(p. 220) ōhaṭamu ōhaṭamu. [Tel.] n. Withdrawal, retreat వెనుక తీయుట. ఓహటించు or ఓహటిల్లు ōhaṭinṭsu. v. t. To retire, retreat, fall back వెనుకతీయు, to give way తొలగు, to be worsted ఓడు, యుద్ధపరాఙ్ముఖుడగు. 'పంజ్తిముఖుండు సంగ్రామంబున రామునికోహటించిపరాజయ దైన్యంబుసయింపజాలక.' Bry. 941.

(p. 236) kaḍukonu kaḍu-konu. [Tel.] v. i. To excel అతిశయించు. To rejoice ఉత్సయించు.

(p. 441) canu ṭsanu. [Tel.] v. n. To go, depart, పోవు; to pass కడచు. To be deserving, to be proper, right, fit. చెల్లు, తగు. చూడచనదు it is not fit to be seen. v. a. To get, to have పొందు. చన్నంతదవ్వు. (BD. i. 869.) as far as he went. చనునే is it right? 'క' అనుటయు బ్రవరుం డిట్లను వనజేక్షణ యిట్లు పలుక వరుసయె వ్రతులై దినములు గడపెడు విప్రుల జనునే కామింప మది విచారము వలదే.' Manu. ii. 56.

(p. 415) citramu chitramu. [Skt.] adj. Particoloured, speckled, chequered, streaked. నానావర్ణములుగల. Odd, strange, novel, picturesque, pretty. ఆశ్చర్యమైన. చిత్రముచిత్రము most wonderful. n. Variety, strangeness, singularity. ఆశ్చర్యము. A painting, a picture చిత్తరువు. Variegated colour, నానావర్ణము. A curiosity, a species, a diversity. చిత్రకంతము chitra-kanṭhamu. n. A dove, కపోతము, గువ్వ. చిత్రకథ an episode, a novel or story. చిత్రకము chitrakamu. n. A mark on the face బొట్టు. చిత్రకాయము chitra-kāyamu. n. A cheetah చిరుతపులి. చిత్రకారుడు or చిత్రకుడు chitra-kāruḍu. n. A painter. చిత్రగుప్తుడు chitra-guptuḍu. n. Name of an accountant of Yama the god of Death. యమునివద్ద లెక్క వ్రాయువాడు. Yama యముడు. చిత్రతరము most extraordinary. చిత్రనేత్రము chitra-nētramu. n. A kind of fine cloth సొగసయినవస్త్రము. A. vi. 131. చిత్రపక్షము chitra-pakshamu. n. A peacock. నెమలి. చిత్రపత్రిక chitra-patrika. n. Damasked hue: figures drawn with musk or gold dust on the cheeks or face. చిత్రపిల్ల chitra-pilla. n. A kind of fresh water fish: another kind is చిత్తరుచేప. చిత్రభానువు chitra-bhānuvu. n. Fire. అగ్ని. The sun సూర్యుడు. చిత్రమూలము chitra-mālamu. n. The plant called Ceylon leadwort; Plumbaga zelanica: ఎర్రచిత్రమూలము Rose coloured Leadwort, Plumbago rosea. (Ainslie.) నల్లచిత్రమూలము Plumbago capensis. చిత్రరథుడు chitra-rathuḍu. n. The name of one of the musicians in Indra's heaven. ఒక గంధర్వుడు. The sun సూర్యుడు. చిత్రవధ horrid torture. చిత్రవాలము chitra-vālamu. n. The Indian Roller, Coracias indica, (F.B.I.) చాషము, పాలపిట్ట. చిత్రవిచిత్రము chitra-vichitramu. adv. Very wonderful, odd, strange, singular. చిత్రశిఖండి chitra-ṣikhanḍi. n. The constellation called the Great Bear. చిత్రహింస chitra-himsa. n. Torture. చిత్రహింసచేసి చంపినారు they tortured him to death. చిత్రాసనము chitr-āsanamu. n. A tiger's skin or small carpet used by Brahmins during prayer. చిత్రించు chit-rinṭsu. v. t. To paint a picture చిత్రమువ్రాయు. చిత్రికగుల్ల chitrika-gulla. [Tel.] n. A carpenter's plane. చిత్రికపట్టు to plane. చిత్రిణి chitriṇi. [Skt.] n. A woman of genius. చిత్రితము chitri-tamu. adj. Painted. చిత్రింపబడిన.

