(p. 159) udyāpanamu ud-yuktamu.[Skt.] adj. Attempted. Zealous, resolved, determined. ఉద్యోక్తుడు He who is ready or prepared. యత్నించువాడు, సిద్ధముగానున్నవాడు. అక్కడికి పోవలెనని ఉద్యోక్తుడై being about to go. జాబు వ్రాయుటకు ఉద్యోక్తుడనై when I was going to write the letter. క్రూరమైన పనికి ఉద్యుక్తుడై ready to do a cruel deed.

(p. 843) prākaṭamu or ప్రకటము prākaṭamu. [Skt.] adj. Displayed, manifest, apparent, public, famous, ప్రసిద్ధమైన. 'ప్రాకటసత్కవిత్వపరిపాటిని లోకమువారెరుంగగా.' T. Intro. 19. ప్రాకటముగా prākaṭamu-gā. adv. Publicly, notoriously. ప్రసిద్ధముగా.

(p. 1013) mustīdu mustīdu. [H.] n. Readiness. సిద్ధము, ఆయితము. 'స్వారిదరలెడు వేడ్కతో సాదిజూచి తెమ్ముముస్తీదు ఘటియించితేజిననగ.' UH. iv. 22. adj. Prepared, ready, capable, worthy. ముస్తీదుగా mustīdu-gā. adv. In readiness, ready. సిద్ధముగా. 'ఎలదేటిగమిమేటి యెలగోలుమూకల, నెల్లముస్తీదుగా నెచ్చరించి.' T. 104. టీ ముస్తీదుగా, దిట్టముగా.

(p. 1158) vālāyamu vālāyamu. [Tel.] n. Force, compulsion, నిర్బంధము. adj. Inevitable, అనివార్యము. Constant, నిరంతరము. వాలాయముగా vālāyamu-gā. adv. Positively, certainly, undoubtedly, అవశ్యము, సిద్ధముగా, రూఢిగా. (Also, less correctly) usually, often, commonly. వాడుకగా. 'ఆరాజువాలాయంబుగా ధరణింబుట్టగలండట.' KP. v. 100. 'మాయాపద బాపుము వాలాయమశక్తులము, దుర్బలస్యబలంరాజాయనియజేయు ద్రిజగన్నాయకు జక్రధరునిన్నేనమ్మితిని రీహ.' R. iii. 66.

(p. 1281) samprōkṣaṇamu sam-prōkshaṇamu. [Skt.] n. A ceremonial sprinkling of water. Hallowing, cleansing, consecrating, dedication, lustration, మంత్రోదకమును చిలకరించడము, దేవాలయాదులను ఉపయోగపరచుకోవడమునకై మంత్రోదకమును చిలకరించడము, విగ్రహాదులకు శివప్రతిష్ఠ చేయడము. ఆ విగ్రహము పోతపోసి సిద్ధముగానున్నది గాని యింకా సంప్రోక్షణము కాలేదు the idol is all ready and adorned but is not yet consecrated. సంప్రోక్షించు sam-prōkshinṭsu. v. a. To sprinkle with holy water, to consecrate. సంప్రోక్షితము sam-prōkshitamu. adj. Sprinkled with, consecrated.

(p. 1288) sajja sajja. [Skt.] n. An armour, a piece of armour, కవచము. Adornment, అలంకరణము. సజ్జక sajjaka. n. A bed-room, పడకయిల్లు. సజ్జనము sajjanamu. n. A hedge round a camp. కంపకోట. సజ్జము sajjamu. adj. Prepared, got ready, armed. సన్నద్ధమైన, సిద్ధమైయుండే, కవచాలంకృతమైన. సజ్జితము sajjitamu. adj. Armed, accoutred, dressed, duly prepared, got ready, కవచయుక్తమైన, అలంకరింపబడిన, సర్వసిద్ధముగానున్న. సజ్జుడు sajjuḍu. n. He who is prepared or ready. సన్నద్ధుడు.

(p. 1294) sannaddhamu san-naddhamu. [Skt.] adj. Ready, prepared, accoutred, equipped, armed. సిద్ధముగానుండే. సన్నద్ధుడు san-naddhuḍu. n. One who is prepared, ready or accoutred. సిద్ధముగానుండువాడు.

