(p. 129) āsarā or ఆస్రా or ఆసాను āsarā. [H. from Skt. ఆశ్రయము] .n. Shelter, support, protection, patronage. ప్రాపు, ఆదరువు, ఆధారము. ఆ ఊరికి నీళ్ల ఆసరాలేదు the village has no resources for watering the lands.

(p. 200) ēmi or ఏమీ ēmi. [Tel.] pron. What. నాదగ్గిర యేమిన్ని లేదు. I have nothing with me. వాడు ఏమయినాడు what has become of him? ఇంక చేయవలసినది మరి యేమి లేదు nothing further remains to be done. ఏమైనా ఉండును there may be something. నేనిక్కడ ఉండడమువల్ల ఫలమేమి what is the good of my staying here? సోమ్ము ఏమిన్ని పోలేదు nothing has been lost. ఏమికతంబున (i.e. ఎందునిమిత్తము) for what reason. వాడేమి నేనేమి అంతా ఒక్కటే either he or I, there is no difference. వచ్చినాడా యేమి has he come? నా తండ్రియేమి నేనేమి both my father and I, my father as well as I. ఎవ్వడైనానేమి no matter who it is. అదియేమి యిదియేమి either this or that. ఆ యిల్లు మీకు చాలకయేమి what do you mean by saying the house is too small for you? వాడు రాకయేమి why should he not come? surely, he will? ఏమివచ్చినావు what have you come for? కుక్క యేమి మొరుగుచున్నది how the dog barks! వాడు ఏమిన్ని యేడవలేదు he did not weep at all. ఏమిటి ēmiṭi. pron. & adj. What, of which, what kind of. అదేమిటి what's that? ఏమిటో I don't know what that is వాడు ఏమిటివాడు of what caste is he? ఏమిటికి wherefore, for what reason. ఏమిటికో I know not why. ఏమిన్ని anything whatever. ఏమిన్ని యివ్వడు he will give nothing. ఏమొ or ఏమో ēmo. (ఏమి with ō added for doubt.) I know not what. రాలేదేమో perhaps they did not come.

(p. 203) aitē aitē. [Tel. wrongly used for అయితే the conditional aorist of అగు] conj. If; should it be so, suppose it were so. But, As for, indeed: as నాకైతే తెలియదు I for my part do not know, lit. to me indeed it is unknown. చేను అయితే యిచ్చెనుగాని యిల్లు ఇయ్యలేదు he gave the field indeed but not the house. వాడయితే రాలేదు as for him, he did not come. పూర్వమయితే విన్నాను I heard so indeed formerly. వాడయితే తప్పు చేసినాడు కాని so far as he is concerned he is wrong.

(p. 212) ommika ommika. [Tel. from ఒమ్ము] n. Suitability, fitness. ఇమిడిక, పొందిక. ఒమ్మివచ్చు ommivaṭṭsu. v. n. To prosper, to thrive అచ్చివచ్చు. పశువులు ఇతనికి ఒమ్మిరాలేదు he had no good luck in cattle; his cattle did not turn out well. అతనికి జీడి ఒమ్మి ఉంటుంది the jīḍi milk agrees well with him.

(p. 402) ghṛṣṭi ghṛishṭi. [Skt.] n. A ray of light. కిరణము. A pig మాకరము. Recollection, readiness, memory జ్ఞప్తి. ఇప్పుడు ఆ ఉదాహరణము నాకు ఘృష్టికి రాలేదు that quotation does not now occur to my memory.

(p. 470) jñapti gnyapti. [Skt.] n. Understanding, తెలివి, తలపు. Recollection. జ్ఙాపకము. నాకు అప్పుడు జ్ఞప్తి తప్పి ఉండినది I was at that time out of my senses. అది నాకు జ్ఞప్తికి రాలేదు I did not recollect it.

(p. 470) jñapti gnyapti. [Skt.] n. Understanding, తెలివి, తలపు. Recollection. జ్ఙాపకము. నాకు అప్పుడు జ్ఞప్తి తప్పి ఉండినది I was at that time out of my senses. అది నాకు జ్ఞప్తికి రాలేదు I did not recollect it.