(p. 782) pūsa pūsa. [Tel.] n. A bead, మణి. A joint of a finger, వ్రేలులోనగువాని కీలు. A bit or piece. వెన్నుపూసలు the joints of the backbone. ముడ్డిపూస the rump, os coccyx. 'చిటివేలిపూసపై ఘటియిల్లు పెడకట్టి చిమ్ముల నురియడాల్ముమ్మరముగ.' A. vi. 104. వెన్నపూస a bit of butter, i.e., butter. 'పుట్టనియట్టి బిడ్డలకు పూసలు కట్టుదు రమ్మలక్కలు.' (Ahalya. iii. 63.) women call for necklaces for their children before they are born, i.e., they count the chickens before they are hatched. పూసగ్రుచ్చినరీతి (KP. iv. 193.) in regular order. పూసకజ్జెము pūsa-kajjemu. n. The sweetmeat called maccaroons. పూసకామంచిగడ్డి or పూసలకామంచిగడ్డి pūsa-kāmanchi-gaḍḍi. n. A kind of కామంచి. పూసగురువెంద pūsa-guruvenda. n. A kind of head. గుంజాలత. పూసయొమ్ము or పూసయెముక the back bone, వెన్నుపూస. 'చేదోయికురుచయై చెవులు నిల్వంకలై పూసయెమ్ముకలు పొంచుకట్టి.' Kāsi Khānd. vi. 48. పూసలవాడు pūsala-vāḍu. n. One who sells beads, one who polishes precious stones, రత్నములు సానపెట్టువాడు.

(p. 833) prannana or ప్రన్నదనము prannand. [Tel.] n. Beauty. అందము. 'అధ్వరంబుకంటె నధికంబుతపము, తపమనంగమేని బ్రన్నదనము, నివురసేతగాద హింసయు సత్యవాక్యంబుదమముదయయుగాన.' M. XII. ii. 361. మేనిప్రన్నదనము శివురసేతగాదు, అనగా దేహముయొక్క అందమును నశింపచేయడముకాదు. adv. Beautifully, సొగసుగా. 'అపూర్వపు బంతము వింటి వేయనన్, బ్రన్నననవ్వియాకొలది బంతములెవ్వరు జేయరుర్విలో.' G. xi. 60. ప్రన్నని or ప్రన్న prannani. adj. Beautiful, handsome, సొగసైన. 'భాసురచంద్రబింబమున బ్రన్ననివెన్నెల కందునుంబలెన్.' Ellana. iii. 190. ప్రన్నని వెన్నెల అనగా సొగసైనవెన్నెల.

(p. 887) bisa bisa. [Tel.] n. The spring as of a watch, &c. యంత్రపుకీలు. A machine, యంత్రము. A contrivance, device, ఉపాయము. 'అచ్చటం గ్రుచ్చికానరాకుండ మునుమున్ను మృగయుండు బిసయొడ్డిసంఘటించిన కాలి బోనులంబడి.' Swa. iv. 55. అగ్రంథమును తెప్పించడానకు మరికొక బిసపెట్టి ఉన్నాను I have laid another plan for obtaining that book. బిసబిస bisa-bisa. adv. Rapidly, with a spring. B. X. 257.

(p. 911) bōda bōda. [Tel.] adj. Swollen, as a leg. బోదకాలు a swollen diseased leg. 'వ్రేలడగు బొజ్జగలబోదకాలివాని.' A. vi. 22. బోదచరచు to swell. 'పొడచెదరి బోదచరచిన యొడళ్లతో.' Swa. iv. 21. టీ బోదచరచచిన, ఏకరీతిగా బలగినటువంటి. n. The young or chick of a bird or tree. పక్షిపిల్ల. రాయంచబోదలు, రాజహంసయొక్క కొదములు. 'ఎగుబోదలైగూడుదిగనాడి పెదమ్రాకులెక్కనారసి యుత్సహింపలేదు. P. i. 291. ఎగుబోదలై, పెద్దపిల్లలై, అనగా ఎగసేమాత్రపు పిల్లలనుట.' దైవికంబునగూడు దప్పినేలనుబడ్డ రాచిల్కబోదల బ్రోచుపిల్లి. Kālahasti ii. 83. పోకబోద a tender areca nut tree, లేతపోక. అంచబోద a young swan, ఎలుకబోద a young rat.

(p. 988) misa or మిసమిస misa. [Tel.] n. Sparkle, flash, brilliancy. మిలమిల, మెరుగుకాంతి 'మిసమిసలుతేరు ననుపైన మేనిసొబగు.' T. ii. 68. మిసమిసమను, మిసమిసయను or మిసమిసను to be bright, మెరయు.

