(p. 23) agavutagavulu agavu-tagavulu. [Tel.] n. Wedding gifts. పెండ్లిలో అల్లునికి కూతురికి యిచ్చే వస్త్రభూషణాదులు. 'అల్లుడని యాడుబిడ్డని యగవుతగవులంపకము శుభశోభనమని.' N. 9. 97.

(p. 170) ūlupaḍu or ఊలుపి ulupaḍu. [Tel.] n. గలవాడు. See శోభి.

(p. 728) pallika or పళ్లిక pallika [Tel.] n. A small basket. చిన్నతట్ట. పల్లకలు pallikalu. n. The scab or herpes (distinct from తామర, శోభి and చెలిది.) Varieties of this disease are called సుబ్బరాయని పల్లకలు, ఎంగిలి చిరుగుడు పల్లికలు.

(p. 785) peṇḍli , పెండిలి or పెళ్లి penḍli. [Drav: పెన్ a wife, a woman.] n. Lit: Taking a wife. Marriage. The rite which answers to betrothal between children, the actual marriage being called, శోభనము. పెండ్లి అరుగు or పెళ్లితిన్నె a small hillock upon which the marriage takes place. పెండ్లి కూతురు or పెండ్లికొమార్తె n. The bride, వధువు. A daughter-in-law, కోడలు. పెండ్లి కొడుకు, or పెండ్లికుమారుడు n. The bridegroom. A son-in-law, అల్లుడు. తోడిపెండ్లికొడుకు a bridesman. తోడిపెండ్లికూతురు a bridesmaid.పెండ్లికూతురిగది the bride chamber. పెండ్లిచేయించు to unite two persons in marriage. పెండ్లిచేయు to marry a couple. పెండ్లిచేసికొను to marry, i.e., become a husband or wife.పెండ్లిండులు or పెళిళ్లు n. plu. Marriages, weddings. పెండ్లికుండలు penḍli-kunḍalu. n. Painted pots used at marriages, అయిరేని. పెండ్లిగుమ్మడి the ash gourd used at marriages, బూడిదగుమ్మడి. పెండ్లినడక penḍli-naḍaka. n. A very slow or tedious walk, as people walk in marriage processions. పెండ్లాడు, పెండ్లియాడు or పెండ్లియగు penḍl-āḍu. v. a. To marry. వివాహముచేసికొను. To be married, వివాహమగు. పెండ్లము, or పెండ్లాము penḍlāmu n. A wife.

(p. 795) pēraṇṭamu , పేరంట్రము or పేరటము pēranṭamu. [Tel.] n. Gossiping. The attendance of married women at each other's houses on any domestic festival, such as a wedding. పిలువని పేరంటము attending a feast without being invited, shameless impertinence. పేరంటాలికూర pēranṭ-āli-kūra. n. A herb called Corchorus clitorea. (Heyne.) పేరంటాలు or పేరటాలు pēranṭ-ālu. n. A married woman, the mistress of a house. A lucky woman, i.e., a woman whose husband is alive. పుణ్యుస్త్రీ, పునిస్త్రీ. పేరటము pēraṭamu. n. Inviting to a wedding. పెండ్లికి పిలవడము. 'పెండ్లినృపాలు నింటనని పేరటముల్ ప్రియమొప్పజెప్పనిం, డ్లిండ్లకు శోభనాక్షతలు హేమపుపాత్రలగొంచు.' KP. vii. 62.

(p. 847) prālu prālu [Tel. plu. of ప్రాయి. (q. v.) n. Rice. బియ్యము. Consecrated rice, తలబ్రాలు, అక్షతలు. 'ఎసటబ్రాలిడి ముచ్చటకేజనునె.' Chamatkar. iii. 'జగము గెల్వంగ దండెత్తుమగనినమీద, లీలరతిజల్లుదీవెన ప్రాలనంగ.' Parij. ii. 42. దీవెనప్రాలు, అనగా శోభనాక్షతలు.

