(p. 16) ampu ampu. [Tel.] v. a. To send, forward, despatch. పంపు సాగనంపు to accompany a friend a little way so as to set him on his journey. పిలవనంపు to send for one. అంపించు. same as అంపు or పంపు to send. అంపుదోడు ampu-dōḍu. n. A companion in a journey. దారికి సహాయముగా వచ్చేమనిషి. వాడు అంపుదోళ్లకు బిడ్డకాన్పులకు తిరుగుతున్నాడు he employs himself as a companion and as a nurse.

(p. 54) anugamiñcu anu-gaminṭsu. [Skt.] v. a. To accompany or follow. వెంబడించు. అనుగమనము anu-gamanamu. n. Going after, following. కూడాపోవడము, సహగమనము.

(p. 289) kumpiṇi kumpiṇi. [Eng. 'Company.'] n. The East India Company, or a company of sepoys.

(p. 357) gamanamu gamanamu. [Skt.] n. Going, a march, journey పోక, ప్రయాణము. Attention. గురి. Intention తలపు. సహగమనము, lit. 'Accompanying.' The burning a Hindu widow alive with her deceased husband. 'ఉ సంగరముంగరంబుగమనంబున భావనసేయరైరి.' నై. iii.

(p. 424) cīlu chīlu. [Tel.] v. n. To split or crack. విదారితమగు. To withdraw from company. To be scattered. To fall off or drop off as paint. To divide, or branch off, as a road or stream. చీల్పించు chīlpinṭsu. (v. causal) To tear, divide, &c. To sow dissensions. చీలదీయు. chīla-dīyu. v. n. To split or to tear, to scatter, to divide. To seduce, beguile. To tempt, tamper with, raise dissensions, foment, worm out a secret. చీలిక or చీరిక chīlika. n. A slit, a slice. చీలుచు or చీల్చు chīluṭsu. v. a. To split, crack, tear, divide.

(p. 555) tairthikamu tairthikamu. [from Skt. తీర్థము.] adj. Appertaining to piligrims. తైర్థికకోటి the pilgrim band or company. తైర్థికుడు tairthikuḍu. n. A piligrim. తీర్థసేవచేయువాడు.

(p. 563) tō or తోడ tō. [Tel. from తోడు.] conj. With, together with, accompanied by, accompanying or following. కూడా, వెంబడి. వానిని కత్తితో పొడిచెను he stabbed him with a knife. నాతో చెప్పు tell me. జ్వరముతో నున్నాడు he is in a fever. ఉపవాసముతో నున్నారు they are fasting. సంకటముతో నుండే diseased, sick. నున్న దయతో చూడుము look on me with favour. చమురుగలుగుదివ్వె సరవితో మండును a lamp that has oil burns with clearness. Vēma. i. 43. అతనితో మనవిచేస్తిని I represented this to him. చీకటితో లేచి వెళ్లినారు they set out in the dark, i.e., before dawn.

(p. 566) tōyumu tōyamu. [Tel.] n. A marvel or wonder. చిత్రమైనవస్తువు. A band, or company తెగ, పరివారము. 'తోయజనేత్రుడు హరితనతోయము గోపకులు దాను దోతెంచె నృపా.' B. X. § 22. A delicacy, a tit bit, something nice కమ్మనివస్తువు, వింతవస్తువు Manner విధము. A time or opportunity తడవ, సమయము. తోయమువారు companions.

(p. 614) dōyi dōyi. [Tel.] n. A couple, a pair. ౛త. చనుదోయి a pair of breasts. తొడదోయి the thighs: 'రాఘవుడు దేవిందొడదోయి పైనునిచి.' T. U. R. X. 144. తామరదోయి a pair of lilies. కందోయి or కన్నుదోయి a pair of eyes, the two eyes. దోయికట్టు dōyi-kaṭṭu. v. n. To keep company with each other, to go together. ౛తకూడు. దోయిడి dōyiḍi. adj. Empty. శూన్యము, రిత్త. దోయిడిచేతులు empty hands. దోయిలి dōyili. n. The two hands joined as to form a cup. అంజలి. దోయిలించు dōyi-linṭsu. v. n. To join the hands like a cup.

