(p. 106) ākaramu ākaramu. [Skt.] n. A mine: foundation: basis, authority. గని, అస్థిభారము, ఆధారము, సాధకము. Also, a crowd, multitude. సమూహము. ఆకరము ākaramu. [Tel.] n. Anger. ఆగ్రహము. 'వీకబరతెంచినల్గడ దాకిన గడునల్గిఘోరతరశరహతిన మ్మూకలు విరియగనర్జును డాకరముననేసెను గ్రుడయిరణభూమిన్.' భార: ఆది. viii.

(p. 135) iḍi or ఇడికుడుములు iḍi. [Tel.] n. A sort of wheat cake. ఒకసారి ఆవిరియందును ఒకసారి ఎసటనువండిన పిండిని సన్నముగా ఒక అచ్చులో పెట్టి ఒత్తిన భక్ష్యవిశేషము. సేవియాలు. 'బుడుకులు నడుకులు నిడియు జలిమిడియును.' కాశీ. vii.

(p. 312) kairavaḍi or కయిరవడి kairavaḍi. [Tel.] n. See కవిరియుండ.

(p. 1164) vikasiñcu or వికసిల్లు vikasinṭsu. [Skt.] v. n. To open, blow, expand, as a flower. పువ్వు మొదలైనవి విరియు, వికాసమునొందు. వికసనము vikasanamu. n. Blossoming, expanding as a flower. Understanding, consciousness, తెలివి. వికసితము vikāsitamu. adj. Expanded, in bloom, as a flower, వికసించిన. వికాసము vikāsamu. n. Expansion, opening, blowing, bloom. వికసనము, విరియడము. Brightness. వర్చస్సు. 'నీపదనంబువికాసము, శ్రీవెలయుచునున్నదిపుడు.' Vish. viii. 395. వికాసితము vikāsitamu. adj. Opened, expanded, blown, as a flower. వికసించిన, విరిసిన.

(p. 1165) vikkaviriyu vikka-viriyu. See under విరియు.

(p. 1167) viccu vitsṭsu. [Tel.] v. n. To become open or loose, to burst asunder, as a ripe fruit, to be cracked, split or broken, to be dispersed. విరియు, వికసించు, వీడు, చీలు. 'మబ్బొకయించుకవిప్పవిచ్చుమొగ్గయి మరిపారిపోదురు సమస్తదిశాగతులైనయధ్వగుల్.' A. iv. 170. మొగ్గవిచ్చినది the bud opened. దండువిచ్చి యథాయథలైపోయినది the army broke up and every man went his way. ఆ గోడ విచ్చినది a crack has opened in the wall. ఆ కుండ విచ్చినది the pot cracked. మూసలో లోహముకరిగి కన్ను విచ్చి అడుగునప్పుడు when the melted metal looks quite clear. v. a. To open, loosen, unite, undo; to spread, expand. విరియజేయు, విడిపించు. దాని కొప్పువిచ్చినాడు he untied her knot of hair. కన్నువిచ్చు వారినని చూచినాడు he opened his eyes and looked at them. పాము పడగవిచ్చినది the snake spread or expanded its crest. 'మేడిపండుచూడ మేలిమైయుండును పొట్టవిచ్చి చూడ పురుగులుండు.' Vema. 174. విచ్చు viṭsṭsu. n. The act of being scattered or dispersed, చెల్లాచెదరగుట. adj. Scattered, scattering. చెల్లాచెదరైన. చెల్లా చెదరుచేయునట్టు. విచ్చుకత్తి viṭsṭsu-katti. n. A drawn sword, ఒరదూసినకత్తి. విచ్చుటాకు viṭsṭsu-ṭ-āku. n. A coloured palmyra leaf rolled up and put in the pierced ears of women, in order to widen the bore for an earring. చెవ్వాకు. విచ్చుమొగ్గ viṭsṭsu-mogga. n. An opening bud, విరియుమొగ్గ.

