(p. 16) ampakāḍu ampakāḍu. [Tel. from అమ్ము.] n. One who carries an arrow విల్లుచేతబట్టిన వాడు, ధానుష్కుడు. A marks man, a skilful archer. గురితప్పక అమ్మువేయువాడు, కృతహస్తుడు. 'హదనువచ్చుదాకనపరాధిపైరోష 'మాగిహదనుగన్నడనపవలయు లక్ష్యసిద్ధిదాకలావునశరమాగి కాడవిడుచునంపకాడుపోలె.' Amuk. iv.

(p. 82) arumu or అరము arumu. [Tel.] v. a. To browbeat, to bully, to attack. గద్దించు, గదమాయించు, ఎదిరించు, ఆక్రమించు. 'కయ్యమెల్లను దనమీద బెట్టుకొని లావును బీరము జూపబూని యేపుననరిమెన్ భవద్విశిఖపుంజములన్ దెగటార్పుమీతనిన్.' M. VIII. i. 69. 'అరిమిర మాకు మారుడపుడగ్రతలంబున వచ్చి నిల్చి.' Vasu. iii. 240.

(p. 117) ābiḍa , ఆవిడె ā-biḍa. [Tel. ఆ+బిడ్ఙ.] Pron. She, that woman. ముసలావిడ the old woman.

(p. 124) ālāvartamu Same as ఆలవట్టము (q. v.)

(p. 146) īvala īvala. [Tel.] n. This side. ఈ ప్రక్క. adv. Since. ఇటుపిమ్మట. ఈవలావల on this side and on that.

(p. 201) ēlāvālukamu ēlā-vālukamu. [Skt.] n. A kind of plant నూగుదోస.

(p. 277) kālamu kālamu. [Skt.] n. Time, occasion, period. Season, weather. The tense of a verb. Death చావు. Blackness నలుపు. భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు the past, future, and present tenses. కాలముచేయు to die. వర్షాకాలము the rainy season. శీతకాలము winter. ఎండకాలము summer. the bright fortnight or moonlight weather. చీకటికాలము the dark fortnight. కాలముజరుపు to demur: to put off. మీరు ఎట్లా కాలము జరుపుకొంటున్నారు how do you pass your time, or how do you live? కాలత్రయము at the three times of the day, morning, noon and night, or, the present, past and future. కాలత్రయములందున్ను perpetually. కాలకంఠము kāla-kaṇṭhamu. n. The black-throat, i.e., a sparrow పిచ్చిక. A peacock నెమలి. A wagtail కాటుకపిట్ట. కాలకంఠుడు or కాలకంధరుడు kāla-kaṇṭhuḍu. An epithet of Siva. కాలకూటము kāla-kūṭamu. n. Mortal poison: venom. విషభేదము. కాలక్షేపము kāla-kshēpamu. n. Passing or spending time. విద్యాకాలక్షేపము literary pursuits. వట్టికాలక్షేపము mere pastime. గ్రంథకాలక్షేపము reading. కాలక్షేపముచేయు to pass one's time, నీవు ఇప్పువు ఎట్లా కాలక్షేపము చేస్తున్నావు how do you now live? కాలక్రయము kāla-krayamu. n. The price of the day: the present rate; the current price. కాలఖండము kāla-khaṇḍamu. The liver. కారిజము. కాలచక్రము. kāla-chakramu. The circle of time. కాలజ్ఞముల kālagnyamu. A cock, as knowing the hour. కాలజ్ఞవత్రి kālagnyapa/ /ri. n. A cock, also, the cuckoo. 'కాలజ్ఞపత్రిరుతం బెట్లు చెలంగుమానకుపితస్త్రీ కర్ణదంభళియై.' A. v. 110. కాలజ్ఞానము kāla-gnyānamu. n. Knowledge of time Predictive knowledge. Certain histories or legends are written under this name, as the విద్యారణ్యకాలజ్ఞానము, the సర్వజ్ఞకాలజ్ఞానము, the చెన్నబసవకాలజ్ఞానము being the visions or predictions regarding particular saints. కాలజ్ఞుడు kālagnyuḍu. n. An astrologer జ్యోతిష్యుడు. కాలధర్మము. kāla-dharmamu. n. The debt of nature. Death మురణము. అకాలమ్పత్వువు untimely death. కాలప్రవృత్తి kāla-pravritti. n. Evacuation. నేడు నాకు కాలప్రవృత్తికాలేదు I had no motion to-day. కాలయాపనము kāla-yāpanamu. n. Delay, loss of time. కాలవహ్ని kāla-vahni. n. The devouring flames destined to burn up the world. A consuming fire, a conflagration. కాలవిళంబము kāla-vīḷambamu. n. Tardiness, loss of time, delay. కాలసూత్రము kāla-sūtramu. n. A name of a region in the hell of the Hindu Purānas. కాలహరణము kāla-haraṇamu. n. Delay, loss of time. కాలాంతకుడు kāl-āntakuḍu. n. One who brings the end. An epithet of Siva. కాలాంతరము kāl-āntaramu. n. Another time. కాలాంతరమందు or కాలాంతరేణ through the lapse of time, at another time. కాలాతీతము kal-ātītamu. n. Delay, loss of time. కాలాతీతమైనది it is now too late. కాలార్కుడు kāl-ārkuḍu. The sun that at the last day shall scorch up the world. కాలావధి kāl-āvadhi. n. The end of a year or season. కాలావసానము kāl-āvasānamu. n. The end of time, i.e., death. కాలికము kālikamu. adj. Regarding time. బహుకాలికమైన of long standing. ఈషత్కాలికమైన temporary, momentary. కాలోచితము kāl-ōchitamu. adj. Seasonable. కాలోచితపుమాటలు such words as suited his purpose.

