(p. 69) abhidhānamu or అభిధేయము abhi-dhānamu. [Skt.] n. A name, an appellation, a title నామము, పేరు. అభిధాయకము adj. Designated. పేరుగానుండే ఈ శబ్దములు ప్రథమావిభక్త్య భిధాయకములుగావున as these words express the nominative.

(p. 97) avibhaktamu a-vibhaktamu. [Skt.] adj. Undivided, unpartitioned, unseparated, joint. పంచుకొనబడని. అవిభక్తులు a-vi-bhaktulu. n. plu. Those who live together without dividing their inheritance, those who live as one family. భాగాలు తీరనివారు, పాళ్లు పంచుకొననివారు. మీరు విభక్తులా అవిభక్తులా do you live apart from your brothers or not?

(p. 98) avyayamu a-vyayamu. [Skt.] adj. Imperishable, immutable, eternal. నాశరహితమైన, నిత్యమైన n. An indeclinable word, a particle. విభక్తివచనాదులు లేని శబ్దము. అవ్యయుడు a-vyayuḍu. n. He who is imperishable, i.e., God. నాశరహితుడు, నిత్యుడు, దేవుడు.

(p. 221) aupanibhaktikamu aupa-vibhaktikamu. [Skt. from ఉపవిభక్తి.] n. A noun used in an irregular form.

(p. 311) kai or కయి kai. [Tel. Cognate with చెయ్యి and Tam. కయి] n. The hand. The ending of the fourth case in gram. చతుర్ధీ విభక్తియందువచ్చే ఒక ప్రత్యయము.

(p. 545) tṛtīyamu tṛitīyamu. [Skt. Cf. Eng. 'Three',] adj. Third. తృతీయావిభక్తి the third case of a noun, which has తో 'with' or చేత 'by' as its signs. మూడవ విభక్తి. తృతీయాకృతము tṛitīyā-kṛitamu. adj. Thrice ploughed. మూడుచాళ్లు దున్నిన (నేల.)

(p. 618) dvi dvi. [Skt.] n. Two. రెండు. ద్విగుణము dvi-gunamu. adv. and adj. Double, two fold. ధనుద్విగుణము cent. per cent. ద్విగుణాకృతము dvi-guṇā-kṛitamu. adv. Twice ploughed. ద్విజ dvija. adj. Twice born. ద్విజము oviparous, born first from the ovary and then from the egg, as a bird or snake, పక్షి, పల్లు, పాము. Vasu. iii. 32. A tooth: as all teeth are reproduced. ద్విజుడు. A Brahmin, a member of one of the three thread wearing castes, so called because born into the caste by investiture with the sacred thread. A verse says జన్మనా జాయతే శుద్రః, కర్మణాజాయతే ద్విజః, వేదాధ్యాయీచవిప్రస్స్యాత్, బ్రహ్మజ్ఞా నీచబ్రాహ్మణ, by birth he is a Sudra: rites constitue him a Dwija: reading the scriptures makes him a Vipra: and knowledge of deity makes him a Brahmin. ద్విజన్ముడు dvi-janmuḍu. n. A twice born man. ద్విజుడు. (q. v.) ద్విజరాజు dvija-rāzu. n. An epithet of the moon, and of the eagle (గరుత్మాన్) as kind of birds. ద్విజాతి dvi-jāti. n. A bird, a snake, a Brahmin. బ్రాహ్మణె, అండజె, బ్రాహ్మణాది జాతి త్రయె. ద్విజిహ్వము dvi-jihvamu. n. Lit: the double tongued, i.e., a snake, పాము. ద్విజుడు See under ద్విజ. ద్వితయము dvi-tayamu. n. A couple, pair. ౛త, రెండు. ద్వితీయము dvitīyamu. adj. Second. రెండవది. ద్వితీయ dvitīya. n. The second day of a lunar fortnight. విదియ. ద్వితీయావిభక్తి dvitīyā-vibhakti. n. The second case of a noun, being the accusative. the second person, ద్విత్వము dvitvamu. n. Reduplication of a letter, a double consonant, thus, ద్విత్వతకారము double T. దకార ద్విత్వము double D. ద్విపము dvipamu. n. Lit: That which drinks (ప.) with two limbs, i.e., an elephant. ద్విపడ dvipada. n. Lit: A verse of two lines. A couplet, a sort of metre. ద్విరడము dvi-radamu. n. Lit: Two tusked, i.e., an elephant. ద్విరసనము dvi-rasanamu. n. Lit: Double tongued, i.e., a snake. ద్విరేఫము dvi rēphamu. n. The large carpenter bee. Lit: 'The Double R.' so called because its commonest name Bhramara uses the letter R twice. ద్విహల్యము dvi-halyamu. n. Lit: Twice ploughed, i.e., a field. రెండుచాళ్లు దున్నిన (పొలము.)

