(p. 308) keḍayu keḍayu. [Tel.] v. n. To fall, to die. కూలు, పడు, చచ్చు. 'కెడసినగరిసెల.' అనగా విరిగికూలిన గాదెలయొక్క. A. vi. 12. పేరు రమునవెసనాటినతోరంబగు నారసముద్రుళ్లికెడసెన్.' M. VIII. iii. 42. కెడపు keḍapu. v. a. To throw down. పడజేయు. To cast off, put aside, push away. త్రోయు. To kill చంపు. 'నిర్మూలంబు శత్రులకాగెడపి.' ద్వా. viii. 57. కెడవు keḍavu. n. A fall. పడుట.

(p. 780) pūyamu pūyamu. [Skt.] n. Pus or matter from an abscess or sore, విరిగిన నెత్తురు, చీము.

(p. 793) peḷapeḷa , ఫెళఫెళ, పెళ్లు or పెళుక్కు peḷa-peḷa. [Tel. anuk.] n. The noise produced in breaking a thing suddenly. ఆ కొమ్మ పెళుక్కుని విరిగినది the bough broke with a crash. adv. Aloud, crashingly, echoingly, roaringly, creakingly, resoundingly. 'ఫెళఫెళవీరణాల్ ఫెళిఫెళివాయించి.' H. ii. 98. 'కొమ్మ ఫెళఫెళవిరిగెను.' Pal. 173. పెళపెళమను peḷapeḷa-m-anu. v. n. To crash. To make a rustling sound. అతడు ఆ దేశములో పెళపెళ లాడిస్తున్నాడు he is making a great uproar in the country. 'పెళపెళనెల్లెడ నురుముగ.' Padya. L. iv. 77.

(p. 924) bhugnamu bhugnamu. [Skt.] adj. Curved, bent. వంగిన, వంచబడ్డ, వంకరైన. Broken, విరిగిన. 'కృకవాకుల్ మొరసెన్ గృహోపరిద్రిభంగిన్ భుగ్నకంఠధ్వనిన్.' Swa. iii. 76.