(p. 325) kōṭi kōṭi. [Skt.] n. A crore or ten millions. A host. జీవకోటి the animal kingdom: వృక్షకోటి the vegetable kingdom: దేవకోటి or సురేంద్రకోటి the army of gods: the host of heaven. బంధుకోటి or సుహృత్కోటి or నిజాస్తకోటి one's friends and relations, the circle of one's acquaintance. చరాచరకోటి all nature, both animate and inanimate. కోటికందర్ప లావణ్యము a thousandfold brighter than Cupid himself. బాలార్క కోటిరుచిరము more beautiful than the morning sun. In astrology, the calculation of a man's nativity. The end or tip. ధనుష్కోటి the end or horn of a bow వింటికొప్పు.

(p. 421) cilla chilla [Tel.] n. The barb of an arrow or fishhook. A bone. శల్యము. A bit, a fragment. M. 12. 2. 430. adj. Empty, trifling, useless. చిల్లపెంకు a potsherd. 'చిల్లతైలము' = ఇందుగవగరు. A. iv. 36. చిల్లచెవులు ears that are empty, that is, unadorned with earrings. చిల్లకోల or చిళ్లకోల chilla-kōla. n. A whip with several lashes. తోమరము. A pitchfork. చిల్లచండ్లావు a cow, the ends of whose teats are forked. చిల్ల జగడము a vain dispute, a quarrel about nothing.

(p. 512) tari tari. [Skt.] n. A ship. ఓడ. తరి tari. [Tel.] adj. Churning. n. Time, occasion. సమయము. ఇత్తరి now. ఒకతరి once. Nearness. సమీపము. plu. తరులు. Series వరుసలు, వళి. తరి or తరీ [H.] Wet cultivation, irrigated land మాగాణి. తరిగొను to try, యత్నంచు. తరిపడు to be oppressed, యత్నించు. తరించు or తరియించు tarinṭsu. [Skt.] v. a. To cross over, get through (a stream or trouble:) to attain (heaven.) To shake off, cast off, get rid of, free oneself from. తరింపు tarimpu. [Skt.] n. Rescue, extrication, salvation. తరికంబము tari-kambamu. [Tel.] n. The post round which the cord passes which works the churning stick. పెరుగుత్రచ్చెడు స్తంభము. తరికాడు tari-kāḍu. n. One who churns. త్రచ్చునాడు. తరికడవ a churning pot. తరిగల tari-gala. adj. Rich in butter. తరిగలావు a butter producing cow. వెన్న చాలావచ్చే పాలుగల ఆవు. తరిగొండ tari-gonḍa. n. A poetical name for Mandaragiri: lit. 'The churn-staff-hill.' తరిగోల tari-gōla. n. A churning staff. తరిచల్ల tari-ṭsalla. n. Sweet buttermilk. తరిచుట్టు or తరిపట్టు tari-ṭsuṭṭu. v. n. To consecrate or offer curds to the gods. తరితాడు. tari-tāḍu n. The cord that works a churnstaff. తరిదాలుపు one who wears or carries the churning mountain, i.e., Vishṇu.

