(p. 21) akṣamu akshamu. [Skt.] n. A die to play with; dice; an axle. సొగటాలపాచిక, ఇరుగు. Terrestrial latitude. అక్షకర్ణము = The hypotenuse, especially of the triangle formed with the gnomon of a dial and its shadow; in astronomy, the argument of the latitude. అక్షాగ్రము, the end of an axle. అక్షాగ్రశీలము, a linch-pin; the pin which fastens the yoke to the pole. రుద్రాక్ష, the seed of Elcocarpus Ganitrus, or of Beleric Myrobalan, which is used as a die. అక్షావపనము, a dice-board అక్షతత్వము science of dice. అక్షవిద్య aksha-vidya. [Tel.] n. Gambling, dice-play. పాచికల ఆట. అక్షధూర్తుడు aksha-dhūrtuḍu. [Skt.] n. A game master, a gambler. జూదరి.

(p. 122) ārudrapurugu or ఆర్ద్రపురుగు ārudra-purugu. [Tel.] n. An insect of a bright red colour belonging to the Mite family. Its body resembles silk; so it is also called పట్టుపురుగు or చందమామపురుగు.

(p. 1397) ārudravurugu ārudra-purugu. [Skt.+Tel.] n. The Cochineal insect.

(p. 133) indra indra. [Skt.] n. The god Indra. ఇంద్రకీలము indrakīlamu. n. A certain mountain మందరగిరి. ఇంద్ర గోపము indra-gōpamu. n. A cochineal insect, a red insect belonging to the mite family. చందమామపురుగు; same as ఆరుద్రపురుగు. (q. v.) ఇంద్రజాలము indra-jālamu. n. Juggling, conjuring. ఇంద్రజాలవిద్య sleight of hand. కనుకట్టువిద్య. ఇంద్రజాలికుడు indra-jāli-kuḍu. n. A conjurer or juggler. ఇంద్రజిత్తు indra-jittu. n. Name of the son of Rāvaṇa. ఇంద్రధనుస్సు indradhanussu. 'The bow of Indra.' The rainbow. ఇంద్రనీలము or ఇంద్రశిల indra-mlamu. n. A sapphire. నీలమణి, నల్లరాయి. Vasu. iv. 129. ఇంద్రలోకము indra-lōkamu. n. The heaven of Indra. Fairyland. ఇంద్రాణి indrāṇi. n. Name of the wife of Indra. A sort of bracelet. ఇంద్రాయుధము indr-āỵudhamu. n. The rainbow, a thunderbolt as the weapon of Indra. ఇంద్రారి indr-āri. (Indra-āri) The foe of Indra. A giant. అసురుడు. ఇంద్రావరజుడు indrā-varajuḍu. Vishṇu.

(p. 238) kadambamu or కదంబకము kadambamu. [Skt.] n. A mixture. మిశ్రము. An assembly, a collection గుంపు, సముదాయము. A garland of various flowers, a mixture of divers things, a miscellany. బాణకదంబకము a flight or cloud of arrows. నృపాలకదంబము an assembly of kings. A certain flowering plant called Nauclea Cadamba. మొగులు కడిమి. ఆవాలు. రుద్రాక్షకదంబము Anthocephalus Cadamaba (Watts.) కదంబపొడి kadamba-poḍi. n. Pouncet. A fragrant powder compounded of various essence. కదంబించు kadambinṭsu. v. i. To be mixed మిళితమగు. To mix మిళితము చేయు.

