(p. 149) ukku ukku. [Tel.] n. Steel. Strength, courage, pride, vigour, potency. అయస్సారము, బలము, శౌర్యము. Steadiness. స్థైర్యము. తెలగ ఉక్కు. A very tough sort of steel. R. v. 197. ఉక్కు తీగె ukku-tīge. n. Steel wire. ఉక్కుతునక or ఉక్కుముక్క ukku-tunaka. n. A bit of steel, a brave, sharp or active man. ఉక్కు ముఖి ukku-mukhi. n. The crimson crested barbet, or coppersmith bird, Xantholaema haemaxtocephala. (F.B.I.) ఉక్కుసున్నము ukku-sunnamu. n. Ashes of calcined iron, scoriæ calx. ఉక్కడగించు or ఉక్కడచు ukkaḍaginṭsu. v. a. To crush one's pride, to humble: to dishearten. ఉక్కడగు ukkaḍagu. (ఉక్కు+అడగు) v. To sink or faint. To be disheartened. ఉక్కరి ukk-ari. (ఉక్కు+అరి) A man, a hero. శూరుడు, ధీరుడు. ఉక్కరు ukk-āru. (ఉక్కు+అరు) v. n. To ebb (as strength), to be exhausted, to faint. To lose one's vigour. ఉక్కుచెడు. To die. చచ్చు. ఉక్కరి having lost vigor. సామర్థ్యము లేకపోయి. ఉక్కుమడగు ukku-maḍagu. v. i. To lose vigor. To die. ఉక్కమడచు to kill.

(p. 492) ḍāka ḍāka. n. Greatness, splendour. విజృంభణము. Courage, heroism. శౌర్యము. ఆము. iv. & ప్రబా. v.

(p. 575) daṇḍi danḍi. [Tel.] n. Strength, power. valor, courage, heroism ప్రతాపము, శౌర్యము. [Skt.] One who carries a staff. A staff-bearer. చండముగలవాడు. Name of a Sanskrit poet. A gate keeper, ద్వారపాలకుడు. Yama the god of death, యముడు. దండి నుదండి a fall in wrestling. The name of a certain tree. ఎర్రదండి. H. iv. 11. adj. Courageous, valorous ప్రతాపము గల. Plentiful సమృద్ధము. Great గొప్ప. దీనికి దండిపైరు జొన్నలు the principal crop is cholum. దండిగుండములు large pits. దండి మూక a great mob. దండిగా danḍigā. adv. Much, throughly, constantly. దండితనము dandi-tanamu. n. Might, vigour. M. viii. v. 109.

