(p. 11) antaruvu antaruvu. [Skt.] n. Interval Difference తారతమ్యము. A secret place మరుగుచోటు. 'పెద్దపిన్నయంతరువు లెరింగి' విజ. 1. అ. క' అరుగుసెడ నంతరిపురమున నరవిరిపాన్పుపయి నొరిగి యావల ధరణీ, శ్వరుడను నీవలనొకయం, తరుపున జిత్రాంగి చెలులు దానుండంగన్.' సా. 3. అ.

(p. 126) āvala āvala. [Tel. ఆ+వలను lit. that side.] adv. Beyond. (See అవతల.) ఎనిమిదియేండ్లకు ఆవలనో యీవలనో eight years ago more or less. ఆవలయీవల both before and after. ఆవలికి ఆవల further and further.

(p. 309) kē kē. [Tel.] n. A cry. కూత. 'క' నాయింటంబదికడవల నేయి పెరుగుపాలుద్రావి నీప్రియతనయుం డోయమ్మకడవలన్నియు గేయనిబోరగిలద్రోచికేరుచువచ్చెన్.' హరి. పూ. v.

(p. 555) toṅgali tongali. [Tel.] adj. Slanting, drooping, వాలిన. Flowing, స్రవించిన. తొంగలిరెప్పలు quivering eyelids 'నావుడుతొంగలిరెప్పలక్రేవలనును సిగ్గులంకురింపగ.' Zacc. iv. 167. తొంగలించు or తొంగలిగొను tongalinṭsu. v. n. To gleam, glance, sparkle, flash, shine. ప్రకాశించు To expand or open. వికసించు. To excel, అతిశయించు, విజృంభించు. To increase, వర్ధిల్లు. To flow, స్రవించు. తొంగలిపాటు tongali-pāṭu. n. A salutation. నమస్కృతి.

(p. 1117) vaṃza vandza. [Tel.] n. A barren woman, a sterile cow. గొడ్డావు, గొడ్రాలు. సీ వంజలనథననువలనేర్పడగ నొకభంగి జేపగజేసిపాలుగొందు.' M. IV. i. 95. వం౛లు the cross pieces that support the ribs of an umbrella.

(p. 1136) vala vala. [Tel. for వలను.] adj. Right, కుడి. వలచేయి or వలకేలు the right hand. 'అరుదుగావలచేతనక్షమాలికయు.' DR. Aran. 268. 'వలకేల్దలక్రింద జేర్చుకొని.' P. i. 256. వలకట్టు vala-kaṭṭu. (వలను+కట్టు.). a. To make a thing convenient, అనుకూలపరుచు వలకడ valakaḍa. (వలను+కడ.) n. The South side. దిక్షిణపుదిక్కు. వలగొను (వలను+కొను), వలచుట్టు (వలను+చుట్టు) or వలదిరుగు vala-gonu. v. n. To walk round, circumambulate. ప్రదక్షిణముచేయు, చుట్టుకొను. 'వదాన్యమహీరుహసార్వభౌమునిన్ వలగొని మ్రొక్కి.' Parij. v. 88. వలచుట్టు vala-ṭsuṭṭu. n. The act of walking round anything. వలగొనుట.

