(p. 21) akṣasaramu or అక్షసూత్రము aksha-saramu. [Skt.] n. A rossary or string of beads to repeat prayers over. జపమాలిక. 'అక్షసూత్రము ద్రీప్పునంగుళీతతి.' T. 4. 223. 'అక్షసరంబాద్రా్ంశుకమక్షయకర పాత్రమమర నతడప్పురిలోభిక్షాందేహి యటంచును.' H. 4. 211.

(p. 203) aiduva aiduva. [Tel. అయిదువ = అయిదు+వన్నెలుకలది] n. A matron, a housewife, a good woman, a woman whose husband is alive. మాంగల్యముగల స్త్రీ (వన్నెయనగా ఇక్కడ సుమంగలియొక్క తిలంకారము. అయిదు వన్నె లేవనగా, మంగళసూత్రము, పసుపు, కుంకుమము, గాజులు, చెవ్వాకు.) See ముత్తైదువ. ఐదువతనము or అయిదోతనము aiduva-tanamu. n. Wedlock, the state of being a wife. ఐదువరాలు or అయిదువరాలు Same as ఐదువ or అయిదువ.

(p. 225) kaṇṭhamu kaṇṭhamu. [Skt.] n. The throat. కుత్తుక. Sound కుత్తుకధ్వని. Nearness, proximity, సమీపము. గ్రామకంఠము the village common. కంఠదూలము kaṇṭha-dūlamu. n. The beam forming the ridge of a pent roof. కంఠపాతము kaṇṭha-pāthamu. n. A lesson learned by rote. వానికి కంఠపాతమయిన పద్యములు verses which he had by heart. కంఠమాల kaṇṭha-māla. n. A swelling of the glands of the throat. కంఠసరి. kaṇṭha-sari. n. A sort of necklace. కంఠసూత్రము kaṇṭha-sūtramu. n. The marriage thread worn by Hindu wives round the throat. మంగళసూత్రము. దానికి కంఠసూత్రము కట్టినాడు he wedded her. కంఠస్నానము kaṇṭha-snānamu. n. Bathing all but the bead, i.e. neckdeep. కంఠి kaṇṭhi. A necklace. కంటె. కంఠీరనము kaṇṭhi-ravamu. n. A lion. కంఠోక్తిగా kaṇṭhōkti-gā. adv. Specifically, definitively.

(p. 230) kaṭi kaṭi. [Skt.] n. The hip or haunch. మొల. కటిచక్రము the loins, the hips. కటితటము th hip. కటిద్వయము a pair of hips. పిరుదులు. T. ii. 23. కటిసూత్రము girdle. మొలతాడు. కటిస్థలము the posteriors.

