(p. 388) goḍḍu goḍḍu. [Tel.] n. A beast. పశువు. Barrenness గొడ్రాలితనము. adj. Barren, sterile శూన్యము. గొడ్డావు a barren cow, ఈననిపశువు. ఎనుపగొడ్డు, or ఎనుము a buffalo. ఎలుగుగొడ్డు, or ఎలుగు a bear గొడ్లు kine, horned cattle. చిరుతగొడ్డు a leopard. గొడ్డు, గొడ్డురాలు or గొడ్రాలు goḍḍu. n. A barren woman. గొడ్డంబలి gruel without any rice in it. నూకలులేని అంబలి. గొడ్డు౛ావ or గొడ్డుసంకటి ragi food without any sauce or curry to be taken with it. గొడ్డుకారము very hot మిక్కిలికారముగానున్న. గొడ్డుచెట్టు a barren tree ఫలింపనిచెట్టు. గొడ్డుపోతు goḍḍu-pōtu. n. A useless man. నిష్క్రయోజనకుడు. గొడ్డుపోవు goḍḍu-pōvu. v. n. To become barren. గొడ్రాలగు. To become useless వ్యర్థమగు. To become effeminate పౌరుషహీనమగు. గొడ్డేరు goḍḍēru. n. A dry stream. నీళ్లు లేనియేరు. v. a. To rent or farm గుత్తచేయు. 'గీ బొడ్డుపల్లెనుగొడ్డేరిమోసపోతి నెట్లుచెల్లించుటంకంబులేడుమార్లు?' వి.

(p. 452) cokku ṭsokku. [Tel.] v. n. To be intoxicated or stupefied. To enjoy oneself to excess. To pine, languish with desire. పరవశమగు. To dry ఎండు. n. Intoxication, stupefaction, faintness. పారవశ్యము, మూర్ఛ. Falling in love, మోహము. చొక్కాకు ṭsokk-āku. n. A dead or dried leaf. రాలిన ఆకు, ఎండాకు. చొక్కిడు ṭsokk-iḍu. (చొక్కు+ఇడు.) v. t. To deceive మోసపుచ్చు. చొక్కునీరు ṭsōkku-nīru. n. Intoxicating liquor. కల్లు, మద్యము. చొక్కెత్తు or చొక్కుపెట్టు ṭsokk-ettu. v. t. To intoxicate. చొక్కుపొడి or చొక్కు మందు ṭsokku-poḍi. n. Love powder; an aphrodisiac drug. చొక్కించు ṭsokk-inṭsu. v. n. To gratify, soothe, please, entrance.

(p. 560) tobaka tobaka. [Tel.] adj. Empty, seedless. విత్తులురాలిన, తొక్క.

(p. 717) pariga or పరిగె pariga. [Tel.] n. Ears of corn that drop down when a crop is harvested, gleanings of corn. చేనిలో రాలినవెన్ను. పరిగెలు fragments, shivers, తునియలు. 'పైనున్న చోళ్లలను పరిగెలు చేసి, బొమిడికంబములను డుల్లలపాడుచుచురాగ.' Pal. 439.

(p. 804) poṭṭu poṭṭu. [Tel.] n. Husk, bran. ఉముక. The scales of fish. Vēma. 1364. పొట్టు దాన్యము grain that has a coat or husk, as వడ్లు, అరిగలు, కొర్రలు, చామల్ను వరిగెలు, &c. పొట్టుకర్ర an empty sprout in a ear of corn. గట్టివిడిచిపెట్టి పొట్టుకు పోరాడెదవా will you give up the real for the false? మీదితోలు పొట్టుపొట్టుగా రాలిపోయినది the skin peeled off in scales. పొట్టుపొరలగు poṭṭu-poral-agu. v. n. To be troubled, harassed or tormented. పీడితమగు. 'అప్పాపాత్ముండెట్లునుం జక్కంబడక తనచలంబుతోన పొట్టపొరలయ్యె కయ్యంబు పొడుచు వాడుగాని.' M. V. iv. 88.

(p. 813) polapola pola-pola. [Tel.] adv. Much, very much. పొలపొలపొక్కు pola-pola-pokku. v. n. To be much afflicted. 'ధారుణిపైవ్రాలిధైర్యంబుదూలి, హాయనునల్లమయక్కటవిడిచి, పోయితేనన్ననిపొలపొలబొక్కు.' L. vii. 178.

