(p. 16) ampakāḍu ampakāḍu. [Tel. from అమ్ము.] n. One who carries an arrow విల్లుచేతబట్టిన వాడు, ధానుష్కుడు. A marks man, a skilful archer. గురితప్పక అమ్మువేయువాడు, కృతహస్తుడు. 'హదనువచ్చుదాకనపరాధిపైరోష 'మాగిహదనుగన్నడనపవలయు లక్ష్యసిద్ధిదాకలావునశరమాగి కాడవిడుచునంపకాడుపోలె.' Amuk. iv.

(p. 62) apanēyamu apa-nēyamu. [Skt.] adj. That which is to be taken away, that which is to be removed. తీసివేయ తగ్గది. 'ఈయురణకంబులు రెండును నీచేత నపనేయంబుగా కుండవలయును.' Vish. vi. 74.

(p. 126) āvala āvala. [Tel. ఆ+వలను lit. that side.] adv. Beyond. (See అవతల.) ఎనిమిదియేండ్లకు ఆవలనో యీవలనో eight years ago more or less. ఆవలయీవల both before and after. ఆవలికి ఆవల further and further.

(p. 297) kuragali kuragali. [Tel.] n. Nearness. సమీపము. కురగట adj. Near, close, by. 'కురగటరేబగలుగాచి కొలువగవలయున్.' P. i. 160. కురగటి neighbouring. Same as కురంగలి.

(p. 375) guṇamu guṇamu. [Skt.] n. A quality, property, virtue, disposition, temper, character, or attribute. Tendency, effect, purpose, use. A symptom as of disease. వానికి గుణమువచ్చినది he is now come to his senses. నీలగుణము blackness. మంచి గుణము goodness, good temper. మోహగుణము the passion of lust. వానికి గుణముగానున్నది he is better, he has recovered. పది రూపాయలుయిస్తే గుణమే if he gives ten rupees so much the better. అందువల్ల యేమిగుణము what is the use of it? వానితో మాట్లాడితే గుణము లేదు there is no good in speaking to him. పది గుణములుగల or గడియకు ఒక గుణముగల freakish, changeable, whimsical వాంతిభ్రాంతిగుణము an attack or symptoms of cholera. The three Gunas are Rajah (passion) Tamah foulness: and Satvam (Truth). Added to a numeral, thus ద్విగుణము twice as much or two-fold. త్రిగుణము thrice as much, or three-fold. గుణము n. A cord, a string. త్రాడు. A bow string. అల్లెత్రాడు. గుణధ్వని the sound of the bowstring. గుణపడు guṇa-paḍu. v. n. To recover, improve, ameliorate. గుణమగు guṇa-m-agu. v. n. To recover. వారికి గుణమైనది they have improved. గుణమిచ్చు guṇa-m-iṭsṭsu. v. n. To affect favourably, as medicine, to improve the health. గుణము చేయు guṇamu-chēyu n. The cure. గుణవంతుడు or గుణయుతుడు guṇa-vantuḍu. n. A worthy or good man. గుణవతి guṇa-vati. n. A good woman. గుణి or గుణుడు guṇi. adj. Endowed or gifted with good qualities. 'గుణగుణంబులరీతి కూడిమాడి' (Paidimarri. iv. 214.) united as closely as goodness and the good, as the virtuous and virtue. అధికగుణుడు highly distinguished. గుణించు or గుణియించు guṇinṭsu. v. a. To multiply, calculate. To spell. గుణితము guṇitamu. n. Multiplication, spelling. గుణ్యత guṇyata. n. Excellence, goodness, worth. 'గుణ్యత యేమైననుసరి ప్రాణ్యవనము చేయవలయు.' T. iii. 96.

(p. 530) tiripamu or తిరపెము tiripamu. [Tel.] n. Alms, what is given in charity. భిక్షము. తిరిపెగాడు or తిరిపరి tiripe-gāḍu. n. A beggar. భిక్షకుడు. తిరిపగొట్టు tiripa-goṭṭu. n. A shameless beggar. విరక్తుడుకాక భిక్షమెత్తువాడు తిరియు tiriyu. v. n. To live by alms. భిక్షమెత్తు, భిక్షించు. HD. ii. 1247. To beg abjectly. దీనమృత్తిని యాచించు. 'కోరికయును దను దిరిసినవారల మరలంగ దిరియు వలయును జుమ్మీ.' Kuchēlo. iii. 105.

