(p. 193) esaru esaru. [Tel.] v. i. To increase. మీరు, అతిక్రమించు. n. Water boiled for the purpose of cooking food వంటకై కాగబెట్టిన నీరు. (infl. ఎసటి, loc. ఎసట.) ఎసటిపోతలు esaṭi-pōtalu. n. Rice ready to be cooked. ఎసరు వేయదగిన బియ్యము. ఎసరేగు esa-rēgu. v. i. To increase, to be full విజృంభించు.

(p. 259) kalusukūra kalusu-kūra (tel.) n. A well-cooked curry. అనుకుగాపండిన కూర.

(p. 282) kicciḍi or కిచ్చడి kichchiḍi. [Tel.] n. Rice and dhall cooked together in ghee. బియ్యమును పప్పును గలిపి నేతిలో వండిన అన్నము.

(p. 304) kūramu kūramu. [Skt.] n. Food, cooked food, అన్నము, వంటకము.

(p. 373) guzju guzzu. [Tel.] n. A prop: an upright piece of wood used in supporting a shorter beam on a longer one in a shelving roof. A dwarf. Pulp, thick juice. చింతపండుగు౛్జు the pulp of tamarinds mixed with water. గద్దరికొమ్మలగు౛్జు (G. 151.) a short ox పొట్టియెద్దు. The cotton pod after the flower has fallen. గు౛్జు adj. Short, stumpy, dwarfish. గు౛్జువాడు a dwarf. గుజ్జుది a dumpy woman. ఎక్కిన వానికి ఏనుగుగు౛్జట అనగా వాడుకగా ఎక్కేవానికి ఏనుగు అలక్ష్యము. Familiarity breeds contempt. గు౛్జుతనము guzzu-tanamu. n. Shortness, dwarfishness. గు౛్జుప్రాలు a sort of rice. గు౛్జుమామిడి n. A young or dwarf mango tree. గు౛్జువేల్పు Lit. the plump short god. A name of Gaṇēsa. గుజ్జెన gujjena. adj. Infantile, childish గుజ్జెనగూళ్లు doll's dinners, children playing at cookery.