(p. 1219) vēgu vēgu. [Tel.] v. n. To dawn. తెల్లవారు, ఉదయమగు. To watch without sleeping, నిద్రమేలుకొనియుండు, ౛ాగారముచేయు. To fry, or be fried. తపించు, గిం౛లువేగు. To endure, suffer, grieve. పరితపించు, పడు. 'కంటికినిద్రగానొదుగంబడి వేగెదమిందు.' A. iii. 40. వీనితో వేగడము కష్టము I cannot get on with him. 'వేదనవేగివేగి, దుర్భరవిచచారడోలలదూగి తూగి.' R. v. 228. 'తెలతెలవేగుడు బులుగులు, కలకలబలుకంగ జగముకన్నులుదానై తెలతెలలవేగుచుదమ్ములచెలి యల్లన యుదయ శిఖరి శిఖరంబెక్కెన్.' Padma. iii. 34. n. Public news, news. రాజ్యసమాచారము, సమాచారము. Espionage, పొంచి రహస్యముగా మర్మమును కనుక్కోవడము. 'వేగుండియాతని విధమెల్లనరసి.' BD. iii. 1416. వేగుండి, పొంచుండి. వేగు, వేగువాడు, వేగులవాడు vēgu. n. A spy, scout. చారుడు, హర్కారా. వేగరి vēg-ari. (వేగు+అరి.) n. A messenger, spy, scout, చారుడు, హర్కారా, వేగులవాడు. 'ఘనముగావేగర్లకతననేవింటి.' వేగించు vēginṭsu. v. n. To keep awake. ౛ాగరము చేయు, మేలుకొనియుండు. To cause to be fried. వేగజేయు. వేగింపు vēgimpu. n. Waking from sleep, ౛ాగరము. The ceremony performed on the consummation of a marriage. శోభనము. వేగుచూచు vēgu-ṭsūṭsu. v. a. To spy out, reconnoitre, to explore, రహస్యముగాపోయి లేక వచ్చి మర్మమును కనుక్కొను. వేగుచుక్క, వేగురు చుక్క or వేకువచుక్క vēga-ṭsukka. n. The morning star, the planet Venus, శక్రుడు, వేగు౛ాము vēgu-dzāmu. n. The morning watch. రాత్రి నాలుగవ౛ాము, వేకువ౛ాము తెల్లవారు౛ాము. వేగుప్రొద్దు, వేగుబోక or వేబోక vēgu-proddu. n. Matin hour, the time of dawn. ప్రాతఃకాలము. వేవిన vēvina. adv. At dawn. తెల్లవారగా. 'వేవినగుడికేగి వేనవేల్విధుల.' BD. v. 284. 'వేవినమేడపై.' A. v. 15. ib. v. 164.

(p. 1259) śōbha ṣōbha. [Skt.] n. Lustre, radiance, light, splendour, beauty. ప్రభ, కాంతి; సౌందర్యము. శోభకృత్తు ṣōbha-kṛittu n. The name of a year. శోభనము ṣōbhana-mu. adj. Auspicious, propitious; shining; handsome. మంగళమైన, ప్రకాశమానమైన, అందమైన. n. Happiness, good fortune. The consummation of a marriage. మంగళము, నిషేకము. శోభనముచేయు to finish or complete a marriage. శోభనములు ṣōbha-namulu. n. plu. Songs, each foot of which has the word శోభనే as a chorus, హారతిపాటలు. 'అక్కరతో సువ్వాలలుంశోభనములు ధవళాలున్ మొదలైన పాటలన్ దగనేర్పున్.' S. i. 483. శోభనాక్షతలు grains of raw rice, made yellow with turmeric and sprinkled on the heads of persons with a benediction on auspicious occasions. పసుపురాచిన ముక్కు విరగని బియ్యము. శౌభించు, శోభిల్లు or శోభిలు ṣōbhinṭsu. v. n. To shine, be splendid. ప్రకాశిమచు. శౌభితము ṣōbhitamu. adj. Beautified, decorated. అలంకరింపబడిన, విభూషితమైన. Bright, splendid. శోభితత్వము ṣōbhi-tatvamu. n. Splendor, lustre. ప్రకాశము, తేజస్సు. 'శోభి తత్వముడిగి.' M. XIII. iv. 402. శోభితుడు ṣōbhituḍu. n. One who is decorated, అలంకృతుడు. శోభితురాలు ṣōbhitu-r-ālu. n. She who is adorned. అలంకృతురాలు. కుంకుమశోభితురాలయిన మా అక్క my sister who is adorned with the red powder on her forehead.