(p. 705) padaru or పదురు padaru. v. n. To be over hasty, to be precipitate. ఆత్రపడు. To speak hastily, ఆత్రముతో మాట్లాడు. To get angry, కోపించు. To shake, చలించు. v. a. To find fault with, to blame. అక్షేపించు. 'అదియెట్టులుండెనీతో, బదరంబని లేదు నాకు పద్మభవునిమాటదలంపవలయు.' M. XII. iv. 399. n. Way, manner, విధము. A hasty word, త్వరితపుమాట. పదురు is also another form of పదుగురు ten persons. పదరులు or పదురులు padarulu. n. plu. Angry words, hasty words. కోపవాక్కులు. 'చట్టితో చట్టిపగులుంగగొట్టితనదు, పదరులకునింటి బలుకుక్కలదరికూయ.' S. iii. 237. పదరుచు, పదురుచు or పద్రుచు to hasten; to hurry on; to cause to speak, hastily, పదురజేయు.

(p. 745) pāla pāla. [Tel. from పాలు milk.] n. The bird called the Indian Roller, boracias indica (F.B.I.) the flight of which is consulted as an omen. It is erroneously called a blue jay. Various varieties are called గొర్రెపాలపిట్ట and మేకపాలపిట్ట. See Jerdon No. 243. A treatise on Omens says. 'పాలగరుడతప్ప పక్షిజాతులకెల్ల నెడమమండికుడికి నెగయవలయు.' పాల or పాలతీగ n. A certain tree, ఇక్షుగంధ, క్షీరికావృక్షము; of which there are various species as, అడవిపాలతీగ Nerium reticulatum, కాకిపాలతీగ Asclepias asthmatica, దూదిపాలతీగ Asclepias volubilis, మట్టపాలతీగ Convolvulus paniculatus; చిరుపాల, అనగా ఉటని. Q. మన్నుపాల, అనగా ఉత్పల కృష్ణ. Q. పాలపండు, అనగా కనిష్ట. Q. Various species of the 'milk plant' are called మేకపాలతీగ, కుక్కపాలతీగ, &c. పాల adj. White. పాలవెండి pure silver. పాలకన్ను pāla-kannu. n. A sort of grain. పాలకూర pāla-kūra. n. A certain pot herb. Oxystelma csculentum. కుక్కపాలకూర a forest plant, Trianthema crystallina,. Rox. ii. 444. పాలగచ్చు, పాలగార or పాలసున్నము pāla-gaṭsṭsu. n. Fine lime plaster. సన్న సున్నపుపూత. పాలబుగ్గలు (S. iii. 435.) Infant's cheeks, బిడ్డలచెక్కిళ్లు. పాలగరువు or పాలగార pāla-garuvu. n. A sort of earth, a whitish marl. పైని యిసుకగల రేగడనేల. పాలగుమ్మ Same as పాలపిట్ట. పాలగొర్రు pāla-gorru. n. A rake used in husbandry. పాలగోకుడు pāla-gokuḍu. n. The butter that sticks to the bottom of a milk pot. పాలచెట్టు pāla-cheṭṭu. n. A species of the Mimusops tree. పాలచేప pāla-chēpa. n. A sort of Salmon. పాలచేరులు or పాలచేర్లు pāla-chērulu. n. The nerves. బీజములకు పైననుండునరాలు, గ౛్జనరాలు. 'సీ పాలచేరులపట్టి తూలింప బలిమి నీడ్చుకొని డొంకలదూరి చుట్టబెట్టు.' Swa. iv. 68. 'సీ కటికినెత్తురులతో గండలుర్లిపడంగ, జేరి పందులపాల చేర్లుకరచు.' S. i. 202. పాలటేకు or పాలతేకు pāla-ṭēku. n. The white wooded teak tree. పాలడ pālaḍa. (పాలు+అడుగు.) n. A shell used as a spoon or ladle in giving milk to a child. పాలతుత్తము or పాలతుత్తరము pāta-tuttamu. n. White vitriol. పాలపండ్లు pāla-panḍlu. n. Milk teeth. Also (from పండు,) a sort of sweet white berries. A. iv. 114. పాలపపడు pāla-pāpaḍu. n. An infant at the breast. పాలవెడిస or పాలవలిస pālapeḍisa. n. The Grey headed Myna, Sturned malabarica (F.B.I.) పాలబొంత pālabonta. n. A fish called the white mullet, Chonos salmoneus. పాలమన్ను pāla-mannu. n. White earth, pipe clay సుద్ద. పాలమాని చెక్క pāla-mānichekka. n. The 'white wood' produced by the పాలటేకు. పాలసుగంధి pāla-sugandhi. n. A plant called Country Sarasaparilla. పాలసున్నము pāla-sunnamu. n. Fine lime plaster, సున్నము. పాలసొర or పాలచొర pāla-sora. n. A fish, Carcharias laticaudus and also Carcharias cllioti or Carcharias macloti. సొర్రకోవ (F.B.I.) The white shark. సముద్రమందు మనుష్యులను భక్షించే పెద్ద చేప. పాలాకు pāl-āku. n. A certain herb. చిటిపాలాకు is one sort. పాలానుగు pālānugu. n. The white gourd, ఆనుగుతీగె, దుగ్ధతుంబి. See పాలు.

