(p. 1) a a. 7. [Tel.] A suffix meaning 'By oneself without the help of another'. సర్వమును నీవ యెరుగుదువు. Or, without a rival, e. g., 'శత్రుక్షయంబు చేసి యెవ్వరికి నీక తామ యేలు చుండెమనియెడి మోహంబున.' భాగ. xii 18.

(p. 381) guruvu or గురుడు guruvu. [Skt.] n. A teacher, a preceptor, a master, a superior, a learned man, a father. A title or name of Brihaspati, tutor of the Gods, who was the husband of Tāra. గురువారము. guru-vāramu. n. Thursday. దొంగలగురువు a master thief, a ringleader. గురువు guruvu. n. Greatness గౌరవము, weight భారము. పూర్వజన్మార్జిత భూరికర్మముల గుర్వణగించునా కొడుక రావయ్య, BD. iv. 218. A long syllable, in prosody. Fast running వేగపు పరుగు. adj. Heavy, weighty, great, large, bulky: difficult, arduous. Reverend, venerable. గురుకార్యము a weighty matter. గురువుగా or గుర్వుగా positively or greatly అధికముగా. 'సర్వమాన్యము నీకు గుర్వుగానిత్తు.' BD. iv. 490. గురువుతేరు guruvu-tēru. v. n. To swell,వులుపారు to run very fast వేగపు పరువుగాపారు. To excel అతిశయించు. గురుత్వము gurutvamu. n. Greatness, weight, importance. Esteem. Heaviness, or languor. గురునాథుడు guru-nādhuḍu. n. The name of a certain village god, whose image is usually a mere block of stone, under a tree.

(p. 551) teliyu teliyu. [Tel. from తెలి lit. to become white or plain.] v. n. To appear, come to light. To be known, perceived, seen, felt. To be discovered, or found. విదితమగు, విశదమగు. To wake up మేలుకొను. To become plain or be favoured ప్రసన్నతనొందు. v. a. To know, to perceive. ఎరుగు. 'సర్వమున్ దెలిపితినంచు గర్వితమతిన్ విహరించితి.' భ. i. శతకము. వానికి ఒళ్లు తెలియలేదు he has lost his senses. ఒళ్లు తెలియకుండాపడినది she lay senseless. కన్నులు తెలియనివాడు a blind man. చీకటిలో పిల్లికి కన్నులు తెలియును. a cat can see in the dark. నీకు తెలిసినదా do you see, understand, or know it? తెలిసితెలియక చేసినాడు he did it unwittingly, unintentionally. మతితెలిసిఉండి being conscious, recollecting himsellf. నాకు బుద్ధితెలిసిననాటినుంచి ever since I grew up. ఈ సంగతి నీకు తెలిసియుండనీ I call upon you to be a witness of this, I wish you to observe this. తెలిసినవాడు one who knows, a man of understanding. నిద్ర తెలిసినప్పుడు when he awoke from sleep. తెలియజేయు or తెలియజెప్పు teliya-jēyu. v. a. To make known, to tell, explain, advise, inform. తెలివి telivi. n. Understanding: perception, consciousness, తెలియడము. Wisdom, వివేకము. Brightness, ప్రకాశము, కాంతి, వికాసము Clearness, (ప్రకాశము) కాంతి. Whiteness తెలుపు. 'దిఙ్ముఖంబులవింత తెలివిచేరె.' స్వా. iii. తెలివినొందగా on coming to oneself, on recovering one's senses. తెలివితోచెప్పు to tell discreetly. తెలివికత్తె telivi-katte. n. A wise woman, వివేకముకలది ప్రాజ్ఞ. తెలివికాడు telivi-kāḍu. n. A man of sense. వివేకము కలవాడు, ప్రాజ్ఞుడు. తెలివిడి teliv-iḍi. n. Understanding. The act of making known, తెలియజేయుట. An illustration దృష్టాంతము. See తెలుపు. తెలిగొను teli-gonu. v. t. To know, to find out. తెలిసికొను. To extort an oath. ప్రయాణముచేయించు. తెలుసుకొను or తెలిసికొను telusu-konu. v. a. To learn, find out, ascertain, understand, know, observe, take notice.