(p. 1263) śrī ṣrī. [Skt.] n. Lakshmi, the wife of Vishnu, the goddess of plenty and prosperity. లక్ష్మి. Wealth, riches, prosperity, good fortune, సంపద. Beauty, lustre, splendour, glory, శోభ. Also, poison, venom, విషము. విద్యాశ్రీ the glory of learning. ముఖశ్రీ lustre of the face. మాతుశ్రీ a respectful way of mentioning any elderly woman in a letter. adj. Holy, sacred, blessed, venerable, famous, glorious, renowned. Used as an honorific prefix. శ్రీకంఠుడు ṣrī-kanṭhuḍu. n. An epithet of Siva (lit. poison-throated.) శివుడు, కరకంఠుడు. శ్రీకరము ṣrī-karamu. adj. Propitious, happy, blessed. లక్ష్మీప్రదమైన. శ్రీకరుడు ṣrī-karuḍu. n. One who gives wealth, one who grants prosperity, సంపత్కరుడు. శ్రీకాంతుడు or శ్రీపతి ṣrī-kāntuḍu. n. A name of Vishnu, as being the spouse of శ్రీ or Lakshmi. విష్ణువు. శ్రీకారము ṣrī-kāramu. n. The letter శ్రీ. The poets compare a beautiful ear to the form of this letter. 'కలకంఠకంఠి వీనులకు శ్రీకారముల్ రక్షియంత్రములుగా వ్రాయవచ్చు.' Anir. iii. 68. శ్రీకార్యము ṣrī-kāryamu. n. Holy duties, i.e., the management of a temple. గుడిపారు పత్తెము. శ్రీకార్యపరుడు ṣrīkārya-paruḍu. n. The manager of a temple. గుడిపారుపత్తి. 'శ్రీకార్యపరుల గాంచినలేచి మ్రొక్కునంజలికింద్రుడైన క్కొలువెకోర.' A. i. 10. శ్రీఖండము ṣrī-khanḍamu. n. A name of mount Malaya, మలయపర్వతము. తము The sandal tree; sandal wood. చందనవృక్షము, చందనపుచెక్క. 'శ్రీఖండశీతనగమధ్యాఖండక్షోణిమండల.' Swa. ii. 1. 'శ్రీఖండగిరిరాజు.' A. ii. 45. టీ మలయమనే పర్వత శ్రేష్ఠము. శ్రీగంధము ṣrī-gandhamu. n. Sandal wood that has a fine scent. వాసన గలచందనము. శ్రీచూర్ణము ṣrī-chūrṇamu. n. A yellow paste of turmeric and rice flour, used by the Vaishnavites in marking their foreheads. తిరుచూర్ణము, నామము నడుముపెట్టుకొనే పసుపుబియ్యము యొక్క పొడి. శ్రీచూర్ణపరిపాలనము a ceremony among Vaishnavites performed when removing a corpse from the house. శ్రీచూర్ణములు ṣrī-chūrṇamulu. n. Trumpets, usually blown in pairs before a priest, or in a temple. ఆచార్యుల ముందరను గుడిలోను ఊదే టివి. శ్రీజుడు or శ్రీపుత్రుడు ṣrī-juḍu. n. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. శ్రీతాళము ṣrī-tālamu. n. The giant palm tree. Corypha umbellifera. దృఢదళవృక్షము. శ్రీతాళాలపైన వ్రాసిన గ్రంథము a book written on the large leaves of this tree. శ్రితులసి ṣrī-tulasi. n. The purplestalked Basil. తులసిలోభేదము. శ్రీదుడు ṣri-duḍu. n. Lit. the wealth giver, an epithet of Kubera. శ్రీధరుడు or శ్రీనివాసుడు ṣrī-dharuḍu. n. A name of Vishnu. విష్ణువు, వేంకటేశ్వరుడు. శ్రీపతి ṣrī-pati. n. An epithet of Vishnu. విష్ణువు. A king, రాజు. శ్రీఫలము ṣrī-phalamu. n. The Bael fruit tree, Ӕgle marmelos, బిల్వవృక్షము, మారేడు. శ్రీమంతుడు ṣrī-mantuḍu. n. An opulent or wealthy man. భాగ్యవంతుడు. ఆగర్భ శ్రీమంతుడు one born wealthy. శ్రీమత్ ṣrī-mat. adj. Prosperous, happy, blessed, holy, noble, glorious: (as a title) 'His reverence' శోభనకరమైన, సంపత్కరమైన. The epithet శ్రీమద్రామాయణము is usually given to the celebrated poem written by Valmiki. శ్రీముఖ ṣrī-mukha. n. The name of a Telugu year శ్రీముఖము ṣrī-mukhamu. n. A pastoral letter, a letter from a Guru or adviser, గురువువ్రాసిన౛ాబు, పెద్దలువ్రాయు౛ాబు. శ్రీముద్ర ṣrī-mudra. n. The holy seal; a name given to the stamps used in placing the five marks worn upon the face, &c., by the members of the Madhva sect. శ్రీమూర్తి ṣrī-mūrti. n. The sacred image, a name given to the సాలగ్రామము (q. v.) శ్రీరంగము ṣrī-rangamu. n. The name of a holy town situated upon an island close to Trichinopoly, ఉభయకావేరిమధ్యమందు రంగనాయకుల దేవళము ఉండే ఊరు. శ్రీరంగాలు ṣrī-ran-gālu. n. The name given to a certain kind of rice. ధాన్యవిశేషము. H. iv. 156. శ్రీరంగాలు or శ్రీరంగకస్తురిపట్టెలు n. A kind of pink flower. సీమపన్నీరుపుష్పవర్ణము గలకస్తురిపట్టెలు. శ్రీరస్తు ṣrī-r-astu. Interj. May it be fortunate, Good luck to it! మంగళమగుగాక. శ్రీశైలము ṣrī-ṣailamu. n. The sacred hill, usually called Sri-Sailam, in Kurnool.