(p. 1072) rāja rāja. [Skt.] adj. Royal; belonging to a king. Lunar, belonging to the moon. Chief, eminent. రాజసంబంధమైన, చంద్ర సంబంధమైన, శ్రేష్ఠమైన, ముఖ్యమైన. 'అరయ రాజానుగ్రహముగల్గుగాకేమి, కలువలదళ ములగె లువనోపు .' R. i. 124. రాజకము rājakamu. n. An assembly of kings. రాజులసమూహము. adj. Pertaining to Government. దివాణపు వారివల్ల సంభవించునది. An act of oppression by the government or by the king, as opposed to దైవికము evil regarded as a visitation of God. రాజక. దైవికములు casualties. రాజము rajamu. In composition denotes superiority (శ్రేష్ఠత్వము.) చాపరాజము a noble bow. 'జమదగ్ని కతడిచ్చె చాపరాఝంబు.' DRB. 603. 'మఘరాజము' (N. ix. 200.) a noble sacrifice. రాజకార్యము rāja-kāryamu. n. A royal deed, politics. రాజయొక్కపని, దివాణపుపని. రాజగృహము rāja-grihamu. n. A palace. రాజయెక్కనగరు. రాజగృహము rājatvamu. n. Royalty. రాజైయుండడము. రాజదంతము rāja-dantamu. n. A bright or chief tooth, i. c., a fore tooth. ముందరిపల్లు. రాజధర్మములు rāja-dharmamulu. n. The duties incumbent on a king. రాజనీతులు, విధివత్తుగా రాజు చేయవలసినపనులు. రాజధాని rāja-dhāni. n. A metropolis or royal residence. A presidency. రాజుయొక్క ప్రధాననగరము. రాజబంధువులు the king's kinsmen. రాజభాగము the king's share, Government's share of produce. రాజనీతి rāja-nīti. n. Royal polity, civil and military government. రాజుయొక్కధర్మము. రాజన్యుడు rāja-nyuḍu. n. A man of the royal or military caste, క్షత్రియుడు. రాజన్వంతము rājan-vantamu. adj. Having a good king (as a country.) రాజపత్ని a queen. రాజుయొక్క భార్య. రాజపురోహితుడు a king's household priest. రాజబీజి rāja-bīji. n. One of royal descent. రాజవంశమునందు పుట్టినవాడు. రాజమార్గము rāja-mārgamu. n. The king's high way, a public road, ఘంటాపథము. పెద్దబాట. రాజమాషము rāja-māshamu. n. The pulse termed Dolichos catjang. అలచందలు. రాజయక్ష్మము rāja-yakshmamu. n. Pulmonary consumption. క్షయరోగము. రాజయోగము rāja-yōgamu. n. A simple and easy mode of abstract meditationn, as distinguished from the austere and rigorous modes. రాజయోగి rāga-yōgi. n. One who practises the రాజయోగము. రాజయోగ్యము rāja-yogyamu. adj. Proper or suitable for a sovereign. రాజార్హమైన. రాజరాజు or రారా౛ు rāja-rāḍzu. n. An emperor, or universal monarch. రాజులరాజు. The god of riches, కుబేరుడు. Also, an epithet of Duryōdhana, దుర్యోధనుడు, and of the moon, చంద్రుడు. రాజరీతి rāja-rīti. n. Royal style. Also, Tinsel, హొన్నిత్తడి, కాకిబంగారు. రాజర్షి rājarshi. n. A man of the క్షత్రియ caste who by religious austerity has become a saint. రాచవాడై యుండినముని. రాజవంతము having a king. as a country. రాజవల్లభము rāja-vīdhi. n. A kind of cloth. B. D. iii. 102. రాజవీధి rāja-vīdhi. n. The main street of a town. పెద్దవీధి. రాజశేఖరము rāja-sēkharamu. n. A sort of cloth. BD. iii. 102. రాజవీధి rāja-ṣrī. n. A title like Mr. prefixed to names, రాజసర్పము rājasarpamu. n. A large species of snake. రాజసూయము rāja-sūyamu. n. A hecatomb or sacrifice performed by a monarch, after subduing other kings as in the case of Yudhistira and others. ఒకవిధమైన యజ్ఞము. రాజహంస or రాజహంసము rāja-hamsa. n. A white goose or swan with red legs and bill; perhaps the flamingo. ఎర్రనికాళ్లు మూతిగల తెల్లహంస. Also, a phrase for an excellent king, రాజశ్రేష్ఠుడు. రాజాంకుడు rāj-ānkuḍu. n. Siva: who has the moon as his emblem. శివుడు. రాజాంగము rāj-āngamu. n. Government. ప్రభుత్వము. ఇప్పుడు ఆ రాజాంగము తలక్రిందులైనది that government is now upset. రాజసము rājasamu. [from రజస్ dust.] adj. Impetuous. రజోగుణము వల్ల కలిగిన, ఐహిక గుణోత్పన్నమైన. రాజసయజ్ఞము or రాజసపూజ worship offered to obtain a particular object such as fame, కామ్యారర్థముగాగాని దంభార్థముగాగాని చేయు పూజ. n. That which is of the earth, worldly, earthly. Passionateness, heat of temper. Hauteur, pride, arrogance. వారిద్దరిలో నొకడు రాజసుడు. ఒకడు సాత్వికుడు one man is haughty, the other man is meek. వాడు పలకకుండా రాజసముగా నుండినాడు he haughtily refused to reply. రాజాదనము rāj-ādanamu. n. A name applied to three different trees. Butea frondosa, Buchanania latifolia, and Mimusops kauki, మోరుగుచెట్టు, ప్రియాళువు, మోరటిచెట్టు, చారమామిడిచెట్టు, పాలచెట్టు. రాజావర్తము raj-āvartamu. n. A sort of lapis lazuli having a sky blue or lilac tint. This stone is ground down into powder which painters use for a delicate light blue tint. రాజార్హము worthy of a king, రాజునకుతగిన. రాజోపచారము rāj-ōpachāramu. n. Attendance on a king. homage of servants to their master. రాజునకు జరిగేశిశ్రూష.