(p. 1136) vala vala. n. A net. జాలము. 'వలయెత్తినీటిలో నేయంగ.' BD. iv. 1818. నివలనుజిక్కి నిన్నేతలంచు.' L. iv. 241. [For వలపు.] Love, కామము, వలకాక vala-kāka. n. Amorous desire, మన్మధతాపము. (క్షేత్రయ.) వలకాడు vala-kāḍu. n. A lover. కాముకుడు. వసు. iv. వలకారి vala-kāri. n. One who causes another to fall in love. వలపించువాడు, లేక వలపించునది. వలకారితనము vala-kāri-tanamu. n. Prettiness, gracefulness. శృంగారభావము. 'అలవోకగావచ్చి యప్పటప్పటికి సమేలంపు మాటలమేలమాడు, పలుమారు తన మ్రోలకలికిసేతలతోడి వలకారితనమునవన్నె బెట్టు, అన్యాపదేశంబులాడి నెచ్చెలుచే బ్రియమారనేమేని బెట్టిపంపు.' Vish. vi. 19. వలకారివగలు vala-kāri-vagalu. n. Airs, graces, pretty ways or gestures. వన్నెలాడిటక్కులు. వలదొర, వలరా౛ు, వలరాయడు or వలరేడు vala-dora. n. A name of Manmatha, the Hindu Cupid. మన్మథుడు. వలవంత or వల్వంత vala-vanta. n. Amorous desire, మన్మథవ్యధ. Emotion, passion, grief, affliction, misery, మనోవ్యధ, దుఃఖము, పరితాపము. 'ఆత్మవత్సర్వభూతాని యనుటబొంకె, ముద్దియలకైన వలవంతముచ్చటలను, నాటపాటలగతుల గొంతడచుగాని, నోరులేని జంతువులకె నొప్పిఘనము.' A. v. 45. టీ వలవంత, పరితాపము, 'శోకవిషణ్న మానసాంభోరుహలైపథంబుగొని పోయెదరివ్వలవంత మీకునేకారణ జాతమయ్యె.' Vedanta Rasayanam iv. 129.

(p. 1136) valaku or వలకువు valaku. Same as వలను. (q.v.)

(p. 1137) valacu or వల్చు valaṭsu. [Tel.] v. n. To smell or emit perfume. వాసనకొట్టు. 'గమగమవలచు చొక్కపుజవాది.' Swa. ii. 59. 'శ్వాపదంబులపదహతి వ్రస్సివలచి, వరుగు దరుచగు మురుత్రోవనరిగియెదుట.' A. vi. 18. టీ వలచు, కంపుకొట్టుచుండే v. a. To love, wish, long for, కామించు, మోహించు, కోరు, ఆశించు, అపేక్షించు. 'నాకెంతవలచియున్నది యహహోవినగవలతు.' P. iii. 308. వలపు or వల్పు valapu. n. Love, affection, fondness, మోహము, కామము. A desire. కోరిక. Smell, fragrance, పరిమళము. 'పూనికనాటతోట వలపుల్ గలకప్రపుకమ్మధూళి.' R. iii. 98. వలపుల్ గల. వాసనలుగలిగినటువంటి. 'కసటు వోపన్నీటగడిచి పువ్వులతావివలనైనకమ్మజవ్వాది వలపునెరప.' T. iii. 131. టీ వలపు, వా సనను. వలపించు valapinṭsu. v. a. To inveigle, tempt, enamour or cause to love. మోహింపజేయు, వలపించుట valapintsuṭa. n. Enamouring, tempting. మోహింపజేయడము. 'సయ్యాటముల్ వింతలున్ గిలిగింతల్ వలపించుటల్ చతురతల్.' H. i. 293. వలపుకాడు valapu-kāḍu. n. A lover, an amorous person. కామముగలవాడు. కాముకుడు. వలపుకత్తె or వలపుకత్తియ valapu-katte. n. An amorous woman, కామము గలది. కాముకి. వలపుకీలు Same as పోకముడి. (q.v.) వలపుమోపరి valapu-mōp-ari. n. Lit: The bearer of scents, i.e., the air, వాయువు. గంధవహుడు. వలపులరేడు or వలపురాయడు valapula-rēḍu. n. The god of love.మన్మథుడు. వలవని or వల్వని valavani. adj. Not wanted, useless. అక్కరలేని, కొరమాలిన. adv. Much, very. అతి. అమితమైన. 'చేయవలవని కార్యంబుసేయుకతన.' Padma. iii. 61. చేయవలవని కార్యము what one ought not to do, చేయరానిపని. 'వలవనిఠీవినవ్వు.' P. ii. 135. వలవనిఠీవి, అనగా పనికిమాలిన రాజసము.