(p. 668) nīru nīru. [Tel. of. Tam. తన్నీర్.] n. Water. ఉదకము. Fluid. టెంకాయనీరు cocoanut water. Bad humors in the body. బళ్లునిరుపట్టినది the body is bloated. Urine, మూత్రము. కొత్తనీరు freshes in a river or rain water. కన్నీరు a tear. plu: నీళ్లు water. కంట నీళ్లుపెట్టుకొన్నది She shed tears. మంచినీళ్లు తాగినతీరుగా coolly, as easily as if drinking water. నీరుగుట to melt away, perish, turn to water. బంగారునీరు gilding, gold water. బంగారునీరుపోయు to gild, to dissolve gold. నీటికానుపు or నీటిచూలి nīṭi-kānupu n. Lit Water-born, i.e., Fire, అగ్ని. నీటికుప్ప, నీరుకుప్ప, నీటిరాశి, నీరువామి or నీర్వామి nīṭi-kuppa. n. The sea. సముద్రము. నీటితాత nīṭi-tāta. n. The wind. వాయువు. నీటిదయ్యము nīṭi-dayyamu. n. A water-sprite. జలగ్రహము. నీటిపుట్టుగు, నీటుపుట్టుగు or నీటుపుట్టువ nīṭi-puṭṭugu. n. A lotus, నీటియిక్క nīṭi-yikka. n. A jewel worn on the breast of Vishṇu. కాస్తుభము. నీటిరిక్క nīṭi-rikka. n. The constellation called పూర్వాషాఢా నక్షత్రము. నీటిరేడు or నీటిరాయుడు nīṭi-rēḍu. n. Varuna, the god of the Ocean. నీటిరేనిరిక్క nīṭi-rēni-rikka. n. The constellation called శతభిత్తు. నీరాకు nīrāku. (నీరు+ఆకు.) n. Moss, water-weeds. పాచి. నీరాట or నీరాటము nīr-āṭa. (నీరు+అట.) n. Bathing, a bath. స్నానము. Sporting in water, జలక్రీడ. నీరాడు nīr-āḍu. v. n. To bathe. స్నానముచేయు, క్రుంకు. n. Hot water poured on a curry while being cooked, కూరాటిలోపయు వేణ్నీళ్లు. నీరామని nīr-āmani (నీరు+ఆమని.) n. The rainy season. వర్షఋతువు. నీరారుచు or నీరార్చు nīr-āruḷsu. v. a. To cause to bathe నీరాడజేయు. To create a friendship between, స్నేహము చేయించు. నీరాటము nīrāṭamu. n. Bathing, స్నానము, 'కయిచేసినృపరాత్మజకెంతో, నీరాటమొనర్చియు శృంగారించి' Bilh. iii. 203. An aquatic animal. 'క నీరాటవనాటములకు, బోరాటంబెట్లుగలిగె పురుషోత్తముచే. నారాటమెట్లుమానెను, ఘోరాటవిలోన భద్రకుంజరమునకున్. ' B. VIII. 110. నీరుకట్టు or నీరుపెట్టు to water, to irrigate. నీటికాలువ a watercourse. నీరావు nīr-āvu. n. The 'water cow,' i.e., the boat-fly, an aquatic insect called notonccta. నీరుకట్టు or నీరరికట్టు nīru-kaṭṭu. n. Ischuria, a stoppage of urine. మూత్రబంధరోగము. నీరుకట్టె, నీరుకట్టియ or నీరుపాము nīru-kaṭṭe. n. A water snake. నీరుకాకి nīru-kāki. n. A cormorant. నీరుకాయ nīru-kāya. n. A sort of jelly or blubber found on the sea beach. A bubble of water, నీటిబుగ్గ, బుద్బుదము. నీరుకాయవాడు or నీరుకాయమోడు nīrukāya-vāḍu. n. A man of the sea, a triton. నీటిమనుష్యుడు. నీరుకాసు nīru-kāsu. n. Alms given at bathing places. 'తీర్థసన్నిధి మంత్రములుచెప్పి నీరుకాసులుగడించి.' H. ii. 166. నీరుకుక్క nīru-kukka. n. The common otter, Lutra vulgaris ( F.B.I.) నీరుకోతి nīru-kōti. n. A water monkey. నీరుకోడి nīru-kōḍi. n. A water-fowl. నీరుగండి nīru-ganḍi. n. A large snake, పెనుబాము, అజగరము. నీరుగన్నేరు nīru-gannēru. n. A species of oleander, హింజలము. నీరుగొబ్బి nīru-gobbi. n. A kind of tree, ఇక్షురము. నీరుగోరంట nīru-gōranṭa. n. A light tinted గోరంట; a species of this plant which has a light, red tint. నీరుచిచ్చు or నీర్చిచ్చు nīru-chiṭsṭsu. n. Fire said to exist under the ocean, బడబాగ్ని, బాడబము. నీరుచురుకు nīru-ṭsuruku. n. Heat of urine, a disease. నీరుజీలుగ nīru-jīluga. n. A plant. Ӕeschynomene aspera (E. P.) నీరుట్టుభూమి nīr-uṭṭu-bhūmi. [నీరు+ఉట్టు for పుట్టు.] n. Land under which there are springs. నీరుటెంకి .nīru-ṭenki n. A lake, జలాశయము. నీరుడి nīruḍi. (నీరు+ఊడు.) n. A disease in which excessive urine is passed, diabetes. Urine. ముత్రము. నీరుడుము a water iguana, నీటిఉడుము. నీరుతాలుపు or నీటుతాల్పు nīru-tālupu. n. A cloud, మబ్బు. నీరుతిట్ట nīru-tiṭṭa. n. The sea. నముద్రము నిరుతిత్తి nīru-titti. n. The bladder, మూత్రకోశము. నీరుతుట్ర. నీరుదొత్త nīru-tuṭra. n. A water snake. నీరుదోమ nīru-dōma. n. A water mosquito. నీరుద్రిమ్మరి a water animal, జలజంతువు. నీరు పంది nīru-pandi. n. The porpoise. వారి. కిటి. నీరుపచ్చ nīru-paṭsṭsa. n. A sort of emerald. నీరుపాడి nīru-pāḍi. A plant called కార్కోటి. నీరుపాప nīru-pāpa. n. A sort of mermaid, described as a dumb monster somewhat resembling a man in limbs. నీటుమనుష్యుడు. నీరుపిల్లి nīru-pilli. n. A water cat, an otter. నీరువ్రబ్బచెట్టు nīru-prabba-cheṭṭu. n. A kind of plant, the reton plant, Bolomus rotong. జల వేతసి. నీరుబొద్ది nīru-boddi. n. A sort of vegetable. See బొద్ది. నీరుమజ్జిగ or నీరుచల్ల nīru-majjiga. n. Thin buttermilk. చాలా నీళ్లు కలిసిన చల్ల. నీరుమట్టము nīru-maṭṭamu. n. Water level. నీళ్లునిలుచు ప్రమాణము. నీరుమట్టపుపలక an instrument called a water-level. నీరుముంపు nīru-mumpu. adj. Watery, జలప్రాయము. నీరుముట్టు nīru-muṭṭu. v. n. To touch water, జలస్పర్శముచేయు; to make water, so called because the Hindus afterwards touch water as purification. 'నీటిచేరువకొరగాదు నీరుముట్ట.' వి. పు. iv. నీరుల్లి nīr-ulli. n. An onion. Alliumcepa [Watts.] నీరువంగ or నీటివంగ nīru-vanga. n. A kind of brinjal. నీరుపట్టు or నీర్వట్టు nīru-vaṭṭu. n. Thirst. దప్పి. పిపాస. నీరుపట్టుగొను to be thirsty. నీరువత్తిగ or నీరొట్టు nīru-vattiga. n. A sort of sweetmeat. H. i. 117. పేణీలు. నీరేనుగు nīr-ēnugu. n. A water elephant, నీటిగజము.