(p. 1337) su su. [Skt.] n. A prefix (like 'Eu' in Greek, meaning) Good, well, శోభనమైన, మంచి. సుమూహూర్తము a happy hour. సుదినము a lucky day. Much, very much, thoroughly, మిక్కిలి. సుకరము easy. సుకర్మము a good deed, సత్కార్యము, మంచి పని. సుకృతము a good or righteous deed, righteousness, పుణ్యము. సుకుమారము happy. సుగంధి or సుగంధసాల su-gandhi. n. A medicinal drug. Periploca indica. A perfume. fragrance, మంచి పరిమళముగల వస్తువు. సుగుణము an amiable disposition, a virtue or good quality. వానియందు ఒక సుగుణమున్నది he has one good point or quality. సుగుణుడు or సుగుణి a good man, మంచివాడు, సరసుడు. సుచరిత్రుడు a man of a good character, మంచిశీలముగలవాడు. సుచరిత్ర a woman of a good character. సుజనుడు a good man, మంచివాడు. సుతనువు a handsome woman, చక్కనిస్త్రీ. సుతనుడు a handsome or well proportioned man, అవయవసౌష్టవముగలవాడు. సురాత a liberal man, దానశీలుడు. సుదారుణము terrible, horrible, భయంకరమైన. సుదూరము very far, మిక్కిలిదూరమైన. సునిశితము acute, very sharp, అతితీక్ష్ణమైన. సునీతుడు a virtuous man, పుణ్యాత్ముడు. సుపధము a path easy to travel, a good road, మంచిదోవ, సత్పథము. సుపర్ణుడు an epithet of Garaḍa, గరుత్మంతుడు. సుప్రలాపము a good word, మంచిమాట; eloquence, elegant discourse, సువచనము. సుప్రసన్నము well pleased, favourable, clear, clean, కృపాన్వితమైన, నిర్మలమైన, స్వచ్ఛమైన. సుప్రసన్నత delight, clearness, ఉల్లాసము, తేట. 'మనసు సుప్రసన్నత నొందెన్.' Vish. i. 5. సుప్రసిద్ధముగా most celebrated, లోకరూఢిగా. సుబద్ధము correct, true, free from error, నిజమైన; truth, fact, right, నిజము. సుభటుడు a champion, a warrior, రౌతు. సుభాషితము a good word, eloquence an eloquent word, మంచివాక్కు. 'ఆలవిప్రుడాద్విజులోన సుభాషితముంబఠింపగన్.' సుభిక్షము plenty; prosperous, plentiful, (the opposite is దుర్భిక్షము scarcity.) సుభిక్షముగానుండుకాలము a time of plenty. సుమతి good sense, a sound mind: a wise heart, మంచిబుద్ధి, సుద్భుద్ధి. సుమనస్కుడు a good hearted or benevolent man, మంచిమనస్సుగలవాడు. సుమహితము most excellent, దివ్యమైన, సురసము sweet, well favoured, elegant, మధురమైన, సుందరమైన. సురక్షితము well guarded, secure, safe, comfortable, క్షేమమైన, హాయిగానుండే. సురక్షితముగా happily, safely, in a flourishing state, క్షేమముగా, హాయిగా. సురుచిరము beautiful, lovely, engaging, సుందరమైన, రమణీయమైన, మనోజ్ఞమైన. సురూపము handsome well formed. మనోహరమైన. సురూపుడు a handsome looking man. సువచనము a good word, మంచిమాట. M. XVI. i. 107. సువాణి a sweet-voiced lady, మంచినోము. గలన్త్ర నుప్రతను a good vow, మంచినోము సుశ్రావ్యము melodious, చెవులకు మిక్కిలి యింపుగానుండే. సుశ్లోకుడు a celebrated man, సత్కీర్తివంతుడు. M. XIII. iii. 276. సుసంగము good company or society, సత్సహవాసము. సుస్థిరము firm, steady, stable, దృఢమైన, నిలుకడైన. సుస్నాతుడు one who has bathed, స్నానముచేసినవాడు. సుప్నాతుడై having bathed. సుస్నిగ్ధము smooth and soft. మిక్కిలి నున్నని.

