(p. 66) appuḍu appuḍu. [Tel. from ఆ+పొద్దు] adv. Then, at that time (This is also used as a defective noun.) Dative అప్పటికి at that time, అప్పట్లో (locative) at that time. అప్పటినుంచి since that time. అట్లా చెప్పేటప్పటికి when he said so. మరియొకప్పుడు at another time. In compounds it means 'When', as వాడు వచ్చినప్పుడు when he came. ఒకప్పుడు వచ్చెను ఒకప్పుడు రాకపోయెను he sometimes came and sometimes stayed away. అప్పుడే (emphatic form) just then, already. అప్పుడే పుట్టిటనబిడ్డ a child just born. అప్పుడప్పుడు now and then. అప్పటిరాజులు the rulers of those days, the then princes.

(p. 80) ari ari. [Tel.] Affix denoting possession. నేర్పు skill, నేర్పరి skilful, సిగ్గు shame, సిగ్గరి timid. అరి ari. [Tel.] n. A bowstring. Tax, tribute. వింటినారి, ప్రజలవద్ద రాజులు మర్యాదకు పుచ్చుకొనేపాలు. అరివెట్టు to pay revenue. ఆరిగోరులు the share both of the government and of the inhabitants, i.e., the total produce. పుల్లరి tax on grazing lands. 'అరులుమిగుల గొనిరాజులు, నరులకు నెంతయును భయమొనర్తురు.' M. III. v. 302.

(p. 144) īti īti. [Skt.] n. Plague, post, nuisance, evil. ఈతిభాధలు the (six) plagues, viz., excessive rain అతివ్పష్టి, drought or failure of rains అనావృష్టి, rats ఎలుకలు, parrots చిలుకలు, locusts మిడతలు, neighbouring kings చేరువరాజులు.

(p. 204) airājulu ai-rājulu. [Tel.] n. A slang word for mice; as donkey for an ass.

(p. 226) kanduva kanduva. [Tel.] n. 1. A way, path. 2. A place, locality, quarter ప్రదేశము 3. A season ఋతువు. 4. Fashion, mode, device, trick, peculiarity. 5. Fiction fraud, మాయ; archness, a prank, a wrench, or a twist. చమత్కారము, నేర్పు. 6. Finesse, innuendo, aquibble, చలోక్తి; refinement, prettiness. 7. A token, or mark, trace, track. ౛ాడ, సంకేతస్థలము, ఏకాంతము. వానకందచువ the rainy season. ఇరుకందువ on both sides. 'మునుతాసుచనిన కందువ. వెదకుచు కావలలోపలికి.' Sar. D. vii. 211. 'ఇందుబింబముమీది కందువచందలబునకురులు నెమ్మొగమున నెరసియుండ.' M. IV. ii. 137. 'కందువచందమామ.' V. P. ii. 51. కందువ adj. Peculiar, odd, queer, Pretty, curious, Cunning, false, fictitious. కందువమాటలు a quibble: a play upon words. కందువ పద్మము a fairy lily, not a real one. కందువ రాజులు mere pretenders: mock warriors.

(p. 259) kalugu or కల్గు kalugu. [Tel.] v. n. To live exist. To be. ఉండు. To happen, occur. To become అగు. To endure ఓపు. To be born పుట్టు. To meet కూడు. ఒక రాజుకలడు there was a certain king. అతనికి పిల్లలుకలిగి children being born to him. సొమ్ముకలవాడు one who has money. నాకు న్యాయము కలిగినది I got justice. అట్లా అనడముకద్దు (or కలదు) it is usual to say so. పనికలిగి వచ్చిరి they came about some business. వ్రాయగలడు he can write. అట్లా మేము చెల్లించగలవారము కాము we are not liable to pay this money. వీరాదిగాగలరాజులు (RYD. 2060) these and other princes. తెలివిగలవాడు a man of sense. యాభైయేండ్లుగలవాడు aged fifty. To be sore. వానికి కండ్లుకలిగినవి he has sore eyes. v. t. To have, to show కలిగియుండు, కనుపరుచు. 'కరుణగలుగుమ్మ కమలనేత్ర.' (భార. అది. viii.)

