(p. 168) uramu uramu. [Skt.] n. The breast, basom. రొమ్ము. విప్పుటురము a broad breast. ఉరసిలుడు or ఉరసుడు urasīluḍu n. One who has a broad chest. విశాలమైన రొమ్ము గలవాడు. ఉరస్త్రాణము uras-trāṇamu. n. Armour for the breast. రొమ్ము కవచము.

(p. 296) kummara kummara. [Tel.] n. The potter's caste. కుండలుచేసి జీవించెడు జాతి. adj. Black. నలుపు. కుమ్మరగువ్వ. kummara-guvva. n. A wagtail. కుమ్మరత or కుమ్మరది kummarata. n. A woman of the potter caste. కుమ్మర పురుగు kummara-purugu. n. A beetle. కుమ్మరసాన, or కుమ్మరసారె kummara-sāna n. A potter's wheel. కుమ్మరసారె చుక్క kummara-sārc-ṭsukka. n. The The name on the constellation called విశాఖానక్షత్రము. కుమ్మరస్వరూపములు kummara-svarūpamulu. n. Pots and pans: articles of pottery. కుమ్మరి or కుమ్మరవాడు kummari. n. A potter. కుమ్మరికొకయేడున్ గుదెకొకపెట్టు one blow of a cudgel will ruin a potter's year's work.

(p. 300) kuḷupu kuḷupu. [Tel.] n. A stone set in a ring. ఉంగరమునకు పొదిగెడు విశాలమగు మణి విశేషము.

(p. 675) nettamu nettamu. [Tel.] n. High land, as the crest or terrace of a hill, ఉన్నతభూమి, పర్వతముమీది విశాలప్రదేశము. Gambling, జూదము, పాచికలాట. A bet, పందెము. వెత్తమాడు or నెత్తములాడు nettam-āḍu. v. n. To play at dice. జూదమాడు. నెత్తపలక netta-palaka. n. A dice board. నెత్తకమ్మ netta-kamma. n. A stake at dice. పాచికల పందెము.

(p. 678) nera , నెరవు, నెరా or నేరా nera. [Tel.] adj. Full. నిండైన. Fine, grand, excellent; great, large, big. నెరమంట a great flame or a great pain. 'పౌరజన కోలాహలంబుతో జంటయై మింటికెగయు నెరమంట గనుంగొని.' S. iii. 269. నెరగొయ్యి a large gully. నెరమాటలు queer speech. 'నెరమాటలు కోడిగములు నరమాటలు జాణతనము.' H. v. 86. నెరకాడు nera-kāḍu. (నెరవు+కాడు.) n. A perfect man. పూర్ణుడు. నెరక neraka. n. A hair. వెంట్రుక. 'నెరకలు తాకినయమ్ముల జొరజొర నెత్తురులువడియ.' Hari vamsa. ii. 192. నెరకొను nera-konu. v. n. To fill, నిండుకొను. 'తమమను కాలాహిప్రపంచము నెరకొని.' Swa. v. 43. నెరడు neraḍu. adj. Rough. గొగ్గి, విషయము. ఆ నేల నెరడుగా నున్నది that ground is rough or uneven. నెరతనము nera-tanamu. n. Respectability 'విజయవివేకశీలతలచే ననుకూలమును నెరతనము నేర్చి.' V. P. ii. 245. నెన్నడుము nen-naḍumu. n. A slender waist. నెన్నుడురు or నెన్నొసలు nen-nuduru. n. The forehead. నెమ్మనము nem-manamu. (నెర+మనము.) n. The heart. నెమ్మొగము or నెమ్మోము nem-mogamu. (నెర+మొగము.) n. A fair face. నెరయు or నెరియు nerayu. v. n. To fill, నిండు. To be fulfilled, నెరవేరు. To become grey, తెల్లనగు. To extend, grow, swell, వ్యాపించు. To shine, ప్రకాశించు. 'సీ కాటుక నెరయంగ కన్నులునలుపుచు.' B. X. §9. 16. నెరయ neraya. adv. Fully, much, greatly. గొప్పగా నెరపు or నెరువు nerapu. v. a. To fill. నించు To fulfil, నెరవేర్చు. To spread, extend, పరచు. To make, చేయు To enlighten, ప్రకాశింపజేయు. 'మధుర భాషల హరిమిద మైత్రినెరపి.' B. viii. 438. adj. Much, great, అధికము. n. The act of spreading. వ్యాపనము. Greyness of hair. నెరయుట. నెరయిక nerayika. n. Filling, నిండుట. Spreading, వ్యాపించుట. The act of turning grey, as hair, తెలుపగుట. నెరపంది or నెరవెంద nera-vanji. n. A kind of plant. అలక్ష్య. వెరవడి or వెరవణి nera-vaḍi. n. Ful speed. A scrawl or device. నెరవడిగా వ్రాసినాడు he scrawled or flourished in writing. Wit, skill. నెరవాది nera-vādi. n. A skilful, or clever man, సమర్థుడు, నేర్పరి. P. iii. 205. నెరవాదితనము skilfulness. నెరవిద్దె or నెరవిద్య nera-vidde. n. Conjuring, sleight of hand. హస్తలాఘవము, జాలవిద్య. Foppery, conceit. నెరవు neravu. n. Fulness. పుర్తి. Spreading, వ్యాపనము. A way, మార్గము. Understanding, తెలివి. A contrivance. ఉపాయము. The name of a certain tree. 'నెరవుగలుగువారు నెరుపుగలవారు, విద్యచేత విర్రవీగువారు పసిడి గలుగువారి బానిస కొడుకులో.' Vēma. 140. నెరవుగలుగువారు, ఉపాయశాలులు. adj. Full. పూర్ణము. Much, great, అధికము. Proper, యుక్తము. Broad, spacious, విశాలము. Spreading, spread, వ్యాపకము, వ్యాప్తము. నెరవేరు nerar-ēru. [From నెరవు much, and ఏరు.] v. n. To be fulfilled, to prosper, thrive, succeed, నెరవేరిన mature. నెరవేర్చు nerav-ērṭsu. v. a. To accomplish, effect, manage, discharge. నెరయ neraya. adv. Entirely, vastly, extremely. In the least, at all. ముగుల, బొత్తిగా.