(p. 746) pālu pālu. [Tel.] n. A share or portion. భాగము, వంతు. Possession, charge, వశము. infl. పాలి, or పాలిటి; local ablative పాల or పాలిటి. plu. పాళ్లు. నా వయసు నీపాలుచేసినాను I yielded up my youth to thee. అతని పాలికి వచ్చినది యిది this is what fell to his share. నీపాలిదైవము or నీపాలిటిదైవము your good angel, your tutelary God. వాడు నాపాలిటికి యముడు he has been a curse to me. వేములుపండి కాకులపాలైనవి a proverb regarding the wealth of a prodigal. పరులపాలైన given up to others or sacrificed. దొంగలపాలైన abandoned to thieves. రచ్చలపాలుకావడము to become a prey to ridicule, to become a laughing stock. అప్పుల పాలయినాడు he has fallen into debt. పాలబాన or పాలుబాన pāla-bāna. n. The ryot's share of the crop, ఉభయరాశి అంబారములో కాపునకు చేరే వర్తనధాన్యము. 'కష్టపడి పైరుచేసే సంసారి, ముద్రపిండి, వినాయకునిచాట, గుగ్గిళ్లగంప, పాలుబాన, రాశి అడుగు, ఇవి పుచ్చుకొని,' Miscell. iii. 430. పాలాడు pāl-āḍu. v. a. To divide into shares. To cut, to sever, to separate, ఖండించు. పాలారుచు or పాలార్చు pālā-ruṭsu. (పాలు+అరుచు.) v. a. To disregard, to neglect, ఉపేక్షించు. భాగ. iii. పాలుచేయు pālu-chēyu. v. a. To hand over, give over to, deliver, sacrifice. నన్ను అప్పులపాలుచేసినాడు he plunged me in debt. పాలుపడు or పాల్పడు pālupaḍu. v. n. To undertake, to enter upon, to share, to engage in. పూనుకొను, పైనవేసికొను. To be subject to, స్వాధీనమగు. 'వివిధచేష్టలకుంబాలుపడి.' B. X. §. 30. పాలుపుచ్చు or పాలుపెట్టు pālu-puṭsṭsu. v. a. To deduct or subtract: to divide or separate, విభాగించు. To decide or settle, నిర్ణయించు. వేదనపాలుకాలేను I cannot endure being a prey to grief. పాలుగలవాడు a co-heir, a cousin, దాయాదివాడు. 'పాలుగలవాడు మన కొకజాలియిడక, తానతారసానకు వచ్చెన్.' A. iii. 39. పాలుపోవు pālu-pōvu. v. n. To be divided or shared. విభక్తమగు. To be decided, నిర్ణీతమగు. ఒకరిని పాలుబోక ఆ పనిని అట్టె పడవేసిపెట్టినారు no one undertook the work, so it was left undone. అది యెటు వ్రాయడానకు పాలుపోక విడిచినాను unable to decide how to write the passage. I omitted it. పాలుభోగగ్రామము pālu-bhōga-grā-mamu. n. A village wherein each field is held as one man's separate property.

(p. 771) puruṣuḍu purushuḍu. [Skt.] n. A man. A husband. నా పురుషుడు my husband. మహాపురుషుడు a great person. పురుషకారము an attempt of man, human effort, పురుష ప్రయత్నము. పురుషోత్తముడు purush-ōttamuḍu. n. Lit: the best of men. The Almighty. పురుషము purushamu. n. A person in verbs. క్రియలమీది విభక్తుల సంజ్ఞ. ప్రథమపురుషము the third person. మధ్యమపురుషము the second person. ఉత్తమవురుషము the first person. పురుషరత్నము or మంగలింగము purusha-ratnamu. n. A species of violet or phallus flower, Viola suffruticosa. Ainslie. ii. 267. Ionidium suffruticosum. Wight, plate XIX. పురుషాయితము purush-āyitamu. n. Man-fashion; playing the husband. పురుషార్థము purush-ārthamu. n. An object of desire. The principal thing or object in life, i.e., ధర్మార్థకామమోక్షములు the gratification of desire, acquirement of wealth, discharge of duty, and final emancipation. ఇది చేస్తే పుణ్యమా పురుషార్థమా if one does this, does it bring merit or the satisfaction of one's desires?