(p. 1333) siddhamu siddhamu. [Skt.] adj. Ready, prepared, అయితమైన. Accomplished, completed, fulfilled, ఈడేరిన. Cooked, boiled, వండబడిన. Constant, eternal, ఎడతెగని, నిత్యమైన. Real, right, true, certain, న్యాయమైన, రూఢమైన, యథార్థమైన, ప్రసిద్ధమైన. పడడమునకు సిద్ధమైయుండినందున as it was ready to fall. n. Readiness, accomplishment. Reality, truth. నిష్పన్నముగానుండడము, సన్నద్ధముగానుండడము, తాత్వికత, వాస్తవము. The twenty first of the astronomical Yogas. విష్కంభాదియిరువైయేడు యోగములలో యిరువైయొకటోది. సిద్ధపడు siddha-paḍu. v. n. To get ready, to be ready or prepared. సిద్ధపరచు siddha-paraṭsu. v. a. To make ready, prepare. తయారుచేయు, సిద్ధముచేయు. సిద్ధపరుషుడు siddha-purushuḍu. n. One who by devout abstraction and severe mortification has acquired spiritual perfection and superhuman powers. యోగబలముచేత అమానుషశక్త గలవాడు, మహాపురుషుడు. సిద్ధక్రియ siddha-kriya. n. An action done by a sage or saint. An elixir or miraculous medicine. సిద్ధపురుషుని చేత చెప్పబడ్డమహౌషధము. సిద్ధముగా siddhamu-gā. adv. In readiness, ready. Actually, verily, doubtlessly. నిజముగా, తాత్వికముగా, నిస్సందేహముగా, సన్నద్ధముగా. సిద్ధముగానున్నది it is ready. సిద్ధముగాచెప్పు to tell positively or definitely. సిద్ధాంతము siddh-āntamu. n. Demonstration. An established truth, a principle. A conclusion, result, decree, doctrine. స్థిరమైనపక్షము, స్థాపనము, నిర్ణయము. An astronomical work. నవవిధ జ్యోతిషగ్రంథము. సూర్యసిద్ధాంతము solar astronomy. సిద్ధాంతపంచాంగము an almanac. సిద్ధాంతి siddh-ānti. n. A follower of the Mimamsa philosophy. One who demonstrates or established his conclusions. A mathematician or astronomer; one who prepares an almanac. పంచాంగము గుణించువాడు. సిద్ధాంతీకరించు sinddh-āntī-kar-inṭsu. v. a. To lay down as a rule or doctrine, to establish or demonstrate. సిద్ధాంతముచేయు. సిద్ధానుస్వారము siddh-ānu-svāramu. n. The letter N, when an integral part of a word and not merely inserted to save elision, సహజమైనసున్న. సిద్ధార్థి siddh-ārthi. n. The name of a Telugu year. సిద్ధార్థుడు siddh-ārthuḍu. n. A name of Buddha. సిద్ధి siddhi. n. Fulfilment, accomplishment. The attainment of any object, success: the fruit, effect. Ascetic perfection: acquirement of supernatural powers; final beatitude. నిష్పత్తి, ఈడేరుట, నెరవేరడము. వాంఛితప్రాప్తి, అణిమాదులు చేకూరడము. ఇష్టసిద్ధి, అభీష్టసిద్ధి or మనోరథసిద్ధి the gratification of a wish. క్రియాసిద్ధి the completion of a deed. మంత్రసిద్ధి a charm taking effect. కాయసిద్ధి the state of being invulnerable. 'కొట్టిన నవియకుండుట కాయసిద్ధి.' L. xix. 166. ఆయన సిద్ధినిపొందినాడు he died or went to heaven. సిద్ధిరస్తు let (him) be happy, be it successful. సిద్ధించు siddintsu. v. n. To be effected, fulfilled or accomplished; to be gained, acquired, attained. ఈడేరు, సమకూడు, లభించు, ప్రాప్తమగు. ఆయనకు మోక్షము సిద్ధించినది he gained final beautitude. సిద్ధుడు siddhuḍu. n. A person who has acquired supernatural powers by magic methods; a sort of demigod; a sage, a seer, దేవయోనివిశేషము, ఆణిమాదిగుణోపేతో విశ్వాస సుప్రభృలు, వ్యాసాదులు. సిద్ధురాలు siddhu-r-slu. n. A female recluse who has acquired supernatural powers by magical methods, ఆణిమాది సిద్ధిగల స్త్రీ.