(p. 311) kaikānuka or కయికానుక kai-kānuka. [Tel.] n. A present given to a king when one visits him. A nuzzur. రాజులులోనగువారిని చూడబోయినపుడు ఇచ్చే కానుక.

(p. 795) pēda pēda. [Tel.] adj. Poor, indigent, బీద. Timid, పిరికి. Slender, lean, thin, as the waist. కూటికి పేదయైతే కులానికి పేదా if a man happens to be poor, is he to be regarded as contemptible by his felow castemen? పేదసాదలు the poor and wretched. నిరుపేదనడుము a slender waist. చెవిపేదలు those that turn a deaf ear to complaints, మొరలాలకించనివారు. 'ఆవశ్యంబు రాజులు చెవిపేదలని పలికి.' P. i. 534. పేద or పేదవాడు Pēda. n. A poor person. A powerless or weak man, ఆశక్తుడు. A man of low station in life, అనుద్ధతుడు. పేదలు the poor. పేదరాలు pēda-r-ālu. n. An indigent woman. పేదరికము pēdarikamu. n. Pauperism, poverty. దారిద్య్రము. పేదరిమి or పేదర్మి pēdarimi n. Poverty, Timidity,పిరికితనము. నడుముపేదరిమి slenderness of the waist. 'తే అర్జున యీ పెద్ద తనముమాని, దండివైలెమ్ము మనసు పేదరిమివిడిచి.' M. VI. i. 240. పేదవడు pēda-vaḍu. v. n. To be reduced to poverty, to become poor, దారిద్య్రమును పొందు. To be humbled or humiliated, దైన్యమునుపొందు.

(p. 961) malayu malayu. [Tel.] v. n. To wander, roam, తిరుగు. To be entangled, to form a tangle, పెనగు, చిక్కుపడు. To spread, వ్యాపించు. To attempt, ఉద్యమించు. To be eager for, ఉద్రేకించు. To long for. తపించు. To rejoice, be pleased, eager, or delighted. To shine, be splendid. To unfold or display. ఉల్లసించు, వెలయు, విజృంభించు. To blow, as wind. విసరు. 'ఇలలో నిద్దరురాజులు మలయుచుచదరంగమాడి మాసటివేళన్ బలమెత్తి కట్టమరచిన నెలుకలు తమకలుగులోని కేనుగుదీసెన్.' చాటుపద్యము. 'మాణిక్యదీపముల్ మలయుచోట.' Swa. iii. 146. 'మలసెనుదారము మలయసమీరము.' T. ii. 149. మలయిక malayika. n. Rambling, jaunting. junketing. విహారము.