(p. 271) kāpu . kāpu. [Tel. from కాచు.] కాచు. n. Keeping, attendance. Protection, guard. రక్షణము. Heat, warmth (This is from కాగు.) Productiveness కాయలుకాచుట. The crop or fruit. కాపుడిగినచెట్టు a tree that is past bearing. కండ్లకు రెప్పలు కాపుగానున్నవి the eyelids are a protection to the eyes. కాపు ఉంచు to place a guard. కాపు or కాపువాడు n. A tenant. A farmer, a cultivator. A rustic or countryman. A person, an individual, a dweller. మంచు కొండకాపు or హిమాచలవాసి. Siva రుద్రుడు. సొమ్ముకాపు a holder or owner of property. పాలికాపు a member or shareholder. మహనాటికాపులు leaguesmen, members of the (Mahanādu) community. కాపుగడ or కాపుడు kāpugaḍa. n. Protection. కాచుట, రక్షించుట. కాప kāpa. adj. Appertaining to the farmer caste. కాపమాటలు rustic language. The vocative of కాపు a farmer. ఓకాప, నీవెట్లొకో వచ్చితి విటకు O farmer, how did you come here? B.D. iv. 1963. కావత. kāpata. n. A country girl, a rustic. The female of కాపు. కాపుతనము kāpu-tanamu. n. The rustic condition, the state of farmers. ఈ కాపుతనమును విడిచిపెట్టడము మేలు it would be better to give up the farming business. కాపుది A woman of the farming caste, a female rustic.

(p. 301) kusulu kusulu. [Tel.] n. Plural of కుసి. (q. v.) కుసుళ్లు kusuḷḷu n. A gold armlet worn on the upper arm. 'సందిటనిరువంకనొందుపైడి కుసుళ్లనందంబు జెందురుద్రాక్షపూస.' Suca. ii. 42.

(p. 438) candamāma ṭsanda-māma. [Tel.] n. The moon. The yolk of an egg. సొన. చందమామ గ్రుక్కిళ్లు or చంచమామగుటకలు kissing or smacking the lips as a sign of being stricken with love. అధరామృతము. శశాం. v. చందమామపక్కె ṭsandamāma-pakke. n. A kind of fish: a sprat. చందమామపురుగు ṭsandamāma-purugu. n. A lady bird: ఇంద్రగోపము, ఆరుద్రపురుగు.

(p. 526) tāvaḷamu or తావడము tāvaḷamu. [Tel.] n. A necklace of beads, &c. as రుద్రాక్ష తావళము.

(p. 617) drōhamu drōhamu. [Skt.] n. Treachery. కీడుతలపు. Harm, offence, wickedness, a sin. రాజద్రోహము treason. స్వామిద్రోహము a sin against God. గురుద్రోహము a sin against a Guru. ద్రోపహముచేయు to act treacherously. ద్రోహబుద్ధి an evil heart. ద్రోహి drōhi. n. A traitor.