(p. 1137) valacu or వల్చు valaṭsu. [Tel.] v. n. To smell or emit perfume. వాసనకొట్టు. 'గమగమవలచు చొక్కపుజవాది.' Swa. ii. 59. 'శ్వాపదంబులపదహతి వ్రస్సివలచి, వరుగు దరుచగు మురుత్రోవనరిగియెదుట.' A. vi. 18. టీ వలచు, కంపుకొట్టుచుండే v. a. To love, wish, long for, కామించు, మోహించు, కోరు, ఆశించు, అపేక్షించు. 'నాకెంతవలచియున్నది యహహోవినగవలతు.' P. iii. 308. వలపు or వల్పు valapu. n. Love, affection, fondness, మోహము, కామము. A desire. కోరిక. Smell, fragrance, పరిమళము. 'పూనికనాటతోట వలపుల్ గలకప్రపుకమ్మధూళి.' R. iii. 98. వలపుల్ గల. వాసనలుగలిగినటువంటి. 'కసటు వోపన్నీటగడిచి పువ్వులతావివలనైనకమ్మజవ్వాది వలపునెరప.' T. iii. 131. టీ వలపు, వా సనను. వలపించు valapinṭsu. v. a. To inveigle, tempt, enamour or cause to love. మోహింపజేయు, వలపించుట valapintsuṭa. n. Enamouring, tempting. మోహింపజేయడము. 'సయ్యాటముల్ వింతలున్ గిలిగింతల్ వలపించుటల్ చతురతల్.' H. i. 293. వలపుకాడు valapu-kāḍu. n. A lover, an amorous person. కామముగలవాడు. కాముకుడు. వలపుకత్తె or వలపుకత్తియ valapu-katte. n. An amorous woman, కామము గలది. కాముకి. వలపుకీలు Same as పోకముడి. (q.v.) వలపుమోపరి valapu-mōp-ari. n. Lit: The bearer of scents, i.e., the air, వాయువు. గంధవహుడు. వలపులరేడు or వలపురాయడు valapula-rēḍu. n. The god of love.మన్మథుడు. వలవని or వల్వని valavani. adj. Not wanted, useless. అక్కరలేని, కొరమాలిన. adv. Much, very. అతి. అమితమైన. 'చేయవలవని కార్యంబుసేయుకతన.' Padma. iii. 61. చేయవలవని కార్యము what one ought not to do, చేయరానిపని. 'వలవనిఠీవినవ్వు.' P. ii. 135. వలవనిఠీవి, అనగా పనికిమాలిన రాజసము.

(p. 1201) vīpsa vīpsa. [Skt.] n. Reiteration, repetition, ద్విరుక్తి. వచ్చెవచ్చె, తినెతినె, చెట్టుచెట్టు అనుట. వీప్సయా reiteratedly, frequently. పౌనఃపున్యేన, మళ్లీమళ్లీ.