(p. 951) manasu or మనస్సు manasu. [Tel.] n. The internal organ of cognition, the intellect, understanding, mind. Inclination, wish, will, pleasure, ఇష్టము. adj. Liking. ఇష్టము. మనసగు manas-agu. (మనసు + అగు.) v. n. To like, ఇష్టమగు. మనోవేగముగా పోయినాడు he went as quick as thought. మనోవ్యాధికి మందులేదు there is no cure for the heart-ache or for a mental disease. వాణ్ని పిలవడానకు నీకెట్లా మనస్సు వచ్చినది how could you find it in your heart to call him? నీకు మనస్సు వచ్చినదానిని తీసికొనవచ్చును you may take which you choose. దానిని చేయడానకు వానికి యింకా మనస్సు రాలేదు he is not yet inclined to do this. తమరు మనస్సు పట్టితే అవును if you once set your heart upon it it will be done. వానికి మనస్సువస్తే ఒకటి, మనస్సు రాకపోతే ఒకటి he is guided by fancy or whim. మనస్సే కైలాసము heaven is in the heart. వానిమనస్సు అభేద్యము his thoughts are inscrutable. వాని మనస్సును ఎందుకు నొప్పించెదవు why should you grieve him or his heart? వానిమనస్సు విరిగినది he is heart-broken. ఈమాట నీమనస్సులో ఉండనీ you must keep this to yourself. అది యేడ్చితే వానిమనస్సు తాళలేదు he could not endure to see her weep. వాని మనస్సు తిరుగలేదు he has not altered his opinion. వానికి మనస్సులో ఒకటి, బయట ఒకటి he has one thing in his heart and another in his mouth. నామనస్సు ఒకవిధముగానున్నది I know not what to think, my mind is confused. 'ఇంద్రియములు మనస్థ్సములు' the senses are dependent on the mind. M. XII. v. 596. మనస్థ్సమైనమాట the thought of his heart. మీ మనస్సు as you please, your pleasure. వానిమనస్సువచ్చినట్టు as he chose, as he pleased. మనసియ్యలేదు he did not tell his real thoughts. నీ మనస్సు వచ్చినట్టా or నీమనస్సు పోయినదే దోవా what! are you to do as you like! మనస్సు ఉంచు to give close attention. మనస్సులోనిమాట one's real opinion. తన మనస్సు వచ్చినపనులు whatever jobs he pleased. ఇట్లుచేయుటకు మనస్సురానందున as (he) could not find it in (his) heart to do this. నా మనస్సున పట్టినది it was impressed on my mind. నాలుగు దినాలు మనస్సుపట్టుకొని (లేక. నిలుపుకొని) ఉండు you must keep yourself quiet or restrain yourself for a short time. మనసరి manas-ari. (మనసు + అరి.) n. A wise man. బుద్ధిమంతుడు. 'క అనయమునిజ ప్రచారం, బనయముగాకుండ నచట నతిశౌర్యమునన్, మనసంయేకేసరియని, మనసరిరాకొమరుమూక మనుమను రీతిన్.' R. i. 123. మనసా manasā. adv. Mentally, in the heart. హృదయములో. మనసార manas-āra. adv. Sincerely, willingly. మనసిజుడు, మనఃప్రభవుడు, మనోజుడు or మనోభవుడు manasijuḍu. n. Lit: The mind-born. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. మనస్కరించు manas-karinṭsu. v. n. To be inclined. మనఃపూర్తిగాచేయు, మనస్సు ఉంచు. In correspondence మనస్కరించేది denotes 'please to consider the above: this is equivalent to 'yours truly.' మనస్కరించి willingly, మనఃపూర్వకముగా. మనస్కారము manas-kāramu. n. Fixed attention, profound meditation. మనఃపూర్తి, మనఃప్రయత్నము, చిత్తపరిపూర్తి. మనస్కుడు mana-skuḍu. adj. 'Minded;' a word used in compounds, thus సన్మనస్కుడు a right minded man, a good hearted man. దుర్మనస్కుడు an evil minded man. ఖిన్నమసస్కుడయి heart-broken. భిన్నమనస్కులయి being of various minds. ప్రసన్నమనస్కులయి light hearted, pleased. మనస్తాపము manas-tāpamu. n. Mental distress, displeasure, anger, vexation. ఆమెకు మనస్తాపముగానున్నది she is annoyed or grieved at this. మనస్ఫూర్తిగా or మనఃపూర్వకముగా manas-phūrti-gā. adv. Willingly. మనస్వి manasvi. adj. Attentive, fixing the mind upon anything. Intelligent. జాగరూకుడు. Goodhearted. మంచి మనస్సుగల. మనోజ్షము manōgnamu. adj. Agreeable, pleasing, captivating, lovely, handsome, మంజులమైన, సుందరమైన. మనోరంజని manō-ranjani. n. (Lit. that which delights the mind.) The name of a certain flower with a rank smell, apparently a sort of arum. మనోరథము manō-rathamu. n. A wish, desire. ఇచ్ఛ. నామనోరథము తమరు త్వరగా నెరవేర్తురని నమ్మియున్నాను I trust that you will soon grant what I so earnestly wish. మనోమలికితము manō-malikitamu. n. Misunderstanding. మనోహరము manō-haramu. adj. Heart-stealing, i.e., charming, lovely, alluring, captivating, fascinating, ఇంపైన. n. Vermicelli.

(p. 1080) rugnamu rugnamu. [Skt.] adj. Bent, crooked, curved. వంగిన, విరిగిన. Sick, రోగమునుచెందిన. రుగ్మత rugmata. n. Sickness, disease, వ్యాధి.