(p. 677) neyyi , నేయి or నెయి neyyi. [Tel.] n. Butter which has been melted and clarified, ghee. ఘృతము. Any unctuous juice, grease, oil, or fluid: In cookery it is equivalent to ' stock,' or lard. నేతులు the pus from sores. నేతతడుపు to moisten. 'నెయ్గూరలు' (A. vi. 94.) vegetables that are fried. పందినెయ్యి or పందికొవ్వు lard. నేతి nēti. adj. Of the ghee; buttery. నేతిబీరకాయ the sharp-angled cucumber.

(p. 732) pākamu pākamu. [Skt.] n. Cooking, dressing food, boiling, వంట. Maturity, natural or artificial, as the state of being cooked or ripened. పరిపాకము. The style of an author: the chief distinctions of which are కదళీపాకము the plantain style, which is easily comprehended, the plantain being quite soft and without stones: ద్రాక్షాపాకము or grape style, which is very superior and more difficult, to understand, and నారికేళపాకము or cocoanut style, which is puzzling and dry, requiring time and consideration to digest it. దేహపాకము the constitution of the body. ఆమెకు పాకశుద్ధికద్దు she is a good cook. లేహ్యపాకము the concoction or preparation of medicine. పాకగేహము pāka-gēhamu. n. A kitchen. వంటయిల్లు.

(p. 800) poṅgu pongu. [Tel.] v. n. To effervesce; to boil or bubble up, overflow, boil over. To swell. To forment. To exult, to be overjoyed, elated, to be in ecstasy. సంతోషించు. To become proud, గర్వించు. పొంగి బోర్లపడు to boil over with pride or delight. ఎండచేత కండ్లు పొంగినవి the eyes are inflamed by the glare. పొంగునీళ్లు boiling water. పొంగు pongu. n. Effervescence, boiling or bubbling up, overflowing. Excess of joy. సంతోషము. Pride, గర్వము. Eruption of the measles. Boiling water in which rice is to be cooked, ఎసరుకాగిననీళ్లు, చిట్టుడుకునీళ్లు. ఎసరుపొంగి పోతున్నది the water is boiling over. నీ పొంగుకుంగ may your pride perish. ఇదియేమి చూచుకొన్న పొంగు on what do you pride yourself? పొంగులక్షణము symptoms of an eruption of measles. పొంగుప్రాలు pongu-prālu. n. A sort of grain. పొంగలించు pongalinṭsu. v. n. To stand erect; to be proud, నిక్కు. పొంగారు pong-āru. (పొంగు+ఆరు.) v. n. To be full, నిండారు., To swell out, ఉబుకు. To rejoice, సంతోషించు. To excel, to be proud, అతిశయించు, విజృంభించు, నిక్కు 'తూర్యములపటుధ్వాన మడరినింగి పొంగారె నత్యంత నిశ్చలంబులయ్యె సైనికినికరంబులద్భుతముగ.' M. VIII. iii. 273. పొంగించు ponginṭsu. To boil. To delight, to please much. చేరెడుబియ్యము పొంగించుకొనినాడు he boiled a handful of rice.

(p. 827) praṇītamu praṇītamu. [Skt.] adj. Dressed, cooked. వండబడిన. Made, done, constructed. చేయబడిన.