(p. 600) duḥ duh. [Skt.] A negative prefix. Bad, evil, wicked. చెడు, చెడ్డ. In compounds it changes into దుశ్ or దుస్ according to the rules of Sandhi. Such compounds as usually occur in Telugu literature are here brought together and explained. దురంతము dur-antamu. adj. Endless, eternal, without limit, boundless , unfathomable, అంతములేని. దురదృష్టము dur-adṛishṭamu. n. Ill luck, misfortune. adj. Unfortunate. దురదృష్టుడు dur-adṛishṭuḍu. n. An unfortunate man. దురభిమానము dur-abhimānamu. n. Arrogance, presumption. దురభ్యాసము dur-abhyāsamu. n. An evil practice, a bad habit. దురవగాహము dur-avagāhamu. adj. Hard to understand, inexplicable, puzzling. దురవస్థ dur-avastha. n. Mishap, evil plight. దురహంకారము dur-ahankāramu. n. Presumption, arrogance. దూరాకృతము dur-ākṛitamu. n. An evil act, a misdemeanour. దుర్మార్గము దురాక్షేపణ dur-ākshēpaṇa. n. A quibble or groundless objection; a finesse. దురాగతము dur-āgatamu. n. An outrage. దురాగ్రహము dur-āgrahamu. n. Groundless anger. దురాబారము dur-āchāramu. n. A bad custom. దురాచారుడు a man of bad habits or conduct. దురాత్ముడు dur-ātmuḍu. n. A bad hearted man. దురాపము dur-āpamu. adj. Intolerable, unbearable. దురాపకోపము prodigious rage. దురాలోచన dur-ālōchana. n. Bad intent, a plot. దురాశ dur-āṣa. n. Covetousness, vain hopes, avarice, greed. దురాశపరుడు dur-āṣa-paruḍu. n. A covetous, avaricious man. దురుక్తి or దురాలావము dur-ukti. n. Hard words, harshness of language. దుర్గంధము dur-gan-dhamu. n. A bad smell , stink. దుర్గతి dur-gati. n. Ruin, perdition, నరకము. Poverty, బీదతనము. దుర్గమము dur-ga-mamu. adj. Inaccessible, impossible. పొందగూడని, పోగూడని. దుర్గుణము dur-guṇamu. n. An evil nature, a bad quality, a bad symptom. దుర్ఘటము dur-ghaṭamu. adj. Hazardous, hard, impracticable. దుర్జనుడు dur-januḍu. n. A bad man, a wretch. దుష్టుడు. దుర్జయము dur-jayamu. adj. Unconquerable, invincible, invulnerable. దుర్దశ dur-daṣa. n. Misfortune. దుర్జాతుడు dur-jātudu. n. A man of low birth. దుర్దినము dur-dinamu. n. A cloudy or foul day. ముసురుపట్టియుండు దినము. దుర్ధరము dur-dharamu. adj. That cannot be worn. ధరింపగూడని. దుర్ధర్షము dur-dharshamu. adj. Despicable. తిరస్కరింపదగిన. దుర్నయము or దుర్నీతి dur-nayamu. n. Wickedness, immorality. దుర్నిరీక్ష్యము dur-nirīkshyamu. adj. Dazzling, that dazzles, which is hard to look at. Terrific. దుర్బలము dur-balamu. adj. Weak, not valid, unreasonable, groundless. దుర్భలముచేయు to weaken. దుర్బుద్ధి dur-buddhi. n. Folly, weak reason; evil intent. దుర్భోధన dur-bōdhana. n. Evil counsel, instigation, temptation. దుర్భోధనచేయు to give evil advice, to instigate. దుర్భరము dur-bha-ramu. adj. Insupportable, భరించశక్యము కాని. దుర్బాష dur-bhāsha. n. Abuse, revilling, evil words. దుర్భాషలాడు to use foul language, to revile or scold. దుర్భిక్షము dur-bhikshamu. n. Dearth, famine. దుర్భిక్షకాలము hard times, a period of scarcity. దుర్మతి dur-mati. n. Folly. An evilminded man, దుర్భుద్ధికలవాడు. The name of a year. దుర్మదము dur-madamu. n. Arrogance. దుర్మరణము dur-maradṇa-mu. n. An unfortunate end, a violent or untimely death. దుర్మాంసము dur-mar-samu. n. Proud flesh (that grows in a sore or wound.) దుర్మార్గము dur-mārgamu. n. Misconduct, an offence. adj. Wicked. దుర్మార్గుడు dur-mārgudu. n. A wicked man, sinner, villain, evildoer. దుర్యశము dur-yaṣamu. n. Infamy, disgrace. దుర్యోగము dur-yōgamu. n. Misfortune, hard circumstances. దుర్లభము dur-labhamu. adj. Hard to get, scarce, rare. Difficult. దుర్వచనము dur-vachanamu. n. Foul language, abuse. దుర్వర్ణము dur-varṇamu. adj. Tarnished (as copper.) దుర్వృత్తుడు dur-vṛittuḍu. n. He who is wicked, he who leads a low or infamous life. దుశ్చరితుడు. దుర్వారము dur-vāramu. adj. Inevitable, irresistible. దుర్వ్యాపారము dur-vyāpā-ramu. n. Misconduct. దుశ్చరితము duṣcharitamu. n. Wicked conduct, wickedness. దుశ్చేష్ట duṣ-cheshṭa. n. A wicked deed. దుశ్చకునము duṣ-ṣskunamu. n. An evil omen. దుష్కరము dush-karamu. adj. Difficult, hard. చేయగూడని. దుష్కృతము dush-kṛitamu. n. A sin, an evil deed. పాపము. దుస్తంత్రము dus-tantramu. n. Craft, guile. కపటోపాయము. దుస్తరము dus-taramu. n. Difficulty. adj. Difficult bad, vile, inevitable, unavoidable. తరింపగూడని. దుస్సంగము dus-sangamu. n. Unlawful intercourse. దుస్సంధి dus-san-dhi. n. An error in grammatical elision. A base introduction: an acquaintance formed through the medium of vile persons. దుస్సహము dussahamu. adj. Insufferable, intolerable. సహింపగూడని దుస్స్వప్నము dus-svapnamu. n. An evil dream.

