(p. 515) tala or దల tala. [Tel.] affix. In the direction of, near; the act or state of వాలుదల slanting. ఊరిదల near the town. విడుదల release. దిగుదలపొలము the lower fields. చావుదల the state of dying. కమ్ముదల concealment. మోపుదల weight, charge. తిరుగుదల turning. వ్యాధి తిరుగుదలగానున్నది the disease is on the turn. తగులుదల cost. తగులుదలవ్యయములు the sum incurred. నిలుపుదల deferring, postponement, suspension. కూడుదల help. దానివల్ల ఇంటివారికి కొంచెము కూడుదల ఉండినది. thereby they had some profit. నదికి ఎగుదల up the river. నదికి దిగుదల down the river.

(p. 583) dala dala. [Tel.] an affix. Used to convert verbs, &c., into nouns. వాలుదల slantingly. ఊరిదల near the town. P. ii. 117. విడుదల release. దిగుదలపొలము the lower field. కమ్ముదల concealment. మోపుదల weight. వ్యాధి తిరుగుదలగానున్నది the disease is on the turn. అచ్ఛుదల payable, due. తగులుదలవ్యయములు the sun incurred. నిలుపుదల stoppage. దానివల్ల ఇంటివారికి కొంచెము కూడుదల ఉండినది the family had some profit by it. నదికి ఎగుదల up the river. నదికి దిగుదల down the river.

(p. 872) ballāḍadaṭṭī or బల్లడదట్టీ ballāḍa-datṭī. [Tel.] n. A kind of belt. ఒకవిధమైనకాసె. 'ఇవ్విధంబునం దిరిగివీడు పూనుంగుపెంటయైన, వాంచాలురవిడుదులు వెడలి జయోద్దాముండగు నశ్వద్థామ బల్లాడదట్టి మొదలగు పరికరంబులంబాటించి యున్న ఘనపులోగిళ్లకుంజని.' M. X. i. 173.

(p. 883) biḍāramu or బిడారు biḍāramu. [Tel.] n. A caravan. వర్తకులసమూహము, చనుప. A drove of loaded cattle. A load. A head. వక్కలబిడారు a heap of sacks of areca nut. A camp or halting place. విడిది, బస, వాసస్థానము. కంచరబిడారము a tinker's camp. 'ఆ రాజులను మాళవాది నాధుండు కూరిమితో నెదుర్కొనుమరప్పించి తనదు బిడరులందరికినొసంగి.' Vencata. P. 35. టీ తనదుబిడారులు అనగా తనవిడుదులు.

(p. 1171) viḍu viḍu. [Tel.] v. n. To separate, become loose, వీడు. To fall asunder, తనకుతానేవదలు, వీడిపోవు, విరిసిపోవు. 'నీళ్లమీదబుగ్గ నిలిచిన యప్పుడు తళ్లువేగవచ్చితాకుగాక, వడెడుకుండకింత విభ్రాంతిపడుదురు.' Vēma. 70. v. a. To relinquish, leave, quit, abandon, give up, loosen, untie, undo, let go, release, separate, త్యజించు, మానుకొను, వదలు, విచ్చు. విప్పు, వీడ్చు, విడుగడ or విడుగర viḍu-gaḍa. n. Release, liberation. విడుదల, విమోచనము. 'ఉర్రిద్రెవ్వగొరికి యిప్పుడ వెరవారగనేనునీకు విడగరనేయం దొరకొనుట నీదుభాగ్యం బరితత్వము దొరగిమైత్రియలవరపు మదిన్.' M. XII. iii. 207. 'అన్యదేశ్యునధర్మువిడుము.' A. iv. 257. విడుగు viḍugu. v. n. To blow or expand, as a flower, వికసించు. 'ముడిగెతొగలడగెరిక్కలు విడిగె పయోజమ్ములుడిగెవెన్నెల.' S. I. 164. విడదొక్కు or విడద్రొక్కు viḍa-dokku. v. a. To allot, set aside, grant, as land. విడిచు ఇచ్చు. ఆయూరికింద నాయూరి పొలములో కొంతభూమి విడదొక్కినారు they allotted some land from one village to that village. విడనాడు viḍa-n-āḍu. v. a. To cast off, desert, quit, relinquish, divorce. విడుచు, విడిచిపెట్టు, వదులు. 'కూళగూళమెచ్చు గుణవంతు విడనాడి.' Vēma. 1752. విడబడు or విడవడు viḍa-baḍu. v. n. To escape, get free, break loose, వీడు, విచ్చలవిడియగు, కట్టువదిలించుకొని నిరంకుశముగానుండు, తెగనుండి వేరుపడు. నిర్భందమునుండి తొలగు. To slip, ౛ోరు.' అతని మహోద్దండగజము, తన్ను దామరచి మదగ్రస్తయగుచు. కడదిమావంతుని బడఝూళిచేసి విడివడిదండెల్ల విరియ దోలుచును.' B. D. iv. 352. అది విడివడిమాట్లాడినది she shook off all shame and spoke.