(p. 827) pratati pra-tati. [Skt.] n. A company, crowd, విస్తారము, సమూహము. A creeping plant, లత.

(p. 929) bhōgamu bhōgamu. [Skt.] n. Enjoyment, possession, అనుభవము. Happiness, సుఖము. Food, భోజనము. A snake's body or crest. పాముశరీరము, లేక, పాముపడగ అష్టభోగములు the eight kinds of enjoyment as Home గృహము, Bed శయ్య, Clothes వస్త్రము. Ornaments ఆభరణము, Woman's company స్త్రీ, Flowers పుష్పము, Scent గంధము and Betel తాంబూలము. ఏకభోగము undivided possession. ఏకభోగగ్రామము a village in the hands of one single person. పాలిభోగము separate possession. పాలిభోగగ్రామము a village whereof the land is the property of several persons, each of whom holds his land as a separate property and always retains the same fields. ఈ సంవత్సరము ఒక భోగము పండినది ఒక భోగము పోయినది one crop turned out well, one crop turned out ill. భోగగృహము bhōga gṛihamu. n. A bed room. పడకగది. భోగబంద bhōga-banda. n. A mortgage in which the article pledged or mortgaged may be converted to use, as land, houses, cattle, &c. the profits of which are to be appropriated by the lender or mortgagee in lieu of interest. భోగమంటపము bhōga-manṭapamu. n. An open hall or porch of a temple, in which festivals are celebrated. కళ్యాణ మంటపము. భోగవతి bhōga-vati. n. The name of the Capital of the Nagas or serpents, పాతాళము. శేషసర్పపట్టణము. The name of the infernal Ganges. పాతాళగంగ. A fashionable lady. భోగముగలది. భోగస్త్రీ bhōgā-stri. n. A kept woman, mistress or concubine, a prostitute. 'విచిత్రవీర్యుని భోగస్త్రీయందు విదురునింబుట్టించె.' Vish. vi. 425. భోగశిపత్రి bhōgāṣi-patri. n. A name of Garuda. 'భోగాశిపత్రితరస్ఫూర్త్యనుబావ.' Swa. v. 133. టీ పన్నగాశనపతత్రి. గరుత్మంతుడు. భోగి bhōgi. n. A happy man. భోగముగలవాడు. One who lives in splendour or luxury. అనుభవశాలియైనపురుషుడు. A serpent. సాము. The name given to the eves of some particular feasts. పండుగతొలినాడు. భోగించు bhōginṭsu. v. a. To enjoy, అనుభవించు. To be happy, సుఖించు, భోగించుట bhōginṭsuṭa. n. Enjoyment. Plu. భోగించుటలు. 'మనమానాడుమహావినోదముల ప్రేమల్ మీరభోగించుటల్ వినుము.' Radha. iii. 25. భోగిని bhōgini. n. A royal concubine. రాజు ఉంచిన బోగముది. An inferior wife of king. పట్టాభిషిక్తురాలుకాని రాజుభార్య. A female serpent. ఆడుపాము. భోగ్యత bhōgyata. n. Deliciousness, sweetness. దీనిభోగ్యత దేనికీలేదు nothing is more delicious than this. భోగ్యము bhōgyamu. n. Use, usufruet, enjoyment, or something given in pledge or on mortgage. భోగ్యపత్రము a mortgage bond, wherein the lender assumes the temporary use of the property mortgaged. adj. Enjoyable, fit to be enjoyed, delicious, agreeable as food. అనుభవింపదగిన. ఆ ప్రసాదము భోగ్యముగానుండలేదు that food was not agreeable. భోజనము bhōjanamu. n. Food, a repast or meal, ఆహారము. Eating, కడుపు. భోజనముచేయు to eat, to dine. భోజనకస్తూరి small oranges pickled. భోజరాజు or భోజుడు bhōja-rāju. n. The name of a king celebrated by Sanskrit poets as a bountiful patron. భోజ్యము bhōjyamu. adj. Edible, fit to eat, eatable. భుజింపదగిన n. Food, ఆహారము.