(p. 1117) vaṇṭa vanṭa. [Tel. from వండు.] n. Cooking or dressing food, cookery. వండడము, పాకము. పిండివంటలు flour cakes, pastry. adj. Boiled, cooked. వండబడిన, పచనముచేయబడిన. వంటనూనె or వంటచమురు oil used in cookery. వంటాముదము boiled castor oil, (opposed to the cold drawn oil.) వంటగుగ్గిలము boiled dammer. వంటకత్తె or వంటలక్క vanṭa-katte. n. A cook-woman. వంటకము vanṭakamu. n. A Food. వంటచెరుకు, వంటచెరకు, వంటకట్టెలు or వంకసరకు vanṭa-cheruku. n. Fuel, firewood, ఇంధనసమూహము. వంటయిల్లు, వంటసాల or వంటశాల vanṭa-y-illu. n. A kitchen, cookroom. మహానసము. 'సురగకవంటయిల్ చొచ్చినశశము గరుణసేయకగూరగా పండదగునె.' (HD. i. 1199.) Is it fair to cook a rabbit that has taken refuge in a kitchen? వంటయుప్పు salt extracted by boiling sea water. వంటరాయి vanṭa-rāyi. n. An artificial ruby. కరబోకు. వంటరి vanṭa-ari. n. A cook, one who knows how to cook. వంటలు vanṭalu. n. plu. Dried cow dung, which is used as fuel. ఏరుపిడకలు. వంటవాడు, వంటలవాడు or వంటకాడు vanṭa-vāḍu. n. A cook. పాచకుడు.

(p. 1222) vēpa vēpa. [Tel. from వేము.] n. The Margosa or Neem tree, నింబవృక్షము. వేపాకు the leaves of this tree. వేపనూనె margosa oil. కరివేపచెట్టు a tree called Bergera kœnigil, whose aromatic leaves are used in cookery. నేవేము Colombo-root, Justicia. కొండవేయు a tree, a beautiful variety of the Melia azadirachta. తురకవేపచెట్టు Olax scandens or Melia sempervirens. Rox. వేపపూపండుగ or సంవత్సరాది పండుగ the feast held at the season when the Morgosa tree is in flower. This is the Telugu New Year's Day. See వేము.

(p. 1250) śāsanamu ṣāsanamu. [Skt.] n. A command or order, ఆజ్ఞ. Punishment. శిక్షించుట. శిక్ష. An edict, act or command, a charter or royal grant of land, or of villages, &c., usually inscribed on stone or copper. A writing; an inscription, a deed, a contract. Government rule. భూమ్యాదిదానార్థలేఖ్యము రాజు తాను దానము చేసిన భూమ్యాదులకై వ్రాసియిచ్చిన కాలు, అధికారము, రాజ్యపాలనము. Science, శాస్త్రము. శిలాశాసనము a charter inscribed on stone. తామ్రశాసనము a grant or charter inscribed on a copper plate. మరణశాసనము a will. దానశాసనము a deed of gift. 'ధారదత్తమైన తామ్రపుపలకలులావు టుంగరము నలంకెజేసి ముడియమీదరాజముద్ర యమరియుండనదిగొశాసనంబు.' Vēma. 1217. 'మీయట్టిపుణ్యాత్ముల శాసనం బెరుగనేరమింజేసి.' Padma. iii. 58. క్రూరశాసనము a tyrannical government. శాసనికుడు or శాసకుడు ṣāsani-kuḍu. n. A governor or commander. శాసనీయము or శాస్యము ṣāsanīyamu. adj. Fit to be punished, punishable. నిగ్రహార్హము, తాడనీయము. శాసనుడు ṣāsanuḍu. n. A ruler, or commander, ఏలువాడు. ఉగ్రశాసనుడు a tyrant. M. III. ii. 43. శాసించు ṣāsinṭsu. v. a. To command, ఆజ్ఞాపించు. To punish, శిక్షించు. శాసితము ṣāsitamu. adj. Ordered. ఆజ్ఞాపింపబడిన. Governed, ruled, ఏలబడ్డ. శాసితుడు ṣāsituḍu. n. One who is ordered. 'నీవనయము శాసితుండ వయియాయుధ హస్తుడవైనజాలదే.' BRy. iii. 757. శాస్త ṣāsta. n. A ruler, governor, one who disciplines, controls or punishes. దేశాధిపతి. శాసించువాడు, శిక్షించువాడు. శాస్తి ṣāsti. n. Punishment, chastisement, correction. శిక్ష, దండన. 'గొనయంబెక్కడియమ్ము గూర్చి యికనీకున్ శాస్తిగా వింపకేజనవాబాణమమోఘమంచు.' N. vii. 355. శాస్త్రము ṣāstramu. n. A science, art, law. నియమన గ్రంథము. తర్కశాస్త్రము the science of Logic. వ్యాకరణశాస్త్రము the science of grammar. వైద్యశాస్త్రము the sciencce of medicine. బ్యోతిశ్శాస్త్రము the science of Astronomy వేదాంతశాస్త్రము the science of Theology. ధర్మశాస్త్రము the science of law, a system, or code of ordinancces, a code of laws, jurisprudence. శిల్పిశాస్త్రము the science of Architechture. అలంకారశాస్త్రము Rhetoric. మాపశాస్త్రము the science of cookery. నీతి శాస్త్రము the science of morals. గణితశాస్త్రము the science of Arithmetic. దోహదశాస్త్రము the science of Agriculture. యోగశాస్త్రము the Yoga Philosophy. ఆయుధశాస్త్రము the science of war, or weapons. శాస్త్రి ṣāstri. n. A man of science, a learned man, one skilled in the arts. A title, liek 'Doctor,' assumed by learned Smarta Brahmins. శాస్త్రముతెలిసినవాడు. పండితుడు. The respectful plural is శాస్త్రులు or శాస్త్రులవాడు. శాయ్త్రసీము ṣāstrīyamu. adj. Of or belonging to a science, scientific. శాస్త్ర సంబంధమైన, శాస్త్రసమ్మతమైన. శాస్త్రీయమర్యాద a prescribed form. శాస్త్రయమైన శబ్దము a scientific phrase. శాస్త్రోక్తము .ṣāstr-ōktamu adj. Declared or commanded in the Laws or Codes. Proper, legal, in accordance with the scientific usage. శాస్త్రవిహితమైన.