(p. 1267) s sa. [Skt.] (In composition,) with, together with సకుటుంబముగా together with one's family. సగుణము having (or endowed with) properties or qualities. సజాతీయము of the same tribe, of the same species. సటీక accompanied with a commentary. సదియుడు one who is kind or good. స పత్రము having wings, రెక్కలుగల. సమర్మకముగా in full detail, circumstantially, with all the particulars, minutely, దాచకుండా. సమూలము together with the root, having a root, entire, వేరుతోకూడా, యావత్తు. వారు సమూలముగా నాశమైనారు they are ruined, root and branch. సమేలంపు derisory, satirical. 'సమ్మేలంపుమాటల మేలమాడు.' Vish. vi. 19. సయుక్తికము reasonable, logical, rational. సరయత with speed, త్వరగా.' సరయతవచ్చి వెల్వడిహ౛ారరము చెంతరథంబుడిగ్గి.' T. iv. 193. సంలక్షణము classical, beautiful, handsome, లక్షణయుక్తమైన, అందమైన, సలక్షణమైనపడుచు a handsome girl. సలలితము beautiful, lovely. 'సలితకళానిధి.' T. Pref. 87. సవిస్తారముగా at full length, extensively, with all the particulars, completely, to the full, వివరముగా. సవినయముగా respectfully. సవినయుడై modestly. సహిరణ్యోదకపూర్వకముగా entirely; (lit. with money and water) - a phrase used in making gifts. సహృదయుడు a good hearted man. సహేతుకము reasonable, well grounded. కారణముతోగూడిన. సహేతుకముగా with the reason or the grounds, కారణసహితముగా. సాకూతము significant, అభిప్రాయసహితమైన. సాకూతస్మితము a wanton glance. A. iv. 41. సానుకూలము favour or kindness, success, ఉపకారము. ఆ పని వానికి సానుకూలమైన తరువాత when he succeeded in that affair. అది సానుకూలముకాక పోయినది it did not succeed. సానుకూలము favourable, kind, ఉపకారమైన. సానుకూలమైన మాట favourable word. సానుకూలముగా favourably, kindly, ఉపకారముగా. సాపత్న్యము the condition of a co-wife, the state of being or having a rival wife, సపత్నీభావము, సవతితనము. 'నీకనుపమసాపత్న్య సంపాదనంబు.' A. ii. 24. 'సాపత్న్యమునను గాకసైరింపగలదెయేకడపపత్నీ.' N. iii. 122. సాపత్న్యుడు an enemy, శత్రువు; the son of a co-wife. సుపత్నీపుత్రుడు. సాపరాధి a culprit, offender, sinner, he who is guilty, నేరస్థుడు. సావకాశము leisure, spare time, an interval, తీరిక, వ్యవధానము. సావధానముగా carefully, diligently, attentively, with due heed, జాగ్రతతో.

(p. 1272) saṅgatamu san-gatamu. [Skt.] adj. Joined, united, come together, coherent, consistent, proper, just, adequate, reasonable, suitable, appropriate, applicable. యుక్తమైన, యోగ్యమైన, సంలగ్నమైన, సంయుక్తమైన. 'కమనీయ వజ్రసంగతక వాటములు.' HD. i. 13. n. Friendship, స్నేహము. Meeting, చేరిక. సంగతి san-gati. n. A circumstance, matter, case, subject, affair, business, event, occurrence: the contents of a writing. Association, junction, union, company, society. Fitness, decorum, propriety. కార్యము, వ్యవహారము. పని, విషయము, సహవాసము, సాంగత్యము, యుక్తము, యోగ్యము, సంపర్కము. అతడు చెప్పిన సంగతి ఏమంటే he stated as follows. ఈ సంగతి నాకు తెలిసి on knowing this. ఆ సంగతి నేను వినలేదు I did not hear of it. అతడు బ్రతికియుండే సంగతి చనిపోయిన సంగతి తెలియలేదు I do not know whether he is alive or dead. సంగతిని or సంగతిగా san-gati-ni. adv. Properly, fitly. యుక్తముగా, తగినట్టుగా. 'పట్టు వస్త్రములు భూషణముల్ గల చందనంబులున్, సంగతిగట్టియుందొడిగి సయ్యనజూచె.' ప్రసన్న రాఘవశతకము. సంగతించు san-gatinṭsu. v. n. To happen, occur. సంభవించు. ప్రసక్తించు. సంగతుడు san-gatuḍu. n. (In composition,) one who is accompanied by, or beset by. కూడుకొన్నవాడు. 'అపరాహ్ణసంగతుండగుత పనుంగని ప్రొద్దుగ్రుంక దడవేగుదురీరిపులన.' M. VI. ii. 341.

(p. 1305) sayāṃ or సయాము sayām. [corruption of Skt. స్వయము.] adj. Own. సొంత, నా సయాంతమ్ముడు my own younger brother.