(p. 29) accu aṭṭsu. [Tel.] v. n. To be indebted, suffer loss. ఋణపడు, దండగపెట్టు నీకు నే వచ్చియున్నానా am I indebted to you? దానికి పదిరూపాయలు అచ్చినాను I lost ten rupees by that business. See. అచ్చిఉండు.

(p. 29) accukonu aṭṭsu-konu. [Tel.] v. n. To pay, pay wrongfully, liquidate. దండగపెట్టు. వాడు దివాణమునకు పది రూపాయలు అచ్చుకొన్నాడు he paid ten Rupees to government. ఆ నేలకుగాను నలభైరూపాయలు అచ్చుకొనియున్నాను. I have suffered, on account of that land, a loss of forty rupees. మేము అచ్చుకొనువారము we will make it good.

(p. 38) aḍḍamu aḍḍamu. [Tel.] n. Obstacle, hindrance, A screen. అభ్యంతరము, ఆటంకము, చటు. A pledge తాకట్టు నీ మాటకు అడ్డము లేదు no one will resist you. వాండ్లకు మాకు గోడ అడ్డముగా ఉండినది there was a wall between them and us. ఒక నగను అడ్డము పెట్టి యిరువైరూపాయలు తెచ్చినాడు he pawned a jewel and got twenty rupees. నా పనికి అడ్డము వచ్చినాడు he opposed my endeavours. మొగుణ్ని అడ్డముపెట్టుకొని తానే అన్ని పనులు చూచుకొనిపోయినది she used her husband as a screen and carried on the business. వాడు తండ్రికి అడ్డమాడుతాడు he opposes or contradicts his father. తిరుపతికి పోయేలోగా మూడేళ్లు అడ్డమువస్తవి there are three rivers to cross on the way to Tirupati. ఏదో ఒకటి వచ్చి అడ్డముపడినది something has got in the way. వానికి అడ్డము తగిలినారు they interrupted him. కొంతదూరము దోవనే పోయి అవతల అడ్డము తిరిగినాడు or అడ్డము తొక్కినాడు he went along some way and then cut across. 'కరాగ్రములు దృష్టులకడ్డమిడుచు.' BD. iv. 1532. అడ్డముగా aḍḍamu-gā. [Tel.] adv. Crosswise, across, transversely. చెట్టు కండ్లకు అడ్డముగానున్నది the tree intercepts the view, నేను అడ్డముగా నిలిస్తిని I stood in his way.

(p. 182) ekkuva ekkuva. [Tel.] n. Excess, greatness, eminence. Particularity, peculairity. ఆధిక్యము, విశేషము. అతని దగ్గిర పుస్తకాలు ఎక్కువగా లేవు he has not many books. ఎక్కువ ekkuva. adj. Great, peculiar, remarkable, singular. అధికము. ఎక్కువ పాతదికాదు it is not very old. ఎక్కువళ్రమకాదు it is no great trouble. ఎక్కువతక్కువ ekkuva-takkuva. n. More or less, uneveness, irregularity, ups and downs. కొంచెము ఎక్కువతక్కువగా నూరు రూపాయలు about 100 Rupees. మాలో నేదైనా యెక్కువ తక్కువ ఉంటే తమరు క్షమించవలెను please to excuse all errors.

(p. 281) kindu or క్రిందు kindu. [Tel.] n. The ground. కింద kinda. (a postposition) Below, under. For, concerning. ఆకర్చుకింద పది రూపాయలు వ్రాసినాడు he charged ten rupees for it. అప్పుకింద పుచ్చుకొనెను he took it in payment of the loan. అతని చేతికింద under his power, subordinate to him; తప్పుకిందపడె it proved erroneous; జిలుగుకిందవచ్చే అక్షరము a handwriting partaking of the illegible. కింద kinda. adv. Down. On the ground. కింద ఉండేది what is below. కింనవరుడు to lie down on the ground. కిందకి down. కిందికిపోయినారు they went down. కిందట kindaṭa. n. Formerly, ago. నెలకిందట a month ago. కిందటి kindaṭi. adv. Last, former. కిందటిసారి last time; also, the former time. కిందటినెల last month. కిందటి శుక్రవారము last Friday. కిందామీద adv. Topsy turvy. కింది kindi. adj. Down. కిందచూపు a downcast look. కిందిప్రశ్నలో in the following question. కిందిపద్యమందు in the following verse.