(p. 1172) viḍucu or విడ్చు viḍuṭsu. [Tel.] v. n. &a. To relinquish, leave, quit, abandon, give up, loosen, slacken, untie, undo, To cease, to terminate. చాలించుకొను, మానుకొను, వదలుకొను. ఆ చెట్టు నాలుగు కొమ్మలు విడిచినది that tree has produced four branches. వానవిడిచెను the rain is over. గ్రహణము విడిచినది the eclipse is now over. చీడవిడిచినది the plague has ceased. అంటువిడిచినది the impurity has passed away. దయ్యమువిడిచినది the demon has quitted him or let him go. క్రోధమునువిడిచినాడు he has laid aside his wrath. చేనిలో ఆవును మేయవిడిచినాడు he let the cow go to graze on the crop. ఆహారమునువిడిచెను he gave up eating. ప్రాణమునువిడిచెను he gave up eating. ప్రాణమునువిడిచెను he gave up the ghost. ఆమె కన్నీళ్లువిడిచెను she shed tears. బాణమువిడుచు to discharge a rocket. ఆ కోటును విడిచిపోయిరి they quitted the fort. తర్పణమువిడుచు to perform a certaian rite. పట్టినపట్టు విడువడు he will never let go his hold.కుమార్తెను అత్తవారియింట విడిచినాడు he left his daughter at the house of her mother-in-law. దినమువిడిచి దినము on alternate days, every other day. బట్టలువిడుచు to strip. ఊపిరివిడుచు to breathe. వారిని చెయ్యి విడిచినాడు he abandoned them. 'కొంగుకాసువిడిచిగొబ్బుననీరాదు.' Vema. 171. విడిచిపెట్టు viḍichi-peṭṭu. v. a. To relinquish, leave, quit, abandon, give up. To loosen, untie, undo, చాలించుకొను, వదలు. విడిపించు viḍipinṭsu. v. a. To loose, let go, release. విడిచిపెట్టు, వదలు, పోనిచ్చు. విడిపించుకొను viḍipinṭsu-konu. v. n. To escape, get free, break loose, విడివడు, వదలించుకొను. విడుత viḍuta. n. A time, తడవ. ఒకవిడుత once. రెండువిడుతలు twice. విడుదల, విడుపు, విడ్పు or విడుమర viḍu-dala. n. Release, liberation, setting at liberty, freeing, కడతేరడము, నివృత్తి, విమోచనము. విడుదలసన్నదు a deed of surrender or relinquishment. విడుపు also means Almsgiving, దానము. విడుపరి viḍup-ari. n. One who abandons a friend, &c. పరిత్యాగశీలుడు. A liberal man, త్యాగశీలుడు. విడువడు viḍu-vaḍu. (విడుపు+పడు.) v. n. To separate, to be severed. వీడియెడబాయు.

(p. 1186) viruguḍu viruguḍu. n. An antidote, a remedy, విరుపు, నివారణము. విరగడ or విరుగడ vira-gaḍa. n. Release, liberation, setting at liberty. విడుదల. నీకు యింకా ఆ తొందర విరగడకాలేదా? are you not yet free from that trouble. నేటితో ఈ కష్టములు విరగడైనవి to-day these ills have ended. విరగబడు or విరుగబడు viraga-baḍu. v. n. To be puffed up or haughty. గర్వపడు, బోర్లపడు. విరుగుపాటు or విరగపాటు viru-ga-pāṭu. n. Pride, haughtiness, గర్వము, బోర్లబడుట. విరుచు viruṭsu. v. a. To cause to break, to break. To counteract poison. విరుగజేయు, భగ్నముచేయు. మాటు వేసిరసమును గాని విషమునుగాని విరిగిపోవునట్లుచేయు. నెటికలు to crack or snap the finger joints. విరుచు twist the tail. పెదవివిరుచు to turn up the lip in scorn. మండలువిరిచినాడు he broke the branches off a tree. 'చెలిమియొనర్పగా వలదె యీనిన్నంచు వెనుల్కికెమ్మాని విరిచెనొకతె.' Ila. iv. 29. విరపనగొయ్య or విరుగనికొయ్య virapana-goyya. n. A stubborn wretch.మొండివాడు. విరుపు virupu. n. A break, or the act of breaking. An objection, contradiction. విరుచుట, భగ్నము, అడ్డము, ఆక్షేపణ, మెడవిరుపులు a puzzle, stumbling block. మోనివిరుపులు turning up the lip in scorn. adj. Counteracting, విరుగుడు. విరుచుకొను viruṭsu-konu. (middle voice, with passive sense.) To be defeated. అదండు వెనకకు విరుచుకొనిపోయినది the army was broken and retreated. ఒళ్లువిరుచుకొన్నాడు he stretched himself through weariness. ఈ కొంచెముపనికి ఏల యెముకలువిరుచుకొంటావు why do you break your bones, i.e., take so much trouble for this trifling business.