(p. 44) adda adda. [from Skt. అర్థ] adj. Half. సగము. అద్దగోడ. a wall that serves as a screen. అర్థరూపాయి a half rupee. అద్దమణుగు a half maund. అద్దపావులా a two anna piece. అద్దమరేయి addama-rēyi. n. Midnight. అర్ధరాత్రము, నిశీధి 'అద్ద మరేయద్దాసరి.' A. vi. 10. In revenue phrase, అద్ద means an incomplete heap. Also, a stamp or seal. వట్టిముద్ర. అద్దలవాడు he who stamps or marks the salt heaps. A marker or stamper. Also, a salt manufacturer. ముద్ర మనిషి, ఉప్పు చేసేవాడు. అద్ద n. A dry measure, half of a 'sola.' A small heap of straw not yet thrashed. అర్థసోల, నూర్చకుండా వేసిన చిన్న కుప్ప.

(p. 62) aparātri apa-rātri. [Skt. అప+Tel. రాత్రి] n. The dead of night. Mid-night. నిశీధి, అర్ధరాత్రము.

(p. 104) ahamu ahamu. [Skt.] n. Day. అహస్సు, దినము. పుణ్యాహము holy day. అహర్నిశలు day and night, continually. అహరహము aharahamu. adv. Daily. ప్రతిదినమున్ను, దినదినము అహర్నిశములు or అహోరాత్రములు day and night. అహర్ముఖము ahar-mukhamu. n. Morning. ప్రాతఃకాలము. అహర్పతి, అహస్పతి or అహస్కరుడు aharpati. n. The lord of day, the sun.

(p. 105) ahōrātramu ahō-rātramu [Skt.] n. A day and night. A whole day. రాత్రియును పగలును. adv. Continually.

(p. 218) ōra ōra. [Tel.] n. The side, border, edge. అంచు. A whole day and night అహోరాత్రము. ఒక ఓరను ఉంటిమి we stood on one side. ఓరగా sidelong, sideways. తలుపోరగా చేసెor ఓరవాకిలి చేసినది she opened the door a little, or, set it a jar. ఓరబోయి becoming crooked వంకరపోయి. BD. vi. ఓరచూపు ōra-ṭsūpu. n. A sidelong glance. బెళుకుటోర యొయారపు చూపు leeringly. ఓరంతపొద్దు ōranta-poddu. (ఓర+అంత+ప్రొద్దు) the livelong day, all day long, దినమంతయు, ఆసాయము. Also, a little రవంత, ఇసుమంత. 'ఉప్పులేకుండన నోరంతప్రొద్దు చప్పిడితాగిన సాగునే కాళ్లు? రాలేకొదుగబడి రాకయున్నాడు.' Pal. 316.

(p. 270) kādāri or కాదారిమాదారి kādāri. [Tel.] n. Midnight. అర్థరాత్రము.

(p. 570) tribhaṅgi tri-bhangi. adj. 'Three ways' twisted. The name of a certain graceful attitude in which some statues stand: such as the వేణుగోపాల or Piping Apollo; or that given to the ద్వారపాలకులు or door keepers carved on each side of a temple gate. The word frequently occurs in books on sculpture (Silpi) and in some poems, but is no where precisely defined. త్రిభంగిన్, three fold: in three ways. మూడువిధములవునట్టుగాను Swa. iii. 76. త్రిభాగము tri-bhāgamu. adj. Divided into three parts or shares. త్రిభువనము or త్రిలోకము tri-bhuvanamu. n. The three worlds: heaven, earth, and hell, i.e., the universe. త్రిమూర్తి tri-mūrti. n. The Hindu Triad, consisting of Bramha, Vishnu, and Siva. త్రియామ tri-yāma. n. Night. M. VII. v. 317. త్రిరాత్రము tri-rātramu. n. Three nights, మూడురాత్రులు. త్రిలింగము tri-lingamu. adj. 'Three gendered.' -a phrase for Sanskrit nouns of the common gender. 'Three formed.' 'త్రిమూర్తుల త్రిలింగవ్యక్తులన్.' B. vii. 333. Also a fictitous or fanciful name (యౌగికపదము) used for the Telugu language. It is peculiar to Appa Cavi, and a few other modern writers, but is not mentioned in any ancient or classical poet: nor in any Sanskrit Dictionary, in lists of the 'fifty six countries.' See W. Vish. Pur. p. 193. In some modern lists Troilinga is named, but without any authority. త్రివర్గము a collection of three (things) as Duty (ధర్మము,) Wealth (అర్థము,) and Desire (కామము) or the Gunas called సత్వరజస్తమములు, or the states called Increase (వృద్ధి), Decrease (క్షయము), and Stationariness (స్థానము.) త్రివళి tri-vali. n. A threefold corrugation on the stomach considered a beauty in women. 'లితకృశోదరంబు తరశత్రివళీయుత రోమరాజియున్.' M. I. iv. 49. త్రివిక్రముడు tri-vikramuḍu. n. He who subjugated the three worlds in three strides, i.e., Vishnu. త్రివిష్టవము tri-vishtapamu. n. Heaven. స్వర్గము. త్రివేణి tri-vēṇi. n. Lit: The Triple braided, an epithet of the Ganges which according to mythology, springs in three streams from the head of Siva. త్రివేణుక or త్రివేణువు tri-vēṇuka. n. The bands of a carriage pole. నొగకట్లు. T. v. 16. M. VII. i. 302. త్రిశంకువు tri-ṣankuvu. n. Name of the father of the hero Harischandra. త్రిశంకుస్వర్గము the Aerial regions, the place of happiness created for త్రిశంకు who could not be admitted into heaven on account of his low origin. త్రిశూలము tri-ṣālamu. n. The three pronged weapon of Vishnu. త్రిషవణము tri-sharvaṇamu. n. The three ablutions, to be performed at morn, noon and night. M. XII. iv. 102. త్రిషవణస్నాయి he who bathes thrice a day. త్రిసప్త tri-sapta. adj. Thrice seven. BRY. iii. 19. త్తిసంధ్యము tri-sandhyamu. n. The meeting times of forenoon, the noon and the afternoon. పూర్వాహ్న మధ్యాహ్న అపరాహ్న సంధ్యలు.