(p. 601) duḍḍu duḍḍu [Tel.] n. A coin of the value, in some places, of four, and in others, of two annas. డబ్బు. Money in general. పైకము. Wealth. దుడ్డుగలవారు rich people. A club. గద. తలదుడ్డు a shepherd's crook. దుడ్డువలె నున్నాడు he is as strong as a club. v. n. To strike. Vēma. iii. 55. adj. Rough. మోటైన. దుడ్డుకర్ర or దుడ్డుకోల duḍḍu-karra. n. A club, stick or cudgel. లావుకర్ర. దుడ్డె duḍḍe n. A child, a boy, బాలకుడు. Kuchēlo. i. 54. ii.101. A naughty or wicked person. ధూర్తుడు, ధూర్తురాలు.

(p. 612) dorayu dorayu. [Tel.] v. n. &t. To touch. అంటు. To approach, come near, సమీపించు. To be equivalent to, సమానమగు. To resemble, be one with, suit, befit, become. To come to pass, to happen, కలుగు , జరుగు. To obtain, పొందు. 'సీ సకల లోకాభినంద్యకళాకలాపంబుకొరయునెమ్మోము.' Vasu. i. 2. టీ కళాకలాపంబు దొరయు నెమ్మోము, లావణ్యమనెడు భూషణము పొందు చున్నటువంటి చక్కని ముఖము. 'సీ గగనవాహిని రొంపి గాడికొండొకదోచు కమలాప్తురథరథాం గంబుదొరసి.' P. iv. 249. టీ రథరథాంగంబు దొరసి, రథముయొక్క చక్రమునుసమీపీంచి.

(p. 621) dhātuvu dhātuvu. [Skt.] n. The essence of anything. సారము. One of the constituent elements of the earth, or of the body. A fossil or mineral red chalk, పర్వతధాతువు జేగురు. మణిశిలలోనగు ఎర్రని ధాతువు, శిలావికారము A red mark on the forehead, బొట్టు. The pulse. ధాతువు ఆడు, నడుచు or కొట్టుకొను to beat as the pulse. A grammatical root. A relic. Thus దంతధాతువు is the Tooth-relic, being the tooth of Gautama Buddha. ధాతువాదము dhātu-vādamu. n. Assaying, in mineralogy. The art of Chemistry. T. iii. 65. రసవాదము. 'ధాతువాదింబు హేతువారంబు' Amuk. i. ధాతువాది dhātuvādi. n. A mineralogist. A critic, grammarian. A Chemist రసవాది, A. v. 231. వైయాకరణి. ధాతువుచూచు dhātuvu-ṭsūṭsu. v. n. To feel the pulse. సప్తధాతువులు or మహాధాతువులు the seven great principles of nature, రోమత్వగ్మాం సాస్థిస్నాయుమోవ్రాణములు.

(p. 692) pagaṭu pagaṭu. [Tel.] v. a. To proclaim, ప్రకటించు. n. Brightness, brilliance, దీప్తి, ప్రకాశము. Beauty, లావణ్యము. Joy, మురిపెము. Pride, పొగరు, గర్వము. A quarrel, wrangling. విరోధము. 'అభినవాలోకనోత్కంఠనధిపు డలర, నలురోబోడి సమగ్రలజ్జానుభావ, భావయై తెరమాటున బగలుచూప, చూపరకు దోచె పరిణయస్ఫుర్తియపుడు.' Vasu. iii. 86.