(p. 967) mahā mahā. [Skt. for మహత్ in compounds.] adj. Great, much, eminent. మహా క్షుద్రుడు a base wretch. adv. Exceedingly, vastly, excessively, much, very abundantly, frequently. మహాచెడ్డ very bad. మహామంచి very good. ఉప్పు మహావేసినావు you have put too much salt. మహా అరిచినాడు he roared out loud. మహా వచ్చినారు they have come in great numbers. ఏటిలో నీళ్లు మహాపారుచున్నవి the water flows abundantly in the river. మహాంగము mah-āngamu. n. A camel, ఒంటె. మహాకాయుడు mahā-kā-yuḍu. n. A bulky or stout man. మహాకాళి mahā-kāḷi. n. The name of the wife of Siva; a terrific form of Durga. మహాకాలుడు mahā-kāluḍu. n. A name of Siva. శివుడు. మహాకులము mahā-kulamu. n. A good or respectable family. మహాకులుడు mahā-kuluḍu. n. A man of a respectable family. సత్కులప్రసూతుడు, కులీనుడు. మహాగ్రీవి mahā-grīvi. n. (Lit. Long necked.) A camel. లొట్టిపిట్ట. మహాజనము mahā-janamu. n. The upper classes, the higher ranks of society. The principal people; a multitude of people, the masses. జనసామాన్యము. మహాదేవుడు mahā-dēvuḍu. n. Lit. the great god. A name of Siva: మహాధనము mahā-dhanamu. n. Gold, బంగారు. Cultivation, tillage, husbandry, కృషి. మహానందము mah-ānandamu. n. Bliss, eternal emancipation or beatitude. మహానటుడు mahā-naṭuḍu. n. The great dancer, i.e., Siva. మహానది mahā-nadi. n. The name of a river near Cuttack. మహానవమి or మహర్నవమి mahā-navami n. The name of a feast called the Dasara, which falls on the ninth day of the bright fortnight in the month of Aswayuja, (October.) At this time all tools, arms, books, &c., are worshipped. మహానసము mahānasamu. n. A kitchen, వంటయిల్లు. M. III. i. 50. A. vi. 83. మహానాడు or మహనాడు mahā-nāḍu. n. A council held by headmen. మహానిశ or మహారాత్రము mahā-niṣa. n. Midnight. అర్ధ రాత్రము. మహానుభావుడు mahānubhāvuḍu. n. An exalted personage, a great man, a gentleman. మహాపద్మము mahā-padmamu. n. A certain very high number, a million of millions. మహాపురుషుడు mahā-purushuḍu. n. A hero, a heaven-born person-age, a supernatural being. మహాప్రళయము mahā-praḷayamu. n. The end or destruction of the world, లోకనాశనము. మహాబలుడు mahā-baluḍu. n. A very strong man. Wind, వాయువు. మహాభాగుడు mahā-bhāguḍu. n. A pure or holyman. మహాభారతము mahā-bhāratamu. n. The Mahā-Bharata, a celebrated poem. మహామృగము mahā-mṛigamu. n. An elephant. ఏనుగు. మహాయుగము mahā-yugamu. n. Eternity, a great age or revolution of ages. చతుర్యగకాలము. మహారజితము mahā-rajatamu. n. Gold, బంగారు. మహారజనము mahā-rajanamu. n. The Safflower. కుసుమపువ్వు. Gold, సువర్ణము. మహారణ్యము mah-āraṇyamu. n. A great forest, గొప్పఅడవి. మహారథుడు mahā-rathuḍu. n. A great charioteer, one who can fight single-handed against 11000 bowmen. మహారా౛ు mahā-rādzu. n. A sovereign, or emperor. మహారాజా O mighty Sire! O great king! మహారాజులైన మా ప్రభువు my gracious lord. మహారాజులాగు by all means! of course! నీవు మహారాజుగా నుండవలెను I wish you all good fortune! వాడు మహరాజుఅయినాడు he became opulent. మహారాజరాజశ్రీ the usual ascription at the beginning of a letter. మహారాష్ట్రము the Maharata Country. మహారౌరవము mahā-rauravamu. n. The name of a particular hell, నరకభేదయ. మహార్ణవము or మహాశయుడు mahā-rṇavamu. n. The great ocean. మహాలక్ష్మి mahāla-kshmi. n. The goddess of fortune. A good woman. మంచియాడుది. మహాలయము mahā-layamu. n. Offerings made to the manes of departed ancestors, for the fifteen days from full moon to new moon in the month of Bhadrapada. మహావిద్య mahā-vidya. n. Magic, as being 'the great knowledge. Byron in Manfred. ii. 2. మంత్రశాస్త్రము. మహాశూద్రుడు mahāṣūdruḍu. n. A shephard, గొల్లవాడు. మహానేసుడు mahā-sēnuḍu. n. One who has a large army; an epithet of Kumaraswami. మహాలు or మహలు mahāḷu. [H.] n. A house, mansion, seraglio, రాజుగారి, లేక. నవాబుగారిమహలు.

(p. 1002) muttarāca or ముతరాచ, ముత్తరాచవాండ్లు or ముత్తిరాజులు mutta-rāṭsa. [Tel.] n. The name of a certain Sudra caste, the members of which were originally feudal retainers. The people of this caste.