(p. 375) guṇamu guṇamu. [Skt.] n. A quality, property, virtue, disposition, temper, character, or attribute. Tendency, effect, purpose, use. A symptom as of disease. వానికి గుణమువచ్చినది he is now come to his senses. నీలగుణము blackness. మంచి గుణము goodness, good temper. మోహగుణము the passion of lust. వానికి గుణముగానున్నది he is better, he has recovered. పది రూపాయలుయిస్తే గుణమే if he gives ten rupees so much the better. అందువల్ల యేమిగుణము what is the use of it? వానితో మాట్లాడితే గుణము లేదు there is no good in speaking to him. పది గుణములుగల or గడియకు ఒక గుణముగల freakish, changeable, whimsical వాంతిభ్రాంతిగుణము an attack or symptoms of cholera. The three Gunas are Rajah (passion) Tamah foulness: and Satvam (Truth). Added to a numeral, thus ద్విగుణము twice as much or two-fold. త్రిగుణము thrice as much, or three-fold. గుణము n. A cord, a string. త్రాడు. A bow string. అల్లెత్రాడు. గుణధ్వని the sound of the bowstring. గుణపడు guṇa-paḍu. v. n. To recover, improve, ameliorate. గుణమగు guṇa-m-agu. v. n. To recover. వారికి గుణమైనది they have improved. గుణమిచ్చు guṇa-m-iṭsṭsu. v. n. To affect favourably, as medicine, to improve the health. గుణము చేయు guṇamu-chēyu n. The cure. గుణవంతుడు or గుణయుతుడు guṇa-vantuḍu. n. A worthy or good man. గుణవతి guṇa-vati. n. A good woman. గుణి or గుణుడు guṇi. adj. Endowed or gifted with good qualities. 'గుణగుణంబులరీతి కూడిమాడి' (Paidimarri. iv. 214.) united as closely as goodness and the good, as the virtuous and virtue. అధికగుణుడు highly distinguished. గుణించు or గుణియించు guṇinṭsu. v. a. To multiply, calculate. To spell. గుణితము guṇitamu. n. Multiplication, spelling. గుణ్యత guṇyata. n. Excellence, goodness, worth. 'గుణ్యత యేమైననుసరి ప్రాణ్యవనము చేయవలయు.' T. iii. 96.

(p. 430) ceyi, cēyi or చెయ్యి cheyi. [Tel.] n. A hand The arm. A sleeve. An elephant's trunk. Five (in counting, as three hands, i.e., fifteen.) అరచెయ్యి or లోచెయ్యి the palm of the hand. మీదిచెయ్యి or మీజెయి the back of the hand. ముంజెయ్యి the wrist. మోచెయ్యి the elbow. దండచెయ్యి the upper arm. చెయిదము, చెయిది or చెయ్దు cheyidamu. [Tel. from చేయు.] n. An act, action, doing. కృత్యము, చేష్ట. 'చేతకానిచెయిదములు చేయక.' M. XII. ii. 415. చెయిపట్టు cheyi-paṭṭu. v. n. To adopt, protect, take by the hand. To seize or ravish a woman. To marry. To foster. చెయ్యిన్రాలలలు or చేవ్రాలు cheyi-vrālu. n. Handwriting, a signature. వారందరు ఒక చెయ్యిగానున్నారు they are all hand in hand, hand and glove with each other. ఆ పని చెయ్యికూడివచ్చినది the business turned out well. చేతికిందిమనిషి a servant, a slave. చేతిపని hand-work. చేతిసొమ్ము money in hand, cash. అతని చేతివాడు one of his creatures or hangers on. చెయ్యివెల sale for ready money. రొక్కపు వెల. చెయ్యి సాగినంతలో when your hand is in, when you have the opportunity. In some phrases the word may be left untranslated: as నా చేతికిచ్చెను he gave it to me; lit. to my hand చెయికావలి means a supply of rice, &c., provided for dinner at a future stage in a journey. చెయ్యికావలికి నాలుగు రూపాయలు ఎత్తిపెట్టుకొన్నాడు he laid up something to meet contingencies. కరిడిచెయ్యి అద్దము like a looking glass in the hand of a bear. చేతకాని idle, paltry, incapable. In some compounds it means extra, as చెయ్యికావలి or చెయ్యిజాగ్రత a reserve, or extra ground; చెయ్యితడి ఆరకముందు తీర్చివెయ్యి do it before your hand cools. చెయ్యియీటె a small spear. తాళపుచెయ్యి a key. నీచేతినుంచి తగులుతుంది, or, చెయ్యికరుచును you will have to lay out some money. చెయ్యిచేసికొను to handle, interfere, meddle with, to use the hand: to take the law into one's own hands and beat. చెయ్యివిడుచు to abandon, desert, give over (a person.) చెయ్యిచూచు to feel the pulse. చెయ్యితిరిగిన cheyyi-tirigina. adj. Experienced, expert, handy. చెయువు or చెయ్వు cheyuvu. n. An act, an action.