(p. 847) prālu prālu [Tel. plu. of ప్రాయి. (q. v.) n. Rice. బియ్యము. Consecrated rice, తలబ్రాలు, అక్షతలు. 'ఎసటబ్రాలిడి ముచ్చటకేజనునె.' Chamatkar. iii. 'జగము గెల్వంగ దండెత్తుమగనినమీద, లీలరతిజల్లుదీవెన ప్రాలనంగ.' Parij. ii. 42. దీవెనప్రాలు, అనగా శోభనాక్షతలు.

(p. 1068) rasamu rasamu. [Skt.] n. Juice, fluid, liquid, extract, essence. Taste, flavour, రుచి. Taste, sentiment, emotion, passion, affection, humour. Quicksilver, పాదరసము. The షడ్రసములు or six flavours are మధురము or తీసి sweet; ఆమ్లము or పులుసు sour; తిక్తము or వగరు astringent; లవణము or ఉప్పు salt; కటువు or కారము pungent; కషాయము or చేదు bitter. రసఖండమైనభూమి or రసవత్తైనభూమి strong soil, which is not exhausted. నీరసమైనభూమి land that is exhausted. కోపరసము the spirit of wrath. దయారసము the spirit of love, kind feelings. ఈ పద్యములో రసములేదు this is a tasteless verse. విరసమైనమాటలు rude language. The nine రసములు or humours produce the following స్థాయీభావములు (symptoms.) 1. శృంగారరసము (love) produces రతి enjoyement. 2. నీరసము (honour) produces ఉత్సాహము daring. 3. కరుణారసము (mercy) begets విస్మయము marvel. 5. హాస్యరసము (merriment) produces హాస్యభావము laughter. 6. భయానకరసము (timidity) leads to భయము fright. 7. బీభత్సరసము (austerity) begets జుగుప్స sarcasm. 8. రౌద్రరసము (wrath) leads to క్రోధము cruelty. 9. శాంతరసము. (gentleness) produces శమభావము calmness. రసకర్పూరము rasa-karpūramu. n. A white sublimate or muriate of mercury, కర్పూరరసము. రసగుండు rasa-gunḍu. n. A ball coated with quicksilver, రసముపూరినగుండు. రసజ్ఞు rasa-gnya. n. The tongue, నాలుక. రజజ్ఞత rasa-gnyata. n. Skill, judgement, taste, critical discernment, తెలివి. రసజ్ఞుడు rasa-gnyuḍu. n. A man of taste, a critic. గుణదోషములనెరిగినవాడు. రసదాడి or రసదాళి rasa-dāḍi. n. Sugar cane. చెరుకు. 'మమధురస్థూలదాడిమబీజములతోడ, దసరారురసదాడిగనెలతోడ.' A. ii. 85. A fine sort of plantain. అరటిలో భేదము. రసదాళిక rusa-dāḷika. n. A kind of sugar, చెరుకుదినుసు. రసన rasana. n. The tongue., నాలుక. రసనేంద్రియము rasan-ēndriyamu. n. The sense of taste. రసవతి rasa-vati. n. A kitchen. వంటఇల్లు. రసవర్గములు rasa-vargamulu. n. plu. The various condiments or ingredients such as salt, pepper, &c. సంబారములు. రసవాదము rasa-vādamu. n. Alchemy, chemistry, పాదరసమునుకట్టి బంగారుచేయువిద్య. రసవాది rasa-vādi. n. An alchemist, a chemist, రసమునుకట్టి బంగారుచేయువాడు. రససిందూరము rasa-sindūramu. n. A sort of factitious cinnabar, made with zinc, mercury, blue vitriol and nitre, ఔషధవిశేషము. రససిద్ధి rasa-siddhi. n. Alchemy, రసవాదము. 'ధమనీయఖంబున గ్రాలించిమెరుంగుపసిడి గనెరససిద్దిన్.' R. vi. 10. రసాంజనము a kind of collyrium. అంజనవిశేషము. రసాతలము rasā-talamu. n. A name of Hades. పాతాళలోకము. రసాభాసము ras-ābhāsamu. n. Bad taste, inelegance. adj. Disagreeable, disgusting. విరసమైన. ఆ శ్లోకమును దిద్ది రసాబాసము చేసినాడు in correcting the verse he has spoiled it, he showed bad taste in correcting it. రసాభాసముగా మాట్లాడినాడు he spoke coarsely. ఆయిల్లు నిండా రసాభాసముగా నున్నది that house is very disagreeable. ఊరేగుచుండగా వాన వచ్చి అంతా రసాభాసమైపోయినది when the marriage procession was going on, there was a shower and everything was upset. రసాయనము ras-āyanamu. n. A panacea, a medicine preventing old age and prolonging life, జరావ్యాధిహరౌషధము. Butter milk, sweet curds, గోరసము, చల్ల. Poison, విషము. 'తననచో మాధుర్యమెనయు నా యివి చూడుమన్నట్లు మేలిరసాయనములు, ఒప్పుగా గిన్నియలనుంచి యపచరించి.' T. iii. 18. టీ రసాయనములు, తీసిగలిగిన పదార్థములు. రసాల rasāla. n. A pudding or mess of curds, mixed up with sugar and spices. పెరుగులో ననేక ద్రవ్యములు వేసి చేసినది. రసాలము rasālamu. n. The sugar cane, చెరుకు. Also, the sweet mango tree, తియ్యమామిడి చెట్టు. రసావళ్లు ras-āvaḷḷu. n. A kind of cakes. 'తన యింటనప్పుడాయితమొనరించినకమ్మదావు లొలుకురసావళ్లునుమినుపవడలు జాపట్లునుగోదుమ పిండివంటలున్ గలవనినన్.' Vish. iii. 377. రసి or రసిక rasi. [Tel.] n. The pus, or matter of a sore, serum. పుంటిచీము. రసిక rasika. [Skt.] n. A woman of taste. రసికురాలు. రసికత or రసికత్వము rasikata. [Skt.] n. Good taste or judgement. రసజ్ఞత. రసికుడు rasikuḍu. A man of taste. శృంగారాదిరసములను గ్రహించువాడు, రసజ్ఞుడు. రసితము rasi-tamu. n. Sound noise, thunder. ధ్వని, ఉరుము.

