(p. 273) kāmi kāmi. [Tel. neg. noun from అవు.] n. The not being. That which is not or nil. కొరగాములు evil doings, naughty pranks. 'ఇంక నెన్నండు నిట్టి కొరగాములు సేయక బుద్ధిమంతుడవై యుండిమనిన నతండు లజ్జావనతవదనుండగుచు నచ్చోటువాసి గంగాద్వారంబున కరిగియందు' M. III. vi. 'క 'ఏనట్లు చూచి చెప్పితిగాని యది రణంబుపాటిగామి యెరుగుదున్' M. IX. ii. 114.

(p. 277) kālamu kālamu. [Skt.] n. Time, occasion, period. Season, weather. The tense of a verb. Death చావు. Blackness నలుపు. భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు the past, future, and present tenses. కాలముచేయు to die. వర్షాకాలము the rainy season. శీతకాలము winter. ఎండకాలము summer. the bright fortnight or moonlight weather. చీకటికాలము the dark fortnight. కాలముజరుపు to demur: to put off. మీరు ఎట్లా కాలము జరుపుకొంటున్నారు how do you pass your time, or how do you live? కాలత్రయము at the three times of the day, morning, noon and night, or, the present, past and future. కాలత్రయములందున్ను perpetually. కాలకంఠము kāla-kaṇṭhamu. n. The black-throat, i.e., a sparrow పిచ్చిక. A peacock నెమలి. A wagtail కాటుకపిట్ట. కాలకంఠుడు or కాలకంధరుడు kāla-kaṇṭhuḍu. An epithet of Siva. కాలకూటము kāla-kūṭamu. n. Mortal poison: venom. విషభేదము. కాలక్షేపము kāla-kshēpamu. n. Passing or spending time. విద్యాకాలక్షేపము literary pursuits. వట్టికాలక్షేపము mere pastime. గ్రంథకాలక్షేపము reading. కాలక్షేపముచేయు to pass one's time, నీవు ఇప్పువు ఎట్లా కాలక్షేపము చేస్తున్నావు how do you now live? కాలక్రయము kāla-krayamu. n. The price of the day: the present rate; the current price. కాలఖండము kāla-khaṇḍamu. The liver. కారిజము. కాలచక్రము. kāla-chakramu. The circle of time. కాలజ్ఞముల kālagnyamu. A cock, as knowing the hour. కాలజ్ఞవత్రి kālagnyapa/ /ri. n. A cock, also, the cuckoo. 'కాలజ్ఞపత్రిరుతం బెట్లు చెలంగుమానకుపితస్త్రీ కర్ణదంభళియై.' A. v. 110. కాలజ్ఞానము kāla-gnyānamu. n. Knowledge of time Predictive knowledge. Certain histories or legends are written under this name, as the విద్యారణ్యకాలజ్ఞానము, the సర్వజ్ఞకాలజ్ఞానము, the చెన్నబసవకాలజ్ఞానము being the visions or predictions regarding particular saints. కాలజ్ఞుడు kālagnyuḍu. n. An astrologer జ్యోతిష్యుడు. కాలధర్మము. kāla-dharmamu. n. The debt of nature. Death మురణము. అకాలమ్పత్వువు untimely death. కాలప్రవృత్తి kāla-pravritti. n. Evacuation. నేడు నాకు కాలప్రవృత్తికాలేదు I had no motion to-day. కాలయాపనము kāla-yāpanamu. n. Delay, loss of time. కాలవహ్ని kāla-vahni. n. The devouring flames destined to burn up the world. A consuming fire, a conflagration. కాలవిళంబము kāla-vīḷambamu. n. Tardiness, loss of time, delay. కాలసూత్రము kāla-sūtramu. n. A name of a region in the hell of the Hindu Purānas. కాలహరణము kāla-haraṇamu. n. Delay, loss of time. కాలాంతకుడు kāl-āntakuḍu. n. One who brings the end. An epithet of Siva. కాలాంతరము kāl-āntaramu. n. Another time. కాలాంతరమందు or కాలాంతరేణ through the lapse of time, at another time. కాలాతీతము kal-ātītamu. n. Delay, loss of time. కాలాతీతమైనది it is now too late. కాలార్కుడు kāl-ārkuḍu. The sun that at the last day shall scorch up the world. కాలావధి kāl-āvadhi. n. The end of a year or season. కాలావసానము kāl-āvasānamu. n. The end of time, i.e., death. కాలికము kālikamu. adj. Regarding time. బహుకాలికమైన of long standing. ఈషత్కాలికమైన temporary, momentary. కాలోచితము kāl-ōchitamu. adj. Seasonable. కాలోచితపుమాటలు such words as suited his purpose.

