(p. 32) aṭṭu or అట్టుగా aṭṭu. [Tel.] adv. (A particle) So that, as, according to. అతడు వచ్చేటట్టు వ్రాయుము write a letter so that he may come. మీరు చెప్పినట్టుగా చేస్తిని I did as you bid me. ఆయన చెప్పినట్టు according to his order. వాడు ఇంకా అవతలకు పోవునట్టు అగుపడ్డాడు he seemed as though he would go further. నేను చెప్పినట్టు చేసినాడు he did as I said. వారు సాగిపోయినట్టుగా చెప్పెను he said that they had passed on. అట్టు గాక or అట్లాకాక aṭṭugāka. adv. Without being so. అట్టుల aṭṭula. adv. As soon as, soon after. వెంటనే. 'చెట్టు దిగి వచ్చినట్టుల.' H. ii. 47. Just as. ఆప్రకారము. అట్టే (for అట్లాగే) aṭṭē. [Tel.] adv. Thus. So. In the same manner, as it was. అట్టే ఉండనీ leave it as it is. నొప్పి అట్టే ఉన్నది the pain is in the same state. అట్టే పోయినాడు he went off straightway. అట్టే మాట్లాడుతూ ఉండినాడు he was talking straight on. ఆ గుర్రములట్టే ఉన్నవి the horses are as they were: they are untouched.

(p. 201) ēruvāka ēru-vāka. [Tel.] n. The commencement of cultivation. The sowing season. Seed-time దుక్కి యొక్క ప్రారంభము. ఏరువాక కసాగించు To celebrate a feast at that season.

(p. 267) kāgā kāgā. [Tel.] adv. Because, seeing that తమరుకాగా ఇది సాగినది this has been effected through you indeed. The same as అయ్యేటట్టుగా. కరమాశ్చర్యముగాగ to their great astonishment. కాగానే as soon as; therefore. ఆ పెండ్లి కాగానే as soon as ever the marriage was over. ఆ సమయములో తమరు చెయ్యి యిచ్చినారు, కాగానే ప్రాణము దక్కినది I owe my life to your aid.

(p. 319) konasāgu or కొనలిడు kona-sāgu. [Tel.] v. n. To last to the end. To be fulfilled, or accomplished. వర్ధిల్లు, నెరవేరు. కొనసాగించు kona-sāginṭsu. v. a. To accomplish, to complete.

(p. 402) ghōṣa ghōsha. [Skt.] n. A loud noise, a cry, a roar, an exclamation, proclamation, news. వేదఘోషతో కూడా సాగిపోయిరి they set forth in procession preceded by Brahmins who chanted verses from the Vedas. ఘోషాక్షరము an aspirated consonant. ఘోషము n. A hamlet where herdsmen dwell. గొల్లపల్లె. ఘోషకన్య ghōsha-kanya. n. A milkmaid. ఘోషణము ghōshaṇamu. n. A roaring noise, a clamour, an uproar. చాటించడము. ఘోషించు ghōshinṭsu. v. n. To sound, roar, resound, clamour, exclaim, cry. ధ్వనిచేయు, మ్రోయు, చాటించు. ఘోషుడు ghōshuḍu. n. A shepherd or herdsman, గొల్లవాడు.

(p. 430) ceyi, cēyi or చెయ్యి cheyi. [Tel.] n. A hand The arm. A sleeve. An elephant's trunk. Five (in counting, as three hands, i.e., fifteen.) అరచెయ్యి or లోచెయ్యి the palm of the hand. మీదిచెయ్యి or మీజెయి the back of the hand. ముంజెయ్యి the wrist. మోచెయ్యి the elbow. దండచెయ్యి the upper arm. చెయిదము, చెయిది or చెయ్దు cheyidamu. [Tel. from చేయు.] n. An act, action, doing. కృత్యము, చేష్ట. 'చేతకానిచెయిదములు చేయక.' M. XII. ii. 415. చెయిపట్టు cheyi-paṭṭu. v. n. To adopt, protect, take by the hand. To seize or ravish a woman. To marry. To foster. చెయ్యిన్రాలలలు or చేవ్రాలు cheyi-vrālu. n. Handwriting, a signature. వారందరు ఒక చెయ్యిగానున్నారు they are all hand in hand, hand and glove with each other. ఆ పని చెయ్యికూడివచ్చినది the business turned out well. చేతికిందిమనిషి a servant, a slave. చేతిపని hand-work. చేతిసొమ్ము money in hand, cash. అతని చేతివాడు one of his creatures or hangers on. చెయ్యివెల sale for ready money. రొక్కపు వెల. చెయ్యి సాగినంతలో when your hand is in, when you have the opportunity. In some phrases the word may be left untranslated: as నా చేతికిచ్చెను he gave it to me; lit. to my hand చెయికావలి means a supply of rice, &c., provided for dinner at a future stage in a journey. చెయ్యికావలికి నాలుగు రూపాయలు ఎత్తిపెట్టుకొన్నాడు he laid up something to meet contingencies. కరిడిచెయ్యి అద్దము like a looking glass in the hand of a bear. చేతకాని idle, paltry, incapable. In some compounds it means extra, as చెయ్యికావలి or చెయ్యిజాగ్రత a reserve, or extra ground; చెయ్యితడి ఆరకముందు తీర్చివెయ్యి do it before your hand cools. చెయ్యియీటె a small spear. తాళపుచెయ్యి a key. నీచేతినుంచి తగులుతుంది, or, చెయ్యికరుచును you will have to lay out some money. చెయ్యిచేసికొను to handle, interfere, meddle with, to use the hand: to take the law into one's own hands and beat. చెయ్యివిడుచు to abandon, desert, give over (a person.) చెయ్యిచూచు to feel the pulse. చెయ్యితిరిగిన cheyyi-tirigina. adj. Experienced, expert, handy. చెయువు or చెయ్వు cheyuvu. n. An act, an action.