(p. 713) parapu or పరుపు parapu. [Tel. from పరచు orపరుచు.] v. a. To cause to run or fall, &c. పరపజేయు, పడజేయు. To let fly, as an arrow. (బాణమును) ప్రయోగించు. To cause to flow. ప్రవహింపజేయు. To cast, to make, వేయు, చేయు. To remove, పోగొట్టు. To drive away. తోలు. To spréad or smear, పూయు. 'బభ్రువాహనుడస్త్రవితతి, బరపి కూల్చె నేని బాయునక్కిల్బిషము.' M. XIV. iv. 103. adj. Spreading, large, broad, విరివిగల. n. Extent, spreading. విరివి. Swiftness, వేగము. A bed, పడక. 'పూపరపు' (Vasu. i. 58.) a flowery couch. 'సరసర సాలవిశాల భూజముల పరిపారునీడల.' (HD. iii. 641.) in the spreading shades of large sweet mango trees. పరపించు parapinṭsu. v. a. To cause to run or flow, &c.

(p. 718) pariṇāhamu pariṇāhamu. [Skt.] n. Extent, breadth, width. విశాలత, వెడల్పు. M. iv. 412. పరిణాహుడు pariṇāhuḍu. n. A great man. విశాలతగలవాడు. 'సమకీర్తపరినా హునకున్.' R. i. 100. cf. 'Broad-based, upon her people's will.'

(p. 740) pāpara pāpara. [Tel.] n. The bitter apple, or colocynth (coloquintida), విశాలా, ఇంద్ర వారుణి. Ainslie. i. 84. పాపరచెట్టు the bitter melon vine. కట్టెపాపర the shrub called the Self-planter, as the identations on each leaf contain the seeds. పాపరచేప pāpara-chēpa. n. A sort of fish.

(p. 875) bāki bāki. [Tel.] adj. Wide, విశాలమైన, పెద్ద. బాకినోరు bāki-nōru. n. A wide mouth. బాకినోటిమెకము a lion, సింహము.