(p. 818) pōṭu pōṭu. [Tel.] n. A thrust, a stab, a blow. పొడుపు. కత్తిపోటు. A throb of pain. పోదుపు, నొప్పి. The swell of a river, or of the sea, the flow of the tides, high water, సముద్రోల్పణము, నద్యాదులజలవృద్ధి. Heroism, courage, శౌర్యము. A battle, యుద్ధము. వాడు ఇప్పుడు కొంచెము పోటుమీద నున్నాడు he is now drunk. 'నా కొడుకు పోటుమాటలు, నీకేటికి పొసగవాడ.' M. IV. v. 258. పోటుమాటలు అనగా ఎత్తిపొడుపుమాటలు. చెవిపోటు chevi-pōṭu. n. Ear-ache. ఆ కురుపు పోట్లు పొడుస్తున్నది the boil is throbbing. పోటాపోటీ pōṭā-pōṭī. n. Rivalry, emulation, competition, నీకంటే నాకనిపయిబడడము. వానికి నిన్న దర్భపోటుతగిలినది he was invited to the ceremony held on the anniversary of a man's father's death. పోటుపాటు ఎరిగినవాడు one who knows both sides of the question పోటాడు or పోటొగ్గు to get ready for battle. రణోద్యోగము చేయు. పోటుకంబము pōṭu-kambamu. n. A post or pillar which is set up as a prop, ఊతగానిలిపినస్తంభము. పోటుకలుపు pōṭu-kalupu. n. A second weeding, రెండవమారు తీయు కలుపు. పోటుకాడు, పోటుబంటు, పోటుమగడు or పోటుమానిసి pōṭu-kāḍu. n. A hero, a courageous man, శూరుడు. పోటుకోల pōṭu-kōla. n. A sharp pointed stick used as a prop. 'వలలును దెరలు ప్రోగులు చుట్టగాలేదు, పోటుకోలొకటియు బుచ్చలేదు, తెగిన మెకంబుల తేలేదు.' Dhurjati. iii. 96. పోటుగంప pōṭu-gampa. n. A large basket. పోటుపాటు pōṭu-pāṭu. n. The ebb and flow of a tide. Paidim. i. 86. 'నీపోటుపాటున నిపుడిట్లు మమ్ము బోరించితివి.' HD. ii. 1196. నీపోటుపాటున, నీవెచ్చి తగ్గుటచేతను. పోటెక్కించినవాడు pōt-ekkinchina-vāḍu. n. An assailant, one who attacks. ఎదిరించి పైకి వచ్చేవాడు.' పోటెక్కించినవారిమీద ప్రయోగించినవాని సమరపతి వధియించుననియును బెద్దలవలన వినియుందుము.' M. VII. iii. 96. పోటొడ్డు pōt-oḍḍu. v. n. To face in battle, to oppose. యుద్ధానిముఖుడగు. 'పొడిసింగరాజు పోటొడ్డినాడు.' Pal. 410. పోట్లాట pōḷl-āṭa. (పోటులు+ఆట.) n. Fighting; a struggle, dispute, యుద్ధము, కొట్టాట. పోట్లాడు or పోటులాడు pōṭl-āḍu. v. n. To fight, to battle, to struggle, to come to blows. యుద్ధముచేయు. పోట్లావు pōṭl-āvu. n. A cow that butts, పొడిచే స్వభావముగల ఆవు పోటరి or పోటరికాడు pōṭari. (పోటు+అరి.) n. A hero, a brave man. శూరుడు. 'పోటరులైనభర్త లేవురు గలరంటి.' M. IV. ii. 264. పోటరితనము pōṭari-tanamu. n. Heroism. శూరత్వము.

(p. 885) birudu or బిరుదము birudu. [Tel.] n. A badge resembling a medal. An honorary distinctive mark. శూరలాంఛనము. బిరుదుగల honored with a badge. Courage, శౌర్యము. Resolution, a vow, ప్రతిజ్ఞ. An able man, సమర్థుడు. A hero, a brave man. శూరుడు. బిరుదువాద్యము. the naubat of Muhammadans, being music which a distinguished person is privileged to use at his abode. 'బిరుదులనైనను బిరిగివారలనైన.' B. viii. 418. బిరుదులాడు birudul-āḍu. n. A man of determination, ప్రతిజ్ఞావంతుడు. బిరుదుజెట్టి a champion, a wrestler who has received an honorary badge. బిరుదావళి birudāvaḷi. n. The heading of a letter, or the address in correspondence. Titles. 'వందిబృంద పరిపఠ్యమానకంసాదివధబిరుదావళీ ప్రబంధ బంధురేణ.' Bharata Champu.

