(p. 213) orapu , ఒరుపు orapu. [Tel.] n. Touch, contact, rubbing. Tightness. ఒరయిక, కర్షణము. An expedient ఉపాయము. Fineness, nobleness. విలాసాతిశయము, సౌందర్యము, యోగ్యత. Fault, transgression. An evil effect, mischief తంటా, దోషము. Trouble, anxiety తాపము. ఒరపు adj. Steady, firm, fine, noble, beautiful స్థిరము, సుందరమైన, గొప్ప, యోగ్యము. Light. ఒరపుదుక్కు light ploughing, as opposed to రొంపిదుక్కి wet ploughing. ఒరపులాడి a beautiful woman.

(p. 862) baṭamarulu baṭamarulu. [Tel.] n. Nostrils. ముక్కుచర్మములు. 'ముఖజనితహుతాళనుతోతత్స ఖుండగు గంధవహుంగూర్పనిక్కెనన నొక్కింత నిక్కి చొక్కంపుబటమరులజూపట్టు తిలకును మవిలసనాపహాసిని యగునాసబాసమానుండగువాని.' A. vi. 138. టీ చొక్కంపుబటమరులు, సుందరమైన ముక్కుచర్మములచేతను.

(p. 949) madhuramu madhuramu. [Skt.] adj. Sweet, delicious, agreeable. సుందరమైన, స్వాదువైన, ప్రియమైన. n. Sweetness, తియ్యన. మధురస madhu-rasa. n. The vine tree, గోస్తని, ద్రాక్షచెట్టు. మధురిమ or మధురిమము madhurima. n. Sweetness, తియ్యన.

(p. 951) manasu or మనస్సు manasu. [Tel.] n. The internal organ of cognition, the intellect, understanding, mind. Inclination, wish, will, pleasure, ఇష్టము. adj. Liking. ఇష్టము. మనసగు manas-agu. (మనసు + అగు.) v. n. To like, ఇష్టమగు. మనోవేగముగా పోయినాడు he went as quick as thought. మనోవ్యాధికి మందులేదు there is no cure for the heart-ache or for a mental disease. వాణ్ని పిలవడానకు నీకెట్లా మనస్సు వచ్చినది how could you find it in your heart to call him? నీకు మనస్సు వచ్చినదానిని తీసికొనవచ్చును you may take which you choose. దానిని చేయడానకు వానికి యింకా మనస్సు రాలేదు he is not yet inclined to do this. తమరు మనస్సు పట్టితే అవును if you once set your heart upon it it will be done. వానికి మనస్సువస్తే ఒకటి, మనస్సు రాకపోతే ఒకటి he is guided by fancy or whim. మనస్సే కైలాసము heaven is in the heart. వానిమనస్సు అభేద్యము his thoughts are inscrutable. వాని మనస్సును ఎందుకు నొప్పించెదవు why should you grieve him or his heart? వానిమనస్సు విరిగినది he is heart-broken. ఈమాట నీమనస్సులో ఉండనీ you must keep this to yourself. అది యేడ్చితే వానిమనస్సు తాళలేదు he could not endure to see her weep. వాని మనస్సు తిరుగలేదు he has not altered his opinion. వానికి మనస్సులో ఒకటి, బయట ఒకటి he has one thing in his heart and another in his mouth. నామనస్సు ఒకవిధముగానున్నది I know not what to think, my mind is confused. 'ఇంద్రియములు మనస్థ్సములు' the senses are dependent on the mind. M. XII. v. 596. మనస్థ్సమైనమాట the thought of his heart. మీ మనస్సు as you please, your pleasure. వానిమనస్సువచ్చినట్టు as he chose, as he pleased. మనసియ్యలేదు he did not tell his real thoughts. నీ మనస్సు వచ్చినట్టా or నీమనస్సు పోయినదే దోవా what! are you to do as you like! మనస్సు ఉంచు to give close attention. మనస్సులోనిమాట one's real opinion. తన మనస్సు వచ్చినపనులు whatever jobs he pleased. ఇట్లుచేయుటకు మనస్సురానందున as (he) could not find it in (his) heart to do this. నా మనస్సున పట్టినది it was impressed on my mind. నాలుగు దినాలు మనస్సుపట్టుకొని (లేక. నిలుపుకొని) ఉండు you must keep yourself quiet or restrain yourself for a short time. మనసరి manas-ari. (మనసు + అరి.) n. A wise man. బుద్ధిమంతుడు. 'క అనయమునిజ ప్రచారం, బనయముగాకుండ నచట నతిశౌర్యమునన్, మనసంయేకేసరియని, మనసరిరాకొమరుమూక మనుమను రీతిన్.' R. i. 123. మనసా manasā. adv. Mentally, in the heart. హృదయములో. మనసార manas-āra. adv. Sincerely, willingly. మనసిజుడు, మనఃప్రభవుడు, మనోజుడు or మనోభవుడు manasijuḍu. n. Lit: The mind-born. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. మనస్కరించు manas-karinṭsu. v. n. To be inclined. మనఃపూర్తిగాచేయు, మనస్సు ఉంచు. In correspondence మనస్కరించేది denotes 'please to consider the above: this is equivalent to 'yours truly.' మనస్కరించి willingly, మనఃపూర్వకముగా. మనస్కారము manas-kāramu. n. Fixed attention, profound meditation. మనఃపూర్తి, మనఃప్రయత్నము, చిత్తపరిపూర్తి. మనస్కుడు mana-skuḍu. adj. 'Minded;' a word used in compounds, thus సన్మనస్కుడు a right minded man, a good hearted man. దుర్మనస్కుడు an evil minded man. ఖిన్నమసస్కుడయి heart-broken. భిన్నమనస్కులయి being of various minds. ప్రసన్నమనస్కులయి light hearted, pleased. మనస్తాపము manas-tāpamu. n. Mental distress, displeasure, anger, vexation. ఆమెకు మనస్తాపముగానున్నది she is annoyed or grieved at this. మనస్ఫూర్తిగా or మనఃపూర్వకముగా manas-phūrti-gā. adv. Willingly. మనస్వి manasvi. adj. Attentive, fixing the mind upon anything. Intelligent. జాగరూకుడు. Goodhearted. మంచి మనస్సుగల. మనోజ్షము manōgnamu. adj. Agreeable, pleasing, captivating, lovely, handsome, మంజులమైన, సుందరమైన. మనోరంజని manō-ranjani. n. (Lit. that which delights the mind.) The name of a certain flower with a rank smell, apparently a sort of arum. మనోరథము manō-rathamu. n. A wish, desire. ఇచ్ఛ. నామనోరథము తమరు త్వరగా నెరవేర్తురని నమ్మియున్నాను I trust that you will soon grant what I so earnestly wish. మనోమలికితము manō-malikitamu. n. Misunderstanding. మనోహరము manō-haramu. adj. Heart-stealing, i.e., charming, lovely, alluring, captivating, fascinating, ఇంపైన. n. Vermicelli.