(p. 657) nir nir. A Sanskrit particle prefixed in words of that language and implying negation, privation, &c. This prefix varies in accordance with the rules of Sanskrit sandhi. In some cases it becomes నిష్ as నిష్ఫలమైన fruitless. When attached to a word which begins with S, it becomes నిస్, as నిస్సందేహముగా doubtlessly. When it is followed by a vowel, it remains unaltered as నిరాటంకముగా unchecked. The compounds in which this prefix is used are here put together. నిరంకుశము nir-ankuṣamu. adj. Unrestrained, free, uncontrolled, resistless. అడ్డములేని. నిరంజనము nir-anjanamu. adj. Free, void of passion or emotion, stainless. నిర్దోషమైన. నిరంతరము nir-antaramu. adj. Continued, continuous, without interval. Interminable, endless. ఎడతెగని, దట్టము. adv. Always, constantly, frequently, generally. నిరపరాధుడు nir-aparādhamu. adi. Blameless, innocent, harmless. నిరపరాధి or నిరనరాధుడు nir-aparādhi n. One who is innocent. నిరపాయము nir-apāyamu. adj. Harmless, అపాయములేని. నిరపేక్షము ṇir-apēkshamu. adj. Undesired, అపేక్షలేని. నిరర్గళము nir-argalamu. adj. Unobstructed, unrestrained, unimpeded. Resistless. అడ్డములేని, నిరర్థకము nir-arthakamu. adj. Vain, fruitless, improfitable, unmeaning. ప్రయోజనములేని. నిరవగ్రహుడు nir-avagrahuḍu. n. One who is unimpeded, independent. అడ్డపాటులేనివాడు, స్వతంత్రుడు. నిరవద్యము nir-avadyamu. adj. Unobjectionable, unexceptionable. నిర్నిరోధకమైన. Vasu. ii. 99. నిరవధికము nir-avadhikamu. adj. Unlimited. మేరలేని. నిరహంకారము nir-ahankāramu. n. Humility, modesty. నిరాకరించు nir-ākarinṭsu. v. a. To transgress, disobey, disregard, neglect, contemn, తిరస్కరించు. నిరాకారము or నిరాకృతి nir-ākāramu. n. Disregard. తిరస్కారము. What is viewless or invisible. The sky, ఆకాశము. adj. Viewless, shapeless, invisible. నిరాకారుడు nir-ākāruḍu. n. One who is without form, the Deity. పరమాత్ముడు. నిరాకృతము nir-ākṛitamu. adj. Removed, rejected, despised, expelled, disregarded. నిరాక్షేపముగా nir-ākshēpamu-gā. adj. Unquestionably, without objection. నిరాఘాటము nir-āghāṭamu. adj. Irresistible, మీరరాని. Easy, unobstructed, without hesitation. నిరాంతకముగా nir-ātankamu-ga. adj. Without scruple or fear, నిర్భయముగా, నిశ్శంకముగా. నిరాదరణ nir-ādaraṇa. n. Helplessness. Disregard. నిరాధారము nir-ādhāramu. adj. Groundless, helpless. నిరాపనింద nir-āpa-ninda. n. Blame, censure, అపదూరు. నిరాబారి nirābāri. n. A saint, sage. ముని. Nila. i. 29. నిరామయము nir-āmayamu. adj. Well, hale, recovered from sickness, free from disease. నిరామయుడు nir-āmayuḍu. n. One who is free from disease. నిరాయాసముగా nir-āyāsamu-gā. adv. Easily, without difficulty. నిరాయుధహస్తుడు nir-āyudha-hastuḍu. adj. Unarmed. నిరాలంబము ṇir-alambamu. n. Independent, అవలంబములేని. నిరాశ nir-āṣa. n. Despair, despondency. ఆసలేమి. నిరాశ్రయుడు nir-āṣrayuḍu. adj. Unprotected, unpatronaized, helpless. అశ్రయములేని. నిరాశకము nirāsakamu. adj. Opposing, rejecting, expelling. Antagonistic, as the potency of medicine. n. A specific, or panacea. నిరసించునది. నిరాస్పదము nir-āspadamu. adj. Groundless. నిరాహారము nir-āhāramu. adj. Fasting. ఆహారము లేని. నిరాళుడు nir-āḷuḍu. n. One who is unrestrained, ప్రతిబంధకము లేనివాడు 'నిన్నొరు లెరుగంగరామి నిశ్చయము, నిరాళుండ వీవు.' L. ii. 210. నిరుద్యోగము nir-udyōgamu. n. Unemployedness: the being in a state of idleness. adj. Passive, inert, unengaged, at leisure. నిరుద్యోగి nir-udyōgi. n. One who is umemployed. నిరుపద్రవము nir-upadravamu. adj. Harmless. ఉపద్రవములేని. నిరుపమానము