(p. 5) aṅgamu angamu. [Skt.] n. The body, a limb, member, part, division or branch. అంగవంచకము = ఉపాయము, సహాయము, దేశకాలవిభజనము, ఆపదకు ప్రతిక్రియ, కార్యసిద్ధి. అద్భుతాంగులు beings having wondrous forms. అష్టాంగములు = the eight forms or stages of meditation, i. e, యమము, నియమము, ప్రాణాయామము, ప్రత్యాహారము, ధ్యానము, ధారణ, మననము, సమాధి. చతురంగములు the four divisions of an army, i. e., రథములు, ఏనుగులు, గుర్రములు, బంటులు. పంచాంగము the Indian calendar giving particulars of each day, as తిథి, వారము, నక్షత్రము, యోగము, కరణము. రాజ్యాంగములు the various departments of Government. షడంగములు or వేదాంగములు the six sciences dependent on the Vedas. i. e., శిక్ష, కల్పము, వ్యాకరణము, నిరుక్తము, జ్యోతిషము, ఛందస్సు. సప్తాంగములు = the seven constituents of a Government. స్వామి, అమాత్యుడు, సుహృత్తు, కోశము, రాష్ట్రము, దుర్గము, బలము. సాష్టాంగ ప్రణామము prostrate homage, touching the ground with eight members of the body, i. e., eyes or chest and forehead, hands, knees and feet.

(p. 63) apaśabaddamu apa-ṣabdamu. [Skt.] n. An ungrammatical word. వ్యాకరణవిరుద్ధమైన పదము.

(p. 453) coru ṭsoru. [Tel.] v. n. To enter. ప్రవేశించు, చొచ్చు. చొర The infinitive of చొరు. (q. v.) చొరపోతగా ṭsora-pōtagā. [Tel. చొరవ+పోత.] adj. Continuous. నిరంతరము, ఎడములేని. adv. In an unbroken line, all in one stream. ఒక వరుసగా. చొరబడు or చొరబారు ṭsora-baḍu. v. n. To enter or rush into, to break into, to intrude on. చొచ్చు. ఆ కథ యిందులో చొరబడదు that tale does not form a part of this. చొరవ ṭsorava. n. An entrance. ప్రవేశము. Daring సాహసము. Keen-mindedness బుద్ధి కుశలత. Use, familiarity, aptitude, introduction. Desire ఇచ్ఛ. చొరవగల easy of access. వ్యాకరణములో వానికి మంచిచొరవ కలదు he has an aptitude for grammar. వానికి అన్నపు చొరవేకాని అక్షరపుచొరవలేదు he is sharp enough at eating but slow at reading. చొరవకత్తె a forward woman. చొరవకాడు a forward man. మాట చొరనియ్యడు he will not let a word be heard: or, he will not listen. చొరకమానె he did not enter. చొరిగాడు ṭsorigāḍu. n. A hunter.

(p. 1095) lakkanamu lakkanamu. [from Skt. లక్షణము.] n. The science of Grammar, వ్యాకరణశాస్త్రము. A sign, గురుతు, ఆనవాలు.

(p. 1095) lakṣaṇamu lakshaṇamu. [Skt.] n. A sign, mark, token. గురుతు. A symptom, an indication; a characteristic, attribute, quality; a predicate, any thing by which an object is designated, or distinguished. పీరు. A rule of art or science. విధి. The Science of Grammar, &c. వ్యాకరణాది శాస్త్రము. Perfection, comeliness, beauty, correctness, precision. వర్షలక్షణములు the signs of rain. జ్వర లక్షణములు the symptoms of fever. అక్షరలక్షణము the description of letters in grammar, i.e., Orthography. ఛందోలక్షణము prosody. ఆ రోగ లక్షణములను చెప్పుచున్నాను I will now describe the symptoms of that disease. లక్షణయుక్తమైన కావ్యము a classical poem, a book written according to the rules, లక్షణయా ḷakshaṇam-aina. adj. Hand-some, beautiful అందమైన లక్షణయా lakshaṇayā. adv. Metaphorically. లక్షము lakshamu. n. A butt, mark, or aim. గురి. లక్షించు or ఆలక్షించు lakshinṭsu. v. a. To aim at, to see, గురిపెట్టు, చూచు. లక్ష్మము lakṣhmamu. n. A mark, token, or sing. చిహ్నము, గురుతు 'మీనలక్ష్మాకృతి.' T. iii. 149.

(p. 1121) vacanamu vachanamu. [Skt. from వచ్ to speak.] n. Speech, speaking. A word, మాట. A sentence. A dictum, an aphorism, a rule. ధర్మశాస్త్రములోని ప్రమాణ వాక్యము. Prose (as distinguished from metre) ఛందోబద్ధము కాకుండా మాటలుగా వ్రాసినది, గద్య. Number, in the grammatical sense, as ఏకవచనము the singular number, ద్వివచనము dual, and బహువచనము plural. వ్యాకరణములో ఏకవచనాదులు. వచస్సు vachassu. n. Speech, speaking. మాట. వచించు or వచియించు vachinṭsu. v. a. To say, speak, tell, relate. పలుకు.