(p. 277) kālamu kālamu. [Skt.] n. Time, occasion, period. Season, weather. The tense of a verb. Death చావు. Blackness నలుపు. భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు the past, future, and present tenses. కాలముచేయు to die. వర్షాకాలము the rainy season. శీతకాలము winter. ఎండకాలము summer. the bright fortnight or moonlight weather. చీకటికాలము the dark fortnight. కాలముజరుపు to demur: to put off. మీరు ఎట్లా కాలము జరుపుకొంటున్నారు how do you pass your time, or how do you live? కాలత్రయము at the three times of the day, morning, noon and night, or, the present, past and future. కాలత్రయములందున్ను perpetually. కాలకంఠము kāla-kaṇṭhamu. n. The black-throat, i.e., a sparrow పిచ్చిక. A peacock నెమలి. A wagtail కాటుకపిట్ట. కాలకంఠుడు or కాలకంధరుడు kāla-kaṇṭhuḍu. An epithet of Siva. కాలకూటము kāla-kūṭamu. n. Mortal poison: venom. విషభేదము. కాలక్షేపము kāla-kshēpamu. n. Passing or spending time. విద్యాకాలక్షేపము literary pursuits. వట్టికాలక్షేపము mere pastime. గ్రంథకాలక్షేపము reading. కాలక్షేపముచేయు to pass one's time, నీవు ఇప్పువు ఎట్లా కాలక్షేపము చేస్తున్నావు how do you now live? కాలక్రయము kāla-krayamu. n. The price of the day: the present rate; the current price. కాలఖండము kāla-khaṇḍamu. The liver. కారిజము. కాలచక్రము. kāla-chakramu. The circle of time. కాలజ్ఞముల kālagnyamu. A cock, as knowing the hour. కాలజ్ఞవత్రి kālagnyapa/ /ri. n. A cock, also, the cuckoo. 'కాలజ్ఞపత్రిరుతం బెట్లు చెలంగుమానకుపితస్త్రీ కర్ణదంభళియై.' A. v. 110. కాలజ్ఞానము kāla-gnyānamu. n. Knowledge of time Predictive knowledge. Certain histories or legends are written under this name, as the విద్యారణ్యకాలజ్ఞానము, the సర్వజ్ఞకాలజ్ఞానము, the చెన్నబసవకాలజ్ఞానము being the visions or predictions regarding particular saints. కాలజ్ఞుడు kālagnyuḍu. n. An astrologer జ్యోతిష్యుడు. కాలధర్మము. kāla-dharmamu. n. The debt of nature. Death మురణము. అకాలమ్పత్వువు untimely death. కాలప్రవృత్తి kāla-pravritti. n. Evacuation. నేడు నాకు కాలప్రవృత్తికాలేదు I had no motion to-day. కాలయాపనము kāla-yāpanamu. n. Delay, loss of time. కాలవహ్ని kāla-vahni. n. The devouring flames destined to burn up the world. A consuming fire, a conflagration. కాలవిళంబము kāla-vīḷambamu. n. Tardiness, loss of time, delay. కాలసూత్రము kāla-sūtramu. n. A name of a region in the hell of the Hindu Purānas. కాలహరణము kāla-haraṇamu. n. Delay, loss of time. కాలాంతకుడు kāl-āntakuḍu. n. One who brings the end. An epithet of Siva. కాలాంతరము kāl-āntaramu. n. Another time. కాలాంతరమందు or కాలాంతరేణ through the lapse of time, at another time. కాలాతీతము kal-ātītamu. n. Delay, loss of time. కాలాతీతమైనది it is now too late. కాలార్కుడు kāl-ārkuḍu. The sun that at the last day shall scorch up the world. కాలావధి kāl-āvadhi. n. The end of a year or season. కాలావసానము kāl-āvasānamu. n. The end of time, i.e., death. కాలికము kālikamu. adj. Regarding time. బహుకాలికమైన of long standing. ఈషత్కాలికమైన temporary, momentary. కాలోచితము kāl-ōchitamu. adj. Seasonable. కాలోచితపుమాటలు such words as suited his purpose.

(p. 286) kīlu kīlu. [Tel.] n. A joint, a hinge. అదేమర. Pitch (or tar.) తారు. The point of a riddle మర్మము. Expedient ఉపాయము. చేతికీళ్లు the joints of the hand. ఓడకీలు (Vēma. 628.) Rosin and grease melted together to paint ships with. కీలుచాప a tarpaulin. కీలుగోపురము (Radha. ii. 149.) a castle or chamber that turns on a pivot. కీలు గరుత్మంతుడు an automaton eagle., కీలుకాడు an engineer, a mechanician or contriver సూత్రధారి. 'కీలుగాడెడలింప గెడసిన బొమ్మల కైనడి తురంగన్రజంబు' M. VII. iii. 72. కీలుకత్తి a folding knife or hasp-knife. కీలుకొను or కీలుపడు kīlu-konu. v. n. To be united, join, be composed. కూడుకొను, తగులు. To be fixed in నాటు. 'కెంపుచెక్కడంపుసని కీల్కొనుబంగరుపావలెక్కి' Radha. iii. 13. 'కేవల పాపకర్మములగీల్కొనియున్న నిశాటకోటికిన్.' V. P. ii. 304. కీలుకొలుపు or కీలుపరుచు kīlu-kolupu. v. a. To fasten, unite, to lay, put. కీలుగంటు kīlu-ganṭu. n. A knot or crest of hair. వెండ్రుకలదూముడి. కీల్౛డ kīl-zaḍa. n. A woman's plaited tress of hair.