nir-upamānamu. adj. Incomparable, matchless, సాటిలేని. నిరపహతి nir-upahati. adj. Undisturbed, untroubled, unchecked. నిరుపాధి nir-upādhi. n. Ease, freedom from pain. నిరుపాధికము nir-upādhikamu. adj. Causeless, నిర్హేతుకమైన. నిర్గుణము nir-guṇamu. adj. Indescribable. incomprehensible. Devoid of quality or definable attribute. నిర్గుణుడు nir-guṇuḍu. n. One (the Deity) who is devoid of properties or qualities. The Indescribable One. నిర్ఘటము nir-ghaṭamu. n. A crowded bazaar or shop, బహుజనసమ్మర్ధము గల అంగడి. నిర్జనము nir-janamu. adj. Devoid of human beings, lonely, private, solitary, జనములేని. నిర్జరుడు nir-jaruḍu. n. One who is not subject to decrepitude. An immortal or god. నిర్జరసతి a goddess. నిర్జలము nir-jalamu. adj. Waterless, జలములేని. నిర్దయత nir-dayata. n. Unkindness, దయలేమి. నిర్దయుడు or నిర్దయాత్మకుడు nir-dayuḍu. n. An unkind man, దయలేనివాడు నిర్దోషము nir-dōshamu. adj. Faultless, innocent దోషములేని. నిర్దోషులు the innocent. నిర్దోషముగా nir-dōshamu-gā. adv. Faultlessly, innocently. నిర్దోషత్వము nir-dōshatvamu. n. Innocence, faultlessness. నిర్ధనుడు nir-dhanuḍu. n. One who has no money, a poor man, ధనములేనివాడు. నిర్ధూమధామము nir-dhūmadhāmamu. n. Utter destruction: utter ruin and ashes. 'మీరు తొక్కిన చోటు నిర్ధూమధామంబు.' Dab. 232. నిర్నిద్రము nir-nidramu. adj. Sleepless, awake. నిర్నిమిత్తము nir-ni-mittamu. adj. Needless, causeless. నిర్నీతి nir-nīti. n. Immorality. నిర్భయము nir-bhayamu. adj. Fearless. నిర్భయతన్ fearlessly. నిర్భరము nir-bharamu. adj. Unbearable, సహింపగూడని. Much, excessive, great, అధికము. నిర్భాగ్యుడు nir-bhāgyuḍu. n. One who is luckless, unlucky, or cursed భాగ్యములేని వాడు, దరిద్రుడు. నిర్భీతి nir-bhīti. n. Fearlessness. నిర్మత్సర nir-mastsara. adj. Tolerant, free from jealousy. నిర్మర్యాద nir-maryāda. n. Dishonour, an insult, impudence. నిర్మలము nir-malamu. adj. Pure, transparent, clear, clean, free from dirt or impurities. నిర్మలుడు nir-maluḍu. n. One who is pure: a good man. నిర్మోగమోటము nir-moga-mōṭamu. n. Unkindness. నిర్దాక్షిణ్యము. నిర్ముక్తము nir-muktamu. adj. Loosed, set free from, disjoined, sundered, separated. n. A snake that has lately cast its skin. నిర్ముక్తపరిధానయై dropping her petticoat. నిర్ముక్తుడు nir-muktuḍu. n. An ascetic, a monk. సన్యాసి. నిర్మోకము nir-mōkamu. n. A snake's skin. కుబుసము నిర్మూలము or నిర్మూలనము nir-mūlamu. n. Extirpation, eradication, utter ruin నిర్మూలమైన ruined. నిర్మూలించు nir-mūlinṭsu. v. a. To eradicate, నిర్మూలముచేయు. వేరులేకపోవునట్లు చేయు. To ruin, నాశముచేయు. నిర్లజ్జము nir-lajjamu. adj. Shameless. సిగ్గులేని. నిర్లేపుడు nir-lēpuḍu. n. Devoid of pride. నిరహంకారి. నిర్వంశుడు nir-vamṣuḍu. n. One who is childless, barren. నిర్వచనీయము nir-vachanīyamu. adj. Inexpressible, undefinable. నిర్వాతము nir-vātamu. adj. Windless or close, as a place. గాలిలేని (చోటు.) నిర్వికారము nir-vikāramu. adj., Unchanged, unaltered, uniform, changeless, immutable. వికారము లేని. నిర్వికారుడై or నిర్వికారచిత్తుడై stead fastly. నిర్విఘ్నము nir-vighnamu. adj. Unobstructed. నిఘ్నములేని. నిర్విణ్ణుడు nir-viṇṇuḍu. adj. Earnest, absorbed, overcome, enrapt. విన్నదనములేని (వాడు.) నిర్వివాదము nir-vivādamu. adj. Undisputed, unquestioned. వాదములేని, నిశ్చయమైన నిర్విషము nir-vishamu. adj. Venomless, నిషములేని. నిర్వైరము without enmity, వైరములేని, నిర్వ్యాజము nir-vyājamu. adj. Without deceit: without obstruction. Honest. నెపములేని, నిర్గేతుకముగా nir-hētukamu-gā. adv. Without cause, causelessly.