(p. 1221) vēdamu vēdamu. [Skt. √ vid. to know.] n. Knowledge, art, science, విద్య, జ్ఞానము. Divine knowledge or science, the sacred or inspired writings. The Veda or sacred books of the Hindus. బ్రహ్మముఖమందు పుట్టినచదువు, శ్రుతి, శాస్త్రము. వాడు చెప్పినది వేదము all he said was taken for gospel. వేదమూర్తులైన his reverence, his holiness, a title given to learned theologians. ధనుర్వేదము the art of the bow, i.e., archery. వేదశాస్త్రము vēda-ṣāṣtramu. n. The Vedanta or philosophical portion of the Hindu Scriptures. వేదాంతము. వేదాంగములు vēd-āngamulu. n. plu. The sciences dependant on or auxiliary to the Vēdas. వ్యాకరణాదులైన షట్ఛాస్త్రములు. They are శిక్ష, the science of pronounciation and articulation, కల్పము the detail of religious ceremonies, వ్యాకరణము grammar, ఛందస్సు prosody, జ్యోతిషము astronomy, నిరుక్తి the explanation of the difficult or obscure words and phrases that occur in the Vedas. వేదాంతము vēd-āntamu. n. The theological part of the Vedas, i.e., the Upanishads, ఉపనిషత్తులు. A name given to the Advaita system of philosophy. వేదాంతి vēd-ānṭi. n. A follower of the Vedanta philosophy, వేదాంతశాస్త్రమును చదివినవాడు, వేదాంతము తెలిసినవాడు. A bachelor, బ్రహ్మచారి.

(p. 1229) vaiyākaraṇuḍu vaiyākaraṇuḍu. [Skt. from వ్యాకరణము.] n. A grammarian, వ్యాకరణ శాస్త్రము తెలిసినవాడు.

(p. 1233) vyākaraṇamu vyā-karaṇamu. [Skt.] n. Lit: analysis, విభజనము. The science of Grammar. శబ్దశాస్త్రము.

(p. 1234) vyākṛti vy-ākṛiti. [Skt.] n. Separation, analysis, వేరుపరుచుట. Explanation, exposition, విశదపరుచుట. Translation into another language, భాషాంతరపరుచుట. Grammar, వ్యాకరణము.

(p. 1243) śabdamu ṣabdamu. [Skt.] n. A sound, noise, roar, report, tone, voice. ధ్వని, నివాదము. స్వరము, కూత. A word, speech, శాస్త్రశిక్షితమైన వాక్కు. శబ్దశాస్త్రము ṣabda-ṣāstramu. n. Grammar, philology. వ్యాకరణము. శబ్దించు ṣabdinṭsu. v. n. To sound. ధ్వనించు, మ్రోగు. శబ్దనుడు ṣabdanuḍu. n. One who makes a sound. శబ్దించువాడు. శబ్దప్రమాణము argument based on revelation or authority. శబ్దితము ṣabditamu. adj. Sounded, శబ్దము చేయబడిన.

