(p. 76) ayi (past p|| of అగు to become.) Having become, turned into. మాకు అయి నిలిచినాడు he stood like a post., i.e., he has transfixed with surprise &c. దొంగ అయి తిరుగుతున్నాడు he has turned thief. పోకిరి అయిపోయినాడు he has become a wicked fellow. అయిన (past rel. p|| of అగు to become.) Accomplished, becoming, agreeable, suitable. అయినపని a work that is accomplished, a becoming art. అయిన పెండ్లాము a good wife. అయినమందు a suitable medicine. అయినమనిషి a useful or proper man. అయినవాండ్లు friends, relations. See కాని. అయిన is also used to change nouns into adjectives as సొగసైన పిల్ల, ఆశ్చర్యమైన కార్యము a wonderful deed. For other uses, see under ఐన.

(p. 203) aina aina. [Tel. for అయిన. relative p of అగు] p. p. 1. Being, existing. One who or which is or has become. యజమానుడైన రామయ్య Ramaya who was (his) master. Becoming, suitable, fit; అయిన గుణములు proper principles. అయిన దినము a fit day. అయిన వడ్డి the interest that accumulated. వాకయిన మనిషి my friend. As a conjunction it is thus used ఐన or అయినా or అయినను but though it were so, yet, వాడయినా వీడయినా be it that man or this, either one or the other. It is added to interrogatives as ఎక్కడ. &c., and it gives a strong emphasis as ఎక్కడనైనా wheresoever. ఎవ్వడయినా whosoever. ఎప్పుడయినా whenever. రెండుకోసులయినా at least two miles. ఎవ్వడైననేమి never mind who it was. It turns nouns into adjectives as సొగసైన pretty, having elegance. Else-where it is translated who is (and is added to adjective nouns, thus) కవి అయిన భీమన the poet Bhīmana. విద్వాంసుడైన కవి a poet who is a man of learning. Thus also in the plural ధనికులైన వర్తకులు merchants who are rich. ఐనను or ఐనప్పటికిన్ని although. but, అందుకు అయిన క్రమము the price of that. నాకైనను even to me మేనల్లుడైన అంతఃకరణవల్ల through the affection arising from his being a nephew. ఐనట్టయితే See ఐతే. మీది అయినట్టయితే should it be yours. ఐనప్పటికిన్ని conj. When it is so, even then, nevertheless, still, yet.

(p. 299) kuluku kuluku. [Tel.] v. n. To move gracefully. To put on pretty airs, or attitudinize. To play tricks. To bloom. To be melodious. శృంగారముగా కుదులు. పారావతంబకులికెడి పలుకులు the melodious notes of the dove. కులుకుపువ్వులు beautiful flowers. ఏమికులుకుతుంది how pretty she is! కరుణారసము కులుకుకన్నులు eyes beaming with kindness, or bright with affection. కులికిన pert, saucy. కులుకు v. a. To move, or shake. To rub over. ఫుయు. To pour or sprinkle పోయు, వేయు. n. Grace, elegance, charm, loveliness. Harmony in music, శృంగారచేష్ట, శృంగారపుకుదిలిక, ఒయ్యారము, విలాసము, కులుకులాడి a belle, a pretty woman ఒయ్యారకత్తె. కులుకు adj. Fine, pretty, graceful, Harmonious, melodious. సొగసైన.

(p. 833) prannana or ప్రన్నదనము prannand. [Tel.] n. Beauty. అందము. 'అధ్వరంబుకంటె నధికంబుతపము, తపమనంగమేని బ్రన్నదనము, నివురసేతగాద హింసయు సత్యవాక్యంబుదమముదయయుగాన.' M. XII. ii. 361. మేనిప్రన్నదనము శివురసేతగాదు, అనగా దేహముయొక్క అందమును నశింపచేయడముకాదు. adv. Beautifully, సొగసుగా. 'అపూర్వపు బంతము వింటి వేయనన్, బ్రన్నననవ్వియాకొలది బంతములెవ్వరు జేయరుర్విలో.' G. xi. 60. ప్రన్నని or ప్రన్న prannani. adj. Beautiful, handsome, సొగసైన. 'భాసురచంద్రబింబమున బ్రన్ననివెన్నెల కందునుంబలెన్.' Ellana. iii. 190. ప్రన్నని వెన్నెల అనగా సొగసైనవెన్నెల.