(p. 1076) rālu rālu. [Tel.] v. n. To fall off or down, to drop, to run or flow off, as tears, &c. పతనమగు, పడు. ఆకులు రాలును leaves fall. వానికండ్లలో నిప్పులు రాలినవి fire flashed from his eyes. ఈ కరువులో జనము ఎండాకులు రాలినట్టు రాలిపోయినది in this famine the people dropped down like withered leaves. 'చాలదోయిటనెత్తి చల్లిననిసుక రాలనియట్టి యరణ్యాంతరమున.' BD. v. 854. రాలుగాయ rālu-gāya. n. A wicked or mischievous boy. తుంటపిల్లకాయ. రాలు గాయతనము rālu-gāya-tanamu. n. Wickedness, mischief. తుంటతనము. 'తే వాడు నానాటికభివృద్ధి వరలబెరిగి, కాకలను దీరిగడిమీరి గట్టిపారి, రాలుగాయతనానబేరజపుదారి, నారితే రెనెరాగంట్ల మారిమయ్యె.' H. v. 126. రాలుచు, రాల్చు, రాలగొట్టు, రాలిపివేయు or రాల్పివేయు rāluṭsu. v. a. To knock off, beat down, shed, రాలజేయు. అది కండ్ల నీళ్లు రాల్చినది she shed tears. రాలుపు rālupu. n. Falling off, dropping, as leaves, రాలుట.

(p. 1108) lēki lēki. [Tel.] n. Grain dropped down on the ground, రాలిన ధాన్యపుగిం౛లు. A worthless wretch, a vagabond. దేవురుగొట్టు, పనికిమాలినవాడు, పనికిమాలినది, అప్రయోజకుడు. 'లేకులలోకులకాకరుపులకు చాకిచాకనియేల సందడించెదవు.' BD. iv. 101. లేకిచేష్టలు silly doings. లేకిబడియ a rascal, a scoundrel. లేకిబ్రతుకు lēki-bratuku. n. A miserable life, a hand to mouth livelihood. లేకివాడు lēki-vāḍu. n. One who lives from hand to mouth. A useless person. అప్రయోజకుడు.

