(p. 75) amṛtamu a-mritamu. [Skt.] n. Nectar, ambrosia. Water, milk, clarified butter, the residue of a sacrifice. Final emancipation from matter and absorption in the Deity. సుధ, ఉదకము, దుగ్ధము, ఘృతము, యజ్ఞశేష ద్రవ్యము, మోక్షము, (వాడుకగా) మజ్జిగ. పంచామృతములు the five nectars, namely, water, milk, curds, ghee and honey. అమృతమునకు అంటులేదు nothing can defile buttermilk. వానిది అమృతహస్తము. he has a healing hand. వానిది అమృతవాక్కు his tongue is inspired. అమృతముహూర్తము n. An auspicious hour. శుభముహూర్తము. అమృతాంధసుడు n. One whose food is ambrosia, a god. దేవత. అమృతాంశువు n. That which gives forth soft beams of light, i.e., the Moon. చంద్రుడు.

(p. 98) aśarīravāṇi a-ṣarīra-vāṇi. [Skt.] The speech of an invisible being, a voice from heaven. ఆకాశవాక్కు. అశరీరి a-ṣarīri. n. A spirit, an incorporeal being. దేహము లేనివాడు. 'తనకునబ్బాలుచే చావుగలదని యశరీరి చేవిని' (Vish. viii. 78.) being warned by a voice from heaven that this child should cause his death.

(p. 250) karaṇamu karaṇamu. [Skt.] n. A village clerk, a writer, an accountant. వాడు కూత కరణముగాని వ్రాతకరణముకాడు he has talents for speaking but not for writing. స్థలకరణము the registrar of a district. కరణము n. Instrument, means. కొరముట్టు. An organ of sense. ఇంద్రియము. Marking or causing, as in ప్రియంకరణము endearing. స్థూలంకరణము fattening, శుభగంకరణము fortunate. కరణచతుష్టయము the mind, intellect, volition and self-consciousness. మనోబుద్ధిచిత్తాహంకారములు. కరణత్రయము thought, word and deed. మనస్సు. వాక్కు, కర్మము. త్రికరణశుద్ధిగా completely, absolutely, entirely. కరణీయము karaṇīyamu. adj. Fit to be performed, worthy to be done చేయదగిన. కరణికము or కరణీకము karanikamu. Clerkship: the office of a Karanam or clerk.

(p. 368) gira gira. [Skt.] n. Speech. వాక్కు.

(p. 705) padaru or పదురు padaru. v. n. To be over hasty, to be precipitate. ఆత్రపడు. To speak hastily, ఆత్రముతో మాట్లాడు. To get angry, కోపించు. To shake, చలించు. v. a. To find fault with, to blame. అక్షేపించు. 'అదియెట్టులుండెనీతో, బదరంబని లేదు నాకు పద్మభవునిమాటదలంపవలయు.' M. XII. iv. 399. n. Way, manner, విధము. A hasty word, త్వరితపుమాట. పదురు is also another form of పదుగురు ten persons. పదరులు or పదురులు padarulu. n. plu. Angry words, hasty words. కోపవాక్కులు. 'చట్టితో చట్టిపగులుంగగొట్టితనదు, పదరులకునింటి బలుకుక్కలదరికూయ.' S. iii. 237. పదరుచు, పదురుచు or పద్రుచు to hasten; to hurry on; to cause to speak, hastily, పదురజేయు.

(p. 853) prauḍha prauḍha. [Skt.] n. A woman in the flower of youth, a lady, dame, గడితేరినస్త్రీ, ప్రగల్భురాలు. 'పరవశదైన్యమాడుకొను ప్రౌఢలగానదు.' Swa. v. 76. adj. Full grown, mature. Respectable, great, grand, fine, noble. ఎదిగిన, దిట్టయైన, గంభీరమైన. ప్రౌఢనాయిక a full grown girl. ప్రౌఢవాక్కు a grand style. ప్రౌఢకావ్యము a noble poem. ఆ చిన్నది ప్రౌఢ అయినతర్వాత after the girl grew up. ప్రౌఢత్వము prauḍhatvamu. n. Skilfulness; ability; grandeur. ప్రౌఢి or ప్రౌఢిమ prauḍhi. n. Dignity, skilfulness, ability, సామర్థ్యము, ఉత్సాహము, ప్రగల్భత. ప్రౌఢుడు prauḍhuḍu. n. One who is mature, wise, skilful, vigorous, clever. ప్రగల్భుడు, ఘనుడు. ప్రౌఢురాలు praudhurālu. n. She who is mature, skilful, wise, vigorous, clever. ప్రగల్భురాలు.