(p. 1337) suṅku sunku. [Tel.] n. A corn blossom: the yellow flower that comes on each grain in an ear or head of corn, కంకిలోని గింజ పాలుపట్టక ముందు ప్రతిగింజమీద పచ్చగానుండేపువ్వు. Grain ceremoniously thrown over a married couple. ఒక పళ్లెములో బియ్యమువేసి పైనపళ్లెముమూసి వధూవరుల మీద పాటలుపాడుచు చల్లే బియ్యము. 'మనయిళామాధవులకు శోభనమటంచు చల్లగాపాడి సుంకులుచల్లిరపుడు.' Ila. i. 114. 'బిరుదుల్ గంటలగట్టి సుంకువెలయున్ బింకెంబుతో నెంతగాకరుకుల్ జూపెను బోతుదన్ విరిసి స్రుక్కన్ వ్రాలుచున్ కంకిగాపరులొందన్ తెగునింతె కాకలమగర్భంబుల్ తృణప్రాయమై.' UH. iv. 3. 65. సుంకుపోసుకొన్న ౛ొన్న the great-millet in flower. An obstacle or obstruction. ప్రతిబంధము.

(p. 1342) subhaga su-bhaga. [Skt.] n. A pleasing or happy woman. ఇష్టురాలు, భాగ్యవంతురాలు. The cord is bound on the neck of the bride with a blessing that runs as follows, 'మాంగల్యతంతునానేన మమజీవన హేతునా కమఠేబధ్నామి సుభగే త)యంజీవశరదాంశతం.' సుభగము su-bhagamu. adj. Pleasing, gratifying to the eye, beautiful, charming. Beloved, dear; fortunate, auspicious. నేత్రోత్సవమైన, మనోహరమైన, శుభమైన, శోభనమైన. సుభగత su-bhaga-ta. n. Blessedness, auspiciousness; beauty, charm. శోభనత్వము, మోహరత, రమణీయత. సుభగుడు su-bhaguḍu. n. A fortunate man. భాగ్యవంతుడు.

(p. 1359) sōbanamu sōbanamu. [from Skt. శోభనమ్.] n. Happiness, good fortune. మంగళము.

(p. 1360) sōbāna sōbāna. [from Skt. శోభనమ్.] n. A song each foot of which has the word శోభానే as a chorus. 'సోబావపాటలు సొగసుగులుకు.' H. v. 31.