(p. 1250) śāsanamu ṣāsanamu. [Skt.] n. A command or order, ఆజ్ఞ. Punishment. శిక్షించుట. శిక్ష. An edict, act or command, a charter or royal grant of land, or of villages, &c., usually inscribed on stone or copper. A writing; an inscription, a deed, a contract. Government rule. భూమ్యాదిదానార్థలేఖ్యము రాజు తాను దానము చేసిన భూమ్యాదులకై వ్రాసియిచ్చిన కాలు, అధికారము, రాజ్యపాలనము. Science, శాస్త్రము. శిలాశాసనము a charter inscribed on stone. తామ్రశాసనము a grant or charter inscribed on a copper plate. మరణశాసనము a will. దానశాసనము a deed of gift. 'ధారదత్తమైన తామ్రపుపలకలులావు టుంగరము నలంకెజేసి ముడియమీదరాజముద్ర యమరియుండనదిగొశాసనంబు.' Vēma. 1217. 'మీయట్టిపుణ్యాత్ముల శాసనం బెరుగనేరమింజేసి.' Padma. iii. 58. క్రూరశాసనము a tyrannical government. శాసనికుడు or శాసకుడు ṣāsani-kuḍu. n. A governor or commander. శాసనీయము or శాస్యము ṣāsanīyamu. adj. Fit to be punished, punishable. నిగ్రహార్హము, తాడనీయము. శాసనుడు ṣāsanuḍu. n. A ruler, or commander, ఏలువాడు. ఉగ్రశాసనుడు a tyrant. M. III. ii. 43. శాసించు ṣāsinṭsu. v. a. To command, ఆజ్ఞాపించు. To punish, శిక్షించు. శాసితము ṣāsitamu. adj. Ordered. ఆజ్ఞాపింపబడిన. Governed, ruled, ఏలబడ్డ. శాసితుడు ṣāsituḍu. n. One who is ordered. 'నీవనయము శాసితుండ వయియాయుధ హస్తుడవైనజాలదే.' BRy. iii. 757. శాస్త ṣāsta. n. A ruler, governor, one who disciplines, controls or punishes. దేశాధిపతి. శాసించువాడు, శిక్షించువాడు. శాస్తి ṣāsti. n. Punishment, chastisement, correction. శిక్ష, దండన. 'గొనయంబెక్కడియమ్ము గూర్చి యికనీకున్ శాస్తిగా వింపకేజనవాబాణమమోఘమంచు.' N. vii. 355. శాస్త్రము ṣāstramu. n. A science, art, law. నియమన గ్రంథము. తర్కశాస్త్రము the science of Logic. వ్యాకరణశాస్త్రము the science of grammar. వైద్యశాస్త్రము the sciencce of medicine. బ్యోతిశ్శాస్త్రము the science of Astronomy వేదాంతశాస్త్రము the science of Theology. ధర్మశాస్త్రము the science of law, a system, or code of ordinancces, a code of laws, jurisprudence. శిల్పిశాస్త్రము the science of Architechture. అలంకారశాస్త్రము Rhetoric. మాపశాస్త్రము the science of cookery. నీతి శాస్త్రము the science of morals. గణితశాస్త్రము the science of Arithmetic. దోహదశాస్త్రము the science of Agriculture. యోగశాస్త్రము the Yoga Philosophy. ఆయుధశాస్త్రము the science of war, or weapons. శాస్త్రి ṣāstri. n. A man of science, a learned man, one skilled in the arts. A title, liek 'Doctor,' assumed by learned Smarta Brahmins. శాస్త్రముతెలిసినవాడు. పండితుడు. The respectful plural is శాస్త్రులు or శాస్త్రులవాడు. శాయ్త్రసీము ṣāstrīyamu. adj. Of or belonging to a science, scientific. శాస్త్ర సంబంధమైన, శాస్త్రసమ్మతమైన. శాస్త్రీయమర్యాద a prescribed form. శాస్త్రయమైన శబ్దము a scientific phrase. శాస్త్రోక్తము .ṣāstr-ōktamu adj. Declared or commanded in the Laws or Codes. Proper, legal, in accordance with the scientific usage. శాస్త్రవిహితమైన.

(p. 1347) sūtramu sūtramu. [Skt.] n. A thread, cord, line, yarn, twine. తంతి, నూలు, నూలిపోగు, దారము. A brief or precept in grammar, &c., an aphorism. అనేకార్థబోధకసంక్షిస్తవాక్యము. An expedient, contrivance; an artificial piece of work; a machine, ఉపాయము, యంత్రము. కపట a delusive contrivance. నాటకసూత్రధారి. 'the unseen mover of the world's machine,' an epithet of God. జతసూత్రము a water work, a hydraulic engine. వ్యాకరణసూత్రము a concise rule of grammar. ఆపస్తంబసూత్రము the institutes of Apastamba. మీ గోత్రసూత్రములేమి what is your family name? and what is your creed? మంగళసూత్రము the thread with which the marriage badge is tied on the bride's neck. యజ్ఞసూత్రము the sacred thread worn by the three principal classes of the Hindus. 'స్మృతిసూత్రసమాజములకు.' A. i. 43. సూత్రగాడు sūtra-gādu. n. An artist, a contriver or maker of any machine. యంత్రకాడు. సూత్రధారకుడు, సూత్రధారుడు or సూత్రధారి sūtra-dhārakuḍu. n. The manager or principal actor in a play or drama; the person behind the scenes who pulls the strings of puppets. An instigator, secret agent, or tempter. మేళనాయకుడు, ఆటాడించువాడు, నడిపించువాడు. 'జగన్నాటకసూత్రధారికి.' T. ii. 77. 'నేసూత్ర ధారిమీరందరుబహురూపులని.' B. X. 297. సూత్రపట్టు sūtra-paṭṭu. v. a. To 'lay the line,' as a bricklayer does. దారము పట్టు. 'బ్రహ్మతనుచేయులోక ప్రపంచమునకు, దారతమ్యంబు దెలుపంగదలచి యొక్కొ, సూటిమీంటికి నేలకు సూత్రపట్టు, వీకనీరంథ్ర ధారాళవృష్టి గురిసె.' R. vi. 3. 'పరగ వీధులుపురినూత. పట్టినట్టు.' A. i. 4. సూత్రపడు sūtra-paḍu. v. n. To match, ౛తపడు. సూత్రించు sūtrin-ṭsu. v. a. To lay down a rule, to enact. సూత్రముగా నేర్పరచు, సూత్రపరచు.