(p. 460) jalamu jalamu. [Skt.] n. Water; any fluid. జలకము or ౛లకము jalakamu. n. A bath, ablution, bathing. స్నానము. జలకట్టె or ౛లకట్టె jala-kaṭṭe. n. A sort of hawk. Swa. iv. 43. HD. i. 533. HN. ii. 47. జలకమాడు jalakam-ādu. v. n. To bathe. జలక్రీడ jala-krīḍa. n. Romping in water, naked play, any naked exhibition or nudity in sculpture. జలగడుగు or ౛లగడుగు jala-gaḍugu. v. t. To wash earth for gold, diamonds, &c., small pebbles, జరగడుగు, జెరగడుగు. జలగడుగుల వాండ్లు jala-gaḍugula-vānḍlu. n. Plu. A caste of gold finders, who search for gold in drains and in the sweepings of gold-smith's shops. BD. vii. 844. జలచరము jala-charamu. n. An aquatic animal of any kind. జలజము jala-jamu. n. Lit: born in water: The lotus. తామర. A conch, a shell, శంఖము. జలజభవుడు The lotus-born, a title of Bramha జలజారి jala-jāri. n. The moon, as being the enemy of the lotus. జలతస్కరుడు jala-taskaruḍu. n. The evaporator, the drawer off of water, i.e., the sun. జలదము or జలధరము jaladamu. n. A cloud. మబ్బు. జలదారి or ౛లదారి jaladāri. [Tel.] n. A drain: the projecting spout of a lingam. జలధార jala-dhāra. n. A flood, a torrent, a stream. జలధి or జలనిధి jala-dhi. n. The sea, the ocean. సముద్రము, కడలి. జలపక్షి jala-pakshi. n. An aquatic bird. జలపాయి jala-pāyi. n. A water drinker, a teetotaler. జలబాధకు పోవు jala-bādha-ku-pōvu. v. n. To go to make water: or to go to the privy. జలయంత్రము jala-yantramu. n. An artificial fountain or jet. జలరాగము jala-rāgamu. n. A ruby of imperfect water supposed to be unlucky. జలసూత్రము jala-sūtramu. n. A jet d' cau or artificial fountain. జలాశయము jalāṣayamu. n. A lake, a piece of water. జలూక or జలౌకసము jalūka. n. A leech. జెలగ.

(p. 460) jalamu jalamu. [Skt.] n. Water; any fluid. జలకము or ౛లకము jalakamu. n. A bath, ablution, bathing. స్నానము. జలకట్టె or ౛లకట్టె jala-kaṭṭe. n. A sort of hawk. Swa. iv. 43. HD. i. 533. HN. ii. 47. జలకమాడు jalakam-ādu. v. n. To bathe. జలక్రీడ jala-krīḍa. n. Romping in water, naked play, any naked exhibition or nudity in sculpture. జలగడుగు or ౛లగడుగు jala-gaḍugu. v. t. To wash earth for gold, diamonds, &c., small pebbles, జరగడుగు, జెరగడుగు. జలగడుగుల వాండ్లు jala-gaḍugula-vānḍlu. n. Plu. A caste of gold finders, who search for gold in drains and in the sweepings of gold-smith's shops. BD. vii. 844. జలచరము jala-charamu. n. An aquatic animal of any kind. జలజము jala-jamu. n. Lit: born in water: The lotus. తామర. A conch, a shell, శంఖము. జలజభవుడు The lotus-born, a title of Bramha జలజారి jala-jāri. n. The moon, as being the enemy of the lotus. జలతస్కరుడు jala-taskaruḍu. n. The evaporator, the drawer off of water, i.e., the sun. జలదము or జలధరము jaladamu. n. A cloud. మబ్బు. జలదారి or ౛లదారి jaladāri. [Tel.] n. A drain: the projecting spout of a lingam. జలధార jala-dhāra. n. A flood, a torrent, a stream. జలధి or జలనిధి jala-dhi. n. The sea, the ocean. సముద్రము, కడలి. జలపక్షి jala-pakshi. n. An aquatic bird. జలపాయి jala-pāyi. n. A water drinker, a teetotaler. జలబాధకు పోవు jala-bādha-ku-pōvu. v. n. To go to make water: or to go to the privy. జలయంత్రము jala-yantramu. n. An artificial fountain or jet. జలరాగము jala-rāgamu. n. A ruby of imperfect water supposed to be unlucky. జలసూత్రము jala-sūtramu. n. A jet d' cau or artificial fountain. జలాశయము jalāṣayamu. n. A lake, a piece of water. జలూక or జలౌకసము jalūka. n. A leech. జెలగ.

(p. 524) tāri tāri. [Tel.] n. One who pulls the wires or strings in a theatrical performance ఆటాడించే సూత్రధారి.

