(p. 333) krāra or క్రారవడి or క్రారావడి krāra. The name of the letter R. U in a conjunct letter as in క్రా. Also a conversational word used instead of శ్రాద్ధము.

(p. 449) cuṭṭu ṭsuṭṭu. [Tel.] v. a. To go about, to go round. To roll, wrap up, to wind up, to encircle or clasp in an embrace. To hem in, surround, to overtake (as sin does). To draw a circle. To make small ciphers, thus: సున్నచుట్టు, క్రారావడిచుట్టు to write o or ; పాగాచుట్టు to tie a turban. చుట్టుకొను or చుట్టుపారు to surround, hem in, roll up. To turn, to go round. దోవచుట్టుకొని వేళ్లుచున్నది here the road makes a sweep. చుట్టు n. A turn, a round, a circuit, a circumference. A turn or bout: a time. A toe ring, worn by women కాలియుంగరము, తలచుట్టు a turban. గోరుచుట్టు a whitlow. ఎన్నిచుట్లు చెప్పేది how often am I to tell you? చుట్టు adj. & adv. Around, round about, out of the direct way. చుట్టలుగు, చుట్టువాలు or చుట్టుకైదువు ṭsuṭṭ-alugu. (చుట్టు+అలుగు.) n. The Discus of Vishnu చక్రమనే ఆయుధము. R. iii. 42. చుట్టిల్లు a round hut without posts or pillars: చుట్టివచ్చు to go round anything; ప్రదక్షిణముచేయు. To surround పరివేష్టించు. చుట్టుకొల్లారము, చుట్టుకొల్లారు or చుట్టుమాలె ṭsuṭṭu-kollāramu. n. A house built round an open area, with a chamber at each corner and a gallery between. చుట్టుగుల్ల ṭsuṭṭu-gulla. n. A volute shell. గుండ్రని శంఖము. చుట్టుదల ṭsuṭṭu-dala. n. The act of surrounding చుట్టుట. చుట్టుతిరుగు ṭsuṭṭu-tirugu. v. n. To go the rounds, as a patrol. చుట్టుపట్టు ṭsuṭṭu-paṭṭu. n. All sides. Roundabout. చుట్టుపడు ṭsuṭṭu-paḍu. v. n. To fall out of the direct route: to go round. చుట్టుముట్టు ṭsuṭṭu-muṭṭu. v. n. To encamp around, besiege, hem in, surround. Vish P. viii. 64. చుట్టువేదెము ṭsuṭṭu-vēḍemu. n. Riding a horse round the ring. Dasav. X. 145. గుర్రపుమండలగతి. చుట్టువేలు or చుట్టనవేలు ṭsuṭṭu-vēlu. n. The forefinger. 'చుట్టువేలునచక్కచూపంగగలవే.' R. iv. 167. చుట్టూరు ṭsuṭṭ-ūru. adv. Roundabout.

(p. 565) tōḍu tōḍu. [Tel.] v. a. To draw or take up (water:) to bale. To dig up. కెల్లగించు. To wind up, as thread. నూలలుపోగుతీసిచుట్టు. కుంభముతోడు to place the dinner before the goddess. వడ్డించు. తోడికొను, తోడుకొను or తోడ్కొను tōḍu-konu. v. a. To bring along with one, to lead; to draw water. వానిని ఇక్కడికి తోడుకొనిరా bring him here. v. n. To curdle as milk. పేరుకొను. పాలు తోడుకొన్నవి the milk curdled. తోడితెచ్చు, తోడుతెచ్చు, తోడ్తెచ్చు or తోతెచ్చు tōḍi-teṭsṭsu. v. t. To fetch, to go and bring పిలుచుకొనివచ్చు. తోడించు tōḍinṭsu. v. a. To have drawn, to cause (water) to be raised. తోడ్తేర = కూడా పిలుచుకొని రావడానకు.