(p. 668) nīru nīru. [Tel. of. Tam. తన్నీర్.] n. Water. ఉదకము. Fluid. టెంకాయనీరు cocoanut water. Bad humors in the body. బళ్లునిరుపట్టినది the body is bloated. Urine, మూత్రము. కొత్తనీరు freshes in a river or rain water. కన్నీరు a tear. plu: నీళ్లు water. కంట నీళ్లుపెట్టుకొన్నది She shed tears. మంచినీళ్లు తాగినతీరుగా coolly, as easily as if drinking water. నీరుగుట to melt away, perish, turn to water. బంగారునీరు gilding, gold water. బంగారునీరుపోయు to gild, to dissolve gold. నీటికానుపు or నీటిచూలి nīṭi-kānupu n. Lit Water-born, i.e., Fire, అగ్ని. నీటికుప్ప, నీరుకుప్ప, నీటిరాశి, నీరువామి or నీర్వామి nīṭi-kuppa. n. The sea. సముద్రము. నీటితాత nīṭi-tāta. n. The wind. వాయువు. నీటిదయ్యము nīṭi-dayyamu. n. A water-sprite. జలగ్రహము. నీటిపుట్టుగు, నీటుపుట్టుగు or నీటుపుట్టువ nīṭi-puṭṭugu. n. A lotus, నీటియిక్క nīṭi-yikka. n. A jewel worn on the breast of Vishṇu. కాస్తుభము. నీటిరిక్క nīṭi-rikka. n. The constellation called పూర్వాషాఢా నక్షత్రము. నీటిరేడు or నీటిరాయుడు nīṭi-rēḍu. n. Varuna, the god of the Ocean. నీటిరేనిరిక్క nīṭi-rēni-rikka. n. The constellation called శతభిత్తు. నీరాకు nīrāku. (నీరు+ఆకు.) n. Moss, water-weeds. పాచి. నీరాట or నీరాటము nīr-āṭa. (నీరు+అట.) n. Bathing, a bath. స్నానము. Sporting in water, జలక్రీడ. నీరాడు nīr-āḍu. v. n. To bathe. స్నానముచేయు, క్రుంకు. n. Hot water poured on a curry while being cooked, కూరాటిలోపయు వేణ్నీళ్లు. నీరామని nīr-āmani (నీరు+ఆమని.) n. The rainy season. వర్షఋతువు. నీరారుచు or నీరార్చు nīr-āruḷsu. v. a. To cause to bathe నీరాడజేయు. To create a friendship between, స్నేహము చేయించు. నీరాటము nīrāṭamu. n. Bathing, స్నానము, 'కయిచేసినృపరాత్మజకెంతో, నీరాటమొనర్చియు శృంగారించి' Bilh. iii. 203. An aquatic animal. 'క నీరాటవనాటములకు, బోరాటంబెట్లుగలిగె పురుషోత్తముచే. నారాటమెట్లుమానెను, ఘోరాటవిలోన భద్రకుంజరమునకున్. ' B. VIII. 110. నీరుకట్టు or నీరుపెట్టు to water, to irrigate. నీటికాలువ a watercourse. నీరావు nīr-āvu. n. The 'water cow,' i.e., the boat-fly, an aquatic insect called notonccta. నీరుకట్టు or నీరరికట్టు nīru-kaṭṭu. n. Ischuria, a stoppage of urine. మూత్రబంధరోగము. నీరుకట్టె, నీరుకట్టియ or నీరుపాము nīru-kaṭṭe. n. A water snake. నీరుకాకి nīru-kāki. n. A cormorant. నీరుకాయ nīru-kāya. n. A sort of jelly or blubber found on the sea beach. A bubble of water, నీటిబుగ్గ, బుద్బుదము. నీరుకాయవాడు or నీరుకాయమోడు nīrukāya-vāḍu. n. A man of the sea, a triton. నీటిమనుష్యుడు. నీరుకాసు nīru-kāsu. n. Alms given at bathing places. 