(p. 735) pāṭu pāṭu. [Tel. from పడు] n. A fall. పడుట. Suffering, శ్రమము. Labour. A movement, an action, చర్య. Distress, misfortune, hardship, mishap, ఆపద. Time, occasion. సమయము. Manner, way, mode, విధము. A declining state. The ebb of the tide. సముద్రపునీరు పొంగి తగ్గుట. రెప్పపాటు (lit: eye-lid-fall.) a wink or blink. బల్లిపాటు the fall of a lizard. చెవిటివాడు పెదవిపారు గ్రహించును a deaf man understands the motions of the lips. వారు పడే పాట్లు చెప్పనలవికాదు the hardships they suffer are indescribable. కుక్కపడేపాట్లు పడుచున్నాడు he leads the life of a dog. ఎన్నిపాట్లు పడినను వాడు చిక్కలేదు though we did all we could we did not find him. వాడు పడ్డపాట్లు వృధాగాపోవునా will all his trouble be in vain. వచ్చినపాటుననే as soon as he comes. అది ఆపాటుననే ఉన్నది it remains as it was, it remains unaltered. అది యేపాటుననున్నదో ఆపాటుననే ఉండనిమ్ము leave it as it is . అదోకపాటుగానుండేనేల a declivity, slope or descent. పోటుపాటు the ebb and flow of a river or sea, బోర్లపాటులు vile pranks. పొరపాటు an error. Added to some verbs it serves as an affix like-tion, -ness or -ment and forms a noun, as నగుబాటు laughter. తగులుబాటు cost, expenditure. దిద్దుబాటు a correction. కుదురుబాటు settlement. ఒంటరిపాటు loneliness. ఒంటరిపాటున alone, unaccompanied. ఆపాటున where-upon, thereupon, on that occasion. పనిపాటులు jobs. పాట్లమారి a drudge, మిక్కిలి శ్రమపడు స్వభావముగలవాడు. పాటుపడు pāṭu-paḍu. To toil, to labour. శ్రమపడు. పాటుసాగించు pāṭu-sāginṭsu. v. n. To cultivate, to begin cultivation operations. పాటునబడు pāṭuva-baḍu. v. n. To come back to the original position. యథాస్థితికివచ్చు.

(p. 841) prasṛtamu pra-sṛitamu. [Skt.] adj. Stretched, lengthened. కొనసాగిపెరిగిన. Dispersed, extended, spread abroad. ప్రవృద్ధము. ప్రసృతి pra-sṛiti. n. The palm of the hand hollowed so as to hold liquids. పుడిసిలి, చేర.

(p. 848) prāva prāva. [Tel.] n. Convenience. అనుకూలము పొందిక. Fault, evil influence, దోషము. 'సీ త్రిజగజ్ఝనులకుసతీపతి న్యాయమైసాగిన ప్రావ యాచార్యసేవ.' Vaijayanti ii. 109. అకవనములో నొకప్రావ తగిలి వాడు చచ్చినాడు the venom of the verse smote him and he died.

(p. 1208) veḍalu veḍalu. [Tel.] v. n. To come out, go out, set out, start, బయలువెళ్లు. 'వెడలుమని తేరుచూపిన.' M. XII. v. 461. వెడలబడు or వెడలబారు Same as వెడలు. వెడలబాటు veḍala-bāṭu. n. The act of going out. వెడలించు, వెడలుచు or వెడల్చు veḍa-linṭsu. v. a. To take out, send, send away, despatch, వెడలజేయు, బైటికి వెళ్లదీయు, పంపు, సాగినంపు. 'శీలమనాయడుచేకొనిమనలదేశంబు వెడలింపదిరుగుచున్నాడు.' Pal. 92. 'నేవేగమె వాలిననికి వెడలింపుమికన్.' R. v. 299. 'భుజగకేతను బలంబులతోడనిపుడు, మనపురి వెడలింపు మసలకుమింక.' Dab. page. 232. వెడలుపు or వెడల్పు veḍalupu. n. Extent, breadth, width, వైశాల్యము, విశాలత. adj. Broad, extensive. విరివి.