(p. 453) coppu ṭsoppu. [Tel.] n. A trace. ౛ాడ. A way, a path, మార్గము. Manner, appearance, fashion, విధము. Rate. చొప్పుకట్టు to trace out anything చొప్పుమార్చు to change one's appearance. చొప్పున ṭsop-pu-na. adv. According to, like, agreeably to, by reason of, through, at the rate of. ఆరురూపాయలచొప్పున at six rupees. మంచితనముచొప్పున by fair means. భయముచొప్పున through the fear of, in the apprehension that. ఆ చొప్పున so, in that way, thus, on that account. ఏచొప్పున how? వాడు చెప్పినచొప్పున from what he said. ఈచొప్పున in this manner; accordingly.

(p. 583) darśanamu darṣanamu. [Skt.] n. Sight, view. చూపు. An eye కన్ను. A mirror, అద్దము. The mind, understanding, బుద్ధి. తెలివి. A dream, కల. Science, శాస్త్రము, ధర్మము. పురుషదర్శనము అయినప్పుడు whenever they see a man. దర్శనముచేస్తిని I visited (him.) దర్శనము చేయించు to introduce. నీకు ఆయన దర్శనము చేయిస్తాను I will introduce you to him. దర్శనహుండి a bill payable at sight. దర్శకుడు darṣakudu. n. One who shows. చూపెడివాడు; a gatekeeper, ద్వారపాలకుడు; a skilful man. నేర్పరి. దర్శనీయము darṣanīyamu. adj. Worthy to be seen, చూడదగిన. దర్శితము darṣitamu. adj. Shown. చూపబడిన. దర్శించు darṣinṭsu. v. a. To see, view. To visit. చూచు. వానికి నూరురూపాయలు దర్శించినాను I lost one hundred rupees to him, i.e., I am a loser of that sum by him. దర్శము darṣamu n. A name for the new moon. అమావాస్య.

(p. 764) pu ccu puṭsṭsu. [Tel.] v. a. To take. తీయు. To send, to remove. పంపు, పోవజేయు v. n. To decay, mortify, rot. పుచ్చిపోవు puchchi-pōvu. v. n. To be rotten, decayed పుచ్చు puṭsṭsu. adj. Rotten, decayed. 'గురువునకు పుచ్చుకూరైన నియ్యరరయవేశ్యకిత్తురర్థమెల్ల.' Vēma 69. పుచ్చు puṭsṭsu. n. The Sediment of oil. ఆముదపుమడ్డి. Filth. 'పప్పులోనుప్పు మిక్కిలి పారజల్లి, నేతిలో నాముదపుపుచ్చు నిండనించి,' Jagannadha. i. 67. పుచ్చు is used idiomatically with some nouns to give them an active force. ఆ బిడ్డను నిద్రపుచ్చినది she put the child to sleep. నూరు రూపాయలతో ఆ యిల్లు కట్టడమును సరిపుచ్చినాడు he finished the building of the house with a hundred rupees. మోసపుచ్చు to deceive, cheat. చిన్నపుచ్చు to disgrace. ప్రొద్దుపుచ్చు to pass or kill time, కాలక్షేపము చేయు. ఇంతప్రొద్దు పుచ్చినందుకు యేతువేమి what is the reason of your making so much delay? 'చాకివాడుకోక చీకాకుపడజేసి, మయలబుచ్చి మంచిమడుపుచేయు, బుద్ధిచెప్పువాడు గుద్దిననేమయా.' Vēma. 230. 'పరులమోసపుచ్చి ధరరూకలార్జించి, కడుపునించుకొనుటకానిపద్దు.' Vēma. 258.