(p. 807) pottu pottu. [Tel.] n. Friendship, partnership, holding in common. స్నేహము, సహవాసము, విశ్వాసము, ఉమ్మడి, అవిభక్తిత. పోరునష్టి, పొత్తులాభము (proverb) quarrelling is a loss, friendship is a gain. పొత్తునగుడుచు to eat together as messmates, బిగిసిగాతిను. వీధులు అందరికిపొత్తు the streets are free or common to all men. ఆ సరుకులు పొత్తున కొన్నారు they bought the goods between them, or as common stock. ఆ పని పొత్తులుపోక పడవేసిపెట్టినారు the work is left undone because they could not settle which of them should do it, ఆ పని నీదంటే నీదని పడవేసిపెట్టినారు. 'నృపుపొత్తుబాముపొత్తుంగపటుండగు మిత్రుపొత్తుగడుసరిపొత్తుం, విపరీత భార్య పొత్తుం నెపమిది నిడువంగవలయు.' Sumati. 129. 'ఇట్టి అవమానపుపొత్తు మనంగ వచ్చునే.' M. IV. iii. 33. పొత్తులవాడు he in whom both parties have an equal right or interest. ఇద్దరికి సమమైనవాడు. 'ఏనుపొత్తులవాడనై యిరువురకును.' ib. XII. v. 257. adj. Friendly, united, associated. స్నేహితము, సంగతము. పొత్తుకాడు pottu-kāḍu. n. A friend, స్నేహితుడు. పొత్తుకత్తె pottu-katte. n. A female friend. స్నేహితురాలు. పొత్తుగుడుచు pottu-guḍuṭsu. v. n. To avail or come to good. పనికివచ్చు.' సత్యములు పొత్తుగుడుచునా సున్నుతాంగి భళిర సత్యములానలైనచ్చునీకు.' Ila. iv. 21. టీ సత్యములు పొత్తుగుడుచునా, బాసలు కలిసివచ్చునా. పొత్తుగుడుపు pottu-guḍupu. n. Eating together as messmates. పంజ్క్తిభోజనము. పొత్తుచేయు pottu-chēyu. v. n. To make friends with, to cultivate friendship, to associate with, స్నేహము చేయు. పొత్తువు pottuvu. n. An epithet of Sarasvati, సరస్వతి.