(p. 609) daivamu daivamu. [Skt.] n. A deity, God. దైవకృతము caused by chance or fortune. దైవగతి providence, the will or act of God: chance, accident. దైవగతిచేత వర్షము రాలేదు it pleased God to give no rain. దైవజ్ఞ daiva-gnya. n. A witch. దైవజ్ఞుడు daiva gnyuḍu n. A fortuneteller, a wizard. దైవతము daivatamu. n. A deity: వేలుపు. adj: pertaining to a god. దేవతది. దైవదూషణము daiva-dūshaṇamu. n. Blasphemy. దైవయోగము daiva-yōgamu. n. Providence. Chance, accident. దైవవశాత్ daiva-vaṣāt. adv. By the act of God. దైవవాక్యము daiva-vākyamu. n. A revelation, gospel, the word of God. దైవ వివాహము daiva-vivāhamu. n. A marriage performed according to due rites. దైవాధీనము daiv-ādhīnamu. n. The power or act of God. దైవాధీనముగా providentially. దైవాధీనం జగత్సర్వం the whole universe is in the hands of God. దైవికము daivikamu. n. A visitation, an act of God. An accident. దైవికరాజికములచేత by the act either of God, or of the kind. adj. Supernatural, divine, providential. దైవికముగా accidentally, providentially.

(p. 673) nūru nūru. [Tel.] v. a. To grind or sharpen. పదునుచేయు. To reduce to powder, పిండిచేయు. వాని కెంత నూరిపోసినా రాలేదే, నేనేమిచేతును I cannot beat learning into him, what shall I do? నూరురాయి nūru-rāyi. n. A whetstone, a grindstone. సన్నికల్లు, మంగలకత్తి నూరురాయి. నూరు nuru. n. A hundred. నూటపది one hundred and ten. నూరారు nūr-āru. adj. Numberless, unnumbered (lit. a hundred and six) నూరంచులకయిదువు nūr-anṭsula-kayi duvu. n. The hundred-edged (or many edged) thunderbolt of Indra, వజ్రాయుధము.

(p. 706) padunu or పదను padunu. [Tel. పది+ఉను.] n. Time, season, సమయము. Temper, sharpness, whetting, వాడి. Moisture, తడి. Goodness of metal. The right degree of softness (in boiled areca nut, &c.) పరిపాకము. ఆ కత్తికి పదును రాలేదు that knife is not properly tempered. దున్నడమునకు ఆ నేల పదునుగా నుండలేదు the ground is not sufficiently moist for ploughing. ఉక్కును కాచడములో పదును తప్పినది he failed in giving the right temper to the steel. 'పదునైనబలువాడిమెరుగువాలు.' HK. iv. 193. పదనుకొను padanu-konu. v. n. To become wet or moist, తడియు. 'సానబట్టిన రాపొడిచల్లి మెదపి. పదనునుధనిడిచేసెనోపద్మభవుడు.' Swa. ii. 40. టీ పదను, చేతితడి. పదను పెట్టేరాయి a bone or whetstone. ఒకపదునువాన one moistening of rain, i.e., so much rain as renders the earth fit for ploughing. One పదను or wetting sinks into the ground about the depth of a plough share: equivalent to 'one inch of rain.' పదునుచేయు to moisten. పొగాకుపదునుచేయు to prepare or cure tobacco in a particular way. పదునుపెట్టు to set or sharpen.

