్లు or రాగిలు raginṭsu. [Skt.] v. n. To shine, to be glad, rejoice ప్రకాశించు, ప్రియమందు, సంతోషించు, రంజిల్లు. 'బసవనియసమవిబ్రాజిత భక్తి, రసవార్థివెల్లవిరిసినిట్ట నొడవరాగిల్లికిన్నరబ్రహ్మయ్యచనియె.' BD. ii. 33.

(p. 1151) vādamu vādamu. [Skt. from వద్ to speak.] n. A dispute, discussion, contention. మాటలపూర్వకమైన కలహము, వాగ్వాదము, తగవు. Alchemy, రసవాదము. వాదభ్రష్టోవైద్యశ్రేష్ఠః he who fails in alchemy becomes an excellent doctor. 'బధిరుబలె దరిద్రునిగతివాదిపగిదిగనకకారుచాడ్పున.' P. Pref. 15. టీ వాదిపగిది, రసవాదివలెను. వాదించు, వాదడుచు or వాదాడు vādinṭsu. v. a. To argue, debate, dispute, discuss. కలహముచేయు, జగడమాడు, తర్కించు. వాది vādi. n. A speaker. One who argues, వాదించువాడు. A plaintiff or complainant. వ్యాజ్యము తెచ్చినవాడు, తగవునకుపోయినవాడు. ప్రతివాది a defendant. కార్యవాది one who speaks or argues the point alone. 'కార్యవాదికేల కడుచలంబు.' Vēma. iii. 96. వాదు vādu. (from Skt. వాదము.) n. A dispute, contention, fighting. కలహము, యుద్ధము. 'స్త్రీల యెడవాదులాడకుము.' Sumati. i. 'వలదన్నబోవుదునెవాదుకుదీయక.' Ila. iv. 72. వాదుడుగుట, అనగా జగడముమానుకొనుట. 'మునుగజాస్యునితోవాదుడుగకయొనర్చిన పిమ్మట.' S. iii. 412. వాదుచేయు or వాదులాడు vādu-chēyu. v. n. To dispute, to contend. వివాడమాడు, పోరుచేయు.

(p. 1393) hēmamu hēmamu. [Skt.] n. Gold. బంగారు. 'హేమాంగి.' the golden maid. T. ii. 75. హేమకారకవిద్య hēma-kāraka-vidya. n. Alchemy, the art of making gold. రసవాదము. హేమకారుడు hēma-kāruḍu. n. A goldsmith. కంసలవాడు, స్వర్ణకారుడు. హేమపుష్ప కము hēma-pushpakamu. n. The Gold flower, Michelia champaka. సంపంగిచెట్టు, సంపెంగచెట్టు. హేమపుష్పిక hēma-pushpika. n. A kind of wild golden Jessamin. పచ్చఅడవిమొల్ల. హేమాద్రి hēm-ādri. n. The golden mountain, i.e., Mount Meru. మహామేరువు, బంగారుకొండ. హేమాహేమీలు hēmā-hēmīlu. n. Great men, wealthy men, men of position, superiors. ఘనులు, పూజ్యులు. H. i. 256. నెల్లూరిజిల్లాలో కాపులు హేమాహేమీలు గానున్నారు the farmers of the Nellore district are very opulent. హేమించు hēm-inṭsu. v. n. To turn to gold. బంగారమగు. వారిప్పుడు నిండా హేమించి యున్నారు they are now very wealthy.