(p. 811) pora pora. [Tel.] n. A fold or plait, as of cloth or of fat. మడత. A coat, as of a onion. A layer or stratum of soil. A film over the eye. The disease called a Cataract. The skin of a snake, పాము యొక్క కుబుసము. A secret. An error, mistake, ప్రమాదము. A flaw, defect, as in a stone. Deceit, fraud, duplicity, కపటము. పొరలగడ్డ a boil or ulcer of which the successive coats peel off. పొరపడు or పొరబడు pora-paḍu. v. n. To be mistaken, to make a mistake, to err. ప్రమాదపడు. పొడపాటు pora-pāṭu. n. A mistake, error, oversight. ప్రమాదము. పొరపు porapu. n. Difference. భేదము. adj. Different. వేరైన. పొరపొచ్చెము pora-pochchemu. n. Fraud, deceit, guile; a trick, feint. కపటకల్మషము. 'నీకూరిమి, పొరపొచ్చెముగాక యుండబోనగవలయున్.' M. VII. iii. 288. అనగా నీ స్నేహములో కుత్సిత కల్మషములులేక ఉండవలసినది. పొరపోవు pora-pōvu. v. a. To err, mistake. To go the wrong way in drinking or eating. పొరదారినెక్కు, పొరయెక్కు.

(p. 881) bāhiramu bāhiramu. [from Skt. బహిః.] adj. Made public, బయలుపడిన, బాహ్యము. Excommunicated, వెలియైన. 'తే వలయునన్న పానముల్ పలుడెరుగుల. నేర్చువిధముననే మొడగూర్చివేడ్క, నున్న నీవుపయోగింపమెల్లకునికి, బాంధవమునకు నీతికి బాహిరంబు.' M. V. iii. 212. బాహిరపోవు bāhira-pōvu. v. n. To become public, or open, బయలుపడు. To faint, to loss the senses. మూర్ఛిల్లు. 'క కావునవంచనబాహిర, పోవకయుండంగమనరిపుంబరి మార్పం, గావచ్చు నేనియట్టిది, నావలపటుగాకతక్కిననువలదు సుమీ.' M. IV. ii. 91. 'అతండు సోలియును బాహిరపోవకతేరియవ్విభుం, గిట్టినిశాత బాణచయకీలతదేహునిజేసె.' M. IX. i.424. బాహిరుడు bāhiruḍu. n. One who is outside, or excommunicated, బాహ్యుడు. 'అటుగాకకర్మఫలలం పటుడనగుదునేని యల్పఫలభోగితమై, నటనిటదిరుగుచు, మోక్షనికటవృత్తికి బాహిరుండగానెకుమారా.' M. XII. i. 73.

(p. 962) mallakuḍu mallakuḍu. [Tel.] n. An obstinate man, a forward man. కఠినుడు, గడుసరి. 'క తల్లికిదండ్రికిసుతులకు నెల్లవిధంబులనువలయు హితములు చెప్పన్, మల్లకుడు గాకకర్జము సల్లాపముగాకజూచి సౌజన్యమునన్.' భార. ఆను. iv.

(p. 995) mukkusa mukkusa. [Tel. మూడు + కుంచము.] n. A measure of grain, &c., equal to five ముంతలు, మూడు కుంచములప్రమాణము. 'ముత్యాలపొడిమాకు ముక్కుసవలయు' BD. ii. 869.

(p. 1051) mrudamruda mruda-mruda. [Tel. anuk.] n. Loitering, shuffling, hesitation, సందిగ్ధము. మ్రుదమ్రుదగానుండు to be in doubt, సందిగ్ధముగానుండు. మ్రుదమ్రుదచేయు to keep in doubt, shuffle off. సందేహములోనుంచు. 'ఈయర్థంబునగిన్నియ, యీయసెయావలయు గాని యితరులకువృధా, రోయిడగారికి మ్రుదమ్రుద, సేయకనిదిధర్మమని వచింపుడు పెద్దల్.' Vaijayanti. iv. 93.

(p. 1070) rākoṭṭu rā-koṭṭu. [Tel. See under రా from వచ్చు.] v. n. &a. To address scornfully using thou and thee, tutoyer. రారా పోరా అని ఏకవచనామతముగాపిలుచు, రారా పోరా అని అమర్యాదగా అను, తిరస్కరించు. 'కలహకంటకుడయిది, నీకొరకైకాదు శత్రునిండగ్గరుచో, రాకొట్టి పిలిచిమదిను, ద్రేకము బుట్టించి పోటు దెలుపగవలయున్.' G. vii. 68.