(p. 649) nikhilamu nikhilamu. [Skt.] adj. All, entire, complete. సర్వము, ఎల్ల.

(p. 662) niś niṣ. [Skt.] A negative prefix, altered from నిర్. (q. v.) in accordance with the rules of Sandhi. నిశ్చలము niṣ-chalamu. adj. Fixed, immovable, firm. నిశ్చింతుడు niṣ-chintuḍu. n. A man without care. చింతలేనివాడు. నిశ్చేతనము ṇiṣ-chēṭanamu. adj. Motionless, inanimate. నిశ్చేష్టుడు niṣ-chēshṭuḍu. n. One who cannot move, చేష్టలు ఉడిగినవాడు. నిశ్శబ్దము niṣ-ṣabdamu. n. Silence. adj. Silent, mute. నిశ్శబ్దముగా నుండు to be silent or speechless. నిశ్శేషము niṣ-ṣēshamu. adj. Without a remainder, total, entire, thorough, complete, సర్వము, అంతయును. నిశ్శేషముగా niṣ-ṣēshamu-gā. adv. Wholly, utterly, completely.

(p. 975) mānyamu mānyamu. [Skt.] adj. Respectable, venerable. పూజ్యమైన, సమ్మానింపదగిన. n. A living: a glebe-land granted by a ruler on quit rent or on various favourable tenures. సర్వమాన్యము land entirely free of rent. అర్థమాన్యము land which pays only half the usual rent. విపరమాన్యము a glebe-land granted in exchange for another. మాన్యగాడు or మాన్యదారు one who enjoys a మాన్యము. మాన్యుడు mānyuḍu. n. A respectable or honorable man. పూజ్యుడు. One worthy of respect.

(p. 977) māri māri. [Skt.] n. The name of a goddess like Durga, supposed to preside over certain epidemics. A plague, epidemic or pestilence, slaughter, బహుమంది చచ్చే రోగము, మశూచికాదిరోగము, జనక్షయము. మారియుపద్రవము cholera. 'ప్రాణులమారి వచ్చెనని.' G. i. 276. [Tel.] A noun affix. A doer, one who commits. One who is accustomed to. తిప్పలమారి. or కడగండ్లమారి one who troubles or torments. మందులమారి a poisoner. ముండలమారి one who is given to women. మారించు mārinṭsu. v. a. To destroy. నాశముచేయు. 'మారింతుసర్వమున్.' Kuchēlo. iii. 49. మారిమసంగు māri-masaṇgu. v. a. To slaughter, ruin, destroy, వధించు. 'ఒకయెడమార్తురుమేల్కని మార్కొనిన మారిమసంగినట్లు మృత్యుదేవతకెరలిన చాడ్పున.' M. X. i. 174. 'గ్రామముల్ మారిమసంగినట్లయ్యె సమస్తము చూర్ణముచేసి.' Rukmāngada. iii. 84. 'మెసవదొరకొంటి బ్రజమారిమసగినట్లు.' Swa. v. 28.