(p. 1180) vippu vippu. [Tel.] v. a. To open, untie, loose. ముడివిప్పు to unite a knot. కథను విప్పు to solve a riddle. ఆ సంగతిని విప్పి చెప్పినాడు he explained the matter clearly. కంకణాలు విప్పేదాకా until the marriage was over. n. Loosing, opening, untying. విరియు, విప్పడము, వీడడము. Extension, spreading, విస్తారత, బాహుళ్యము, వైశాల్యము. 'సీ భద్రోత్థ హతవలత్కద్రూజమనజుట్ట తోవిప్పుతోదరిదొండమాడ.' A. iv. 192. adj. Extensive. large, విస్తారమైన. 'విప్పుకప్పగు గొప్పకొప్పున విరినల్లగలువలదండలు చెలువుమీర.' T. iv. 144. విప్పుగా vippu-gā. adv. Extensively, greatly, widely. విస్తారముగా. 'వింతసంతన జేసివిప్పుగా దోసినహురు మంజిపూసల మెరుగుకుచ్చు.' H. iv. 134. 'విప్పుగవిరితేనెవావవిడిబడిగురియన్.' ib. ii. 81. విప్పగు vipp-agu. adj. Large, great, wide. విశాలమైన. 'ఆప్పెనువేసవివిభవము విప్పగుదన్నగరనికట వృషగిరిహరికిన్.' A. ii. 83.

(p. 1184) viravāyu vira-vāyu. [Tel. విర+పాయు.] v. n. To separate, part, divide. వ్రీలు, పాయలగు. విరవారు vira-vāru. (విర+పారు) v. n. To fly dispersedly. చెదరిపోవు. 'భీతిమాయన్నలవిరవారిపోయి, బతిమాలిరణము లోబారవేచెవునమ.' Pal. 15. విరవిర viravira. n. Blossoming, విరియుట. Kicking about spasmodically. Paleness. విరవిరపోవు or విరవిరమను vira-vira-pōru. v. n. To turn pale, to be faint, to be convulsed. To be heated. వెలవెలబోవు, కాళ్లుచేతులుతీయు, చచ్చిపోవు, ఎండతీక్ష్ణముచేత దేహము విరవిరలాడు. 'పిడుగువిధమునపడు నైత్తివ్రేసెవ్రేయుటయు, వెసగాళ్లుచేతులు విరవిరబోవ, వశముగాకిలమీద వ్రాలంగనపుడు.' DRU. 1024.

(p. 1185) viri viri. [Tel.] n. A flower, పువ్వు. adj. Blooming, blown, as a flower, వికసించిన. Dispersed, scattered, dishevelled, తొలగిన. Free from, liberated. వీడిన, విముక్తమైన. 'లీల నీ ప్రావృడాగమవేళయందు నిండు జాబిల్లిపండువెన్నెలలు మింట నెడనెడలగాయ నదికంటివేకరింబు, మొగలు విరియెండవలె దాపమున దేరల్చు.' R. vi. 21. విరిపువ్వు a blooming flower. విరిగొందులు flower lanes. A. v. 122. విరిపానుపు a flowery couch. విరివిలుకాడు. Manmadha. విరిబోడి or విరిబోణి viri-bōḍi. n. A blooming girl, a woman, స్త్రీ.

(p. 1185) viriyu viriyu. [Tel.] v. n. To blow, open or expand, as a flower, వికసించు. To burst, crack or open. To be loosed or dishevelled, as hair. To break or disperse, as an army. వీడిపోవు, పగులు, చెదరు. To move away from, to be removed, తొలగు. To rejoice, ఉప్పొంగు. నీళ్లుచల్లగానే సున్నపు రాళ్లు విరిసినవి on being sprinkled with water, the burning limestones cracked. 'విరిసిదూలెడు పల్లవెండ్రుకలు.' B. X. 22. 'ఇట్లువిరిసినసేనల్.' M. VII. ii. 40. 'కడుపువిరియంగదిని పండ్లుకుడుములెల్ల.' S. iii. 216. మబ్బువిరిసిపోయినది the cloud is dispelled. విక్కవిరియు vikka-viriyu (విరియు+విరియు.) v. n. To blow or blossom well, as a flower, మిక్కిలి వికసించు. విరియబడు Same as విరియు. విరియబారు viriya-bāru. (విరియన్+పారు) v. n. To blow, or expand, as a flower, వికసించు. To burst or crack, వీడు, పగులు. To expand, extend, వ్యాపించు. విరియబోయు viriya-bōyu. v. a. To hang loose, as hair, తలవెండ్రుకలను వ్రేలాడవిడుచు. To slack lime, సున్నపురాళ్ల మీద నీళ్లుచల్లివిచ్చునట్లుచేయు. తలవిరియబోసికొను to wear one's hair dishevelled. విరియించు viriyinṭsu. v. a. To open a flower, to make it bloom. To break. వికసింపజేయు, విరుచు. 'ఇలసుమనోగుణంబు విరియించెదు ప్రాణమటంచునెంచుమ, మ్మలయగజేసె దౌరమలయానిల.' T. iv. 113.