(p. 586) dāṭu dāṭu. [Tel.] v. n. &a. To cross over, to pass over. To jump or leap, లంఘించు, To elude. To escape. To go beyond or transgress, ఉల్లంఘించు. To cross or copulate, applied to cattle. నామాట అడుగుదాటకు transgress not my command. n. A crossing. A jump, గంతు, లంఘనము. A host, any army, సమూహము. చతురంగబలయుతసేన. Vijaya. i. 174. Pārij. iv. 5. A sore due to having crossed some unlucky spot. దాటులుదాటించిరి they made the cattle pass over a ploughshare for good luck. Also, an ordeal; passing or stepping over an idol. దాట్రాయి or దాటురాయి dāṭrāyi. n. A boys' game. దాట్లువేయు dāṭlu-vēyu. v. n. To bound or jump. దాట్లువేస్తూరావడము to come bounding along. దాటుకట్టు dāṭu-kaṭṭu. v. n. To become a crowd. గుంపుకూడు. దాటుకొను. Same as దాటు. దాటించు dāṭinṭsu. v. a. To cause to pass over. To pass over. అక్కడ పది దినములు దాటించినాడు he passed ten days there.

(p. 634) nayamu nayamu. [Tel.] n. Cheapness. Profit. లాభము. Smoothness. నునుపు, మృదుత్వము. Beauty. అందము. Welfare, ease, facility. Good health, soundness, safety. Convalescence, improvement. recovery. Kindness, civility. [Skt.] n. Virtue, morality. నీతి. నయములేదు it is no better. నయభయములమందలించి, or నయభయములుతోప by fair means or foul, by allurement or alarm, by rough or smooth methods. నయనష్టానికి for either profit or loss, for better or worse. నయమారగా civilly, kindly. ఇది వారికి దొరకడము నయము they were lucky in getting this. నీవు రావడము నయము it is well that you came. కొంచెము నయమయినది it is somewhat improved or better. నయమొప్పు duly, fitly, easily. adj. Smooth. నునుపైన. Soft, మృదువైన. Fine, అందమైన. Cheap, చవుకయైన. Well. easy, better in health, convalescent. Malleable, not brittle. High (as a note in music, as opposed to ఘనము or deep notes.) నయముగా nayamu-yā. adv. Easily, well, kindly, better, cheaply. నయముగానున్నది there is an improvement, it is better. వానికి నయముగానున్నది he is better or convalescent. నయగారము nayag-āramu. (నయము+కారము.) n. Smoothness, softness. మృదుత్వము. A soft word, మృదువచనము. నయగారి naya-gāri. n. A gentleman, a courteous man, మృదుత్వముగలవాడు. మృదువచనముగల వాడు. నయించు nayinṭsu. v. n. &a. To agree, to hold well together, as a paragraph. సందర్భించు. To cause to have, పొందించు.

(p. 837) prayōgamu pra-yōgamu. [Skt.] n. An application, use or employment, as of a weapon, tool, word, or a spell. Administration of a medicine, నడుపుట. A usage. In grammar, a voice. కర్తృ కర్మ క్రియల కూడిక. మహాబిల్వాదిప్రయోగము a prescription of Bilwa and other drugs. దీనికి కాళిదాస ప్రయోగమున్ణది Kalidasa has used this word. యక్షీణీప్రయోగముచేయు to bewitch or send a devil into (a person.) ఈ ఔషధప్రయోగముచేసినాడు he administered this medicine. విషప్రయోగముచేసి చంపినాడు he killed him by means of poison. బాణప్రయోగముచేసినాడు he used an arrow, i.e., discharged it. ప్రయోగించు pra-yōginṭsu. v. a. To use, practise, administer; use, as a weapon. ఉపయోగించు. ప్రయోజకుడు pra-yōjakuḍu. n. One who uses. The original instigator of any act. A clever man, a genius. కార్యమును నెరవేర్చువాడు. వాడు శుద్ధ అప్రయోజకుడు he is quite a useless person. ప్రయోజనము pra-yōjanamu. n. Use, advantage, profit. A thing to be kept or observed, as a holy day, or a feast పండుగ. An affair, business. కార్యము. A cause, motive. హేతువు. శుభప్రయోజనము a happy occasion (as a wedding.) రేపు మాయింట్లో కొంచెము ప్రయోజనము గనుక రావడానికి వల్లలేదు I cannot come to-morrow as there are some rites to be observed at home. అక్కడికి నీవుపోయినందుకు ఏమి ప్రయోజనము what is the use (good, or advantage) of your going there? ప్రయోజనప్రస్తుతములకు వారిని మేముపిలువడములేదు we do not invite them to parties. In Grammar, ప్రయోజ్యకర్త the indirect agent (in the instrumental case.) ప్రయోజకకర్త the direct agent (in the nominative case.)