(p. 1193) viśvamu viṣvamu. n. The universe or world, లోకము, జగత్తు. adj. All, universal, entire. సర్వమైన, సమస్తమైన. విశ్వంభర viṣvam-bhara. n. The earth. భూమి. విశ్వంభరుడు viṣvam-bharuḍu. n. An epithet of Vishnu or Indra. విష్ణువు, ఇంద్రుడు. విశ్వకర్మ or విశ్వకర్ముడు viṣva-karma. n. The name of the artist of the gods, corresponding to Vulcan. దేవతలవడ్లవాడు, దేవతలశిల్పి. విశ్వకేతువు viṣva-kētuvu. n. An epithet of Aniruddha. విశ్వజనీనము viṣva-janīnamụ. adj. Agreeable to all men. విశ్వతోముఖము viṣatō-mukhamu. n. An epithet of Brahma. బ్రహ్మము. adj. All pervading, అంతట వ్యాపించిన. విశ్వనాథుడు viṣva-nādhuḍu. n. The Lord of the Universe. A name of Siva, especially as worshipped at Benares, కాశీవిశ్వేశ్వరుడు విశ్వభేషజము viṣva-bhēshajamu. n. Dry ginger, శుంఠి. విశ్వరూపము viṣva-rūpamu. adj. Existing in all forms, multiform. నానారూపములుగల. n. Multiformity.నానారూపము. 'విబుధేంద్రశైలంబు విశ్వరూపము జూపెనన నొప్పుకాంచనస్యందనములు.' N. v. 17. విశ్వరూపదర్శనము manifestation or display of one's one real form or hidden majesty, నిజస్వరూపమును అగుపరచడము. విశ్వరూపుడు viṣva-rūpuḍu. n. He who exists in all forms; a name of Vishnu. విష్ణువు. 'విశ్వరూపునకు వినతులుసేయుచు.' H. iv. 297. విశ్వసృజుడు, విశ్వాత్మ or విశ్వాత్ముడు viṣva-srijuḍu. n. Brahma, the creator, బ్రహ్మ. విశ్వామిత్రుడు viṣv-āmitruḍu. n. The name of a certain sage, the son of Gādhi. గాథిసుతుడు. విశ్వామిత్రము viṣv-āmitrāmu. adj. Worthy of Visvāmitra: (that is) fabricated, fictitious, artificial, కల్పితమైన, కృత్రిమమైన. విశ్వామిత్రమైనపత్రము a fabricated bond, a Machiavelian trick. తప్పుసృష్టిచేయబడిన. n. A deed worthy of Visvāmitra, that is, a trick, fiction, fabrication. Machiavelianism. మోసము, కృత్రిమము, కల్పన. విశ్వామిత్రసృష్టి viṣvā-mitra-srishṭi. n. The creation of a second series of beings, Vishvamitra being represented as having created a mimic world. విశ్వులు or విశ్వదేవతలు viṣvulu. n. The name given to certain deities of a particular class.

(p. 1207) veṭṭa veṭṭa. [Tel. from వేడి.] n. Warmth, heat, sunshine, heat of the body. వేడిమి, ఎండ. The hot season, ఎండకాలము. Enmity. విరోధము, పగ. 'సరియగు నిట్టివెట్టటనివి సర్వమటంచటు మీదసృష్టికిన్.' A. ii. 56. 'అట్టివేసవి బెడిదంపు వెట్టకతన.' ib. ii. 77. 'అనుగుజుట్టములపట్టున వెట్టగాకమ్మ వరువుళ్లపైభక్తి వదలకమ్మ.' P. iv. 408. Also, heat due to inflammation. adj. Hot. నిండాకాకగానుండే, వేడియైన. 'వెక్కసమై క్రాచువెట్టవేసవులనసల్.' P. i. 557. వెట్టకారు or వెట్టదినములు veṭṭa-kāru. n. The hot season. వేసవికాలము. 'వెట్టదినముల మడువుల మట్టికలపబుడబుడ ధ్వనివెడలు.' Swa. iv. 17. వెట్టచెవులతపసి an epithet of ఉగ్రశ్రవ. నీలా. ii.

(p. 1286) sakalamu sakalamu. [Skt.] n. The aggregate or whole. సమస్తము, సర్వము, అఖిలము, యావత్తు. adj. All, entire, whole. సమస్తమైన, అఖిలమైన.

(p. 1301) samaṣṭi or సమిష్టి samashṭi. [Skt.] n. The whole, the entirety. మొత్తము, సర్వము, సమస్తము. adj. Collected, collective, joint. సమష్టిఆప్తి joint property. సమష్టిగా or సమిష్టిగా samashṭi-gā. adv. Collectively. వారు సమష్టిగానున్నారు they live as one family.

(p. 1301) samastamu samastamu. [Skt.] adj. All, whole, entire, complete, సకలము, సర్వము, అంతా. n. The whole, all.