(p. 940) maga maga. [Tel.] adj. Male. మగపోణిమి యెరుగనిది a pure maid. మగలమగడు a phrase meaning the chief of men, a hero. గండరగండడు. 'నయనయుగళివెలి దామరలమ గలమగలై, డాలెగయు.' Swa. iv. 169. మగకరువు want of men. మగటిమి or మగంటిమి magaṭimi. n. Manliness. పౌరుషము, పుంస్త్వము, మగతనము, శౌర్యము. మగడు or మగండు magaḍu. n. A male, a man, పురుషుడు, మగవాడు. A husband, పెనిమిటి. A ruler, a king. రాజు. A hero, a courageous man, శూరుడు 'మగువలుమగలని యెరుగడు.' R. ii. 112. 'మన్నెరాజులకెల్ల మగడనైయుండు, నన్నైనదల చకనాముద్దుకూన.' L. viii. 30. మగతనము maga-tanamu. n. Manliness, potency. పుంస్త్వము, పౌరుషము. మగది magadi. n. The male of any animal. మగనాలు maga-n-ālu. (మగని + ఆలు.) n. A woman whose husband is alive. మగడుగలస్త్రీ. A good woman. మగపాడి maga-pāḍi. n. Courage, manliness, శౌర్యము. మగబీర maga-bīra. n. Malabar Cat-mint. Anisomelos malabarica. మగమానికము or మగరాయి maga-mānikamu. n. A diamond. వజ్రము. మగమానికపువాలు or మగరాతివాలు maga-mānikapu-vālu. n. Indra's thunderbolt. వజ్రాయుధము. మగరూరీ magarūrī. [H.] n. Haughtiness, arrogance. మగలింగము maga-lingamu. n. A common plant called 'the stinker.' Rox. i. 109. మగవాడు maga-vāḍu. n. A man, a male, పురుషుడు. A hero, శూరుడు.

(p. 951) manasu or మనస్సు manasu. [Tel.] n. The internal organ of cognition, the intellect, understanding, mind. Inclination, wish, will, pleasure, ఇష్టము. adj. Liking. ఇష్టము. మనసగు manas-agu. (మనసు + అగు.) v. n. To like, ఇష్టమగు. మనోవేగముగా పోయినాడు he went as quick as thought. మనోవ్యాధికి మందులేదు there is no cure for the heart-ache or for a mental disease. వాణ్ని పిలవడానకు నీకెట్లా మనస్సు వచ్చినది how could you find it in your heart to call him? నీకు మనస్సు వచ్చినదానిని తీసికొనవచ్చును you may take which you choose. దానిని చేయడానకు వానికి యింకా మనస్సు రాలేదు he is not yet inclined to do this. తమరు మనస్సు పట్టితే అవును if you once set your heart upon it it will be done. వానికి మనస్సువస్తే ఒకటి, మనస్సు రాకపోతే ఒకటి he is guided by fancy or whim. మనస్సే కైలాసము heaven is in the heart. వానిమనస్సు అభేద్యము his thoughts are inscrutable. వాని మనస్సును ఎందుకు నొప్పించెదవు why should you grieve him or his heart? వానిమనస్సు విరిగినది he is heart-broken. ఈమాట నీమనస్సులో ఉండనీ you must keep this to yourself. అది యేడ్చితే వానిమనస్సు తాళలేదు he could not endure to see her weep. వాని మనస్సు తిరుగలేదు he has not altered his opinion. వానికి మనస్సులో ఒకటి, బయట ఒకటి he has one thing in his heart and another in his mouth. నామనస్సు ఒకవిధముగానున్నది I know not what to think, my mind is confused. 'ఇంద్రియములు మనస్థ్సములు' the senses are dependent on the mind. M. XII. v. 596. మనస్థ్సమైనమాట the thought of his heart. మీ మనస్సు as you please, your pleasure. వానిమనస్సువచ్చినట్టు as he chose, as he pleased. మనసియ్యలేదు he did not tell his real thoughts. నీ మనస్సు వచ్చినట్టా or నీమనస్సు పోయినదే దోవా what! are you to do as you like! మనస్సు ఉంచు to give close attention. మనస్సులోనిమాట one's real opinion. తన మనస్సు వచ్చినపనులు whatever jobs he pleased. ఇట్లుచేయుటకు మనస్సురానందున as (he) could not find it in (his) heart to do this. నా మనస్సున పట్టినది it was impressed on my mind. నాలుగు దినాలు మనస్సుపట్టుకొని (లేక. నిలుపుకొని) ఉండు you must keep yourself quiet or restrain yourself for a short time. మనసరి manas-ari. (మనసు + అరి.) n. A wise man. బుద్ధిమంతుడు. 'క అనయమునిజ ప్రచారం, బనయముగాకుండ నచట నతిశౌర్యమునన్, మనసంయేకేసరియని, మనసరిరాకొమరుమూక మనుమను రీతిన్.' R. i. 123. మనసా manasā. adv. Mentally, in the heart. హృదయములో. మనసార manas-āra. adv. Sincerely, willingly. మనసిజుడు, మనఃప్రభవుడు, మనోజుడు or మనోభవుడు manasijuḍu. n. Lit: The mind-born. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. మనస్కరించు manas-karinṭsu. v. n. To be inclined. మనఃపూర్తిగాచేయు, మనస్సు ఉంచు. In correspondence మనస్కరించేది denotes 'please to consider the above: this is equivalent to 'yours truly.' మనస్కరించి willingly, మనఃపూర్వకముగా. మనస్కారము manas-kāramu. n. Fixed attention, profound meditation. మనఃపూర్తి, మనఃప్రయత్నము, చిత్తపరిపూర్తి. మనస్కుడు mana-skuḍu. adj. 'Minded;' a word used in compounds, thus సన్మనస్కుడు a right minded man, a good hearted man. దుర్మనస్కుడు an evil minded man. ఖిన్నమసస్కుడయి heart-broken. భిన్నమనస్కులయి being of various minds. ప్రసన్నమనస్కులయి light hearted, pleased. మనస్తాపము manas-tāpamu. n. Mental distress, displeasure, anger, vexation. ఆమెకు మనస్తాపముగానున్నది she is annoyed or grieved at this. మనస్ఫూర్తిగా or మనఃపూర్వకముగా manas-phūrti-gā. adv. Willingly. మనస్వి manasvi. adj. Attentive, fixing the mind upon anything. Intelligent. జాగరూకుడు. Goodhearted. మంచి మనస్సుగల. మనోజ్షము manōgnamu. adj. Agreeable, pleasing, captivating, lovely, handsome, మంజులమైన, సుందరమైన. మనోరంజని manō-ranjani. n. (Lit. that which delights the mind.) The name of a certain flower with a rank smell, apparently a sort of arum. మనోరథము manō-rathamu. n. A wish, desire. ఇచ్ఛ. నామనోరథము తమరు త్వరగా నెరవేర్తురని నమ్మియున్నాను I trust that you will soon grant what I so earnestly wish. మనోమలికితము manō-malikitamu. n. Misunderstanding. మనోహరము manō-haramu. adj. Heart-stealing, i.e., charming, lovely, alluring, captivating, fascinating, ఇంపైన. n. Vermicelli.