(p. 1059) r ra. [Tel.] n. The letter R, called రేఫ repha, or రకారము ra-kāramu. When it is a subjunct letter, it is written underneath and shaped, thus, ్ర or L, and is called krāvaṭi క్రావడి or క్రారవడి krāravaṭi; thus, కర్ర karra, వక రము rakramu. In many Telugu words this r is used optionally after the initial, as in మాను, పక్క, కింద, తోవ, సుక్కు which are, in bookish Telugu, written మ్రాను ప్రక్క.క్రింద. త్రోవ. స్రుక్కు respectively. The letter ర is sometimes inserted to prevent elision, as పొదరిల్లు, గంగిరెద్దు, బొమ్మరిల్లు, ఉస్సురనుచు. ర in prosody, stands, for రగణము, a foot composed of a short between two long syllables.

(p. 1070) rā rā. [Tel.] The infinitive of imperative of వచ్చు. See note under రమ్ము. మా యింటికిరా come, to my house. రాదలచినాడు he thought of coming. రాలేను I cannot come. 'దగ్గిర రానెదుర్కొని.' (T. iv. 173.) when he drew near, (she) turned towards him. రాక, రాకడ or రావడము rāka. n. Coming, arrival, approach. వచ్చుట. రాకపోకలు coming and going. రాక. adv. Without coming. రాకపోవు or రాకయుండు rāka-pōvu. v. n. Not to come or arrive. రాకు or రాకుము rāku. v. imp negative. Come not, do not come, రావద్దు. రాబడి rā-baḍi. n. Income, వచ్చుబడి. రాగాపోగా rāgā-pōgā, (lit: coming or going.) adv. In the end, finally, at last one way or another, with one thing or another. రాగాపోగా నిలిచినదియిది after all this is the remainder. రాడు rāḍu. (3d. pers. sing. masc. neg. aorist of వచ్చు.) He will not come, he does not come. రాదు rādu. (3rd. pers. sing. neut) It does not come. It is used as an auxiliary signifying prohibition: కోపపడరాదుగాని చెప్పుతాను you must not be angry but I will tell you. నిరాశకారాదు we should not give up hope. అట్లు చేసినట్టు ఎంచరాదుగాని we must not imagine he has done so, but yet. నేను ఇక్కడ ఉండరాదు. I must not stop here. రాని rāni. (neg. rel. participle of వచ్చు.) Which has not come which shall not come or does not happen. పనికిరాని or అక్కరకురాని useless. చెప్పరానిమాట what is not fit to be said. వచ్చీరానిమాటలు a half formed pronunciation as that of a child beginning to speak. వాడు వచ్చీ రానివానితో౛తే his coming is as useless as if he were absent. చదువురానివాడు one who cannot read, an illiterate man. చదవరానిజాబు an illegible letter, or a letter that should not be read. 'వచనములు రానికడుచిన్న వానినిన్ను' thee, a child unable to speak. Yamunā Charya Charitra. i. 73. రాను rānu. (first person neg. aor. of. వచ్చు.) I will not come or I do not come. Also, a noun neaning coming, as రానుపోను both coming and going, as రానుపోను both coming and going. రానుపోను పదిదినములుపట్టును to go and return will take ten days. రానున్నది that which is to come or to happen. 'రానిదికోరినరాదది రామన్నది కోరకున్న రాకుండదుగా' (Sumati. 137.) what cannot happen though desired: that which will happen though desired: that which will happen though undesired will not fail to come to pass. రాబట్టు rā-baṭṭu. v. a. To receive, receive back, recover, regain. వచ్చినదాన్ని రాబట్టు receive that which is sent to you. రామి rāmi. (negative verbal noun of వచ్చు.) The not coming, non-arrival, రాకపోవడము. plu. రాములు. చేయరామి impracticability. తిప్పరామి the difficulty of turning (it.) కానరామి the not seeing, the impossibility of seeing. 'అక్కచుడు రామినప్పుడు పొక్కుచునీదేవయాన' (Yayati. iii. 126.) grieved at his not coming or at his non-arrival.