(p. 855) phaṇitamu phaṇitamu. [Skt.] adj. Told, said, cited, adduced, praised. ఫణితి phaṇiti. n. Speech, a word, వాక్కు. Mode, way, course of conversation. ఫక్కిక, సరణి. 'పరమాత్ముడైన విష్నునిచరితములన్నియును నీప్రసాదంబున విస్తరఫణితి వినగగలిగెను.' Vishṇu. viii. 328.

(p. 890) buzjagiñcu buḍzḍzaginṭsu. [Tel.] v. a. To caress, or fondle. To pacify, console, calm, lull. To cajole, wheedle, persuade, ఉపలాలించు. బు౛్జగింపు. బు౛్జవము, బు౛్జగింత or బు౛్జగము buḍzzagimpu. n. Flattering, soothing, consolation. సాంత్వనము, ఓదార్పు. బు౛్జగింపుమాట a consoling or flattering word, సాంత్వనవాక్కు. 'అన్నర నాయకుండు. సంప్రీతిమెయిన్ బెనిచితనయగ్ని హోత్రంబునబరిచర్యలకు బనిచెబుజ్జనమొప్పన్. M. xiii. i.38.

(p. 899) belli belli. [Tel.] adj. Coquettish, deceitful. n. Coquettishness, వంచకము. A fop, or coquettee. నగలాడి, వంచకుడు, వంచకురాలు. 'ఓసిబెల్లియిమ్ముసలివగ్గునీకు దోడై వచ్చెదో.' KP. iii. 128. బెల్లించు belliṇṭsu. v. a. To coax, or wheedle. వంచించు. బెల్లింపు bellimpu. n. Coaxing, wheedling. బుజ్జగింపు, వంచన. 'క అల్లందుకందుకొనినీ, బెల్లింపులబడిన మొదలు పెనుబాములకే, యిల్లైతి.' Ila. iv. 104. బల్లిమాటలు or బెల్లింపుమాటలు bellimāṭalu. n. Coaxing talk, sweet words, సాంత్వవవాక్కులు, ఇచ్చకపుమాటలు. 'బెల్లిమాటలు వట్టిబిగువును దమకు సహజంబులగు.' Lila. xx. 113.

(p. 901) bērazamu bēraḍzamu. [Tel.] n. Fraud, deceit, మాయ, ధౌర్త్యయము, కుత్సితపునడక, పరుష వాక్కు. 'అమ్ముసలిది బేర౛మది రమ్మనెననుమాట నమ్మరాదెప్ఫటికిన్.' Vijayanti. iv. 40. adj. Fraudulent, deceitful. మాయలమారి అయిన. బేరజంపు మణులు sham gems, మాయరత్నములు.

(p. 1146) vākakāya , వాక్కాయ or వాకల్వికాయ vāka-kāya. [Tel.] n. The tree called Carissa carandas; also, Carissa spinarum, (Watts.) the fruit of which is edible. పెద్ద కలివికాయ. 'లేకరక్కాయము వాకల్వికాయము చిరినెల్లికాయము చిల్లకాయ.' H. iv. 169.