(p. 807) pottu pottu. [Tel.] n. Friendship, partnership, holding in common. స్నేహము, సహవాసము, విశ్వాసము, ఉమ్మడి, అవిభక్తిత. పోరునష్టి, పొత్తులాభము (proverb) quarrelling is a loss, friendship is a gain. పొత్తునగుడుచు to eat together as messmates, బిగిసిగాతిను. వీధులు అందరికిపొత్తు the streets are free or common to all men. ఆ సరుకులు పొత్తున కొన్నారు they bought the goods between them, or as common stock. ఆ పని పొత్తులుపోక పడవేసిపెట్టినారు the work is left undone because they could not settle which of them should do it, ఆ పని నీదంటే నీదని పడవేసిపెట్టినారు. 'నృపుపొత్తుబాముపొత్తుంగపటుండగు మిత్రుపొత్తుగడుసరిపొత్తుం, విపరీత భార్య పొత్తుం నెపమిది నిడువంగవలయు.' Sumati. 129. 'ఇట్టి అవమానపుపొత్తు మనంగ వచ్చునే.' M. IV. iii. 33. పొత్తులవాడు he in whom both parties have an equal right or interest. ఇద్దరికి సమమైనవాడు. 'ఏనుపొత్తులవాడనై యిరువురకును.' ib. XII. v. 257. adj. Friendly, united, associated. స్నేహితము, సంగతము. పొత్తుకాడు pottu-kāḍu. n. A friend, స్నేహితుడు. పొత్తుకత్తె pottu-katte. n. A female friend. స్నేహితురాలు. పొత్తుగుడుచు pottu-guḍuṭsu. v. n. To avail or come to good. పనికివచ్చు.' సత్యములు పొత్తుగుడుచునా సున్నుతాంగి భళిర సత్యములానలైనచ్చునీకు.' Ila. iv. 21. టీ సత్యములు పొత్తుగుడుచునా, బాసలు కలిసివచ్చునా. పొత్తుగుడుపు pottu-guḍupu. n. Eating together as messmates. పంజ్క్తిభోజనము. పొత్తుచేయు pottu-chēyu. v. n. To make friends with, to cultivate friendship, to associate with, స్నేహము చేయు. పొత్తువు pottuvu. n. An epithet of Sarasvati, సరస్వతి.

(p. 1181) vibhaktamu vi-bhaktamu. [Skt.] adj. Divided, proportioned. విభజింపబడిన, పంచబడిన. విభక్తి vi-bhakti. n. A share, విభాగము. Any case of a noun. సుప్పు, ప్రథమాది. విభక్తుడు vi-bhaktuḍu. n. A co-parcener, one who has received his protion. One of a family that has taken his share of the family estate. పాలును కొనినవాడు, వేరుపడినవాడు. మీరు విభక్తులా. విభక్తులా is your family divided or undivided? i.e., have you shared your property or do you live together? విభజనము vi-bhajanamu. n. Separation, dividing, allotment, విభాగము. విభజించుట. Details, particulars, వివరము. విభజనగా vi-bhajana-gā. adv. Particularly, in detail. వివరముగా. విభజించు vi-bhajinṭsu. v. a. To divide, share. వేరుచేయు, విభాగించు, పంచు.