(p. 963) mavvamu mavvamu. [Tel.] n. Beauty, comeliness, elegance. సొగసు, కోమలత, గోము. మవ్వము, మవ్వంపు or మవ్వపు mavvamu. adj. Beautiful, handsome, neat, comely. pretty. సొగసైన, సుందరమైన. కోమలమైన. 'కడుబెట్టిదపుగాలి సుడిసిన నెరిదిప్ప దిరిగినను వ్వంపుతీగెమాడ్కి.' URT. vi. 78.

(p. 1010) muruvu muruvu. [Tel.] n. Beauty, loveliness, grace. సౌందర్యము. Pride, గర్వము. Also, a bangle, మురుగు. కడియము. adj. Beautiful, సుందరమైన.

(p. 1061) rakamu rakamu. [H.] n. Shapeliness, grace, elegance. అందము సొగసు. Sort, kind, class, style, quality. విధము, మచ్చు, తరహా, దినుసు. ఆ బియ్యములో నాలుగురకములున్నవి of that rice there are four kinds. 'చికిలి చౌకట్లు సరిపెణల్ రకమెసంగు, నుంగరంబులు నొకవింతయొరపునెరప.' S. ii. 263. adj. Graceful, elegant, handsome, beautiful. సొగసైన, సుందరమైన. 'ముకుటంపుజిగిసొంపు రకమైననెలవంపు.' T. i. 29. రకముగ rakamu-ga. adv. Gracefully, beautifully, elegantly, సొగసుగా, సుందరముగా.

(p. 1065) rama rama. [Skt. from రమ్ to sport.] n. A name of the goddess Lakshmi. లక్ష్మిరమణ ramaṇa. [from రమ.] n. Elegance, beauty, ఒప్పు, ఒప్పిదము. Love, ప్రీతి. Manner, విధము. 'రాధికామణికైదండరమణబూని.' Ila. i. 11. రమణి ramaṇi. n. A beauty, a lovely woman, a grace. సుందరమైన స్త్రీ. రమణించు ramaṇisṭu. v. n. To be beautiful, ఒప్పిదమగు. రమణీయము ramaṇīyamu. adj. Pleasing, gratifying, charming. సుందరమైన. రమణుడు ramanuḍu. n. A beautiful person. మనోజ్ఞుడు. A husband, మగడు.