(p. 1311) sarvamu sarvamu. [Skt.] pron. All, the whole. సమస్తము. అంతయు. adj. All, whole, complete, universal, entire, సకలము, అఖిలము. సర్వంసహ sarvam-saha. n. Lit. the all-sustaining, i.e., the earth, భూమి. సర్వంకషప్రజ్ఞ గలవాడు a Jack of all trades. సర్వజనీనము sarva-janīnamu. adj. Pertaining to all men, సకలజనులకు సంబంధమైన; agreeable to all men, సకలజనులకు సంబంధమైన; agreeable to all men, సమస్తజనులకు హితమైన. సర్వజిత్తు sarva-jittu. n. The name of a Telugu year. సర్వజ్ఞ sarva-gnya. adj. All knowing, omniscient, all-wise. సమస్తముతెలిసిన. సర్వజ్ఞుడు sarva-gnyuḍu. n. An omniscient being. సమస్తము తెలిసినవాడు. సర్వతాపనుడు sarva-tāpanuḍu. n. One who fires all beings; an epithet of Manmatha, మన్మథుడు. సర్వతోముఖము sarvatō-mukhamu. n. Water. నీళ్లు. The sky, heaven, ఆకాశము. Vasu. iv. 13. సర్వతోముఖుడు sarvatō-mukhudu. n. A name of Brahma or Siva. బ్రహ్మ, శివుడు. The soul. ఆత్మ. సర్వత్ర sarvatra. adv. Every where, in all places, always, at all times. అంతట, ఎల్లప్పుడు. సర్వత్రయిమ్ము give everywhere. సర్వధా sarvathā. adv. In all ways, by all means, assuredly, at any rate, అన్నివిధాల. సర్వదా sarvadā. adv. Always, at all times. ఎల్లప్పుడు సర్వదుంబాలా sarva-dumbālā. [H.] n. A deed exempting land from all rent. సర్వధారి sarva-dhāri. [Skt.] n. The name of a Telugu year. సర్వనామము sarva-nāmamu. n. A pronoun. సర్వభక్షకుడు sarva-bhakshakuḍu. n. The devourer of all things, an epithet of fire. అగ్ని. సర్వమంగళ sarva-managaḷa. n. She who is all blessed, most holy or auspicious; an epithet of Parvati, పార్వతి. సర్వమాన్యము sarva-mānyamu. n. Free tenure, land exempt from tax. జాగీరు. సర్వలింగి sarva-lingi. [Skt.] n. A heretic, or free-thinker. పాషండుడు. సర్వశుద్ధిగా sarva-ṣuddhi-gā. adv. Utterly, entirely, every thing being taken into account. సర్వపరిహారముగా. వారికి మాకు సర్వశుద్ధిగా లెక్కలుతీరినవి the accounts between us are finally settled. సర్వస్వము sarvasvamu. n. Entire property, the whole of one's possessions. యావత్తు సొత్తు. సర్వస్వుడు sarvasvuḍu. n. One who possesses all the property, the sole lord. సర్వస్వుడగుచు.' Vasu. ii. 54. టీ యావద్ధనముగలవాడగుచు. Swa. vi. 25. సర్వాంగీణము sarv-āng-īṇamu. adj. Appertaining to all the limbs; thorough, entire. యావదంగముల సంబంధమైన. 'సర్వాంగీణములైన మైమరువులున్ వల్లత్కృపాణంబులున్.' Parij. iv. 98. సర్వాగ్రహారము sarvāgra-hāramu. n. A village granted to Brahmins free from all tax. పన్నులేకుండా బ్రాహ్మణులకిచ్చిన గ్రామము. సర్వాత్మకము sarv-ātmakamu. adj. All pervading. సర్వవ్యాపియైన. సర్వాత్మకత్వము sarv-ātmaka-tvamu. n. Omnipresence, the state of pervading all things. సర్వాంతర్యామిత్వము. 'అనిలు డేరీతివిహరించునట్ల నీవు కలసివర్తింతుసర్వాత్మకత్వమొప్ప.' B. viii. 444. సర్వాత్మనా sarv-ātma-nā. adv. In all ways, by all means, at any rate. సర్వప్రకారేణి, అన్నివిధాల. సర్వాధికారి sarv-ādhikāri. n. The ruler of all, అన్నిటికి యజమానుడు. సర్వేశుడు or సర్వేశ్వరుడు sarv-ēṣuḍu. The Lord of all, the Supreme Being, దేవుడు.

(p. 1390) huḷakki, huḷiki, huḷikki or ఉళక్కి huḷakki. [Kan.] n. A falsehood, a lie వట్టిమాట, అబద్ధము. Unreality, nothingness. అభావము. 'లేదరదంబు తత్తడిహుళిక్కి సహాయము సర్వమంగళంబు.' Swa. iv. 145.