(p. 932) mañci manchi. [Tel.] n. Good, మేలు, మంచి చెబ్బరలు good and evil. adj. Good, excellent, best; sound, fine, fair; much, great, severe (as a blow, a fever,) heavy (as rain.) adv. Very, మిక్కిలి. వాడు మంచివాడు he is a good man. మంచివారితో చెలిమిచేయుము seek the company of good men. మంచిపేరు a good name, i.e., reputation, character. వాడు మంచిపేరెత్తినాడు he gained good repute. మంచినీళ్లు good or drinkable water. వానితో మంచిమాటలాడి ఆ పుస్తకమును తెస్తిని. I spoke him fair, and brought the book. దీవియొక్క మంచి చెడుగులు వానికి నిమిత్తములేదు, లేక. దీని మంచి చెడ్డలతో వానికి ప్రసక్తిలేదు he has nothing to do with its good or evil fortune. మంచిగందము sandal, శ్రీచందనము. మంచిగాయము a severe wound. మంచిచేయి the right hand. మంచిదెబ్బ a sound or severe blow. మంచినిద్ర sound sleep. మంచినూనె sesamum oil. మంచిపాము a venomous snake, i.e., the cobra. మంచిపగడము real coral. మంచిపాలు pure milk, i.e., unmixed with water. మంచిముత్తెము a true pearl. మంచివాన heavy rain. ఇది మంచిబంగారా, కాకిబంగారా is this real gold or tinsel? ఒకటి మంచికుక్క ఒకటి వెర్రికుక్క one dog is sound, the other is mad. వానిమీద మంచితప్పు మోపినారు they have brought a serious charge against him. మంచిది పో well, you may go! మంచిది కానీ well, be it so! మంచితనము manchi-tanamu. n. Goodness, friendliness, gentleness. వానిని మంచితనము చేసికొన్నారు they spoke him fair or got him over. మంచితనాన అయ్యేది చెడుతనాన కాదు you may do that by fair means, which you cannot do by violence.

(p. 1168) vijayamu vi-jayamu. [Skt.] n. A great conquest, a complete triumph, a great victory. మిక్కిలి గెలుపు. This word is used in the titles of several poems, and can be translated 'Adventures' or 'Tale,' as తారాశశాంకవిజయము the adventures of Tāra and Sasanka, similar to those of Stella and the Genius. విజయ vi-jaya. n. The name of a Telugu year. విజయదశమి vijaya-daṣami. n. The tenth day of the month Asvayuja, being the day after the festival to Sarasvati, when all books, arms and instruments of trade are worshipped. విజయముచేయు or విజయంజేయు vi-jayamu-chēyu. v. n. To come, వచ్చు. To proceed; deign or condescend to come or go. వేంచేయు, విచ్చేయు, వచ్చు, పోవు. ఈవేళ మాయింటికి విజయము చేస్తారా will you do me the honor to come to my house? will you favour me with your company. 'దేవదేవుండువిజయంబు చేసిన యీస్వప్నంబు.' A. pref. 21. 'విద్విషత్సంహారంబునకు విజయంబు చేయుమనుటయు.' lb. iv. 111. విజయస్తంభము vijaya-stambhimu. n. A pillar of victory. జయించి నాటినస్తంభము. 'పొట్టునురివిజయస్తంభోపలోట్టంకిత.' A. iv. 345. విజయి vi-jayi. adj. Victorious, triumphant. జయమును పొందిన, జయముగల. n. A conqueror. జయించినవాడు. విజయాభవ vijayī-bhava. interj. Hail to so and so, here's to the health of so and so. Hallelujah. సర్వోత్కృష్టుడవుగా నుండును. విజయుడు vi-jayudu. n. A name of Arjuna. అర్జునుడు. విజయవిలాసము a poem in his honour. Jaya and Vijaya are the names of the two porters at the gate of the palace of Vishnu, విష్నువుయొక్క ద్వారపాలకులు.

