(p. 61) apacayamu apa-chayamu. [Skt.] n. Loss, detriment. The act of plucking flowers. హాని, అపహారము, పువ్వులు కోయడము. పుష్పాపచయము (Swa. iv. 116.) gathering flowers.

(p. 64) apāyamu apāyamu. [Skt.] n. Peril, danger, mischief. హాని, చెరుపు, చేటు. ప్రాణానికి వచ్చిన అపాయము the peril of life, mortal peril.

(p. 85) arru arru. [Tel.] n. The neck. కంఠము, పశుజాతి, మెడపంపు, కుతిక, ఆపద, హాని. A sore on a bullock's neck occasioned by ploughing. ఆ యెద్దు యొక్క అర్రు కొట్టు కొనిపోయినది the bullock's neck is hurt (by the yoke.) 'అందని ఫలముల కర్రుచాపగనేల.' Kalahasti.

(p. 126) āvaḍi or హావడి āvaḍi. [Tel.] n. Danger, harm, peril. ఉపద్రవము, హాని.

(p. 562) toluta or తొల్త toluta. [Tel.] n. Beginning. మొదలు, ముందు. adj. First. మొదటి. adv. At first, in the place. తొలుతటి tolutaṭi. adj. First prior, preceding. Radha, iii. 62. తొలుతటిపదము the preceding word. Appa. v. 151. తొలుతొలుత or తొలుదొల్త tolu-toluta. adv. At the first, at the very beginning. Swa. i. 44. తొలుదీవి tolu-dīvi. n. The first island, i.e., Jambu dvīpa. Vasu. i. తొలుగట్టు tolu-gaṭṭu. (తొలుత+గట్టు.) n. The legendary eastern mountain on which the sun is supposed to rise. ఉదయాద్రి. తొలుచదువులు or తొల్చదువులు the first books, the Vedas వేదము. తొలుపక్కము the first lunar fortnight శుక్లపక్షము. తొలురిక్క the first constellation, i.e., Asvini. తొలువేలుపు the first god, i.e., Brahma సురజ్యేష్ఠుడు; also, an Asura. అసురుడు, పూర్వదేవుడు. తొలునాడు tolu-nāḍu. n. The day before. తొలుబాము tolu-bāmu. n. A former birth. పూర్వజన్మము. M. xii. i. 190. 'తొలుబాములల నోములు పెక్కునోచుగంగాదిమహానదుల్.' R. vii. 118.

(p. 590) dāhamu dāhamu. [Skt.] n. Burning. ignition. కాల్చుట. Thirst, దప్పి. Eager desire, ఆశ. దాహము అయినది I am thirsty. దాహానికి పోయినాడు he is gone to drink water, a usual phrase for going to take refreshment. దాహశాంతిచేసికొని after quenching the thirst దాహమువుచ్చుకొను after quench one's thirst, to drink water. దాహకుడు dāhakuḍu. n. One who burns. కాల్చువాడు. దాహతిరోగము dāhati-rōgamu. n. The disease called diabetes.

(p. 650) nigrahamu nigrahamu. [Skt.] n. Rejection. త్రోపుడు. Aversion, disfavour: blaming; a threat. బెదురుమాట. Imprisonment, చెర. A limit, మేర. 'దుష్టనిగ్రహముశిష్టపరిపాలనము' discountenancing the evil and cherishing the good. T. iv. 17. నిగ్రహానుగ్రహశక్తి despotism. నిగ్రహించు nigrahinṭsu. v. a. To neglect, disregard, set aside, quash, refuse. To discountenance, disapprove. Swa. vi. 93.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 878) bāmu bāmu. [Tel.] n. Birth, production. జన్మము. Grief, దుఃఖము. Embarassment, entanglement. చిక్కు, తొందర, భంగము. తొలుబాము a former birth. 'రఘూద్వహనే సపరాధినైననీ, పాదములు జనింపతొలుబాముల నోములపెక్కునోమ గం, గాదిమహానదుల్.' R. vii. 118. తొలుబాములనోములు, అనగా పూర్వజన్మములందు చేసిన వ్రతములు. బాములిడు to harass. Ila. iv. 81. బాములపెట్టు to torture, torment, plague. 'కుంటెనబాములకై యొసగు వీడుబహువిత్తంబుల్.' Sananda Gan. iii. 55.