(p. 1076) rāvaḍamu rāvaḍamu. [Tel. from వచ్చు.] n. Coming. వచ్చుట. రావడి rāvaḍi. n. Danger, ఉపద్రవము, హావడి.

(p. 1076) rāvaḍu Same as రాపడు. (q. v.)

(p. 1269) saṃ or సమ్ sam. [Skt.] prefix. When used with Skt. nouns and adjectives, it means beautiful, చక్కని. Much, very, మిక్కిలి. Places before verbs, it means Well, చక్కగా. See. సంక్షోభము, సంక్షోభించు, సంఘటిల్లు, సంచరించు, సంచలించు, సంతుష్టి, సందర్శించు, సంపూర్ణము, సంపూర్తి, సంప్రాప్తి, సంప్రీతి, సంయుక్తము, సంయుతము, సంయోగము, సంరక్షించు, సంస్తుతి, &c. It also means With, together with. సమంచితము worshipped, revered, పూజ్యమైన. సమధికము exceeding, abundant, plentiful, ఎక్కువైన, మిక్కుటమైన, మిక్కిలి అధికమైన. సమన్వితము joined, united, combined, కూడుకొన్న. సంయుక్తమైన. సమర్పించు to give to the great, to offer presents to superiors. పూజ్యులకు ఇచ్చు. సమర్పితము offered, presented, given to superiors, పూజ్యులకు ఇవ్వబడ్డ. సమర్పణ giving to superiors, a thing presented to the great, an offering, పూజ్యులకు ఇయ్యడము పూజ్యులకు ఇచ్చిన వస్తువు. సమవధానంబుతో attentively, జాగ్రతతో. సమాకర్షి far spreading, as scent. సమాకీర్ణము dishevelled, shed, scattered, sprinkled, intersprersed, చల్లబడ్డ, వెదచల్లబడ్డ. సమాగతము that which is come right, చక్కగావచ్చిన; got, obtained, పొందిన. సమాగమము union, junction; a coming, arrival. coming together, meeting, assembling. చేరడము, కూడడము. కలియడము. రావడము. సమాదరము respect, esteem, honour, సన్మానము, మర్యాద. సమాదృతము respected, esteemed, సన్మానించబడ్డ. గొప్పచేయబడ్డ. సమాశ్లిష్టము embraced, కౌగిలించుకొన్న. సమాశ్వాసము consolation, condolence, soothing, comforting, సాంత్వనము, ఓదార్చడము. సమిద్ధము shinning, glowing, blazing, ప్రకాశమానమైన. 'ఏదేవుచారుసమిద్ధకళాంశసంభవులలము పద్మజభవులునేను.' BX. 68. సముచితము proper, right, fit, యోగ్యమైన, న్యాయమైన. సముచ్ఛ్రయము height, elevation, ఔన్నత్యత; opposition, వినోధము. సముచ్ఛ్రాయము height, elevation, ఔన్నత్యము. సముచ్ఛ్రితము high, tall, lifted up, raised, పాడుగైన, ఉన్నతమైన. సముచ్ఛ్రితుడు he who is high or elevated, ఉన్నతుడు. సముఝ్ఘితము abandoned, left, quitted. త్యజింపబడ్డ, విడువబడ్డ. సమత్కటము much, excessive; drunk, mad, furious; superior, high, మిక్కుటమైన, తాగి మదించిన, వెర్రి, శ్రేష్ఠమైన, ఉన్నతమైన, సముత్సుకము high, lofty, tall, ఉన్నతమైన. నముతుకము zealously active, fond of, attached to, మిక్కిలి అభిలాషగల. సముత్సుకుడు one who is eager, ఆశగలవాడు. యాత్రా సముత్సుకుడై wishing to make a journey. సముదంచితము worshipped; thrown up, tossed. పూజితమైన, విసరబడ్డ, వ్యాపింపబడ్డ. సముదగ్రము high, tall, large, vast, ఉన్నతమైన, స్థూలమైన, సముదగ్రత height, tallness, largeness, ఔన్నత్యము, స్థౌల్యము. సముదీర్ణము generous, great, excellent, intense, దాతయైన, దివ్యమైన. 'సముదీర్ణవాహుదర్పోజ్వలులైన పుత్రులు.' M. XV. ii. 185. సముద్గతము produced, born, పుట్టిన, ఉత్పన్నమైన. సముద్గమము birth, production, ఉత్పత్తి, కలుగడము, సముద్దండము violent, fierce, ప్రచండమైన, సముద్యతము ready, prepared, సిద్ధమైన. సముద్ధతము rude, ill mannered, misbehaved, మోట, పెడసరమైన, ధూర్తమైన. సముద్ధతి ill behaviour, effrontery, audacity, misbehaviour, ధుర్తత, దుర్మార్గము. 'తనరొమ్ముకరసముద్ధతి గ్రుద్దుకొనుచు.' Sar. D. 420. సముద్ధతుడు a boor, a clown, ధూర్తుడు. సముద్ధరణము drawing up, raising, lifting (as water from a well, &c.) నీళ్లుతోడడము; eradicating, వేరుతో పెరకడము. సముద్ధురము heavy, thick, gross, full, గురువైన, సంపూర్ణమైన. సముద్ధూళించు to smear oneself (with ashes), (విభూతి) పూసికొను. సముద్బూషించు to praise, స్తుతించు. సమున్నద్ధము proud. గర్వించిన, సమున్నద్ధుడు a proud man, a wiseacre, చదువురాకపోయినను తన్ను చదువరిగా నెంచుకొనువాడు. సమపస్థితము arrived, present, ready, near at hand, సమాగతమైన, ప్రస్తుతపు. తటస్థమైన, సముపేతము having, possessed of, కూడుకొన్న. సమ్మిళితము mingled, కలపబడిన. సమ్మేళనము meeting, joining, mixing, చేరడము. కలియడము సమోపనివాసుడు a by-stander, he who was present, పక్కన ఉండినవాడు. అక్కడనుండినవాడు. సమ్మోదము great pleasure, delight or joy, మిక్కిలి సంతోషము సమ్మోహము or సమ్మోహనము bewilderment, fascination, stupefaction. దిగ్భ్రమ. సమ్మోహిని or సమ్మోహినిగా in common, not separately. పొత్తుగా. సమ్మోహిని ఉన్న కొంతబాడవపొలము a certain boggy spot.