(p. 630) naḍi , నడిమి or నడు naḍi. [Tel. from నడుము.] adj. Middle, mid. నడికాలము the idle time of the year, between the ploughings. నడితడప the thick or middle part of a palm branch, తడప. నడికట్టు nadi-kattu. (నడిమి+కట్టు.) n. A girdle, waistband. నడిరేయి, నడికిరేయి, నడురేయి or నడిమికొల్లగాడు naḍi-rēyi. n. Midnight. అర్ధరాత్రము. నడికొప్పు naḍi-koppu. n. The ridge of a pent roof. నడికొల్లగాడు or నడిమికొల్లగాడు naḍi-kolla-gāḍu. n. An interloper. నడినూకలు naḍi-nūkalu. n. Grits, half broken grain, what in America is called hominy. In Madras it is called rolong. అర్ధతండులములు. నడినెత్తి or నడునెత్తి naḍi-netti. n. The middle of the head, the crown of the head. నడివ్రేలు naḍi-vrēlu. n. The middle finger. మధ్యమ. నడిమికావడి a hammock slung on a pole. నడిమికాడు a by-stander, a third person. నడుగుంట naḍu-gunṭa. n. The fontonelle or depression in the centre of the head. తలనడిమిపల్లము, బ్రహ్మరంధ్రము.

(p. 950) madhyamu madhyamu. [Skt.] n. The middle, the waist, the middle part. నడుము, నడిమి భాగము. adj. Middle, that which is in the middle, centric; mean, as opposed to extreme. Middling, that is neither good nor bad, poor, indifferent. నడితరము, నడుమనుండే. మధ్యపువెండి inferior silver, much alloyed. మధ్య madhya. n. A girl of from 13 to 18 years of age. A youthful maiden. మధ్య adv. affix: Between, in the midst, amongst, amidst, meanwhile. ఆమధ్య thereabouts, during that interval. తొమ్మిదో మాసము ఆమధ్య about the ninth month. జనవరిఆమధ్య about January. ఈమధ్య lately, recently. మధ్యమధ్య here and there, between whiles, now and then, at times, occasionally, అప్పుడప్పుడు, అక్కడక్కడ. మద్యదేశము madhya-dē-ṣamu. n. The central portion of the Bharata Varsha, i.e., of Northern India. మధ్యమ madhyama. n. The middle finger. నడిమివేలు. మధ్యమము madhya-mamu. n. The fifth note of the Hindu gamut; Tenor. adj. Middle, centrical, intervening. Mean, ordinary, middling, నడిమిది. మధ్యమమైన వెండి base or ordinary silver. వానికిదృష్టి మధ్యమముగా నున్నది his eyes are not good. మధ్యమ పురుషము madhyama-purushamu. n. The second (or middle) person in Grammar. Thou, you. ఎదుటివానిని తెలుపుమాట. మధ్యముడు madhyamuḍu. n. One who is middling, i.e., neither good nor bad. నడిమివాడు. మధ్యరాత్రము madhya-rātramu. n. Midnight. అర్ధరాత్రము, నడిరేయి, నిశీధము. మధ్యవర్తి madhya-varti. n. An arbitrator, a third person, a mediator, referee, nominee, umpire. మధ్యవర్తిత్వము or మధ్యస్థము madhya-vartitvamu. n. Mediation, arbitration. మధ్యస్థుడు madhya-sthuḍu. n. A third person, umpire, referee, mediator. మధ్యవర్తి, నడుమనుండి పక్షపాతములేక యిరుతెగలవారికి న్యాయము చెప్పువాడు. మధ్యాహ్నము madhy-āhnamu. n. Mid-day, noon. పట్టపగలు.