(p. 957) mariyāda marigāda. [from Skt. మర్యాద.] n. Order, క్రమము. Extent, limit, boundary, మేర. Respectability. 'క నరనాథుగొలిచియలవడ, దిరిగితినాకేమియనుచుదేకువలేక. మ్మరియాదదప్పమెలగిన. బురుషార్థంబునకు హానిపుట్టకయున్నే.' భార. విరా. i.

(p. 965) mahantu mahantu. [Skt. మహంతః nom. plu. of మహాన్.] n. The chief of a monastery. A religious superior, like the manager of the temple at Tripati.

(p. 967) mahā mahā. [Skt. for మహత్ in compounds.] adj. Great, much, eminent. మహా క్షుద్రుడు a base wretch. adv. Exceedingly, vastly, excessively, much, very abundantly, frequently. మహాచెడ్డ very bad. మహామంచి very good. ఉప్పు మహావేసినావు you have put too much salt. మహా అరిచినాడు he roared out loud. మహా వచ్చినారు they have come in great numbers. ఏటిలో నీళ్లు మహాపారుచున్నవి the water flows abundantly in the river. మహాంగము mah-āngamu. n. A camel, ఒంటె. మహాకాయుడు mahā-kā-yuḍu. n. A bulky or stout man. మహాకాళి mahā-kāḷi. n. The name of the wife of Siva; a terrific form of Durga. మహాకాలుడు mahā-kāluḍu. n. A name of Siva. శివుడు. మహాకులము mahā-kulamu. n. A good or respectable family. మహాకులుడు mahā-kuluḍu. n. A man of a respectable family. సత్కులప్రసూతుడు, కులీనుడు. మహాగ్రీవి mahā-grīvi. n. (Lit. Long necked.) A camel. లొట్టిపిట్ట. మహాజనము mahā-janamu. n. The upper classes, the higher ranks of society. The principal people; a multitude of people, the masses. జనసామాన్యము. మహాదేవుడు mahā-dēvuḍu. n. Lit. the great god. A name of Siva: మహాధనము mahā-dhanamu. n. Gold, బంగారు. Cultivation, tillage, husbandry, కృషి. మహానందము mah-ānandamu. n. Bliss, eternal emancipation or beatitude. మహానటుడు mahā-naṭuḍu. n. The great dancer, i.e., Siva. మహానది mahā-nadi. n. The name of a river near Cuttack. మహానవమి or మహర్నవమి mahā-navami n. The name of a feast called the Dasara, which falls on the ninth day of the bright fortnight in the month of Aswayuja, (October.) At this time all tools, arms, books, &c., are worshipped. మహానసము mahānasamu. n. A kitchen, వంటయిల్లు. M. III. i. 50. A. vi. 83. మహానాడు or మహనాడు mahā-nāḍu. n. A council held by headmen. మహానిశ or మహారాత్రము mahā-niṣa. n. Midnight. అర్ధ రాత్రము. మహానుభావుడు mahānubhāvuḍu. n. An exalted personage, a great man, a gentleman. మహాపద్మము mahā-padmamu. n. A certain very high number, a million of millions. మహాపురుషుడు mahā-purushuḍu. n. A hero, a heaven-born person-age, a supernatural being. మహాప్రళయము mahā-praḷayamu. n. The end or destruction of the world, లోకనాశనము. మహాబలుడు mahā-baluḍu. n. A very strong man. Wind, వాయువు. మహాభాగుడు mahā-bhāguḍu. n. A pure or holyman. మహాభారతము mahā-bhāratamu. n. The Mahā-Bharata, a celebrated poem. మహామృగము mahā-mṛigamu. n. An elephant. ఏనుగు. మహాయుగము mahā-yugamu. n. Eternity, a great age or revolution of ages. చతుర్యగకాలము. మహారజితము mahā-rajatamu. n. Gold, బంగారు. మహారజనము mahā-rajanamu. n. The Safflower. కుసుమపువ్వు. Gold, సువర్ణము. మహారణ్యము mah-āraṇyamu. n. A great forest, గొప్పఅడవి. మహారథుడు mahā-rathuḍu. n. A great charioteer, one who can fight single-handed against 11000 bowmen. మహారా౛ు mahā-rādzu. n. A sovereign, or emperor. మహారాజా O mighty Sire! O great king! మహారాజులైన మా ప్రభువు my gracious lord. మహారాజులాగు by all means! of course! నీవు మహారాజుగా నుండవలెను I wish you all good fortune! వాడు మహరాజుఅయినాడు he became opulent. మహారాజరాజశ్రీ the usual ascription at the beginning of a letter. మహారాష్ట్రము the Maharata Country. మహారౌరవము mahā-rauravamu. n. The name of a particular hell, నరకభేదయ. మహార్ణవము or మహాశయుడు mahā-rṇavamu. n. The great ocean. మహాలక్ష్మి mahāla-kshmi. n. The goddess of fortune. A good woman. మంచియాడుది. మహాలయము mahā-layamu. n. Offerings made to the manes of departed ancestors, for the fifteen days from full moon to new moon in the month of Bhadrapada. మహావిద్య mahā-vidya. n. Magic, as being 'the great knowledge. Byron in Manfred. ii. 2. మంత్రశాస్త్రము. మహాశూద్రుడు mahāṣūdruḍu. n. A shephard, గొల్లవాడు. మహానేసుడు mahā-sēnuḍu. n. One who has a large army; an epithet of Kumaraswami. మహాలు or మహలు mahāḷu. [H.] n. A house, mansion, seraglio, రాజుగారి, లేక. నవాబుగారిమహలు.