(p. 884) bittaramu bittaramu. [Tel.] n. A flash of light. తళుకు. Brightness. A coquettish prank, an amorous gesture, శృంగారచేష్ట, ఒయ్యారము. 'బెళుకుబేడసమీలబిత్తరంబులకంటె.' N. ix. 404. బిత్తరముగ bittaramu-ga. adv. Flashingly. ప్రకాశముగా. Gracefully, సొగసుగా. 'సరిగె మెరుంగుబంగరువు చందురు కానిపటంబులూడ్చి బిత్తరముగ చల్వపావడలు దాల్చి.' N. ix. 401. బిత్తరములాడు to be bright, ప్రకాశించు. బిత్తరి bittari. n. A coquette, a flirt. A beautiful woman. ప్రౌఢస్త్రీ, శృంగార చేష్టలుగల ఆడుది. A woman, ఆడుది. 'బిత్తరులాహలాయుధునిబిల్వగ.' Balrāma. vi. 123. adj. Flashing, sparkling, తళుకైన, ప్రకాశమైన. Beautiful, సొగసైన. 'శిరమున కెంజడల్ నుదుట జెన్నగుబిత్తరిబొట్టువాతెరన్.' T. iv. 122. బిత్తరించు bittarinṭsu. v. n. To flash, to sparkle, మెరయు, తళుక్కుమను. To move about, చలించు, ఊగాడు. To crack jokes. సరసమాడు. 'బెళుకుబేడసచూపుబిత్తరింప.' N. ix. 159. బిత్తరపు bittarapu. adj. Flashing, sparkling, తళుకైన, ప్రకాశించే, 'సోమునిరీతినెమ్మొగము సుందరమౌదరహాస చంద్రికా, స్తోమములీనబిత్తరపు చూపులుదిక్కుల పిక్కటిల్ల.' Surabha. 18.

(p. 927) bhṛṅgāramu or భృంగారుకము bhṛingāra-mu. [Skt.] n. A golden vase or chalice. A gold vase placed at a royal gate. బంగారు గిండి, బుంగకూజా. 'బంగారు బొమ్మరంగగుభృంగారుజలంబుపంప.' T. iii. 20. టీ సొగసైన బంగారపు బిందెలోపలియుదకము చెంబులోపలికి వంచి యివ్వగా. 'భృంగారుకంబున కనకభాజననిక్షిప్తంబులగు కుశేశయపేశలపదకి సలయంబులుగడిగి.' A. vi. 185. టీ భృంగారుకంబున, బంగారపు కూజాచేతను.

(p. 963) mavvamu mavvamu. [Tel.] n. Beauty, comeliness, elegance. సొగసు, కోమలత, గోము. మవ్వము, మవ్వంపు or మవ్వపు mavvamu. adj. Beautiful, handsome, neat, comely. pretty. సొగసైన, సుందరమైన. కోమలమైన. 'కడుబెట్టిదపుగాలి సుడిసిన నెరిదిప్ప దిరిగినను వ్వంపుతీగెమాడ్కి.' URT. vi. 78.

(p. 984) miṭamiṭa miṭa-miṭa. [Tel.] adv. Fiercely, hotly, brightly, మిక్కిలి ఉష్ణముగా, ప్రకాశముగా, 'మిటమిటనెండకాయగ.' Padma. iv. 62. మిటమిటన miṭamiṭana. n. Fierceness, brightness. మిటమిటని miṭamiṭa-m. adj. Fierce, bright మిటమిటలాడు miṭa-miṭa-l-āḍu v. n. To leap, to be insolent or arrogant. ఎగిసియెగిసిపడు. మిటారము miṭāramu. n. Beauty, eoquetry, foppery. ఒయ్యారము, నిక్కు, అతిశయము. 'ఆలసితివంచు, పైకొనులతంగి మిటారముజూచినవ్వుచున్.' N. ix. 55. మిటారి miṭāri. n. A belle, a pretty woman. కులుకులాడి, సొగసుకత్తె. 'కులుకుమిటారి నీవు నెలకొన్న పురంబును నీగృహంబు.' Radha. iii. 104. మిటారి or మిటారుపు adj. Graceful, pretty, attractive; charming, beautiful, coquettish, foppish, ఒయ్యారమైన, సొగసైన. 'దానిమీటారిసోయగపు దట్టవు మోహపుటోర చూపులన్.' H. v. 26. 'చిన్నమిటారపు గోటినొక్కులన్.' T. iii. 10. మీటారిచూపు a coquettish look. మిటారించు miṭār-inṭsu. v. n. To move gracefully, కులుకు, నిక్కు, విజృంభించు, అతిశయించు. To bound, jump, leap. దుముకు.