(p. 1137) valana See under వలను.

(p. 1138) valanu valanu. [Tel.] n. A side, direction. వైపు, దిక్కు, పార్శ్వము. A method, manner, విధము, రీతి. Grace, excellence, ఒప్పిదము. Art, skill, a stratagem. ఉపాయము, నేర్పు. A sign or omen. శకునము. 'బాలుడురాజుతో బలికెనిట్లనుచు, వలనుజూచితివయ్యవసుధేశ రాజ, శకునాలు గావిధిసమయంబుగాదు, మగడు మునీవనిన మునుజేశుడనియె.' Pal. 133. Purity, శుచిత్వము. Convenience, practicability, possibility. అనుకూల్యము. 'నిరుపమహారమాణిక్యముల్ గరగె, వలనులవ్రాసినవన్నె చిత్రములు, చలలుగదల్చె చైతన్యతంబొదలి.' HD. i. 877. adj. Pertaining to the right hand side, కుడి, దక్షిణము. Proper, యుక్తము. వలనుగ valanu-ga. adv. Artfully, skilfully, gracefully, agreeably. ఉపాయముగా, ఒప్పిదముగా. 'ఒకటిక్రిందనొకటి నొనరలబ్ధముబెట్టి వలనుగ గుణియింపవరుసబెరుగు.' Vema. 1242. వలనైన valan-aina. adj. Agreeable, ఇంపైన. 'కసటువోపన్నీట గడిగిపువ్వులతావి, వలసైన కమ్మజవ్వాదివలపునెరపి.' T. iii. 131. టీ వలనైన, ఒప్పుగానుండెడి. వలన or వలనన్ valana. A postposition used as a case ending in the 5th case. By, by means of, with, from, వల్ల. 'నీవలనంబరమప్రీతుమడవైతి.' M. I. i. 175.

(p. 1138) valamuri vala-muri. [Tel. వలను+మురి] n. Lit: That which has its volutes formed from right to left. The conch of Vishṇu. విష్ణుశంఖము. వలమురితాలుపు an epithet of Vishṇu. విష్ణువు. 'వలమురిపైనంటు జలధి పంకమవంగ గళముపైకస్తురికప్పుమెరయ.' S. iii. 407.

(p. 1138) valavala valapala. [Tel. వలను+పల.] n. The right side. కుడిప్రక్క, దక్షిణపార్శ్వము. వలపలగిలక valapala-gilaka. n. The letter ్ (r), which is always written on the right side of the syllable before which it is pronounced, as చేచున్ to join, మాచున్ to change వలపలించు valapalin-tsu. v. a. To surround, go round, వలగొను. వలచుట్టు. వలవట or వలపల valapaṭa. adv. On the right side. కుడిపక్కను. 'నీవలపటమేము నీవుదా పటను.' BD. iv. 817. వలపటి or వలపలి valapati. adj. Of the right side, or dexter. కుడి.

(p. 1139) valavalana valavalana. [Tel.] adj. Loosened. వదలిన. 'వలవలనైన దంతములు.'

(p. 1169) viṭatāṭamu , విటతటము, విటతాటనము or విటతాటము viṭa-tāṭamu. [Tel.] n. Confusion, disorder. తారుమారు. adj. Confused, disorderly, తారుమారు viṭa-tāṭamu-gā. adj. Topsy-turvy. తారుమారుగా, ఈవలిదావలనావలిదీవలనుండునట్లు. 'వెసజైనప్రతిమలవిటతాటమాడి, వసతులన్నియువ్రచ్చివైపించెగాదె.' BD. vi. 202. 'కోటబన్నినఘోరదానవకోటి జుల్కనదోలియ, క్కోటనల్గడలన్ మహోగ్రతగూలదోచిసమ్మున్నమ, త్కూటతోరణ 3యంత్రకేకతనగోపురాట్టకసంహతుల్, వీటతాటముజేసిరక్కపివీరులొక్కమాత్రలోన్,' M. III. vii. 82.