(p. 1187) virravīgu virra-vīgu. [Tel. వీగు+వీగు.] v. n. To be proud, swell, be puffed up. గర్వించు, ఉబ్బు, మిక్కిలి నిక్కు. 'బటువైవిర్రవీగిపరిపాటిగ బూచి పరాగ పుంజమొక్కటగలయంగ.' Swa. iii. 98. టీ విర్రవీగి, విరియబడి. 'విద్యచేత విర్రవీగువారు.' Vēma. 140. 'క్రతువుచేసెదమనికడువిర్రవీగుచు.' ib. 1847. 'విరివి సంపదలను విర్రవీగినజీవి.' ib. 1521.

(p. 1215) veli veli. [Tel.] n. Whiteness, తెలుపు. The outside or exterior, బయట, బాహ్యము. The external surface of the body, దేహముయొక్క బహిఃప్రదేశము. Publicity, బయలుపాటు. Excommunication, or exclusion from caste, బహిష్కారము. మాలో వెలి అనేమాటలేదు excommunication is unknown in our caste. 'వెలికిగోర్కు లెల్లవిడిచిపెట్టి.' Vēma. 791. adj. White, తెల్లని. Outer, outside, external. బైటి, బాహ్యమైన. వెలిగుడారు a tent pitched outside the town. వెలిపొలములు the outlying fields of a village. వెలికొత్తు to drive out. వెలికత్తెరనేల veli-kattera-nēla. a. A land mixed with gravel. కంకరమన్ను కలిసిననేల. వెలికిలు veli-kilu. v. n. To fall on the back,to touch the ground with the back. వీపుక్రిందగు. To lie on the back, వీపు క్రిందుగాపరుండు. వెలకిల velikila. adv. Supine, lying on the back, ఉత్తానముగా. వెలకిలబడు to lie on the back. వెలిగడ veli-gaḍa. n. Dry land. మెట్టనేల. వెలిగారము veli-gāramu. (వెలి+కారము.) n. Borax. బంగారమునకు కాంతితెచ్చే ఒకవిధమైన తెల్లని ఉప్పు. వెలిగిడ్డి veli-giḍḍi. n. The fabulous cow that grants all wishes, కామధేనువు. వెలిగుల్ల veli-gulla. n. A conch shell, శంఖము. 'వెలిగుల్లయు వనమాలయు గలిమియు మానికము మేనగలిగినవేల్పున్' G. iv. 169. వెలిగొండ veli-gonḍa. n. The distant mountain. Same as వెలితిప్ప. వెలిగౌరు veli-gauru. n. The white elephant of Indra, ఐరావితము. వలిచంట్ర The white species of the tree called చండ్ర వెలిచవి veli-ṭsavi. n. Adultery. జారత్వము. వెలితిప్ప veli-tippa. n. The silver mountain, Kailasa. వెండి కొండ, కైలాసము. వెలితుమ్మ the white species of the తుమ్మచెట్టు. వెలిదుక్కి veli-dukki. n. Ploughing land while it is moist with rain. నీళ్లుకట్టకుండావానతడితో దున్నడము. (Opposed to రొంపిదుక్కి.) వెలిపము Same as వలిపము. (q. v.) వెలిపుచ్చు or వెలిపరచు veli-putstsu v. a. To reveal, divulge. బైటబెట్టు, బయలుపరుచు, 'వేదశీర్షమెల్లవెలి బుచ్చగానేల.' Vēma. 214. వెలిపెట్టు See వెలివేయు. వెలిబూడిద veli-būḍida. n. The ashes of cowdung fuel. పిడకనిప్పులబూడిద. వెలిబిత్తరి a certain feat in wrestling. వెలిమాడు exports. లోమాడు imports, goods received. వెలిమావు veli-māvu. n. (Indra's) white horse, (ఇంద్రుని) తెల్లగుర్రము, ఉచ్చైశ్శ్రవము. వెలిమావులు white mares. 'విమలాంబుదముల బూనిన విమానములనదగవెలసి వెలిమావులు.' M. VII. i. 228. 'వేరొక్క వెలిమావువేల్పుదొరకు.' R. i. 46. వెలిమిడి or వెల్మిడి veli-miḍi. (వెలి+మిడుగు.) n. The ashes of cow-dung fuel, ashes, పిడకనిప్పులబూడిద, భస్మము. 'తెలుపులన్నియు మేలుదెలియంగనిసుక వెలిమిడియెముకలు వెసనుప్పుపత్తి.' Madhura Puran. D. page. 78. వెలిమొట్ట veli-moṭṭa. n. A sort of fish, the 'white snout.' వెలిమొట్టలనుదండువల తలార్లకునిచ్చె కొడిసెలపరిహాసకులకు నిచ్చె.' G. i. 111. వెలిమ్రాను veli-mrānu. n. The fabulous tree that grants all wishes, కల్పవృక్షము. వెలియునికి veli-y-uniki. n. Living in a foreign land, పరదేశవాసము. వెలివాడ veli-vāḍa. n. The outer 'street' or shrub of a town in which the pariahs live. బైటనుండేమాలపల్లె, చండాలవాటిక. వెలివాడపని veli-vāāa-pani. n. Cobblers' work. మాదిగపని. 'వెలివాడపని క్రొత్తమలక వాల్గొని నూనెయిడితంగెడాకుగట్టెడు తహతహ.' A. vi. 94. వెలివాడు or వెలివాడవాడు veli-vāḍu. n. An out caste, a pariah. చండాలుడు. మాలవాడు. 'వెలివాండ్రురెపల్లెకు జేరిరయ్యెడన్.' M. xiii. iii. 270. వెలివారు veli-vāru. n. A cordon formed round a hunting place. వేటాడుదోట బయటచుట్టుపారించెడుపోగు. వెలివెరియు Same as వెల్లివిరియు. (q. v.) వెలివిసరు veli-visaru. v. n. To come out, be revealed, be made public, బయలుపడు. వెలివేయు or వెలిపెట్టు veli-vēyu. v. a. To eject or excommunicate from a caste or sect. బహిష్కరించు.