(p. 1084) rekka rekka. [Tel.] n. A wing, పక్షము. Also, any thing resembling a wing as the shoulder blade, or a leaf of a door. పోసరెక్కలు pieces of smoked fish. అంచరెక్కలసె౛్జ a downy bed. రెక్కలతలుపు a door which has two leaves, a folding door. రెక్కలాగుననున్నది she is very slender. పెడరెక్కలు విరిచికట్టు to pinion a man. రెక్కలువిరిగిన పక్షి a bird with broken wings, i.e., a helpless person. రెక్కచాపు rekka-ṭsāpu. n. A long cloth, containing an under and an upper garment. దోవతిని ఉత్తరీయమును కలిగి యుండునది. రెక్కపాయలు or రెక్కపాలలు rekka-pāyalu. n. A sort of grain. H. iv. 157.

(p. 1186) virugu virugu. [Tel.] v. n. To break or go to pieces. తునియు, భగ్నమగు. To curdle. To fail, to be defeated, to be counteracted. ఓడు, దండువిరుగు, ఒడిపోవు. To be spoilt, పాకముచెడు. దాని మనస్సు విరిగిపోయినది she is quite disgusted. పాలు విరిగిపోయినవి the milk curdled. వానిదేహములో రక్తము విరిగిపోయినది his blood curdled. ఈ మందువల్ల విషము విరిగిపోయినది this medicine counteracted the poison. ఆ బొమ్మచెయ్యి విరుగగొట్టినాడు he broke the arm of the doll. విరగబడినచెట్టు a tree in full bearing. 'మిన్నువిరిగివచ్చి మీదబడ్డట్లు.' Sar. D. 196. 'ఇనుమువిరిగెనేనియిరుమారుముమ్మారు, కాచియుతుకనేర్చుకమ్మరీడు, మనసువిరిగెనేని మరియతుకనేర్చునా.' Vēma. 157.

(p. 1186) viruguḍu viruguḍu. n. An antidote, a remedy, విరుపు, నివారణము. విరగడ or విరుగడ vira-gaḍa. n. Release, liberation, setting at liberty. విడుదల. నీకు యింకా ఆ తొందర విరగడకాలేదా? are you not yet free from that trouble. నేటితో ఈ కష్టములు విరగడైనవి to-day these ills have ended. విరగబడు or విరుగబడు viraga-baḍu. v. n. To be puffed up or haughty. గర్వపడు, బోర్లపడు. విరుగుపాటు or విరగపాటు viru-ga-pāṭu. n. Pride, haughtiness, గర్వము, బోర్లబడుట. విరుచు viruṭsu. v. a. To cause to break, to break. To counteract poison. విరుగజేయు, భగ్నముచేయు. మాటు వేసిరసమును గాని విషమునుగాని విరిగిపోవునట్లుచేయు. నెటికలు to crack or snap the finger joints. విరుచు twist the tail. పెదవివిరుచు to turn up the lip in scorn. మండలువిరిచినాడు he broke the branches off a tree. 'చెలిమియొనర్పగా వలదె యీనిన్నంచు వెనుల్కికెమ్మాని విరిచెనొకతె.' Ila. iv. 29. విరపనగొయ్య or విరుగనికొయ్య virapana-goyya. n. A stubborn wretch.మొండివాడు. విరుపు virupu. n. A break, or the act of breaking. An objection, contradiction. విరుచుట, భగ్నము, అడ్డము, ఆక్షేపణ, మెడవిరుపులు a puzzle, stumbling block. మోనివిరుపులు turning up the lip in scorn. adj. Counteracting, విరుగుడు. విరుచుకొను viruṭsu-konu. (middle voice, with passive sense.) To be defeated. అదండు వెనకకు విరుచుకొనిపోయినది the army was broken and retreated. ఒళ్లువిరుచుకొన్నాడు he stretched himself through weariness. ఈ కొంచెముపనికి ఏల యెముకలువిరుచుకొంటావు why do you break your bones, i.e., take so much trouble for this trifling business.