(p. 967) mahā mahā. [Skt. for మహత్ in compounds.] adj. Great, much, eminent. మహా క్షుద్రుడు a base wretch. adv. Exceedingly, vastly, excessively, much, very abundantly, frequently. మహాచెడ్డ very bad. మహామంచి very good. ఉప్పు మహావేసినావు you have put too much salt. మహా అరిచినాడు he roared out loud. మహా వచ్చినారు they have come in great numbers. ఏటిలో నీళ్లు మహాపారుచున్నవి the water flows abundantly in the river. మహాంగము mah-āngamu. n. A camel, ఒంటె. మహాకాయుడు mahā-kā-yuḍu. n. A bulky or stout man. మహాకాళి mahā-kāḷi. n. The name of the wife of Siva; a terrific form of Durga. మహాకాలుడు mahā-kāluḍu. n. A name of Siva. శివుడు. మహాకులము mahā-kulamu. n. A good or respectable family. మహాకులుడు mahā-kuluḍu. n. A man of a respectable family. సత్కులప్రసూతుడు, కులీనుడు. మహాగ్రీవి mahā-grīvi. n. (Lit. Long necked.) A camel. లొట్టిపిట్ట. మహాజనము mahā-janamu. n. The upper classes, the higher ranks of society. The principal people; a multitude of people, the masses. జనసామాన్యము. మహాదేవుడు mahā-dēvuḍu. n. Lit. the great god. A name of Siva: మహాధనము mahā-dhanamu. n. Gold, బంగారు. Cultivation, tillage, husbandry, కృషి. మహానందము mah-ānandamu. n. Bliss, eternal emancipation or beatitude. మహానటుడు mahā-naṭuḍu. n. The great dancer, i.e., Siva. మహానది mahā-nadi. n. The name of a river near Cuttack. మహానవమి or మహర్నవమి mahā-navami n. The name of a feast called the Dasara, which falls on the ninth day of the bright fortnight in the month of Aswayuja, (October.) At this time all tools, arms, books, &c., are worshipped. మహానసము mahānasamu. n. A kitchen, వంటయిల్లు. M. III. i. 50. A. vi. 83. మహానాడు or మహనాడు mahā-nāḍu. n. A council held by headmen. మహానిశ or మహారాత్రము mahā-niṣa. n. Midnight. అర్ధ రాత్రము. మహానుభావుడు mahānubhāvuḍu. n. An exalted personage, a great man, a gentleman. మహాపద్మము mahā-padmamu. n. A certain very high number, a million of millions. మహాపురుషుడు mahā-purushuḍu. n. A hero, a heaven-born person-age, a supernatural being. మహాప్రళయము mahā-praḷayamu. n. The end or destruction of the world, లోకనాశనము. మహాబలుడు mahā-baluḍu. n. A very strong man. Wind, వాయువు. మహాభాగుడు mahā-bhāguḍu. n. A pure or holyman. మహాభారతము mahā-bhāratamu. n. The Mahā-Bharata, a celebrated poem. మహామృగము mahā-mṛigamu. n. An elephant. ఏనుగు. మహాయుగము mahā-yugamu. n. Eternity, a great age or revolution of ages. చతుర్యగకాలము. మహారజితము mahā-rajatamu. n. Gold, బంగారు. మహారజనము mahā-rajanamu. n. The Safflower. కుసుమపువ్వు. Gold, సువర్ణము. మహారణ్యము mah-āraṇyamu. n. A great forest, గొప్పఅడవి. మహారథుడు mahā-rathuḍu. n. A great charioteer, one who can fight single-handed against 11000 bowmen. మహారా౛ు mahā-rādzu. n. A sovereign, or emperor. మహారాజా O mighty Sire! O great king! మహారాజులైన మా ప్రభువు my gracious lord. మహారాజులాగు by all means! of course! నీవు మహారాజుగా నుండవలెను I wish you all good fortune! వాడు మహరాజుఅయినాడు he became opulent. మహారాజరాజశ్రీ the usual ascription at the beginning of a letter. మహారాష్ట్రము the Maharata Country. మహారౌరవము mahā-rauravamu. n. The name of a particular hell, నరకభేదయ. మహార్ణవము or మహాశయుడు mahā-rṇavamu. n. The great ocean. మహాలక్ష్మి mahāla-kshmi. n. The goddess of fortune. A good woman. మంచియాడుది. మహాలయము mahā-layamu. n. Offerings made to the manes of departed ancestors, for the fifteen days from full moon to new moon in the month of Bhadrapada. మహావిద్య mahā-vidya. n. Magic, as being 'the great knowledge. Byron in Manfred. ii. 2. మంత్రశాస్త్రము. మహాశూద్రుడు mahāṣūdruḍu. n. A shephard, గొల్లవాడు. మహానేసుడు mahā-sēnuḍu. n. One who has a large army; an epithet of Kumaraswami. మహాలు or మహలు mahāḷu. [H.] n. A house, mansion, seraglio, రాజుగారి, లేక. నవాబుగారిమహలు.