'తీర్థసన్నిధి మంత్రములుచెప్పి నీరుకాసులుగడించి.' H. ii. 166. నీరుకుక్క nīru-kukka. n. The common otter, Lutra vulgaris ( F.B.I.) నీరుకోతి nīru-kōti. n. A water monkey. నీరుకోడి nīru-kōḍi. n. A water-fowl. నీరుగండి nīru-ganḍi. n. A large snake, పెనుబాము, అజగరము. నీరుగన్నేరు nīru-gannēru. n. A species of oleander, హింజలము. నీరుగొబ్బి nīru-gobbi. n. A kind of tree, ఇక్షురము. నీరుగోరంట nīru-gōranṭa. n. A light tinted గోరంట; a species of this plant which has a light, red tint. నీరుచిచ్చు or నీర్చిచ్చు nīru-chiṭsṭsu. n. Fire said to exist under the ocean, బడబాగ్ని, బాడబము. నీరుచురుకు nīru-ṭsuruku. n. Heat of urine, a disease. నీరుజీలుగ nīru-jīluga. n. A plant. Ӕeschynomene aspera (E. P.) నీరుట్టుభూమి nīr-uṭṭu-bhūmi. [నీరు+ఉట్టు for పుట్టు.] n. Land under which there are springs. నీరుటెంకి .nīru-ṭenki n. A lake, జలాశయము. నీరుడి nīruḍi. (నీరు+ఊడు.) n. A disease in which excessive urine is passed, diabetes. Urine. ముత్రము. నీరుడుము a water iguana, నీటిఉడుము. నీరుతాలుపు or నీటుతాల్పు nīru-tālupu. n. A cloud, మబ్బు. నీరుతిట్ట nīru-tiṭṭa. n. The sea. నముద్రము నిరుతిత్తి nīru-titti. n. The bladder, మూత్రకోశము. నీరుతుట్ర. నీరుదొత్త nīru-tuṭra. n. A water snake. నీరుదోమ nīru-dōma. n. A water mosquito. నీరుద్రిమ్మరి a water animal, జలజంతువు. నీరు పంది nīru-pandi. n. The porpoise. వారి. కిటి. నీరుపచ్చ nīru-paṭsṭsa. n. A sort of emerald. నీరుపాడి nīru-pāḍi. A plant called కార్కోటి. నీరుపాప nīru-pāpa. n. A sort of mermaid, described as a dumb monster somewhat resembling a man in limbs. నీటుమనుష్యుడు. నీరుపిల్లి nīru-pilli. n. A water cat, an otter. నీరువ్రబ్బచెట్టు nīru-prabba-cheṭṭu. n. A kind of plant, the reton plant, Bolomus rotong. జల వేతసి. నీరుబొద్ది nīru-boddi. n. A sort of vegetable. See బొద్ది. నీరుమజ్జిగ or నీరుచల్ల nīru-majjiga. n. Thin buttermilk. చాలా నీళ్లు కలిసిన చల్ల. నీరుమట్టము nīru-maṭṭamu. n. Water level. నీళ్లునిలుచు ప్రమాణము. నీరుమట్టపుపలక an instrument called a water-level. నీరుముంపు nīru-mumpu. adj. Watery, జలప్రాయము. నీరుముట్టు nīru-muṭṭu. v. n. To touch water, జలస్పర్శముచేయు; to make water, so called because the Hindus afterwards touch water as purification. 'నీటిచేరువకొరగాదు నీరుముట్ట.' వి. పు. iv. నీరుల్లి nīr-ulli. n. An onion. Alliumcepa [Watts.] నీరువంగ or నీటివంగ nīru-vanga. n. A kind of brinjal. నీరుపట్టు or నీర్వట్టు nīru-vaṭṭu. n. Thirst. దప్పి. పిపాస. నీరుపట్టుగొను to be thirsty. నీరువత్తిగ or నీరొట్టు nīru-vattiga. n. A sort of sweetmeat. H. i. 117. పేణీలు. నీరేనుగు nīr-ēnugu. n. A water elephant, నీటిగజము.