(p. 951) manasu or మనస్సు manasu. [Tel.] n. The internal organ of cognition, the intellect, understanding, mind. Inclination, wish, will, pleasure, ఇష్టము. adj. Liking. ఇష్టము. మనసగు manas-agu. (మనసు + అగు.) v. n. To like, ఇష్టమగు. మనోవేగముగా పోయినాడు he went as quick as thought. మనోవ్యాధికి మందులేదు there is no cure for the heart-ache or for a mental disease. వాణ్ని పిలవడానకు నీకెట్లా మనస్సు వచ్చినది how could you find it in your heart to call him? నీకు మనస్సు వచ్చినదానిని తీసికొనవచ్చును you may take which you choose. దానిని చేయడానకు వానికి యింకా మనస్సు రాలేదు he is not yet inclined to do this. తమరు మనస్సు పట్టితే అవును if you once set your heart upon it it will be done. వానికి మనస్సువస్తే ఒకటి, మనస్సు రాకపోతే ఒకటి he is guided by fancy or whim. మనస్సే కైలాసము heaven is in the heart. వానిమనస్సు అభేద్యము his thoughts are inscrutable. వాని మనస్సును ఎందుకు నొప్పించెదవు why should you grieve him or his heart? వానిమనస్సు విరిగినది he is heart-broken. ఈమాట నీమనస్సులో ఉండనీ you must keep this to yourself. అది యేడ్చితే వానిమనస్సు తాళలేదు he could not endure to see her weep. వాని మనస్సు తిరుగలేదు he has not altered his opinion. వానికి మనస్సులో ఒకటి, బయట ఒకటి he has one thing in his heart and another in his mouth. నామనస్సు ఒకవిధముగానున్నది I know not what to think, my mind is confused. 'ఇంద్రియములు మనస్థ్సములు' the senses are dependent on the mind. M. XII. v. 596. మనస్థ్సమైనమాట the thought of his heart. మీ మనస్సు as you please, your pleasure. వానిమనస్సువచ్చినట్టు as he chose, as he pleased. మనసియ్యలేదు he did not tell his real thoughts. నీ మనస్సు వచ్చినట్టా or నీమనస్సు పోయినదే దోవా what! are you to do as you like! మనస్సు ఉంచు to give close attention. మనస్సులోనిమాట one's real opinion. తన మనస్సు వచ్చినపనులు whatever jobs he pleased. ఇట్లుచేయుటకు మనస్సురానందున as (he) could not find it in (his) heart to do this. నా మనస్సున పట్టినది it was impressed on my mind. నాలుగు దినాలు మనస్సుపట్టుకొని (లేక. నిలుపుకొని) ఉండు you must keep yourself quiet or restrain yourself for a short time. మనసరి manas-ari. (మనసు + అరి.) n. A wise man. బుద్ధిమంతుడు. 'క అనయమునిజ ప్రచారం, బనయముగాకుండ నచట నతిశౌర్యమునన్, మనసంయేకేసరియని, మనసరిరాకొమరుమూక మనుమను రీతిన్.' R. i. 123. మనసా manasā. adv. Mentally, in the heart. హృదయములో. మనసార manas-āra. adv. Sincerely, willingly. మనసిజుడు, మనఃప్రభవుడు, మనోజుడు or మనోభవుడు manasijuḍu. n. Lit: The mind-born. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. మనస్కరించు manas-karinṭsu. v. n. To be inclined. మనఃపూర్తిగాచేయు, మనస్సు ఉంచు. In correspondence మనస్కరించేది denotes 'please to consider the above: this is equivalent to 'yours truly.' మనస్కరించి willingly, మనఃపూర్వకముగా. మనస్కారము manas-kāramu. n. Fixed attention, profound meditation. మనఃపూర్తి, మనఃప్రయత్నము, చిత్తపరిపూర్తి. మనస్కుడు mana-skuḍu. adj. 'Minded;' a word used in compounds, thus సన్మనస్కుడు a right minded man, a good hearted man. దుర్మనస్కుడు an evil minded man. ఖిన్నమసస్కుడయి heart-broken. భిన్నమనస్కులయి being of various minds. ప్రసన్నమనస్కులయి light hearted, pleased. మనస్తాపము manas-tāpamu. n. Mental distress, displeasure, anger, vexation. ఆమెకు మనస్తాపముగానున్నది she is annoyed or grieved at this. మనస్ఫూర్తిగా or మనఃపూర్వకముగా manas-phūrti-gā. adv. Willingly. మనస్వి manasvi. adj. Attentive, fixing the mind upon anything. Intelligent. జాగరూకుడు. Goodhearted. మంచి మనస్సుగల. మనోజ్షము manōgnamu. adj. Agreeable, pleasing, captivating, lovely, handsome, మంజులమైన, సుందరమైన. మనోరంజని manō-ranjani. n. (Lit. that which delights the mind.) The name of a certain flower with a rank smell, apparently a sort of arum. మనోరథము manō-rathamu. n. A wish, desire. ఇచ్ఛ. నామనోరథము తమరు త్వరగా నెరవేర్తురని నమ్మియున్నాను I trust that you will soon grant what I so earnestly wish. మనోమలికితము manō-malikitamu. n. Misunderstanding. మనోహరము manō-haramu. adj. Heart-stealing, i.e., charming, lovely, alluring, captivating, fascinating, ఇంపైన. n. Vermicelli.

(p. 953) mannu or మను mannu. [Tel.] n. Earth, mud, soil, dirt. మంటబెట్టు to inter or bury. పూడ్చు, పాతిపెట్టు. వానికి మన్నుమిన్నుకానరాలేదు he is too proud to care for anything in heaven or on earth. మన్నుదిండి, మనుదిండి or మన్దిండి manu-dinḍi. n. Lit. that which feeds on earth, i .e., a kind of snake. మన్నురేడు mannu-rēḍu. n. A king. భూపతి. మన్నులపాము mannula-pāmu. n. A harmless species of serpent, extremely thick. Russell on Snakes, Vol. ii. No. XVI.