(p. 692) pagaṭu pagaṭu. [Tel.] v. a. To proclaim, ప్రకటించు. n. Brightness, brilliance, దీప్తి, ప్రకాశము. Beauty, లావణ్యము. Joy, మురిపెము. Pride, పొగరు, గర్వము. A quarrel, wrangling. విరోధము. 'అభినవాలోకనోత్కంఠనధిపు డలర, నలురోబోడి సమగ్రలజ్జానుభావ, భావయై తెరమాటున బగలుచూప, చూపరకు దోచె పరిణయస్ఫుర్తియపుడు.' Vasu. iii. 86.

(p. 791) pena pena. [Tel.] n. A twist. మెలిక. A cord coupling two animals together, a tie, a band, బంధము. పెనగు penagu. v. n. To be twisted, మెలిగొను. To surround, చుట్టుకొను. To join, unite, కలయు. To oppose, మారాడు. To struggle, to fight. గుం౛ులాడు, యుద్ధముచేయు. n. Same as పెనకువ. See below. పెనగులాట or పెనగులాటము penaguḷ-āṭa. n. Struggling, fighting. పెనగులాడు penagul-āḍu. v. a. To struggle, to fight. పెనగొను, పెనకుపలుగొను, పెనగబడు, పెనగుపడు or పెనగాడు pena-gonu. v. n. To be twisted. మెలిపడు. To be mingled, as mixed feelings. 'అనినవిని సంభ్రమభయ విస్మయలజ్జాహాసకాంక్షలు మనంబునం బెనంగొన.' H. i. 103. పెనచు penaṭsu. v. a. To cause to be twisted, to twist, పెనగజేయు. పెనపెట్టు pena-peṭṭu. v. a. To stir up a quarrel. మెలిపెట్టు, పురికొలుపు. పెనవేయు or పెనపెట్టు pena-vēyu. v. a. To twist. మెలిపెట్టు. To couple, tie together, చేర్చికట్టు. పెనకువ penakuvu. n. A struggle. పెనగులాడుట. The act of surrounding a thing. చుట్టుకొనుట. Joining, కలయిక. A fight, యుద్ధము. A quarrel, వివాదము. 'పెనకువ గర్ణుడేలుడుగు బేలవెమానుము ద్రోణనందనా.' M. VIII. iii. 292.