(p. 1050) mruccu or ముచ్చు mruṭsṭsu. [Tel.] n. A thief, దొంగ. See ముచ్చు. మ్రుచ్చిలు or మ్రుచ్చిలించు mruchchilu. v. a. To steal, దొంగిలించు. To deceive, వంచించు. మ్రుచ్చిలి or మ్రుచ్చిమి mruchchili. n. Theft. దొంగతనము, చౌర్యము. మ్రుచ్చిలిపోటు mruchchili-pōṭu. n. Attacking or stabbing a person when he is asleep, నిద్రపోవుచచుండగా పైబడిచేయుయుద్ధము. మ్రుచ్చుగోర mruṭsṭsu-gōṛa. (మ్రుచ్చు + కోర.) n. A notorious thief, పెద్దదొంగ. మ్రుచ్చుప్రొద్దు mruṭsṭsu-proddu. n. Midnight, అర్ధరాత్రము.

(p. 1074) rātri rātri. [Skt.] n. Night. As an adverb, at night. This means to night or last night according as the verb is past or future. రాత్రివచ్చిరి they came last night. రాత్రివెళ్లుతాడు he goes to night. అర్ధరాత్రి midnight. రాత్రియిల్లుచొచ్చచి entering the house at night. 'రాత్రి కాదిదికాలరాత్రి కాబోలు' (Dab. 206.) this is not night but the shadow of death. Plural రాత్రులు or (vulgurly) రాత్రిళ్లు. రాత్రించరుడు or రాత్రిచరుడు rātrin-charuḍu. n. A night wanderer, i.e., a goblin or fiend. రాక్షసుడు, దయ్యము. A thief, a patrol, దొంగ, రాత్రిళ్ల నగరశోధనచేయు తలారివాడు. రాత్రింబగళ్లు rātrim-bagaḷḷu. n. Night and day. అహర్నిశము, రరేయిబగలు. రాతిరి Same as రాత్రి. 'పగలురాతిరి రాతిరి బగలుజేసె.' A. iv. 146. రాత్రము rātramu. n. Night. A word only used in compounds as త్రిరాత్రము three whole days. అర్ధరాత్రము midnight. అహోరాత్రము a day and night, i.e., a whole day.

(p. 1087) rēyi , రే or రెయి rēyi. [Tel.] n. Night, రాత్రి. plu. రేలు. రేయిటి rēyiṭi. adj. (Gen. of రేయి.) Nocturnal. nightly, రాత్రిటి. 'చల్లని రేయిటితట్టుపున్గులన్ విందులదేలనూనెముడివెంట్రుకలదడితావలీనగన్.' A. v. 95. టీ రేయిటి, రాత్రియందుపుసికొన్న. రేయెండ rē-y-enḍa. n. Moonlight. వెన్నెల. 'అడరెరే యెండ లప్పుడద్భుతముగ.' N. ix. 145. రేరేడు or రేరాయడు rē-rēḍu. n. The moon, as 'lord of night.' రేరేనితోబుట్టు a name of Lakshmi. లక్ష్మీ. రేవగలు rē-vagalu. (రే + పగలు.) n. Day and night. అహోరాత్రము See రే. రేవెలుగు, రేవెల్గు or రేవెలుంగు rē-velugu. n. The moon. చంద్రుడు. 'దొంగకెన్నరేవెలుంగొప్పుగానట్లు.' Vēma 274.