(p. 1016) mūra mūra. [Tel.] n. The lower arm. The length of the forearm, a cubit. ఆ గుడ్డను మురవేసినాడు he measured the cloth with his arm or in cubits. ఈ బట్టకు మూరాలేదు వెడల్పూలేదు the cloth is deficient both in length and width. మూరకోక long cloth, బారచాపు. మూరకోల mūra-kōla. n. A measuring rod, గజపుకోల.

(p. 1122) vaccu vaṭsṭsu. [Tel.] v. n. To come, arrive. To happen, occur, take place. చేరు, సంభవించు, కూడు, ప్రాప్తమగు. రేపువత్తురు they will come tomorrow. నిన్నవస్తిమి we arrived yesterday. నాతో కూడావచ్చినాడు he accompanied me. మనసువచ్చినన్నికాగితాలు పుచ్చుకొన్నాడు he took as many papers as he pleased. నీ మనసువచ్చినట్టు చెయ్యి do as you please. This verb is used (like Come in all languages), in numerous senses. వచ్చేతేప next time. వచ్చేనెలలో in the next month. వచ్చేకడగండ్లు రాకమానవు the evil that must happen will happen. As an auxiliary, it is added to the present participle of any verb to denote long habit or continuance, as చదువుచువచ్చినాడు he continued to read. అట్లుచేయుచు వచ్చినాడు I have been doing so all along. అక్కడికి పోవుచువచ్చినాడు he used to go there. It is also joined to the past participle of the verb వలయు. ఇట్లు చేయవలసి వచ్చినది it became necessary to do so. It is added to the infinitive in A. ఇది మాకు తెలియవచ్చినది it came to our knowledge. నాకు బుద్ధిచెప్పివచ్చినాడు he went so far as to advise me. వచ్చు or వచ్చును (the third person singular aorist of వచ్చు) is used with the infinitive as an auxiliary signifying permission, possibility or probability. నీవు అక్కడికి పోవచ్చును you may go there. మేము రావచ్చునా? may we come? అట్లు కావచ్చును it may be so perhaps. రాదు (the neg. aor. 3rd person singular) means must not or cannot. నీవు అక్కడికి పోరాదు you must not go there. నేను చేయరాదు I cannot do it. అట్లా చెప్పరాదా can you not say so? Added to a dative, వచ్చు is used to mean To be got, gained, acquired, to be available. ఆ భాష వానికి వచ్చినది he has learned the language, he knows that tongue. ఈ బియ్యము నెల దినాలకు వచ్చినవి this rice lasted for one month. వానికేమివచ్చినది what happened to him? ఇయ్య మనసువచ్చినది he was inclined to give it. వానికి బుద్ధివచ్చినది he has learnt sense. వానికి మీసాలువచ్చినవి his whiskers have grown. దానికి మళ్లీ కండ్లు వచ్చినవి she has recovered her sight. ఆ బిడ్డకు పళ్లు వచ్చినవి the child has cut its teeth. ఇక్కడ సకారమునకు లోపము వచ్చినది there is an elision of the letter S. వానికి అన్నానికే లోపము వచ్చినది he is even in want of food. వానికి ఒంటికివచ్చినది he fell sick. ఇది పనికివచ్చును this will do, this will be useful. ప్రాణమునకు వచ్చే perilous, hazardous. ఇది నీ ప్రాణమునకు వచ్చును this will put your life in peril. నోటికివచ్చినట్టు వానికి తిట్టినాడు he gave them all the abuse he could think of. అతని పేరు నాకు రాలేదు I cannot recollect his name. ఆ పాఠము వానికి రాలేదు he does not know the lesson. వచ్చుబడి vaṭsṭsubaḍi. n. Income. ఆయతి. రాబడి. వానికి నిండా వచ్చుబడియున్నది he has a large income. వచురాములు vatstsu-rāmulu. (వచ్చుట+రామి.) n. Coming and not coming. వచ్చుటయును రామియును.

(p. 1353) sēpu sēpu. [Tel.] n. Time, a period. కాలము. కొంతసేపు some time. ౛ాముసేపు an hour's time. క్షణము సేపటికి for a moment. కొంచెము సేపటికి soon, shortly after. గడియసేపటికి in an hour. ఇంతసేపటికి రాలేదు he has not come all this while.