(p. 1035) mokkalamu or మొక్కలితనము mokkalamu. [from Skt.ముష్కరము.] n. Obstinacy, stubbornness, ముష్కరత్వము. Bravery, courage, valor, heroism, శౌర్యము, ధైర్యము. Spiritedness, enthusiasm, joy, ఉత్సాహము. మొక్కలములు stubborn language. adj. Stubborn, obstinate, ముష్కరమైన. Irresistible, అప్రతిహతము. 'ఎక్కడిధర్మరహస్యం బెక్కడి చుట్టరికమింక నేటివినయముల్ మొక్కలపుశత్రుడొంటిం జిక్కిన జంపురయె నీతి సిరులు వలసినన్.' Vish. viii. 446. 'చ ననుగనియొండుసత్వముమనంబున బెగ్గిలిడాయునప్పుడి. మ్మనివరుడిట్లపోలెగృప మొక్కలమై శునకంబుగాగజేయునో.' M. XII. iii. 100. కృపమొక్కలమై, అనగా దయావిహీనుడై. మొక్కలి or మొక్కలిక mokkali. n. The flash or sparkle in a ruby. కెంపులోని అధికకాంతి. మొక్కలి, మొక్కలికాడు, మొక్కలీడు or మొక్కలుడు n. An obstinate man. ముష్కరి, మూర్ఖుడు. A guard, a sentry, కావలివాడు. A hero, a courageous man, శూరుడు, కోపగాడు. 'సీ మంత్రివిద్వేషంబు మాన్యపరభవంబును ప్రజాపీడనంబులునుగలగి, మొక్కలీడుగుటయు ముచ్చలిమంత్రులా, తని బాపియతనినందనునిరాజ్య.' M. XIV. i. 23.