(p. 784) peñcepudaṇḍa penchepu-danḍa. [Tel.] n. A sort of crook or staff. 'చుట్టినయురుద్రాడు సొంపారు చెంపగట్టిన యెద్దుల కురుచకొయ్యలును మెరుగు పెంచెపు దండ మేటిబెబ్బులులు గరవక యుండవాకట్టువదనికెలు.' Navan. D.

(p. 925) bhū bhū. [Skt.] adj. (In composition) Of the earth. భూకంపము bhū-kampamu. n. An earthquake. భూగతము bhū-gatamu. adj. Buried in the earth. భూచంపకము bhū-champakamu. n. A tree called Kœmpferia rotunda. Rox. i. 16. భూచక్రము bhū-chakramu. n. The earth, or terrestrial sphere. Also, a certain tree. 'గంగరేగు, తక్కలి, ములుగు, లేగి. భూచక్రము, ముక్కప్పకొక్కెస, మొల్లమ్రాను.' H. iv. 20. భూచక్రగడ్డ bhū-chakra-gaḍḍa. n. A large bulbous root, like truffles, dried and used in medicine. భూచ్ఛాయ bhū-ch-chāya. (From భూః and ఛాయ.) n. Darkness. చీకటి. భూజము. bhūjamu. (lit: born (జ) of the earth (భూ) n. A tree, వృక్షము. భూజాని bhū-jāni. n. A king. రాజు. భూతలము bhūtalamu. n. The earth, the globe. భూతిలకము bhū-tilakamu. n. A sort of silk. 'మంచు, పూజంబు, మణిపట్టు, భూతిలకంబు, శ్రీవన్నియము, మహచీనిజీనియును.' BD. iii. 99. భూతులసి bhū-tulasi. n. A species of the sacred Basil tree (తులసి) which keeps off insects from clothes. నేలతులసి. భూదారము bhū-dāramu. n. A hog. పంది. భూదేవి bhūdēvi. n. Mother earth, regarded as a goddess. భూదేవుడు bhū-dēvuḍu. n. A god of this world, i.e., Brahmin. భూధరము bhū-dharamu. n. A mountain, as being a prop or stay of the earth. పర్వతము. భూపతి, భూభుజుడు or భూపుడు bhūpati. n. A king, రాజు. రసభూపతి a certain quack medicine. H. i. 284. బూపతిరుద్రతిలకము bhū-pati-rudra-tilakamu. n. A particular sort of silk. ఒకవిధమైనపట్టు. BD. iii. 116. భూపాళము bhū-pāḷamu. n. The name of a certain tune. రాగ విశేషము. శివభూపాళము a variation of this tune. బూపురము bhū-puramu. n. A diagram used in magic. భూభృత్తు bhū-bhṛittu. n. A king. రాజు. A mountain, కొండ భూరుహము bhū-ruhamu. n. A tree. భూరూపకము bhū-rūpakamu. adj. Landed (property). భూవరుడు bhū-varuḍu. n. A noble person: a venerable man. A king, రాజు. భూసురుడు or భూసురోత్తముడు bhū-suruḍu. n. A lord of earth, i.e., a Brahmin. భూతృణము bhū-tṛiṇamu. n. A fragrant kind of grass, Andropogon schœnauthus. W. చిప్పగడ్డి. భూస్థాపనము bhū-sthāpanamu. n. Burying, inhumation. భూస్వాస్ధ్వము bhū-svāsthyamu. n. Landed property. See భూమి.

(p. 953) manuvu manuvu. [Skt.] n. A mystical verse or formula. మంత్రము. A legislator and saint called Manu. There are said to be fourteen of these Manus, viz., స్వాయంభువు, స్వారోచిషుడు, ఉత్తముడు, తామసుడు, రైవతుడు, చాక్షషుడు, వైవస్వతుడు, సూర్యసావర్ణి, దక్షసావర్ణి, బ్రహ్మసావర్ణి, ధర్మసావర్ణి, రుద్రపావర్ణి, రౌచ్యుడు, భౌచ్యుడు. మనుజుడు or మనుష్యుడు manujudu. n. A man, a human being. మనుజాశనుడు manuj-āṣanuḍu. n. Lit. An eater of men, i.e., a demon, రాక్షసుడు. మనుజేంద్రుడు manuj-ēndruḍu. n. A king, రా౛ు. మన్వంతరము manv-antaramu. n. An age or period of time supposed to be under the sway of one Manu, ఏకసప్తతిదివ్యయుగములు, మనుకాల మధ్యచరిత్రము. (Vulgarly) Time, a rule, reign; thus చందులాలు మన్వంతరములో or హయాములో in the time of Chandulala a former governor of Hyderabad. అతని మనవ్వంతరముతీరినది his days are ended.

(p. 961) malayamu malayamu. [borrowed by Skt. from Drav. మల.] n. Malabar, మళయాళదేశము. Mount Malaya, a hill range in the southern part of Western India. A garden, తోట, ఆరామము. మలయగిరి (literally,) the sandalwood mountain, i.e., the Indian Hymettus, a mountain celebrated for its fragrant sandal groves. మలయ మారుతము a gentle, fragrant breeze, a zephyr. మలయజము malayajamu. n. The Sandalwood tree, చందనవృక్షము. Sandalwood. చందనము. మలయజసిరి malayaju-siri. n. A kind of cloth. వస్త్రవిశేషము. 'పుంగొరుపట్టునుభూసతిరుద్రతిలకంబు, సరిగమ్మి, మలయజసిరియు.' BD. iii. 117. 'మాందోళి భూసతిమలయజసిరి.' BP. iii. 25.