(p. 1185) virālamu or విరాళము virālamu. [Tel.] n. A tax or impost. ఒక విధమైనపన్ను. See విరళము. విరాలము, విరాళము or విరాళి virāḷamu. n. Love, fascination, longing. మోహము, వ్యామోహము, వలపు. విరహము, మరులు. విరాళి virāḷi. n. Piety, devotion, భక్తి. విరాలికొలుపు to enamour. విరాళిగొన్న enamoured. 'చ మనసునవిష్ణు చింతనము మానడువీనివిరాళియెట్టిదో.' Vish. ii. 299. 'మయూరికి విరాళిబొందగలిగె.' A. vi. 155. టీ విరాళిబొందగలిగె, తత్తరపడగలిగెను. adj. Exciting a longing or desire, alluring. వలపుపుట్టించెడి.

(p. 1191) viśīrṇamu vi-ṣīrṇamu. [Skt.] adj. Loosened, that has lost the cohesion, or connection of its parts; that has fallen or is falling to pieces: వదలిన, విచ్చిపోయిన, వీడిపోయిన, రాలిపోయిన. Withered, decayed. శిధిలమైన, జీర్ణమైపోయిన.

(p. 1239) vrālu or వాలు vrālu. [Tel.] v. n. To alight or come down to the ground, as a bird. పక్షిక్రిందికిదిగు. To lean on, ఒరగు. 'క అరడంబుమీద వ్రాలిన, ధరణీశ్వరుజేరి' జై. ii. To excel, మీరు. To be diminished, తగ్గు. వ్రాలుచు or వ్రాల్చు vrāluṭsu. v. a. To cause to alight, వ్రాలజేయు.

(p. 1276) sandaḍi sandaḍi. [Tel.] n. A thick crowd, mob. సమ్మర్దము, ఒత్తుడు, గుంపు. Noise, clamour, uproar, a tumult, disturbance, సమ్మర్దధ్వని. 'రాజులసందడి రాలినతొడవులు.' M. IV. iii. 69. adj. Confused, సంకులము. సందడి కయ్యము a noisy or melee fight. సందడించు, సందడిల్లు, సందడిగొను or సందరిపడు sandaḍinṭsu. v. n. To flock, to come in crowds, గుంపులుగొను. To make a noise, సందడిచేయు. To spread, extend. ప్రసరించు, అతిశయించు. 'భయవిస్మయంబులు మనంబునసందడింప.' P. i. 277. 'పలచనివాతెర మెరుగుపలుమెరుగులు సందడింప.' Swa. iv. 106.

(p. 1287) sakina , సకినె or సగిన sakina. [from Skt. శకునము.] n. An artificial bird, the figure of a bird. కృత్రిమపక్షి, కిర్రుబిళ్ల. A doll, బొమ్మ. A chirping noise, కీచుకీచుమనుధ్వని. 'తెలిముత్తియంపుబల్, సకిసెలకూకలం గిలకిలన్నగు మోహన శయ్యనున్నెడన్.' Vasu. vi. 111. టీ సకల =కీచుబిళ్ల 'సకినలతలగడల్ చప్పుడైననుతోనకవకివల్ గొణుగుపావురపుజోళ్లు.' N. ix. 482. టీ సకినెలతలగడలు, ఒత్తితే కుంఞ్ కుంఞ్ అనే పీకబిళ్లలుంచిన దిండ్లలు. సకినల మంచము sakinala-manṭsamu. n. A bedding formed on a frame of wood, having orifices covered with perforated brass buttons that make a whistling or squeaking sound, గిలకలపట్టెమంచము. కోళ్లు బొమ్మలుగా చేసిన మంచము. 'ఈగ వ్రాలిన నందంద యెలుగులొసగునట్టి, సకిలమంచములు.' Swa. vi. 3. 'పచ్చలరచించిన చిల్కల కోళ్లనందమౌసకి నేలపట్టెమంచమున.' H. i. 73. సకినము sakinamu. [from Skt. శకునము.] n. An omen. సకినంపుబులుగు a bird of omen, an owl. కనకాక్షిగూబ, పైడికంటి.