(p. 525) tāli , తాళి, తాలిబొట్టు or తాళిబొట్టు tāḷi. [Tel.] n. A small piece of gold which the bridegroom ties round the bride's neck as a sign of marriage. పుస్తె, మంగళసూత్రము.

(p. 598) dīrghamu dīrghamu. [Skt.] adj. Long, either as regards size or time. n. A long vowel; thus, సకారదీర్ఘము means సా sā. దీర్ఘకాలము a long time. దీర్ఘ జంఘము dīrgha-janghamu. n. The long shanked bird: the Adjutant. Leptoptius dubius. (F.B.I.) నిడుపాటిపిక్కగలది. i.e., బెగ్గురుపక్షి. దీర్ఘదర్శి or దూరదర్శి a far sighted man. దూరపు యోచనగలవాడు. దీర్ఘనిద్ర dīrgha-nidra. n. The long sleep, i.e., Death, పెద్ద నిద్ర, చావు. దీర్ఘబాహువు dīrgha-bāhuvu. adj. Long armed: a mythological metaphor, signifying the possession of extensive power or influence. It denotes a Hero. దీర్ఘసూత్రత dīrgha-sūtrata. n. Dilatoriness, tediousness, prolixity, spinning a long yarn, wire-drawing. 'భాస్వద్దీర్ఘ సూత్రున్.' P. ii. 163. Cautious, prudent, considerate. దీర్ఘసూత్రుడు dīrgha-sūtruḍu. n. He who is dilatory, slow. tedious. చిరక్రియుడు. దీర్ఘాయువు or దీర్ఘాయుస్సు dīrghāyuvu. n. A long life. One who has a long life to live, పెక్కేండ్లు బ్రతుకువాడు. A crow, కాకి. దీర్ఘిక dīrghika. n. A long or oval pond.

(p. 613) dōtramu dōtramu. [Tel.] n. A garment: clothes. దోవతి. 'ఆగుల్భలంబమానాంబు శోణంబైన దోత్రంబునుపవీతసూత్రములను.' Kālahas. iii. 114.

(p. 721) paruvaḍi paru-vaḍi. [Tel. పరువు+వడి.] adv. Properly, gently, well, fully, duly. క్రమముగా, కుదురుగా, తిన్నగా, అత్యంతము. 'పరువడిసూత్రములుదెంచి పారగవైతున్.' H. iii. 183. n. A time. పర్యాయము. Order, క్రమము. Various steps used in fencing. పాములో అడుగులువేయడము. 'ఎడమడుగు పరువడి, కుడియ డుగుపరువడి, కదలుపరువడి, కోపుపరువడి, దాటుపరువడి, ఒంటిఅడుగుకత్తెర, స్వరబందుకత్తెర, జాగినకత్తెర, చిట్టిఅడుగుకత్తెర, దాపుపావులు, జాగినపావులు, మొదలుగాగల పదిరెండు పరువళ్లుగల యగణ్యప్రావీణ్యంబెరిగి.' H. i. 240. ఇవి ముప్పదిరెండువిధంబులని కొందరందురు. 'సరసతగరడీలసాము చేయించి, పరగముప్పదిరెండు పరువళ్లునేర్పె.' Sārang. 647. 'జన్యస, న్నాహము దేహ చేష్టలనంబడగా పరువళ్లు చుట్టుచున్.' Satyabhāma. iv. 140.

(p. 777) puste puste. [Tel.] n. The mark of marriage, being a small gold disc worn round the neck by married women. తాళిబొట్టు. See మంగళసూత్రము, Any charmed bead, though worn on the wrist. పుస్తెబొందు the tali string. పుస్తెముడుపు puste-mudupu. n. A woman married a second time, కంటెబొట్టు. పుస్తెముడుపు కట్టు to marry in an irregular fashion.

(p. 829) pratibandhamu prati-bandhamu. [Skt.] n. An obstacle, impediment, hindrance. ప్రతి బంధకము prati-bandhakamu. adj. Impeding, obstructing. n. An obstacle, impediment, hindrance. వర్షప్రతిబంధకము hindrance caused by rain, or delay of rain. ప్రతిభంధించు prati-bandhinṭsu. v. n. To act against, hinder, obstruct, contradict, అడ్డగించు. అందుకీ సూత్రము ప్రతిబంధించుచున్నది this rule is against it.