(p. 543) tūpi tūpi. [Tel.] n. A carlike structure over the place where the principal idol in a temple is kept గుడిలో మూల విగ్రహము ఉండే చోటికిపైన విమానమువలె ఎత్తుగా కట్టిన కట్టడము.

(p. 768) punḥ punaha. [Skt.] prep. Again, (in composition.) Thus పునర్విమర్శ or పునర్విచారణ a review, a re-trial. ఈ దావా హైకోర్టువారివల్ల పునర్విచారణకు పంపబడ్డది this suit is remanded by the High Court for a re-trial. పునఃచేసినవిచారణ a repeated inquiry. పునఃపునః again and again. పునఃప్రతిష్ఠ re-consecration. పునరుక్తము punar-uktamu. adj. Repeated. పునరుక్తముగా punar-uktamu-gā. adv. Repeatedly. పునరుక్తి punar-ukti. n. Repetition. పునరుత్థానము punar-utthānamu. n. Restoration. In the Telugu Bible it is used for Resurrection. పునర్ఝన్మము punar-janmamu. n. A second birth. Metempsychosis, పునర్నవ punar-nava. n. Hogweed, గలిజేరు. A finger nail, నఖము. పునర్భవము punar-bhavamu. adj. Lit: Being born again, మరలపుట్టిన. n. A nail. గోరు. Family life, సంసారము, A phase of the moon, చంద్రకళ. పునర్భువు punar-bhuvu. n. A re-marriad widow, మారుమనువుది, దిధిషువు. పునర్వసు punar-vasu. n. The seventh of the lunar mansions, See పునాస. పునశ్చరణ punaṣ-charaṇa. n. The repetition of a certain prayer, or charm, మంత్రమును మరలమరల పఠించుట. పునస్కారము punas-kāramu. n. A word like '&c.' ఆ విగ్రహము పూజాపునస్కారము లేక పడియున్నది homage and the like is no longer offered to that image. పునస్సంధానము punas-sandhā-namu. n. Lit: Bringing together again. మరలకూర్చుట. A preliminary ceremony. Also used for the ceremony performed at the consummation of marriage.

(p. 819) pōyu pōyu. [Tel.] v. n. To arise, to be born or produced, పుట్టు, చెమటపోయు to perspire, చెమటపట్టు. చీముపోయు to suppurate as a boil, చీముపట్టు. వానికి యింకా అమ్మవారు పోయలేదు he has never had the small-pox. v. a. To pour, as water. To cast in metal or found. To fit on, as a halter as ఉరిపోయు. To place an arrow in a bow (బాణమును) సంధించు or కూర్చు. అమ్మవారు నిన్న సేతులుపోసినది the small pox came to a head yesterday. కట్టపోసినారు they built a bank. నారుపోయు to sow seed, which is afterwards to be transplanted. ఆకుపోయు to transplant rice. గోడపెట్టి ముదురుపోసినాడు he built a wall and placed a cope upon it. తలబ్రాలు పోసినది she poured the blessed grain upon their heads (in marriage.) ఉచ్చపోయు to make water, to pass urine. వడపోయు or వడకట్టు to strain rice, &c. ఉరిపోయు to cast a noose. వృథాగా నా ఉసురుపోసుకొన్నాడు he has injured me without any cause. పురుడుపోసేనిమిత్తము దానిని పుట్టింటికి తీసుకొని వచ్చినారు they brought her home to lie in. వాడు దానిని నోట్లో పోసుకొన్నాడు he poured it into his mouth. ఆ చిన్నది వానిని నీళ్లు పోస్తున్నది the girl is bathing him. ఆమె చెట్లకు నీళ్లుపోస్తున్నది she is watering the trees. బిచ్చమెత్తి పొట్టపోసు కొంటున్నాడు he fills his belly by begging. ఆసుపోసినది she placed the thread in readiness for weaving. పోయించు pōyinṭsu. v. a. To cause to cast or pour; to erect. గట్టుపోయించు to raise a bank. విగ్రహములు పోయించిరి they had some statues cast.

(p. 829) pratima or ప్రతిమానము pratima. [Skt.] n. An image, idol, picture. A resemblance. విగ్రహము, పోలిక.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 1018) mūlamu mūlamu. [Skt.] n. A root, వేరు. Origin, commencement, beginning. మొదలు. Capital, principal, సంచిమొదలు. A text, as opposed to its commentary. ఈ కలహమునకు మూలమెవరు who was the beginning of this quarrel? అది సమూల నాశనమైనది it is ruined, root and branch. ఋషిమూలము నదిమూలము విచారింపరాదు you must not inquire into the origin of a Rishi of a river. ఆ సంగతిని ఆమూలాగ్రముగా విచారించినాను I examined it throughly. Means, an instrument. In Algebra, the root of quantity. adj. Radical, main, principal, primeval. ప్రధానమైన. మూల విగ్రహము the chief image in a temple. మూలకము mūlakamu. n. The horse radish. ముల్లంగి. మూలదుంప the principal root. మూలముగా mūlamu-gā. adv. Through, by means of, ద్వారా. మూలధనము mūla-dhanamu. n. Capital, principal, stock. మొదటిరూకలు. మూల బంధనము mūla-bandhamu. n. A foundation. పునాది. మూలభూతము mūla-vitamu. adj. Original. ప్రధానమైన. మూలభూతుడు mūla-bhūtuḍu. n. One who is the origin. ప్రధానుడు. మూలమట్టు or మూలముట్టు mūla-muṭṭu. adv. Entirely. అమూలముగా. మూలవ్యాధి or మూలశంక mūḷa-vyādhi. n. The disease called piles. రక్తమూలము bleeding piles, hæmorrhoids. Ainslie. మూలస్థానము mūla-sthānamu. n. The shrine in a temple. మూలవిగ్రహము ఉండు స్థలము. మూలాధారము mūl-ādhāramu. n. The basis or source. The bottom. The chief support. The Sacrum. The coccyx.