(p. 1201) vīramu vīramu. [Skt. cf. Lat. vir.] adj. Heroic, brave, exalted. శురమైన, శౌర్యముగల, ఉత్తమమైన. వీరస్వర్గము the Olympus or Elysium of heroes. వీరగోష్ఠి the company of heroes, 'వీరకేదారంపుపాగ.' (Vasu. pref.) అనగా రణరంగోచితమైన శీరస్త్రము. వీరక్షామము a severe famine. విరసాతివ్రత్యము stern chasity, rigid purity వీరకత్తియ or వీరకత్తె Same as వియ్యంకురాలు (q. v.) వీరకాడు Same as వియ్యంకుడు. (q. v.) వీరజయంతిక vīra-jayantika. n. A war dance. యుద్ధమందలి వీరులనృత్యము. వీరత్వము vīra-tvamu. n. Heroism, courage, valor, శూరత్వము. వీరతాయెతు vīra-tāyetu. n. Acharm worn by warriors. వీరపత్ని vīra-patni. n. A hero's wife. వీరపాణము vīra-pāṇamu. n. A drink taken at the beginning or end of a battle. వీరభద్రపళ్లెరము vīra-bhadra-paḷḷeramu. n. A very large tray. వీరమద్దెలు, వీరమద్దియలు. వీరముద్దియలు. వీరముద్దెలు. వీమధ్యములు or వీరముద్రికలు vīra-maddelu. n. plu. Rings worn on the middle toe. వీరులు పాదమధ్యాంగుళియందుంచే ముద్రికలు. వీరముష్టి vīra-mushṭi. n. An extremely orthodox or very bigoted Saivite, a Jangam beggar, one who goes about begging alms from the Vaisyas with sword and shield. వీరరుద్రవేషము వేసికొని కోమట్లను యాచించు ఒక తెగభిక్షుకుడు. వీరవైష్ణవుడు vīra-vaishṇavuḍu. n. An extremely bigoted or orthodox Vaishnavaite, వైష్ణవులలో నిండాపట్టుగలిగియుండేవాడు. వీరశైవము vīra-ṣaivamu. n. Ultra-orthodox Sivaism. శివమతములో నిండాకరుకుగానుండుట. వీరశైవుడు vīra-ṣaivuḍu. n. A very orthodox or bigoted Saivite. వీరసువు vīr-asuvu. n. The mother of a hero, వీరుని గన్న తల్లి. వీరావేశము vīr-āvēṣamu. n. Zeal, bravery, madness, fury, శౌర్యము, వెర్రి వీరాసనము vīrā-sanamu. n. Keeping a careful sentry at night. వీరుడు vīruḍu. [Skt. cognate with 'hero.'] n. A hero, warrior, or champion, శూరుడు. An excellent man. శ్రేష్ఠుడు. వీర్యము vīryamu n. Heroism, valour, courage, bravery, శౌర్యము, పరాక్రమము. Semen virile. రేతస్సు.

(p. 1204) veṇṭa venṭa. [Tel. from వెను.] n. Business, కార్యము. An affair, విషయము. A way, మార్గము. Manner, విధము. Hunting , the chase, వేట. adv. and postposition. With, along with, in company with, behind, following after, వెంబడి. ఏవెంట in what manner or way? ఏరీతిగా. నావెంటవచ్చినాడు he came along with me. వీధ్వెంటసరుగెత్తినా he ran along the street. ప్రవాహమువెంట కొట్టుకొనివచ్చిన మానులు the trees that came down the river. వానినోటి వెంట వచ్చినమాటలు the words that slipped out of his mouth. వానిముక్కువెంట నెత్తురుకారుచున్నది he is bleeding at the nose. 'కాలువ వెంటబూచు మల్లికలవనంబనంగ.' Swa. ii. 24. వెంటనంటు or వెంటబడు venṭa-n-anṭu. v. a. To follow, pursue. వెంబడించు. వెంటనే venṭan-ē. adv. and postposition. Immediately, at once, వెంబడిగానే. వారు వచ్చినవెంటనే as soon as they arrived. వెంటబెట్టుకొను venṭa-beṭṭu-konu. v. n. To take along with.