(p. 1337) su su. [Skt.] n. A prefix (like 'Eu' in Greek, meaning) Good, well, శోభనమైన, మంచి. సుమూహూర్తము a happy hour. సుదినము a lucky day. Much, very much, thoroughly, మిక్కిలి. సుకరము easy. సుకర్మము a good deed, సత్కార్యము, మంచి పని. సుకృతము a good or righteous deed, righteousness, పుణ్యము. సుకుమారము happy. సుగంధి or సుగంధసాల su-gandhi. n. A medicinal drug. Periploca indica. A perfume. fragrance, మంచి పరిమళముగల వస్తువు. సుగుణము an amiable disposition, a virtue or good quality. వానియందు ఒక సుగుణమున్నది he has one good point or quality. సుగుణుడు or సుగుణి a good man, మంచివాడు, సరసుడు. సుచరిత్రుడు a man of a good character, మంచిశీలముగలవాడు. సుచరిత్ర a woman of a good character. సుజనుడు a good man, మంచివాడు. సుతనువు a handsome woman, చక్కనిస్త్రీ. సుతనుడు a handsome or well proportioned man, అవయవసౌష్టవముగలవాడు. సురాత a liberal man, దానశీలుడు. సుదారుణము terrible, horrible, భయంకరమైన. సుదూరము very far, మిక్కిలిదూరమైన. సునిశితము acute, very sharp, అతితీక్ష్ణమైన. సునీతుడు a virtuous man, పుణ్యాత్ముడు. సుపధము a path easy to travel, a good road, మంచిదోవ, సత్పథము. సుపర్ణుడు an epithet of Garaḍa, గరుత్మంతుడు. సుప్రలాపము a good word, మంచిమాట; eloquence, elegant discourse, సువచనము. సుప్రసన్నము well pleased, favourable, clear, clean, కృపాన్వితమైన, నిర్మలమైన, స్వచ్ఛమైన. సుప్రసన్నత delight, clearness, ఉల్లాసము, తేట. 'మనసు సుప్రసన్నత నొందెన్.' Vish. i. 5. సుప్రసిద్ధముగా most celebrated, లోకరూఢిగా. సుబద్ధము correct, true, free from error, నిజమైన; truth, fact, right, నిజము. సుభటుడు a champion, a warrior, రౌతు. సుభాషితము a good word, eloquence an eloquent word, మంచివాక్కు. 'ఆలవిప్రుడాద్విజులోన సుభాషితముంబఠింపగన్.' సుభిక్షము plenty; prosperous, plentiful, (the opposite is దుర్భిక్షము scarcity.) సుభిక్షముగానుండుకాలము a time of plenty. సుమతి good sense, a sound mind: a wise heart, మంచిబుద్ధి, సుద్భుద్ధి. సుమనస్కుడు a good hearted or benevolent man, మంచిమనస్సుగలవాడు. సుమహితము most excellent, దివ్యమైన, సురసము sweet, well favoured, elegant, మధురమైన, సుందరమైన. సురక్షితము well guarded, secure, safe, comfortable, క్షేమమైన, హాయిగానుండే. సురక్షితముగా happily, safely, in a flourishing state, క్షేమముగా, హాయిగా. సురుచిరము beautiful, lovely, engaging, సుందరమైన, రమణీయమైన, మనోజ్ఞమైన. సురూపము handsome well formed. మనోహరమైన. సురూపుడు a handsome looking man. సువచనము a good word, మంచిమాట. M. XVI. i. 107. సువాణి a sweet-voiced lady, మంచినోము. గలన్త్ర నుప్రతను a good vow, మంచినోము సుశ్రావ్యము melodious, చెవులకు మిక్కిలి యింపుగానుండే. సుశ్లోకుడు a celebrated man, సత్కీర్తివంతుడు. M. XIII. iii. 276. సుసంగము good company or society, సత్సహవాసము. సుస్థిరము firm, steady, stable, దృఢమైన, నిలుకడైన. సుస్నాతుడు one who has bathed, స్నానముచేసినవాడు. సుప్నాతుడై having bathed. సుస్నిగ్ధము smooth and soft. మిక్కిలి నున్నని.

(p. 1374) svatḥ svatah. [Skt. corrupted into స్వతహాగా in Telugu.] adv. Naturally, of itself, instinctively, personally, spontaneously. స్వభావతః, తనకుతానే. ఆయన స్వతఃవచ్చిరి he came in person. స్వతఃప్రకకాశమైన naturally bright, lucid in itself, self-bright. స్వతస్సిద్ధము or స్వతస్సిద్ధమైన svatas-sid-dhamu. adj. Self made or self existent, inherent by nature. సహజమైన. స్వతస్సిద్ధముగానుండే బాధ్యత a natural right, an unalienable title.

(p. 1386) hastamu hastamu. [Skt.] n. The hand. చెయ్యి. The arm, భుజము. An elephant's trunk, ఏనుగుతొండము. A cubit, మూర. అది హస్తగతమైనది it came into my possession or power, హస్తదోషము a slip of the pen an error in writing. హస్తతలము the palm of the hand. హస్తవారణము hasta-vāra-ṇamu. n. Prevention (of beating, &c.) by interposing the hand. హస్తాంతరము hast-āntaramu. n. Stock; total amount in a treasury: money in hand. బొక్కసములో సిద్ధముగానుండే రూకలు. హస్తాక్షరి hast-ākshari. n. Handwriting, signature. వ్రాలు. హస్తానక్షత్రము hastā-naksha-tramu. n. The thirteenth lunar mansion. పదమూడో నక్షత్రము, ఉత్తరకు అవతలి నక్షత్రము. హస్తి hasti. n. An elephant. ఏనుగు. హస్తిమశకాంతరము a huge difference, as between an elephant and a fly. హస్తినఖము hasti-nakhamu. n. A mound of earth or masonry, screening the access to the gate of a city or fort. పురద్వారకూటము. పట్టణద్వారము ముందరిబురు౛ు. The glacis of a fortified town. హస్తిని hastini. n. A she elephant. ఆడయేనుగు. A woman of the stolid type, స్త్రీజాతిభేదము. హస్తిపకుడు hastipakuḍu. n. An elephant driver. మానవటివాడు. హస్తిభారము hasti-bhāramu. n. The base or foot; a basis; a foundation. పునాది.