(p. 1331) siṃhamu simhamu. [Skt.] n. A lion. The sign Leo. (In composition,) Eminent, chief, మృగేంద్రము, అయిదవరాసి. శ్రేష్ఠము. సింహము or సింహపుపలక a large piece of timber, లావాటిమాను. కవిసింహము a noble poet. సింహస్వప్నము. (lit. the elephant's dream of his mortal foe the lion.) a killing thought, a dreadful apprehension. సింహలలాటము (corrupted into సింహతలాటము) an ornament in the form of a lion's head, the figure carved on the front of the pole of a Hindu litter. సింహద్వారము simha-dvāramu. n. The portal or front gate of a house, తలవాకిలి. సింహనాదము simha-nādamu. n. A loud cry, a war cry or war whoop. Huzzas. క్ష్వేళ, యుద్ధకాలములో భటులు అరిచే అరుపు, బొబబ్బ. సింహసంహననుడు simha-samhananuḍu. n. Lit. one who kills a lion, i.e., a very handsome person, a man of noble presence or figure. సర్వాంగసుమదరుడు. సింహావలోకనము simh-āva-lōkanamu. n. Lit, a lion's look Retrospection. A trick in versification consisting of making each line begin with the last word of the preceeding one. వెనుకకు మళ్లిమళ్లి చూచుచుపోవడము, పద్యములో ముందుచెప్పిన పదమును మళ్లీయెత్తుచు రావడము. 'ఇదిమనోహర కాంతికింపైన బింబంబు, బింబంబు గాదిది బెగడుకెంపు, కెంపుగాదిది తేటియొంపనిన మంకెన, మంకెనగాదిదిమంచిచిగురు.' T. iii. 63. సింహాసనము simk-āsanamu. n. A lion seat, a seat or throne supported by sculptured lions, a throne, నృపాసనము, భద్రాసనము, రాజపీఠము. సింహాసవస్థుడు simh-āsana-sthuḍu. n. One who is enthroned. పట్టాభిషిక్తుడు. సింహి simhi. n. A lioness. ఆడుసింహము. సింహి or సింహిక. n. The mother of Rāhu. రాహువుయొక్క తల్లి.