(p. 1217) velli, vellika or వెల్లుక velli. [Tel.] n. A flood, stream, ప్రవాహము. A series, పరంపర. Whiteness, తెలుపు. వెల్లివేగుడు as it dawned, అరుణోదయకాలమురాగా. 'వెల్లివేగుడు స్వచిత్తోల్లాసమమర.' BD. iii. 410. వెల్లికొలుపు, వెల్లికొల్పు or వెల్లిగొలుపు velli-kolupu. v. a. To inundate. 'విలోకనప్రభావిచికలందదీయ పదవీకలశాంబుధి వెల్లిగొల్పుచున్.' Swa. ii. 33. వెల్లిగొను velli-gonu. v. n. To flow, to run as water, to be spread. ప్రవహించు, పరంపరగావెడలు. ప్రసిద్ధమగు. 'కనుగవహర్షాశ్రుకణములు వెల్లిగొననర్థి మోపెత్తికొనుచు భక్తుండు.' BD. v. 409. వెల్లివిరి velli-viri. adj. Made known, made public. ప్రకటితము. వెల్లివిరియు or వెల్లిపొడుచు velli-viriyu. v. n. To break forth, spread; to overflow, teem. వ్యాపించు, వెల్లువలుగట్టు, వరదలైపారు. To become public or famous, వరదలైపారు. To become public or famous, ప్రచురమగు, ప్రసిద్ధమగు. To swell, ఉబుకు. 'ఇట్టి మాయావులున్న చోట సత్యంబు మూలబడికల్లవెల్లివిరియు.' P. i. 53.

(p. 482) zuṃzu , ౛ుం౛ురు ḍzumḍzu. [Tel.] n. Dishevelled hair. విరియబోసిన వెంట్రుకలు, చింపిరి వెండ్రుకలు. Shagginess. A lion's mane. ౛ుం౛ురు or ౛ుం౛ురుకట్ట a torch made like a brush out of any dry sticks.

(p. 482) zuṃzu , ౛ుం౛ురు ḍzumḍzu. [Tel.] n. Dishevelled hair. విరియబోసిన వెంట్రుకలు, చింపిరి వెండ్రుకలు. Shagginess. A lion's mane. ౛ుం౛ురు or ౛ుం౛ురుకట్ట a torch made like a brush out of any dry sticks.