(p. 1285) saṃsāramu sam-sāramu. [Skt.] n. The world, the mundane state. Domestic life, secular life. A family, household. పెండ్లాము బిడ్డలతో కూడియుండడము. Birth, పుట్టుక. వానికి సంసారము తప్పిపోయినది he has lost his wife. సంసారములేనివాడు one who has no wife or children. సంసారతాపత్రయములు family cares. సంసారమును నడిపించు or సంసారమునుసాగించు to support or manage a family. సంసారముచేయు sam-sāramu-chēyu. v. n. To keep house, to live a family life. కాపురముచేయు. సంసారి samsāri. n. A householder, the head or master of a family, a family man; a citizen; an honest man. A secular person as distinguished from a solitary recluse, గృహస్థుడు, గృహపతి. ఆ యూరిసంసారులు the inhabitants (కాపులు) of the village సంసారి a good or respectable woman, కులస్త్రీ.

(p. 1306) saragu saragu. [from Skt. ప్రాక్.] n. Swiftness, speed. త్వర. సరగ or సరగున saraga. adv. Rapidly, soon, at once, quickly, with speed. శీఘ్రముగా, తెప్పున. 'సాగిమ్రొక్కి లేచిసరగున నొసలిపైకేలు దమ్మోతోయికీలుగొలిపి.' B. X. iii. 12.

(p. 1320) sāgu or చాగు sāgu. [Tel.] v. n. To go on, proceed, get on, advance, continue, be current, be usual. To lengthen, to extend, as hot iron under the hammer. To take effect. To begin, నడుచు, జరుగు, దీర్ఘమగు, నిడుపగు, ఆరంభించు. n. A spit or iron lance, a short arrow thrown from the hand, అడుగున త్రాడుకట్టినకటారి, అలుగు వంటి ఆయుధవిశేషము. Cultivation, tillage. కృషి, వ్యవసాయము. దండుసాగుచుండగా when the army was marching. పని సాగలేదు the business does not go on or proceed. అతని మాట సాగలేదు his word did not take effect. కమ్మిపాగలేదు the wire could not be drawn out or lengthened. ఆ ఉత్సవము సాగుచున్నదా is the feast still kept up? దానికోరిక కొనసాగినది her wish is fulfilled. చెప్పసాగినది she went on to say. ఇది లేకుండా నాకు సాగదు I cannot get on without this. అక్కడ సాగకవస్తిని as I could not subsist there I came away. సాగుపాటు sāgu-pāṭu. n. Means of getting on, livelihood. జరుగుపాటు. సాగుబడి sāgu-baḍi. n. Cultivation. వ్యవసాయము. plu. సాగుబళ్లు. సాగగొట్టు sāga-goṭṭu. v. a. To hammer, out, extend or draw out (by heating a rod of iron, gold, etc.) పొడుగగునట్లుగా కొట్టు, సాగదీయు sāga-dīyu. v. a. To extend, stretch out, draw out, lengthen, పొడుగగునట్టుగా లాగు. To importune, మిక్కిలి ప్రార్థించు, బతిమాలుకొను. వాణ్ని ఎంత సాగదీసినా పోనన్నాడు however much I urged him he said he would not go. సాగనంపు sāga-n-ampu. v. a. To send away, to send one on, to set a traveller on his way, to convey or accompany one for a little distance. జపించు. సాగబడు or సాగిలబడు sāga-baḍu. v. n. To fall down at full length, flat or prostrate. సాష్టాంగపడు. 'సాగబడి మ్రొక్కిన శౌరికృ పార్ద్రచిత్తుడై.' Parij. v. 48. సాగించు sāginṭsu. v. a. To conduct, carry on (a business.) To celebrate (a feast.) జరుపు. కీళ్లుసాగించినారు they performed the swinging feast.

(p. 1329) sāṣṭāṅgamu s-āshṭ-āngamu. [Skt.] n. Prostrate adoration. Literally, touching the ground with (ప) the eight (అష్ట) limbs (అంగ), i.e., the hands, knees, shoulders, breast and forehead. సాగిలబడి దండము పెట్టడము. సాష్టాంగదండ ప్రణామముచేయు to do homage. సష్టాంగదండము or సాష్టాంగ నమస్కారము prostrate homage. 'కరయుగములు చరణంబులు, నురములలాటస్థంబు నున్నతభుజముల్. సరిధరణిమోపిమ్రొక్కిన, బరువడిసాష్టాంగమండ్రు పరమమునీంద్రుల్. '