(p. 1125) vaḍi vaḍi. [Tel.] n. Quickness, briskness, celerity, rapidity; sharpness, violence. శీఘ్రము. వేగము. Prowess, courage. శౌర్యము, క్షౌత్రము. Time, కాలము as in ఇంచుకనడి. కొంతవడి. పెద్దవడి. The twist of a cord. దారముపిరి. పురిబిగువు, పురిబిగువునపడుచిక్కు. (In prosody) rhyming syllables. కవిత్వమందయతి, పద్యయతి. plural వళ్లు. వడికాడు vaḍi-kāḍu.n. A quick or brave man. వేగముకలవాడు. శౌర్యవంతుడు. వడిగలతనము courage, bravery, వడిగలవానితనము, శౌర్యము. వడికొలుపు vaḍi-kolupu. v. a. To twist. మెలిపెట్టు, 'మొలకమీసలువడిగొల్పుమురువు నేర్చె.' T. ii. 73. To hasten, to cause to be quick. వేగముకలుగునట్లుచేయు. వడిగొను vaḍi-gonu. v. n. To become twisted, మెలిపడు. To be fast, వేగముకలుగు. వడిగల vaḍi-gala. adj. Quick, brisk, violent, clever, brave, వేగముగల, శూరత్వముగల. వాడు మంచివడి గలవాడు he is very quick or clever. adv. Quickly, freshly, త్వరగా, పురిగొని. 'పడుచులేచుచుడు గచువడిగొంచొదవెడుకినుకల గడుబెట్టిదముగ.' M. V. ii. 348. వడిపడు vaḍi-paḍu. v. n. To be troubled, afflicted, oppressed; to toil. వడివెట్టు or వడివేయు vaḍi-peṭṭu. v. a. To twist. మెలిపెట్టు, నులుము. 'తే గీ అలుకచేనుండబుగ్గలునులిచితిట్టి తొడలువడిపెట్టి కోదండమమరగట్టి రెట్టతెగగట్టి.' H. ii. 180. To trouble, annoy, persecute. బాధపెట్టు. వడిసుడి vaḍi-suḍi. n. A whirlpool. ఆవర్తము.

(p. 1149) vāḍi vāḍi. [Tel.] n. Sharpness of weapons or instruments. ఆయుధాదులకరుకు, పదును. Heroism. శౌర్యము. adj. Sharp. కరుకు, తీక్ష్ణము, నిశితము. Cruel, క్రూరము. 'సుజ్ఞానమను వాడిసురియచేబట్టి.' BD. v. 1435. వాడి మగడు vāḍi-magaḍu. n. A hero, శూరుడు. వాడిమి vāḍ-imi. n. Sharpness,కరుకు, వైశిత్యము. Brightness, తేజము, ప్రకాశము. Courage, శౌర్యము.

(p. 1198) vīka or వీకు vīka. [Tel. from వీగు.] n. Strength, బలము. Valour, courage, శౌర్యము, ధైర్యము. Joy, exhilaration, enthusiasm, ఉత్సాహము. Pride, haughtiness, విజృంభణము, గర్వము, ఉన్నతి. Running away from a battle, flight, retreat, యుద్ధమువలన పారిపోవట. Disgrace, అవమానము. Humility, దైన్యము. Similarity, similitude. సామ్యము, పోలిక. Bulk, largeness. స్థాల్యము. Manner, విధము. 'ఘనడప్పార్థుడుగాండివంబుగొని వీకన్నారియెక్కింప బోయిన దోశ్శక్తిదొలంగి.' Vish. viii. 299.