(p. 1009) muriyu muriyu. [Tel.] v. n. To exult while walking.నడచునప్పుడు కులుకు. To exult, rejoice in hope, to evince a strong desire. ఉల్లసించు, ఆశపడు. To turn, తిరుగు. Sar. D. 376. 'తొట్రుపల్కులుముద్దు దొల్కునవ్వులుగాంచి మురిసియశోదసమ్మోద మంద.' Radha. i. 10. To turn, as the face (మొగమును) త్రిప్పు. To break, as the point of a spear, &c. తెగు, విరుగు, తునియలగు. మురియబడి muriya-baḍu. v. n. To excel, rejoice, be proud, అతిశయించు. మురిపము or మురిపెము muripamu. n. A proud manner of walking, నడకయందలి కులుకు. Exultation, joy, gladness, gaiety, gracefulness. ముద్దు, ముద్దుతనము. Caressing, fonding, coaxing. ఉల్లాసము, లాలన, శృంగారము, సర సరసత. Pride, గర్వము,. శృంగార గర్వము. మురిపపు or మురిపెపు muripapu. adj. Graceful. సొగసైన. 'మురిపపుచిరునవ్వు.' Padma. iii. 13.

(p. 1061) rakamu rakamu. [H.] n. Shapeliness, grace, elegance. అందము సొగసు. Sort, kind, class, style, quality. విధము, మచ్చు, తరహా, దినుసు. ఆ బియ్యములో నాలుగురకములున్నవి of that rice there are four kinds. 'చికిలి చౌకట్లు సరిపెణల్ రకమెసంగు, నుంగరంబులు నొకవింతయొరపునెరప.' S. ii. 263. adj. Graceful, elegant, handsome, beautiful. సొగసైన, సుందరమైన. 'ముకుటంపుజిగిసొంపు రకమైననెలవంపు.' T. i. 29. రకముగ rakamu-ga. adv. Gracefully, beautifully, elegantly, సొగసుగా, సుందరముగా.

(p. 1081) ruvāramu ruvāramu. [Tel.] n. Beauty, elegance, grace. అందము, సొగసు. 'నీటి కాగులలోన నీడజూచి రువారమిట్టారయనచాదు బొట్టమర్చు.' S. iii. 323. రువారపు ruvārapu. adj. Beautiful, elegant, graceful. అందమైన, సొగసైన. 'ఇంతీపూబోణులమే, ల్బంతీచేమంతివిరి రువారపుబంతీ, కంతుని పట్టపుదంతీ.' Ila. iv. 81.

(p. 1099) lali lali. [Tel.] n. Order, క్రమము. Love, ప్రేమ. Brightness, joy, వికాసము. ఉత్సాహము. Gracefulness, agreebleness. సొగసు, ఒప్పిదము, సమ్మతి, అంగీకారము. adj. Graceful, agreeable. సొగసైన, ఒప్పిదమైన. adv. Gracefully, agreeably. సొగసుగా, ఒప్పిదముగా, అత్యంతము. 'లలిమల్లసిల్లుచులలితలోచనదీప్తు లడరనుంకించిన నాగియాగి.' M. IV. iii. 55.

(p. 1179) vinnāṇamu vinnāṇamu. [from Skt. విజ్ఞానము.] n. Capacity, skill, dexterity. సామర్థ్యము, నేర్పు. చాతుర్యము. Grace, beauty, అందము. A certain hold in wrestling. జెట్టిపట్టు. 'విన్నాణంబునబోరనేర్తురుమహా వీర్య ప్రతాపాదిసంపన్నుల్ మీరలుమేటిమల్లురనగా.' B. X. 36. 17. విన్నాణమైనది that which is fine or graceful, నాణెమైనది, సొగసైనది. విన్నాణి vinnāṇi. n. One who is skilful or dexterous, నేర్పరి. An ascetic, a recluse. సన్యాసి. విన్నాణము or విన్నాణపు vinnānamu. adj. Skillful, clever, నేర్పుగల. Graceful, handsome, అందమైన, సొగసైన. 'విన్నానపుంబిరుదుల్ దిద్దిననిద్దమానొకయరబ్బీ నెక్కి.' Ranga Rao Charitra. ii. 221. విన్నాణముగా vinnāṇamu-gā. adv. Gracefully, skillfully. సొగసుగా, నేర్పుగా.

(p. 1360) sōyagamu sōyagamu. [Tel.] n. Beauty, elegance, harmony, splendour. సౌందర్యము, అమదము, చక్కదనము, కాంతి. 'సోయగంబున వీణెవాయింప.' Vasu. iii. 140. 'ప్రార్థించుసోయగమున తగశిరమువాంచి.' P. iv. 345. 'మేరు ధరాధరంబుల సోయగంబులంగనుంగొని.' Swa. i. 34. సోయగపు sōyagapu. adj. Handsome, beautiful. అందమైన, సొగసైన. 'అలరుమానికపు సోయగపు దండలటెక్కు.' H. iv. 84.