(p. 811) porayu porayu. [Tel.] v. n. To happen, occur. కలుగు. To lie in wait, పొంచు. TO agree with, కలుగు, పొంచు. 'కామాతురులకు, భయమును లజ్జయు బొరయవనన్వినమే.' N. vii. 82. v. a. To gain. To feel, (anger, love, surprise.) పొందు. 'రాజదండితుడు నారక బాధబొరయడు.' DRK. 164. పొరయించు porayinṭsu. v. a. To cause to obtain. పొందించు.

(p. 937) mandamu mandamu. [Skt.] adj. Slow, tardy, dull, stupid, heavy, foolish; gentle, soft, not violent, మెల్లని. మందమారుతము a gentle breeze. మందగమనము a gentle pace. మందబుద్ధి dull intellect. మందమతి a block-head. మందస్వరము a low tone. మందాహారము generous diet. n. Thickness, slowness, indigestion, loss of appetite. మాంద్యము, దళము. వానికి కడుపులో మందముగానున్నది he suffers from indigestion. మందగామి manda-gāmi. n. One who walks slow, మెల్లగానడచువాడు. మందగమన or మందగామిని manda-gamna. n. The 'gentle mover,' an epithet of a graceful woman. మందగించు manda-ginṭsu. v. n. To become dull, to lose one's appetite. To fall, as price. మందమగు. ఇప్పుడు ధర మందగించినది the market is now dull, ధరతగ్గినది. మందస్మితము or మందహాసము manda-smitamu. n. A smile, a gentle laugh, చిరునవ్వు. మందాగ్ని man-dāgni n. A slow fire. Want of appetite: (hunger being considered as fire.) అగ్ని మాంద్యము మందాక్షము mand-akshamu. n. Modesty, bashfulness, shame. సిగ్గు, లజ్జ. మందోష్ణము mand-ōshṇamu. n. Slight warmth, lukewarmness, gentle heat. నులివెచ్చన, ఇంచుకవేడి. adj. Warm, tepid, lukewarm. నులివెచ్చని, గోరువెచ్చని.

(p. 1096) lajja lajja. [Skt.] n. Shame, modesty, bashfulness, shyness, సిగ్గు. లజ్జాళువు or లజ్జాశీలుడు lajjāḷuvu. adj. Bashful, modest. సిగ్గుగలవాడు. లజ్జించు lajjinṭsu. v. n. To be ashamed, bashful or shy. సిగ్గుపడు. లజ్జితము lajjitamu. adj. Abashed. సిగ్గుపడిన.