(p. 1039) modalu modalu. [Tel. infl. మొదటి or మొదలిటి. abl. మొదట. plu. మొదళ్లు.] n. The beginning, origin, source. అది, మూలము. The root, stock. వృక్షమూలము. Principal, capital as opposed to interest. మూలధనము, అసలు. The chief, the head; the foundation of a thing, the basis. The foot of a mountain. చెవిమొదలు the lower tip of the ear. వడ్డీమొదలు interest and principal. వాడు మొదలే మంచివాడుకాడు in fact he is not a good man. మొదల, అనగా మూలమునందు at the root. మొదలు, మొదలుగ, మొదలైన, మొదలుగా or మొదలుగాగల modalu. adv. Etcetera. భేరిమొదలుగ drums, &c. (literally, beginning with the drum.) వాడు వచ్చినది మొదలు or మొదలుగ since his arrival. మొదలుకొను or మొదలగు modalu-konu. v. a. To begin. ప్రారంభించు. ఇది మొదలుకొని henceforth, beginning from this. వాడు వచ్చినది మొదలుకొని since his arrival. మొదలుచెడు modalu-cheḍu. v. n. To be ruined, root and branch. తుట్రమరచెడు. మొదలుపెట్టు modalu-peṭṭu. v. a. To begin. ఆరంభించు. మొదట modaṭa. adv. At first, at the beginning, in the first place మొట్టమొదట moṭṭa-modaṭa. (మొదలు + మొదలు.) adv. At the very beginning, at first, first of all, ప్రప్రథమమందు. మోవదటి modaṭi. adj. First, earliest, original, primary, principal, capital, chief. వాడు అబద్ధాలకు మొదటిపాదము he is the father of lies, వాడు కలహానికి మొదటిపాదము he was the beginner of the quarrel.

(p. 1109) lēlīhānamu or లేలిహానము lēlī-hānamu. [Skt.] n. A snake. పాము.

(p. 1117) vaṇṭa vanṭa. [Tel. from వండు.] n. Cooking or dressing food, cookery. వండడము, పాకము. పిండివంటలు flour cakes, pastry. adj. Boiled, cooked. వండబడిన, పచనముచేయబడిన. వంటనూనె or వంటచమురు oil used in cookery. వంటాముదము boiled castor oil, (opposed to the cold drawn oil.) వంటగుగ్గిలము boiled dammer. వంటకత్తె or వంటలక్క vanṭa-katte. n. A cook-woman. వంటకము vanṭakamu. n. A Food. వంటచెరుకు, వంటచెరకు, వంటకట్టెలు or వంకసరకు vanṭa-cheruku. n. Fuel, firewood, ఇంధనసమూహము. వంటయిల్లు, వంటసాల or వంటశాల vanṭa-y-illu. n. A kitchen, cookroom. మహానసము. 'సురగకవంటయిల్ చొచ్చినశశము గరుణసేయకగూరగా పండదగునె.' (HD. i. 1199.) Is it fair to cook a rabbit that has taken refuge in a kitchen? వంటయుప్పు salt extracted by boiling sea water. వంటరాయి vanṭa-rāyi. n. An artificial ruby. కరబోకు. వంటరి vanṭa-ari. n. A cook, one who knows how to cook. వంటలు vanṭalu. n. plu. Dried cow dung, which is used as fuel. ఏరుపిడకలు. వంటవాడు, వంటలవాడు or వంటకాడు vanṭa-vāḍu. n. A cook. పాచకుడు.