(p. 999) muṭṭu muṭtu. [Tel.] v. a. and v. n. To touch, తాకు. To attack as an enemy, శత్రువును తాకు. To touch or strike a sensitive part of the body, మర్మమునుతాకు. To besiege, ముట్టడించు. To be ended or finished, కడముట్టు. To arrive, be received, obtained. నాకు రూపాయిలు ముట్టలేదు I did not receive the rupees. ముట్టగొలుచు to worship to the end, or with unfailing devotion, కడవెళ్లకొలుచు. 'ముట్టగొలిచినఫలం బిట్టుండవలదె.' BD. v. 457. రాత్రి తుదముట్టగానే (Vasu. iv. 170.) as soon as night came to its close. ఇది తుదముట్టేదెన్నటికో when will this be finished? వానిని సర్పము ముట్టినది a snake bit him. n. Contact, touching, తాకుడు. Defilement by contact. Hence, the menses. A tool or instrument, ఉపకరణము. వానికి అంటుముట్టులేదు he does not care about being touched. పనిముట్టు or కొరముట్టు a tool. కన్నపుముట్టు (B. v. 807.) a house breaker's tool for boring walls adj. Defiling, foul, unclean, menstruous. ముట్టయిన menstruous. ముట్టుకొను muṭṭukonu. v. a. To touch, తాకు. To besiege, ముట్టడించు. To surround, encroach upon, ఆక్రమించు. ముట్టుకొలుపు muṭṭu-kolupu. v. a. To cause to touch or besiege. రామా. vi. ముట్టుకోలు muṭṭu-kōlu. n. A siege, ముట్టడి. ముట్టుకొలుగొను, ముట్టుకోల్గొను, ముట్టుకోలుపట్టు, ముట్టుకోల్పట్టు or ముట్టుకోలుపరుచు Same as ముట్టడించు. ముట్టుది or ముట్టుత muṭṭudi. n. A menstruous woman. ముట్టచెప్పు muṭṭacheppu. v. a. To assign. చెల్లగట్టు. నాకు పదిరూపాయలసొమ్ము ముట్టజెప్పినాడు. he paid or gave me ten rupees. ముట్టడి muṭṭaḍi. n. A siege, blockade. ఊరుచుట్టుకొని అరికట్టడము. ముట్టడించు or ముట్టడివేయు muṭṭaḍ-inṭsu. v. a. To besiege. ఊరుచుట్టుకొని అరికట్టుకొను. ముట్టడము or ముట్టణము muṭṭaḍamu. n. Compulsion, oppression, నిర్భంధము. The act of laying siege to a place, ముట్టడించుట. ముట్టించు muṭṭinṭsu. v. a. To cause to touch. To light a candle, to kindle, i.e., communicate (fire) తాకిమచు. ముట్టికాళ్లు muṭṭi-kāḷḷu. n. Knees that touch. ముట్టికాళ్లవాడు. a knock-kneed man. ముట్టికాళ్లువేసికొను to kneel down. ముట్టుపడు muṭṭu-paḍu. v. n. To be troublesome, సంకటమగు. ముట్టుపాటు muṭṭu-pāṭu. n. Trouble, సంకటము. ముట్టుసందు muṭṭu-sandu. n. A blind alley. ఆవల పోవుటకు దారిలేనిది.

(p. 1176) vidhi vidhi. [Skt.] n. An order, command, rule, law. నియోగము, విధానము. An act prescribed by the Vedas; an ordinance; duty. వేదశాస్త్రోక్తవిధి, ఏర్పాటు. Providence. Fate, destiny, luck. భాగ్యము. Brahma, God. విధిలేక వెళ్లినాను having no alternative I went there పదిదినములు నీవు ఇక్కడ ఉండక విధిలేదు there is no alternative, you must remain here for ten days, నావిధినేముందును this is my fate, what can I say? విధవశమున దొరికినది, లేక, చిచక్కినది it was found by chance. యథావిధిగా నడిచినది it was done according to rule. విధించు vidhinṭsu. v. a. To order, command, ordain, prescribe, allot, adjudge, assign. ఆజ్ఞాపించు, నిర్ణయించు, ఏర్పాటుచేయు, కట్టడచేయు. వానికి ప్రాయశ్చిత్తము విధించినారు they appointed him a penance. ఈ శీక్ష విధింపబడినది this punishment was awarded. యాభైరూపాయలు అపరాధము (లేక, జులమానా) విధించినారు they sentenced him to pay a fine of Rs. 50. విధ్యుక్తము vidh-yuktamu. adj. Prescribed, legal, యథావిధియైన. విధ్యుక్తముగా vidh-yuktamu-gā. adv. Legally, in proper form or manner, యథావిధిగా.

(p. 1325) sāmrājyamu sām-rājyamu. [Skt. from సమ్రాట్టు.] n. Empire, sway, rule. సమ్రాట్టుతనము, అధికారము, ప్రభుత్వము. నూరు రూపాయలు ఇవ్వడము ఒక సామ్రాజ్యమా is it a great thing to give a hundred rupees? సామ్రాట్ or సమ్రాట్టు sām-rāṭ. n. An emperor. రాజాధిరాజు.