(p. 347) gaṇṭe ganṭe. [Tel.] n. A spoon. గరిటె. A kind of grain, called the little millet Holcus spicatus. సజ్జేలు గంటెపిట్ట or వరిగంటిపిట్ట ganṭe-piṭṭa. n. A spieces of laughing thrush. Jerdon, No. 88.

(p. 353) gaḍḍi gaḍḍi. [Tel.] n. Grass. కసవు. వరిగడ్డి rice straw. గడ్డిమొలతాడు a small cord made of the darbha or sacred grass worn around the waist by a young Brahmin in the ceremony of investing him with the sacred thread. కామంచిగడ్డి or కామాక్షికసవు the Citronella, or Andropogon Nardus. (Watts.) గడ్డితలకాయ gaḍḍi-tala-kāya. n. A hair-brained fellow, a soft-headed fool. గడ్డి తినిపించు gaḍḍi-tini-pinṭsu. v. n. To dupe. (lit. to make one eat grass) వానిని గడ్డితినిపించినారు they befooled him. గడ్డితిను gaḍḍi-tinu. v. n. To eat grass, to be cheated. ఈలాగున గడ్డితిన్నాడు thus was he befooled. గడ్డిపరక gaḍḍi-paraka. n. A blade of straw or grass గడ్డిపాము gaḍḍi-pāmu. n. A species of snake. గడ్డిపిట్ట gaḍḍi-piṭṭa. n. A kind of bird: there are three sorts, named ఎర్రగడ్డిపిట్ట, బిత్తరిగడ్డిపిట్ట and భూతగడ్డిపిట్ట. గడ్డిబొద్దున gaḍḍi-bodduva. n. A ring of grass rope to set a pot on. చుట్ట కుదురు.

(p. 404) candruḍu chandruḍu. [Skt.] n. The moon; the regent of the moon. చంద్రుడు ఉదయించినాడు the moon arose. చంద్రుడు అస్తమించినాడు the moon set. రామచంద్రుడు the moon-like or beautiful Rāma. చంద్రముఖి chandra-mukhi. n. A beautiful woman. చంద్రమూల chandra-mūla. n. The plant called Kœmpferia Galanga. Rox. i. 15. చంద్రవంక chandra-vanka. n. A half-moon, or crescent. Also, a kind of jewel worn on the head. చంద్రవంకలు a sort of rice. H. iv. 156. చంద్రవంశము the Lunar Race of Kshatriya kings. చంద్రశాల n. An upper room, on the house top. మేడమీదియిల్లు, మేడచివరిగది. (A. i. 2.) చంద్రశిల n. Moonstone. See చంద్రకాంతము. చంద్రశేఖరుడు chandra-ṣēkha-ruḍu. n. The crescent-crowned god, i.e., Siva. చంద్రహాసము chandrahāsamu. n. Radiance, flashing, sheen. A sword కత్తి. Name of the sword of Kubēra or Rāvaṇa. చంద్రాతపము chandrā-tapamu. n. Moonlight. T. ii. 36. వెన్నెల. చంద్రాయుధము chandr-āyudhamu. n. A crescent headed arrow. NH. v. 160. చంద్రిక chandrika. n. Moonlight: a pale red tint. An illustration, an essay, a treatise. The reddish envelope of a letter written on palm leaves. చంద్రికచీరలు (A. iv. 36.) white cloths తెల్లబట్టలు. చంద్రోదయము chandrōdayamu. n. The rising of the moon. An awning used at festivals. A kind of medicine. ప్రబోద చంద్రోదయము 'the masterpiece of wisdom' --(the name of a certain work.)

(p. 804) poṭṭu poṭṭu. [Tel.] n. Husk, bran. ఉముక. The scales of fish. Vēma. 1364. పొట్టు దాన్యము grain that has a coat or husk, as వడ్లు, అరిగలు, కొర్రలు, చామల్ను వరిగెలు, &c. పొట్టుకర్ర an empty sprout in a ear of corn. గట్టివిడిచిపెట్టి పొట్టుకు పోరాడెదవా will you give up the real for the false? మీదితోలు పొట్టుపొట్టుగా రాలిపోయినది the skin peeled off in scales. పొట్టుపొరలగు poṭṭu-poral-agu. v. n. To be troubled, harassed or tormented. పీడితమగు. 'అప్పాపాత్ముండెట్లునుం జక్కంబడక తనచలంబుతోన పొట్టపొరలయ్యె కయ్యంబు పొడుచు వాడుగాని.' M. V. iv. 88.