(p. 1072) rājīvamu rājivamu. [Skt.] n. A lotus, పద్మము, ఎర్రకలువ. Also, a large fish called Cyprinus niloticus. విశాలనేత్రమీనము.

(p. 1094) lambamu lambamu. [Skt.] adj. Long. పొడుగైన. Great, large, spacious, capacious, broad, expanded either in breadth or length or both. విశాలమైన, విరివియైన. Pendulous, dependinng, వ్రేలాడునట్టి. లంబకర్ణము lamba-karṇamu. n. Lit: The long eared, i.e., a hare, చెవులపిల్లి. లంబనము lambanamu. n. Depending, descending, falling. వ్రేలాడడము, A necklace. హారము. లంబిక lambika. adj. n. The uvula, or soft palate. కొండనాలుక. లంబితము lambi-tamu. adj. Hanging down. వ్రేలాడుచున్న. లంబు lambu. [from Skt. లంబము.] n. Largeness, bigness. స్థాల్యము. Greatness, గొప్పతనము. 'నీలంబుజిగికాంచినీలంబువలదను.' T. iii. 71. లంబోదరుడు lamb-ōdaruḍu. n. Lit. The big bellied god, i.e., Gaṇēsa, విఘ్నేశ్వరుడు.

(p. 1159) vālu or వ్రాలు vālu. [Tel.] v. n. To bend or weigh down. To light or perch. To hang loose; to fall down. కొమ్మ మొదలైనవివంగు, చెట్టుమీదిపక్షిదిగు, కిందికిదిగు, దిగువపడు, వంగు, ౛ారు, ఒరగు. To increase, అతిశయించు. v. a. To transgress, exceed, అతిక్రమించు. వాలినకిన్కమైన in the passion which he felt, వచ్చినకోపముచేత. వాలినకృపను through the grace that descended on thee, వచ్చిన అనుగ్రహమువల్ల. అదివాని పాదములమీదవాలెను she fell at his feet. 'శైలములెత్తికందుకము చందము గానెగవైచినేలకున్ వ్రాలదుతేటి.' R. v. 290. 'వువ్వులవ్రాలదుతేటి' T. iii. 111. వాలు vālu. n. A sword, కత్తి. A slope, a descent. అదోకపాటు. Length, దైర్ఘ్యము. Sharpness, వాడిమి. 'అ రవిరులతేనియలచాలు అతనివాలు.' H. ii. 16. ఇరువాలుదున్నుట అనగా అడ్డము దిడ్డముగా రెండుసారులు దున్నుట. వాలు vālu. adj. Long, sloping, slanting, descending, drooping. దీర్ఘమైన, అదోకపాటుగానుండే. వాలుచూపులు drooping glances. Sharp, వాడిగల. Cruel, క్రూరము. వాలమ్ము or వాలుటమ్ము a sharp arrow. వాటకొంగ valu-konga. n. A stork, వక్కుకొంగ, బకము. వాలుగ or వాలుగా vālu-ga. adv. Slantingly, lengthily, అదోకపాటుగా, నిడుపుగా. వాలుగంటి or వాల్గంటి vālu-ganṭi. n. A bright eyed woman; lit: a long-eyed girl. దీర్ఘములైనకన్నులుగల స్త్రీ, ఆయతాక్షి, విశాలాక్షి. వాలుగడుపు or వాల్గడుపు vālu-gaḍupu. n. A projecting or protuberant belly, బొ౛్జ. వాలుగొమ్ము a canal or sluice. వాలుచు or వాల్చు vāluṭsu. v. a. To bend, incline, slant. కిందికివంచు. To cut off, కోసివేయు. రెప్పవాలుచు to droop the eye-lids, i.e., to close the eyes. రాత్రిఅంతా కన్నులు వాల్చలేదు I did not close my eyes all night. ఆ మంచమును వాల్చినాడు he slanted the couch. 'వాలినకిన్కమైవాలు నీవాడి; వాలువజిహ్వలువాలుతుననిన, జందనగంధులు జలమురెట్టింప.' HD. i. 947. టీ వాలిన, వచ్చిన, కిన్కమై, కోపమువల్ల; వాలు, దీర్ఘమైన; ఈ వాడివాలున, ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిగ్వలు, నాలుకలను; ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిహ్వలు, నాలుకలను; వాలుతుననిన, కోసివేతుననేటప్పటికి. వాలుచుక్క or వాల్చుక్క vālu-ṭsukka. n. The planet Venus or its regent. శుక్రుడు. 'పొలుపొంద తూర్పున బొడిచెవాల్చుక్క.' Sar. D. 558. వాలుచేప vālu-chēpa. n. A kind of fish called Chirocentius nudius. మత్స్యవిశేషము. వాలుడు vāluḍu. adj. Hanging down. వాలుడుకొమ్మలు branches that hang down. n. A kind of tree. ఎర్రవాలుడు the red kind. వాలుడుచెక్క the bark of this tree used in medicine. వాలుడుతైలము the oil extracted from this bark. 'కోరివాలుడుతైలంబు గ్రోలువారు.' P. i. 725. వాలుపు or వాల్పు valupu. n. Bending down, వాల్చుట. వాలుప్రొద్దు vālu-pṛoddu. n. The morning or evening sun, లేతప్రొద్దు, అపరాహ్ణము, వాలుమగడు vālamagaḍu. n. The hero of the sword, i.e., A brave man. శురుడు. 'క తాలిమియుధృతియుప్రజ్ఞా. శీలతయు పరాత్మగుణవిశేషజ్ఞతయున్, కాలోచితకార్యముగల, వాలుమగండేలు జలధవలయితధరణిన్,' P. iii. 32.