(p. 1201) vīramu vīramu. [Skt. cf. Lat. vir.] adj. Heroic, brave, exalted. శురమైన, శౌర్యముగల, ఉత్తమమైన. వీరస్వర్గము the Olympus or Elysium of heroes. వీరగోష్ఠి the company of heroes, 'వీరకేదారంపుపాగ.' (Vasu. pref.) అనగా రణరంగోచితమైన శీరస్త్రము. వీరక్షామము a severe famine. విరసాతివ్రత్యము stern chasity, rigid purity వీరకత్తియ or వీరకత్తె Same as వియ్యంకురాలు (q. v.) వీరకాడు Same as వియ్యంకుడు. (q. v.) వీరజయంతిక vīra-jayantika. n. A war dance. యుద్ధమందలి వీరులనృత్యము. వీరత్వము vīra-tvamu. n. Heroism, courage, valor, శూరత్వము. వీరతాయెతు vīra-tāyetu. n. Acharm worn by warriors. వీరపత్ని vīra-patni. n. A hero's wife. వీరపాణము vīra-pāṇamu. n. A drink taken at the beginning or end of a battle. వీరభద్రపళ్లెరము vīra-bhadra-paḷḷeramu. n. A very large tray. వీరమద్దెలు, వీరమద్దియలు. వీరముద్దియలు. వీరముద్దెలు. వీమధ్యములు or వీరముద్రికలు vīra-maddelu. n. plu. Rings worn on the middle toe. వీరులు పాదమధ్యాంగుళియందుంచే ముద్రికలు. వీరముష్టి vīra-mushṭi. n. An extremely orthodox or very bigoted Saivite, a Jangam beggar, one who goes about begging alms from the Vaisyas with sword and shield. వీరరుద్రవేషము వేసికొని కోమట్లను యాచించు ఒక తెగభిక్షుకుడు. వీరవైష్ణవుడు vīra-vaishṇavuḍu. n. An extremely bigoted or orthodox Vaishnavaite, వైష్ణవులలో నిండాపట్టుగలిగియుండేవాడు. వీరశైవము vīra-ṣaivamu. n. Ultra-orthodox Sivaism. శివమతములో నిండాకరుకుగానుండుట. వీరశైవుడు vīra-ṣaivuḍu. n. A very orthodox or bigoted Saivite. వీరసువు vīr-asuvu. n. The mother of a hero, వీరుని గన్న తల్లి. వీరావేశము vīr-āvēṣamu. n. Zeal, bravery, madness, fury, శౌర్యము, వెర్రి వీరాసనము vīrā-sanamu. n. Keeping a careful sentry at night. వీరుడు vīruḍu. [Skt. cognate with 'hero.'] n. A hero, warrior, or champion, శూరుడు. An excellent man. శ్రేష్ఠుడు. వీర్యము vīryamu n. Heroism, valour, courage, bravery, శౌర్యము, పరాక్రమము. Semen virile. రేతస్సు.

(p. 1260) śauri ṣauri. [Skt. from శూర.] n. Lit. the hero; an epithet of Krishna, కృష్ణుడు. శౌర్యము ṣauryamu. n. Heroism, prowess, valour, bravery, courage. శూరత్వము, పరాక్రమము. శౌర్యుడు ṣauryuḍu. n. A man of valour, a hero. విపరీతశౌర్యుడు a man of great valour.

(p. 1385) haḷahaḷi, haḷahaḷika, haḷāhaḷi or హాళాహళి haḷa-haḷi. [Skt.] n. Haste. త్వర. A confused or tumultuous noise, tumult, uproar. కోలాహలము, కలకలము, సందడి. Violence, oppression, ఔద్ధత్యము. Courage, heroism. శౌర్యము. 'అమ్మునినాదులెక్కి రొండొరులను వడి జేయూతగొని హళాహళిమీరన్.' N. i. 117.