(p. 1147) vākku or వాకు vākku. [Skt.] n. Speech, speaking. A word, పలుకు, మాట. 'పాలవంటి వారుపన్నుబెట్టెడువారు, వాకెరుగరుకాపవారు.' Vēma. 1314. మనోవాక్కాయకర్మంబుల by mind, word, limbs or acts. వాగ్దత్తము a promise. వాగ్దానము giving a promise. వాక్సహాయము interest, recommendation వాక్పటుత్వము power of speech, eloquence. వాకొను vā-konu. v. a. To tell, say, utter, speak. చెప్పు, మాటాడు. To cry out. అరచు. వాక్పతి or వాగీశుడు vāk-pati. n. Lord of speech. A name of Brahma or of Brihaspati, బ్రహ్మ, బృహస్పతి. An eloquent person. కవీశ్వరుడు. వాక్యము vākyamu. n. A sentence, కర్తృకర్మ క్రియా సంబంధముగల పదసమూహము. Speech, a word, utterance, dictate. మాట. (In astronomy,) the process for astronomical computations. వాక్రుచచ్చు vā-kruṭsṭsu. (వాకు+కూర్చు.) v. a. To say, utter. చెప్పు. To name, పేరుచెప్పు. 'గారాబుసంతతిగలుగమి మనకుస్థిర మపుత్రత్యగతిర్నాస్తియనుచు వరవేద వాక్యముల్ వాక్రుచ్చుచుండు.' L. iii. 105. వాక్సరణి vāk-saraṇi. n. The course of conversation. వాగ్ధోరణి. వాగ్జాలము vāg-jālamu. n. A mass of words, loquacity. శబ్దచచయము, వాగ్దేవత or వాగ్దేవి vāg dēvata. n. The goddess of speech, Sarasvati, సరస్వతీదేవి. వాగ్ధాటి vāg-dhāṭi. n. Readiness of speech, వాగ్ఝరి. వార్బంధనము vāg-bandhanamu. n. Silencing, stopping any one's speech. నోరుమూయడము. వాగ్మి vāgmi. n. A man of eloquencce an orator. One who is talkative, or talks much. నలుగురిలో నిర్భయముగా మాట్లాడేవాడు, యుక్తి యుక్తముగా మాట్లాడువాడు. మాటకారి వాగ్వాదము vāg-vādamu. n. A verbal dispute or altercation, an argument. వాక్కలహము. వాఙ్మూలము vāng-mūlamu. (from వాక్ mouth and మూలము origin.) n. A deposition, an oral statement. వాచాచెప్పినది వాచాచెప్పినదానిని వ్రాసినది. వాఙ్మూలము వ్రాయించు or ఇచ్చు vāng-mūlamu-vrā-yinṭsu. v. n. To depose, to make a deposition. వాఙ్మూలము వ్రాసికొను to take down a deposition. వాఙ్మూలముగా vāng-mūla-mu-gā. adv. Orally, by word of mouth. నోటిమాటగా.

(p. 1147) vāgāyittamu Same as వాగ్వాదము. See under వాక్కు.

(p. 1147) vāgīśuḍu See under వాక్కు.

(p. 1148) vāca vācha. [Skt.] n. Another form of వాక్కు. (q. v.) వాచంయముడు vacham-yamuḍu. n, A sage or prophet, మునీశ్వరుడు, మౌని. వాచకము vāchakamu. n. A word, a significant sound, శాస్త్రశిక్షిత వాక్కు, వాచ్యార్థమును తెలుపుశబ్దము. (Vulgarly) fluency in reading, వడిగాచదివేశక్తి. వాచస్పతి vāchas-pati. n. The lord of speech, i.e., Brihaspati. వాచా vāchā. adv. Orally, verbally, viva voce, by word of mouth. ఆయన వాచా చెప్పినాడు he said it orally. వాచాటుడు or వాచాలుడు vāchāṭuḍu. n. A talkative man, one who talks idly or blamably, a tattler, వాగుపోతు, ప్రేలేవాడు, మాటకారి. 'వాచాటులగు జరఠవనితలు.' A. iv. 43. వాచాలము vāchālamu. adj. Chattering, talkative, gabbling, talking much. ప్రేలే, వాగే, పనికిమాలిన మాటలాడే. వాచాలత or వాచాలత్వము vāchālata. n. Talkativeness, readiness or fluency of speech, tattling, ప్రేలడము, వాగడము, తరచుగా మాటలాడడము. 'రాజెల్కలున్ వాచాలత్వముజూపె.' G. vii. 10. వాచించు vāchinṭsu. v. a. To tell, చెప్పు. To read, చదువు. వాచికము vāchikamu. n. News, intelligence, tidings. చెప్పిపంపించిన వర్తమానము, సమాచారము. 'కాంచన పత్రికావళుల గౌతుకమాచక వాచికంబు వ్రాయించిసమస్తదేశ వసు ధేశులకంపిన.' Vasu. v. 80. టీ వాచికము, సమదేశవాక్కు. వాచ్యము vāchyamu. adj. Fit or proper to be spoken or said. చెప్పదగిన. Blameworthy, vile,contemptible, low, out-caste. నిందింపదగిన, నింద్యము, హీనము. In grammar, the voice or mood of a verb. కర్మవాచ్యము the active voice; కర్మణివాచ్యము the passive voice.