(p. 1166) vigrahamu vigrahamu. [Skt.] n. War, a battle, యుద్ధము. An image, idol, form, shape; the body. ప్రతిమ, శరీరము. విగ్రహించు vigrahinṭsu. v. n. To quarrel, to fight, కలహించు, పోరు.

(p. 1236) vyutpatti vy-utpatti. [Skt.] n. Production, origin, birth. The orign of words, derivation, etymology, శబ్దసంభవప్రకారము, శబ్ద సాధనజ్ఞానము. Science, learning, critical knowledge. తెలివి, పాండిత్యము, నైపుణ్యము, విగ్రహము. వ్యుత్పత్తియగు to be born, పుట్టు; to become instructed in or acquainted with. కావ్యవ్యుత్పత్తి acquaintance with a poem. శాస్త్రవ్యుత్పత్తి skill in an art. అవయవవ్యుత్పత్తి acquaintance with etymology. వ్యుత్పన్నము vy-utpannamu. adj. Derived, formed as a derivative word. పుట్టిన, కలిగిన. (ఇది శబ్దమును గురించినమాట.) వ్యుత్పన్నుడు vy-utpannuḍu. n. One who is versed in proficient or learned.నిపుణుడు, పండితుడు, సాహిత్యము గలవాడు. వ్యుత్పాదకము vy-utpādakamu. adj. Instructive. పాండిత్యజనకమైన. ఇది మంచి వ్యుత్పాదక గ్రంథము this is a very improving book.

(p. 1266) ṣāḍguṇyamu shāḍ-guṇyamu. [Skt. షట్+గుణము.] n. An aggregate of six properties or qualities, such as Greatness (ఐశ్వర్యము.) Might (వీర్యము.) &c. or Peace (సంధి), Enmity (విగ్రహము), &c. గుణషట్కము.

(p. 1278) sandhi sandhi. [Skt.] n. Connection, union combination, junction, coalescence. కూడిక, చేరడము, కలియడము. A joint of the limbs, కీలు. Pacification, peacemaking, conciliation, peace, a treaty. అనుకూలము, సమాధానము. The coalescence of letters in accordance with the laws of euphony. అచ్సంధి the union of vowels. హల్సంధి the union of consonants. ఈయన వారికి సంధి చేసినాడు he made them friends. 'బిట్టుల్కి సంధులు ప్రిదలిగిర్రనుచు.' BD. iv. 359. కుసంధి a bad union. సంధివిగ్రహము peace and war. సంధివిగ్రహాధికారము a war ministry, the duty of a war minister. సంధిబంధనము a ligament. సంధించు san-dhinṭsu. v. a. To cause to meet, to bring together, join, unite. కలుపు, చేర్చు, కూర్చు. సంధించు or సంధిల్లు. v. n. To be joined to or united with, కూడు. సంధితము sandhitamu. adj. Joined, united, connected, bound, చేర్చబడిన, కూర్చబడిన కట్టబడిన. సంధిత్స sandhitsa. n. The desire of joining, an inclination to unite. చేర్చవలెననేయిచ్ఛ. సంధిలు or సంధిల్లు sandhilu. v. n. To happen, occur; to meet. ప్రాప్తమగు, ఎదురుపడు, కలుగు, వచ్చు. 'భక్తిగౌరవము విశ్వాసంబు సంధిల్లగా.' T. ii. 55. 'అచలాత్మజమాటకు లేత నవ్వు సంధిల్ల.' Swa. pref. 2. సంధుడు or సంధురాలు sandhuḍu. n. One who is united with. These words are used in compounds; thus సత్యసంధుడు, సత్యసంధురాలు. a truthful or veracious man or woman.

(p. 1281) samprōkṣaṇamu sam-prōkshaṇamu. [Skt.] n. A ceremonial sprinkling of water. Hallowing, cleansing, consecrating, dedication, lustration, మంత్రోదకమును చిలకరించడము, దేవాలయాదులను ఉపయోగపరచుకోవడమునకై మంత్రోదకమును చిలకరించడము, విగ్రహాదులకు శివప్రతిష్ఠ చేయడము. ఆ విగ్రహము పోతపోసి సిద్ధముగానున్నది గాని యింకా సంప్రోక్షణము కాలేదు the idol is all ready and adorned but is not yet consecrated. సంప్రోక్షించు sam-prōkshinṭsu. v. a. To sprinkle with holy water, to consecrate. సంప్రోక్షితము sam-prōkshitamu. adj. Sprinkled with, consecrated.