(p. 1162) viṅgaḍamu or వింగళము vingaḍamu. [Kanarese] adj. Separate, వేరు, ప్రత్యేకమైన. Spacious. విశాలమైన, Beautiful, సుందరము. Strange, విపరీతము. 'సీ వింగడంబైనట్టి ముంగిట నెలకొన్న బృందావనికి మ్రుగ్గు పెట్టుదాన.' A. iv. 76. 'వింగడమైనయొక్క వనవీధినుంగొనె.' ib. v. 3. వింగడముగ vingaḍamu-ga. adv. Separately. వేరుగా, ప్రత్యేకముగా. వింగడించు or వింగళించు vingaḍinṭsu. v. a. To separate, put as under, divide. ప్రత్యేకముచేయు, విభజించు, వేరుపరుచు.

(p. 1180) vippu vippu. [Tel.] v. a. To open, untie, loose. ముడివిప్పు to unite a knot. కథను విప్పు to solve a riddle. ఆ సంగతిని విప్పి చెప్పినాడు he explained the matter clearly. కంకణాలు విప్పేదాకా until the marriage was over. n. Loosing, opening, untying. విరియు, విప్పడము, వీడడము. Extension, spreading, విస్తారత, బాహుళ్యము, వైశాల్యము. 'సీ భద్రోత్థ హతవలత్కద్రూజమనజుట్ట తోవిప్పుతోదరిదొండమాడ.' A. iv. 192. adj. Extensive. large, విస్తారమైన. 'విప్పుకప్పగు గొప్పకొప్పున విరినల్లగలువలదండలు చెలువుమీర.' T. iv. 144. విప్పుగా vippu-gā. adv. Extensively, greatly, widely. విస్తారముగా. 'వింతసంతన జేసివిప్పుగా దోసినహురు మంజిపూసల మెరుగుకుచ్చు.' H. iv. 134. 'విప్పుగవిరితేనెవావవిడిబడిగురియన్.' ib. ii. 81. విప్పగు vipp-agu. adj. Large, great, wide. విశాలమైన. 'ఆప్పెనువేసవివిభవము విప్పగుదన్నగరనికట వృషగిరిహరికిన్.' A. ii. 83.

(p. 1184) viraḷamu or విరాళము viraḷamu. [Tel.] n. A certain tax. ఒకవిధమైనపన్ను. (ఆడతివిరళాలు అని అంటారు.) [Skt.] adj. Separated by an interval, remote, rare, clear as handwriting. ఎడమెడముగానుండే, వెలితిగానుండే, అరుదుగానుండే విరళముగా viraḷamu-gā. adv. Distinctly, clearly. స్పష్టముగా. విరళి viraḷi. adj. Broad, విశాలము.