(p. 873) bavari , బవిరి or బవ్రి bavari. [Tel.] adv. గుండ్రము. n. Riding a horse round a ring. వేడెము. బవరి, బవ్రి, బవిరి, బవరి గడ్డము or బవిరిగడ్డము n. A well trimmed beard. దిద్దినటువంటిగడ్డము. 'బవిరిబడ్డమువాడు, పన్నిదంబిడిడాగవచ్చునందంపు వెన్నుమచ్చువాడు.' Vijayavilāsam. ii. 271. 'ఎంత గడ్డంబైన జింతలేదొసపరి తీరుగా బవిరిదిద్దింపవచ్చు.' R. ii. 109. 'పసనింపునిద్దంపు జవరిగడ్డముసొంపు.' Rasikajana. i. 114. బవిరిటాకు or బవరిటాకు baviri-ṭ-āku. n. An emerald, cut in a certain way. 'ఉదరిబంగరుబవిరిటాకుల పచ్చలడంబుమీరుజిన్నెలు.' T. iv. 202.

(p. 980) mālugu or మాల్గు mālugu. [Tel. from మాలు.] v. n. To become or grow idle, సోమరితనమునుపొందు. n. Idleness, సోమరితనము. Also same as మాలు a pad or cushion placed on the shoulder of a palanquin bearer. మాలుగుపోతు mālugu-pōtu. n. A sluggard, a lazy wretch. యీడవరిగోయుచు, కూరుకుజెందజొచ్చెననీ, మాలుగుపోతువీని కనుమానములేదిక.' Chenn. iii. 447.

(p. 1130) varakamu varakamu. [Tel.] n. The multiplier in Arthmetic. A rut cut by water. Imprisonment with hard labour. వరకములు, వరగలు or వరిగేలు varakamulu. n. The pulse termed Wild kidney Beans, See వరగలు.

(p. 1130) varagalu or వరిగెలు varagalu. [Tel.] n. A kind of grain called Wild Kidney Beans, Panicum miliaceum. అరుగులు.

(p. 1132) vari vari. [from Skt. వృహి.] n. Rice in the husk, usually called paddy. వడ్లు. వరిచేను or వరిమాగాణి a rice field. ఎర్రసన్నవరి a small kind of rice with a red husk. తెల్లసన్నవరి a small kind of rice with a white husk. పడువరి the crop that rises from grains of paddy that have fallen accidentally. వరిగడ్డి vari-gaḍḍi. n. Rice straw. శాలితృణము. వరిగిం౛లు vari-gindzalu. n. Rice in the husk. వరిపొట్ట vari-poṭṭa. n. The unopened ear of rice. కలమగర్భము. వరిబీజము vari-bījamu. n. Swelled testicle, orchitis, hydrocele, or hernia. ఒకపక్కవాచిన వృషణము, బుడ్డ. వరిముల్లు vari-mullu. n. The awn or beard of rice in the husk. ధాన్యశూకము.

(p. 1132) varigelu Same as వరగలు. (q. v.)