(p. 1099) lalāmamu lalāmamu. [Skt.] n. A sign. గురుతు. A flag. టెక్కెము. A nornament, భూషణము. A coronet of flowers. A mark on the forehead, నుదుట కట్టే పువ్వులబాసికము, లేక, బొట్టు, తిలకము. రమణీలలామములు the loveliest of women. 'అద్దంబుజూచిననళికలలామంబు ప్రతిబింబితంబగుపగిది.' B. vii. 416. adj. Chief, principal, excellent. శ్రేష్ఠమైన. Beautiful, agreeable, charming. సుందరమైన. లలామకము lalāmakamu. n. A coronet of flowers. బాసికము. పురుషశికాపురోన్యస్తమాల్యము. పిల్ల జుట్టునకట్టినదండ 'సొరంగమదంబలదిలలామకమిడి.' A. vi. 180. లలాముడు the chief man, ముఖ్యుడు. శ్రేష్ఠుడు. భూపాలలలాముడు the noblest of kings. 'మంత్రిలలామా.' Ved. Ras. ii. 1. సాథ్వీలలామము the most virtuous of women. 'ఈ యబలాలలామకెనయేయుగమందునుగాన.' T. ii. 105.

(p. 1099) lalitamu lalitamu. [Skt.] adj. Beautiful, graceful, charming, lovely, gay, cheerful. మనోజ్ఞమైన. సుందరమైన. లలితాంగి a sweet or lovely figure.

(p. 1102) lāliñcu lālinṭsu. [Skt. from లాలనము.] v. a. To wheedle, coax, lull, soothe. బుజ్జగించు. See లాలన. లాలితము lālitamu. adj. Coaxed, wheedled, seduced, loved, desired. Bright, illumined. బు౛్జగింపబడిన. మిక్కిలి కాంక్షింపబడిన, ప్రకాశింపబడ్డ. Beautiful, సుందరమైన. 'బాలేందు రేఖదోచిన లాలితమగున పరదిక్కులాగునధరణీ, పాలనిగేహముమెరసెను.' B. X.

(p. 1140) valgat valgat. [Skt.] adj. Moving. కదలుచున్న. వల్గనము valganamu. n. Galloping, prancing, curvetting. అశ్వగమనభేదము. 'దేహహయంబునెక్కి రేవంతుని రీతిజోడనలువల్గన ముల్ రనగాల్ చెలంగ.' T. v. 75. టీ వల్గనముల్, కులుకుటలు. వల్గించు valginṭsu. v. n. To gallop, to curvet, to bound. (గుర్రము) పరుగెత్తు. 'వదన ద్వారమువిచ్చి బిట్టుగరవన్ వల్గింపగాలీలతో.' Vish. vii. 375. వల్గితము valgitamu. n. A horse's gallop. అశ్వగతిభేదము. ఒకవైపుగానడవడము. వల్గువు valguvu. adj. Handsome, beautiful, delicate, tender. సుందరమైన, మృదువైన. n. An eyelash, కనురెప్పమిదివెండ్రుక.

(p. 1153) vāmamu vāmamu. [Skt.] adj. Left, not right. సవ్యము, ఎడమ. Charming, lovely. రమ్యమైన. Crooked, వక్రము. Short, పొట్టి, హ్రస్వము. వామ vāma. n. A lovely woman, సుందరమైనస్త్రీ. వామకరము vāma-karamu. The left hand. ఎడమచెయ్యి. వామలోచన vāma-lōchana. n. Lit: the bright eyed, or fine eyed, i.e., a beautiful eyed woman. మంచికన్నులుగలస్త్రీ. వామాన్యకరము the right hand; lit. the hand which is different from the left, కుడిచెయ్యి. KP. vi. 33.

(p. 1167) vicitramu vi-chitramu [Skt.] n. Surprise, wonder, astonishment, విస్మయము, చోద్యము, ఆశ్చర్యము. A variegated color, చిత్రవర్ణము. adj. Wonderful, surprising. Variegated, gaudy, painted, coloured; beautiful, handsome. నానావర్ణమైన, చిత్రవర్ణములుకల, సుందరమైన, విలక్షణమైన, ఆశ్చర్యమైన.

(p. 1187) vilakṣaṇamu or విలక్షణత vi-lakshaṇamu. n. Difference. భేదము. 'శక్రాదులందు నొకడు గాడనుచుశ్రుతియేవిలక్షణతదెలిపె.' A. iii. 13. టీ విలక్షణత, వైలక్షణ్యము. విలక్షణము vi-lakshaṇamu. adj. Other, different. భిన్నమైన. Handsome, beautiful, elegant, excellent, select. విశేషలక్షణముగల, సుందరమైన, ఉత్తమమైన, దివ్యమైన, యోగ్యమైన ఇది విలక్షణమైనపడుచు she is a handsome girl. విలక్షణముగా vi-lakshaṇamu-gā. adv. Properly, with propriety, handsomely, excellently. చక్కగా, అందముగా, దివ్యముగా. ఆ పెండ్లి విలక్షణముగా జరిగినది that marriage went off very well. విలక్షణుడు vi-lakshaṇuḍu. n. One who is highly accomplished, a model of excellence. One who differs from the common order, one who has some distinguishing qualities, భిన్నుడు, ఉత్కృష్టుడు. వాడు విలక్షణూడుకాడు he is not a man of strict religious habits. 'వీనికత్యంత విలక్షణుండునునక్షయుండును నట్లగుట నింతయనర్థమూలంబగు.' A. iii. 82.