(p. 1266) ṣaṭ shat. [Skt.] adj. Six. ఆరు. షట్కర్మములు the six acts, or duties enjoined on Brahmins, i.e., అధ్యయన, అధ్యాపన, దాన, ఆదాన, యజన. యాజనములు. షట్కర్ముడు shaṭkarmuḍu. n. A Smarta Brahmin who performs the six acts above enumerated. షడక్షరమంత్రము a spell which has six syllables. షడ్గుణము six-fold, six times as much. ఆరంతలు. 'సాహసంషడ్గుణంచైవ.' షడ్గుణములు అనగా సంధి. కలహించడము, దండెత్తడము, యుద్ధానకు సమయము చూడడము, భేదము పుట్టించడము బలవంతునిని చేపట్టడము. షట్కము shaṭkamu. Six. ఆగు. షట్పదము shaṭ-padamu. n. Lit, the six-footed, i.e., a bee, the large black bee. అళి, భ్రమరము. షదాననుడు or షణ్ముఖుడు shaḍ-ānanuḍu. n. Lit. the six faced; a name of Kumaraswami, the Hindu Mars. కుమారస్వామి. షడ్జము shaḍjamu. n. A shrill musical tone like the peacock's cry. The fourth or middle note (tenor) of the Hindu gamut. సప్తస్వరములలో నొక స్వరము. షడ్భాషలు shaḍ-bhāshalu. n. plu. The six languages, i.e., అచ్చతెనుగు, దేశీయము, గ్రామ్యము, కన్నడి, హళేకన్నడి, అరవము. షడ్రసములు or షడ్రుచులు saḍ-rasamulu. n. plu. The six flavours used in cookery; viz., astringent, ఒగరు; sweet, తీపి; salt, ఉప్పు; pungent,కారము; bitter, చేదు; sour, పులుసు. షడ్రసాన్నము a ragout, highly seasoned food. 'చలువలుగట్టించు షడ్రసాన్నములుంచున్.' Ila. i. 87. అనగా మృష్టాన్నము పెట్టును. షడ్విద్యలు shạd-vidyalu. n. plu. The six magic arts; which are called ఆకర్షణము, స్తంభనము, మారణము, విద్వేషణము ఉచ్చాటనము, మోహనము. షణ్మతములు shaṇ-matamulu. n. The six Schools or doctrines of Philosophy, ఆరుదశములు. They are పాషండ, చార్వాక, బుద్ధ, జైన, వామన, గాణాపత్యములు. But a verse says బౌద్ధంవైదిక, శైవంచ, సౌరంవిష్ణుచ శాక్తకం. షష్టాష్టమము shashṭ-āshṭamamu. n. Enmity, animosity, పగ, విరోధము. వారికి షష్టాష్టమముగానున్నది they are on bad terms. షష్టి shashṭi. n. Sixty. ఆరువది. షష్టిపూర్తి shashṭi-pūrti. n. A feast held on a man's attaining his sixtieth year. అరువదియేండ్లవయసు రాగానే చేయు ఉత్సవము. షష్ఠము ṣhashṭhamu. adj. Sixth. ఆరవది. షష్ఠి ṣhashṭhi. n. The sixth day of the lunar fortnight, ఆరవతిథి. In grammar, the sixth case. ఆరవ విభక్తి. షష్ఠికము or షష్ఠిక shashṭhikamu. n. A kind or rice of quick growth. వ్రీహిభేదము. షష్ఠ్యంతములు shashṭh-y-anta-mulu. n. Dative verses, i.e., a set of verses in the preface of a Telugu peom, having every phrase in the dative thus: To the prince, to the hero, &c., &c. అవతారిక కొననుచెప్పే షష్ఠీవిభక్తిగల వాక్యములు గల పద్యములు. షష్ఠ్యంతమైన శబ్దము a word in the sixth case. ఆరవ విభక్తియందుండు శబ్దము.

(p. 1280) sampradānamu sam-pradānamu. [Skt.] n. Giving, bestowing. ఇవ్వడము. In grammar, the Dative case, చతుర్థీవిభక్తి, షట్కారకములలో నొకటి.

(p. 1291) satisaptami sati-saptami. [Skt.] n. The ablative case absolute. ప్రథమావిభక్త్వర్థ మందు వచ్చే సప్తమీవిభక్తి.

(p. 1302) samāsamu samāsamu. [Skt.] n. Composition of words, formation of compound terms. A combination of several words into one, all but the final being devoid of the signs of case, a compound word, రెండుమూడు శబ్దముల నేకపదముగా చేర్చడము. విభక్తి లోపము చేసిన పదము, సమర్థములగు పదముల యేకీభావము. సమాసకము samāsakamu. n. A compound word formed out of pure Telugu words, శుద్ధాంధ్రపదములసమాసము. సమాసోక్తి a compound word.