(p. 1269) saṃ or సమ్ sam. [Skt.] prefix. When used with Skt. nouns and adjectives, it means beautiful, చక్కని. Much, very, మిక్కిలి. Places before verbs, it means Well, చక్కగా. See. సంక్షోభము, సంక్షోభించు, సంఘటిల్లు, సంచరించు, సంచలించు, సంతుష్టి, సందర్శించు, సంపూర్ణము, సంపూర్తి, సంప్రాప్తి, సంప్రీతి, సంయుక్తము, సంయుతము, సంయోగము, సంరక్షించు, సంస్తుతి, &c. It also means With, together with. సమంచితము worshipped, revered, పూజ్యమైన. సమధికము exceeding, abundant, plentiful, ఎక్కువైన, మిక్కుటమైన, మిక్కిలి అధికమైన. సమన్వితము joined, united, combined, కూడుకొన్న. సంయుక్తమైన. సమర్పించు to give to the great, to offer presents to superiors. పూజ్యులకు ఇచ్చు. సమర్పితము offered, presented, given to superiors, పూజ్యులకు ఇవ్వబడ్డ. సమర్పణ giving to superiors, a thing presented to the great, an offering, పూజ్యులకు ఇయ్యడము పూజ్యులకు ఇచ్చిన వస్తువు. సమవధానంబుతో attentively, జాగ్రతతో. సమాకర్షి far spreading, as scent. సమాకీర్ణము dishevelled, shed, scattered, sprinkled, intersprersed, చల్లబడ్డ, వెదచల్లబడ్డ. సమాగతము that which is come right, చక్కగావచ్చిన; got, obtained, పొందిన. సమాగమము union, junction; a coming, arrival. coming together, meeting, assembling. చేరడము, కూడడము. కలియడము. రావడము. సమాదరము respect, esteem, honour, సన్మానము, మర్యాద. సమాదృతము respected, esteemed, సన్మానించబడ్డ. గొప్పచేయబడ్డ. సమాశ్లిష్టము embraced, కౌగిలించుకొన్న. సమాశ్వాసము consolation, condolence, soothing, comforting, సాంత్వనము, ఓదార్చడము. సమిద్ధము shinning, glowing, blazing, ప్రకాశమానమైన. 'ఏదేవుచారుసమిద్ధకళాంశసంభవులలము పద్మజభవులునేను.' BX. 68. సముచితము proper, right, fit, యోగ్యమైన, న్యాయమైన. సముచ్ఛ్రయము height, elevation, ఔన్నత్యత; opposition, వినోధము. సముచ్ఛ్రాయము height, elevation, ఔన్నత్యము. సముచ్ఛ్రితము high, tall, lifted up, raised, పాడుగైన, ఉన్నతమైన. సముచ్ఛ్రితుడు he who is high or elevated, ఉన్నతుడు. సముఝ్ఘితము abandoned, left, quitted. త్యజింపబడ్డ, విడువబడ్డ. సమత్కటము much, excessive; drunk, mad, furious; superior, high, మిక్కుటమైన, తాగి మదించిన, వెర్రి, శ్రేష్ఠమైన, ఉన్నతమైన, సముత్సుకము high, lofty, tall, ఉన్నతమైన. నముతుకము zealously active, fond of, attached to, మిక్కిలి అభిలాషగల. సముత్సుకుడు one who is eager, ఆశగలవాడు. యాత్రా సముత్సుకుడై wishing to make a journey. సముదంచితము worshipped; thrown up, tossed. పూజితమైన, విసరబడ్డ, వ్యాపింపబడ్డ. సముదగ్రము high, tall, large, vast, ఉన్నతమైన, స్థూలమైన, సముదగ్రత height, tallness, largeness, ఔన్నత్యము, స్థౌల్యము. సముదీర్ణము generous, great, excellent, intense, దాతయైన, దివ్యమైన. 'సముదీర్ణవాహుదర్పోజ్వలులైన పుత్రులు.' M. XV. ii. 185. సముద్గతము produced, born, పుట్టిన, ఉత్పన్నమైన. సముద్గమము birth, production, ఉత్పత్తి, కలుగడము, సముద్దండము violent, fierce, ప్రచండమైన, సముద్యతము ready, prepared, సిద్ధమైన. సముద్ధతము rude, ill mannered, misbehaved, మోట, పెడసరమైన, ధూర్తమైన. సముద్ధతి ill behaviour, effrontery, audacity, misbehaviour, ధుర్తత, దుర్మార్గము. 'తనరొమ్ముకరసముద్ధతి గ్రుద్దుకొనుచు.' Sar. D. 420. సముద్ధతుడు a boor, a clown, ధూర్తుడు. సముద్ధరణము drawing up, raising, lifting (as water from a well, &c.) నీళ్లుతోడడము; eradicating, వేరుతో పెరకడము. సముద్ధురము heavy, thick, gross, full, గురువైన, సంపూర్ణమైన. సముద్ధూళించు to smear oneself (with ashes), (విభూతి) పూసికొను. సముద్బూషించు to praise, స్తుతించు. సమున్నద్ధము proud. గర్వించిన, సమున్నద్ధుడు a proud man, a wiseacre, చదువురాకపోయినను తన్ను చదువరిగా నెంచుకొనువాడు. సమపస్థితము arrived, present, ready, near at hand, సమాగతమైన, ప్రస్తుతపు. తటస్థమైన, సముపేతము having, possessed of, కూడుకొన్న. సమ్మిళితము mingled, కలపబడిన. సమ్మేళనము meeting, joining, mixing, చేరడము. కలియడము సమోపనివాసుడు a by-stander, he who was present, పక్కన ఉండినవాడు. అక్కడనుండినవాడు. సమ్మోదము great pleasure, delight or joy, మిక్కిలి సంతోషము సమ్మోహము or సమ్మోహనము bewilderment, fascination, stupefaction. దిగ్భ్రమ. సమ్మోహిని or సమ్మోహినిగా in common, not separately. పొత్తుగా. సమ్మోహిని ఉన్న కొంతబాడవపొలము a certain boggy spot.