(p. 1206) vezju vedzdzu. [from Skt. వైద్యః.] n. A physician or doctor, వైద్యుడు. 'నీదేవిరు జమాన్పుటకులేరేవెజ్జులు.' P. iv. 73. వె౛్జుతనము vedzdzu-tanamu. n. The work or profession of a physician or doctor. వైద్యధర్మము. 'వె౛్జుతనమేలయని మదిలజ్జవొడమి.' Swa. v. 13. వె౛్జురాలు vedzdzu-r-ālu. n. A female doctor, వైద్యురాలు.

(p. 1239) vrīḍa vrīḍa. [Skt.] n. Modesty, shame, లజ్జ. సిగ్గు.

(p. 1331) siggu siggu. [Tel.] n. Shame, shyness, modesty, timidity. లజ్జ. సిగ్గుపడు, సిగ్గుచెందు or సిగ్గుపోవు siggu-paḍu. v. n. To blush, to be ashamed, to be shy or bashful. లజ్జించు. సిగ్గుపాటు siggu-pāṭu. n. The act of being ashamed or feeling shy, సిగ్గుపడుట. సిగ్గుమాలిన siggu-mālina. adj. Shameless, impudent. ల౛్జలేని. సిగ్గరు sigg-aru. (సిగ్గు+ఆరు) or సిగ్గుచెడు v. n. To lose shame, to become shameless, సిగ్గుపోవు. సిగ్గరి siggi-ari. n. One who is ashamed. సిగ్గుగలవాడు, సిగ్గుగలది. సిగ్గరికత్తె or సిగ్గరికత్తియ sigg-ari-katte. n. A shy or bashful woman. లజ్జగలది. సిగ్గరికాడు sigg-ari-kāḍu. n. One who is ashamed or bashful, సిగ్గుగలవాడు. సిగ్గరితనము siggari-tanamu. n. Shamefacedness, bashfulness. సిగ్గుగానుండడము. సిగ్గడి sigg-iḍi. (సిగ్గు+ఇడి) n. One who has lost all shame, ల౛్జచెడినవాడు, ల౛్జుచెడినది.

(p. 1389) hīnamu hīnamu. [Skt.] adj. Bad, low, mean, vile, base. Left, abandoned. తుచ్ఛమైన, నీచమైన, వర్జితమైన, విడువదగిన, రహితమైన, లేని. In compound words it denotes Bereft of, without, destitute or deprived of, free from. హీనవృత్తి a mean occupation. అతడు హీనదశలోనున్నాడు he is in low circumstances. హీనస్వరము a low voice. హీనజాతియైన degraded, outcast. హీనజాతివాడు an outcast. 'హీనప్రజ్ఞుడు.' M. XII. iii. 328. హీనత, హీనత్వము or హైన్యము hīnata. n. Lowness, meanness, baseness. Want, defect, నీచత్వము, అల్పత్వము, లోపము, లేమి. బలహీనత weakness, debility. బుద్ధిహీనత foolishness. 'హీనస్థానమున విభవహీననత నిట్లుండి.' M. XII. iv. 414. 'ఆచారహీనత యతిలోభము.' M. XIII. iv. 305. హీనరాశి hīna-rāṣi. n. The lowest part of a rick or heap. హీనవాది hīna-vādi. n. The loser in an argument or law suit. ఓడినవాడు. వారు హీనవాదులయిరి they came off losers. హీనుడు hīnuḍu. n. A low, mean or base man. (In composition) he who is without, destitute of, or deprived of. అల్పుడు, నీచుడు, రహితుడు. అంగహీనుడు he who is defective in a limb, he who is crippled. వస్త్రహీనుడు he who is without clothes. కులహీనుడు a man of low caste. బుద్ధిహీనుడు he who is without wisdom. రూపహీనుడు he who is devoid of beauty. ధనహీనుడు. a penniless man, a poor man. లజ్జాహీనుడు he who is without shame.

(p. 1395) hrī hrī. [Skt.] n. Shame, modesty, bashfulness, సిగ్గు, లజ్జ. హ్రీణము or హ్రీతము hrīṇamu. adj. Ashamed, bashful, modest, సిగ్గుపడిన.