(p. 1007) munumu or మున్ము munumu. [Tel.] n. A field of grain, of which part has been cut. కోయగా మిగిలిన చేను. The extent of a crop selected to be reaped, పైరుకోతకేర్పరుచుకొన్నమితి. The front or van of an army; any thing opposite. సేవాముఖము, ఎదుటిది, ఎదురు, ఎదుటిచోటు. Thickness, తరుచుదనము. A series, వరుస. adj. Thick, తరుచైన. మునుముకొను munumu-konu. v. n. To form a series, వరుసపెట్టు. మునుమిడి munum-iḍi. adv. Well, properly, చక్కగా, బాగుగా. 'మూడులోకంబుల మునుమిడిమీరు, చూడనియట్టిరాజులు మరిలేరు.' HD. i. 113.

(p. 1015) mūtamu mūtamu. [Skt.] n. A pillow used by a king to rest his arms on, రాజులు చేతిక్రిందనుంచుకొను తలగడ. adj. Tied, bound, కట్టబడిన.

(p. 1129) vapramu vapramu. [Skt.] n. A fort, a citadel. కోట. A mud wall, a rampart, the glacis of a fort, కోటకొరడు, పుట్టకోట. కొండనెత్తము, కోటఅడుగున పెట్టినకొరడు మట్టిదిన్నె మొదలైనవి. A shore, తీరము.' రాజులోగిలి చుట్టురాల వప్రంబు.' Sar. D. 112. వప్రక్రీడ vapra-krīḍa. n. Butting, as of an elephant or bull, &c. ఏనుగులు మొదలైనవి కొమ్ములతో ఏటిదరులను పెళ్లగించేఆట.

(p. 1307) sarasamu sa-rasamu. [Skt.] adj. Juicy, tasty. Sapid, soft. Good, virtuous. Charming, agreeable, pleasant, elegant, sweet. Jocose, funny, merry. Easy, cheap. రసయుక్తమైన, సుస్వాదువైన, అందమైన, మనోహరమైన, పరిహాసమైన, లలితమైన; చవుకైన. సరసోక్తి a jocose; amusing or agreeable expression. n. A joke, jest, fun, merriment, amusement, sweetness, pleasantry. Cheapness. పరిహాసము, ఉల్లాసము, వినోదము, సారస్యము; చవుక. సరసమాడు to make jokes, to jest. సరిసమాడవద్దు do not jest. సరసము విరసమవును a jest may turn to a strife. సరససల్లాపము jocose talk. ఇప్పుడు బంగారు సరసముగానున్నది now gold is cheap. చెయ్యి సరసము bear's play, a scuffle. 'సరసోరుకాండముల్ సౌకర్యమేపార.' Ila. i. 2. సరసత sa-rasasa. n. Delicacy, taste, sweetness, elegance, brilliancy of thought, beauty of composition. మాధుర్యము, సారస్యము, లాలిత్యము. ఆ సద్యముయొక్క సరసత the sweetness of the verse. 'మేఘరాజులు సరసతమీర దమ్ము సరళవిద్యుల్లతాదీర్ఘతరకటాక్ష.' R. vi. 9. సరసత, అనగా సజలత్వము, లాలిత్యము. సరసముగా sa-rasamu-gā. adv. Jocosely, in joke, humorously. Sweetly, merrily. Cheaply. పరిహాసముగా, సారస్యముగా, ఉల్లాసముగా, చవుకగా. వెల సరసముగానుండినందున as the price was low. సరసయతి sa-rasayati. n. A rhyme not quite precise, but elegant. 'అయహలు చఛజఝశషసలు, నయసన్నుతవళ్లురేచనాపురుషగాన, ప్రియయివియొండొంటికిని, శ్చయముగవళులయ్యె.' Bhima. 71. సరసుడు sa-rasuḍu. n. A gentleman, a man of good taste, an amiable or well behaved man; one easy of access, రసికుడు. సరసురాలు sa-rasu-r-āalu. n. A lady, a woman of elegant manners. రసికురాలు.