(p. 1261) śrāddhamu ṣrāddhamu. [Skt. from శ్రద్ధ.] n. Funeral ceremonies or obsequies, observed at various fixed periods, consisting of offerings with water and fire, to the gods and manes, and gifts and food to the relations present, and assistant Brahmins. పితృకర్మము, పిత్రర్థముగా దేశకాలవిధికృత బ్రాహ్మణ భోజనము. ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధము a funeral ceremony observed eleven days after a persons's death. నిత్యశ్రాద్ధము daily funeral ceremonies for a year after a person's death. ధర్మశ్రాద్ధము the funeral ceremony observed every new moon. మహాలయశ్రాద్ధము a funeral ceremony in the sixth lunar month. సపిండశ్రాద్ధము or సపిండీకరణము a funeral ceremony in which the balls of rice offered to the deceased individually and collectively, are blended together. తిర్థశ్రాద్ధము a funeral ceremony celebrated in a holy place. నాందీశ్రాద్ధము an offering made to the manes of deceased ancestors on solemn occasions. హిరణ్యశ్రాద్ధము money distributed in charity as an offering to the manes. ఆమశ్రాద్ధము uncooked ingredients distributed as above said. అన్నశ్రాద్ధము cooked food served out to guests as aforesaid. ఘటశ్రాద్ధము obsequies performed to a waterjar, which bears the name of a man's living wife, whom he divorces by breaking the jar. వానికి కొంచెము హిరణ్య శ్రాద్ధముచేస్తేనే గాని ఆ పని అనుకూలపడేటట్టు ఉండలేదు unless you grease his palm, I think that business will not be settled in our favour. శ్రాద్ధదేవుడు ṣrāddha-dēvuḍu. n. Yama, the god of death. యముడు.

(p. 1266) ṣaṭ shat. [Skt.] adj. Six. ఆరు. షట్కర్మములు the six acts, or duties enjoined on Brahmins, i.e., అధ్యయన, అధ్యాపన, దాన, ఆదాన, యజన. యాజనములు. షట్కర్ముడు shaṭkarmuḍu. n. A Smarta Brahmin who performs the six acts above enumerated. షడక్షరమంత్రము a spell which has six syllables. షడ్గుణము six-fold, six times as much. ఆరంతలు. 'సాహసంషడ్గుణంచైవ.' షడ్గుణములు అనగా సంధి. కలహించడము, దండెత్తడము, యుద్ధానకు సమయము చూడడము, భేదము పుట్టించడము బలవంతునిని చేపట్టడము. షట్కము shaṭkamu. Six. ఆగు. షట్పదము shaṭ-padamu. n. Lit, the six-footed, i.e., a bee, the large black bee. అళి, భ్రమరము. షదాననుడు or షణ్ముఖుడు shaḍ-ānanuḍu. n. Lit. the six faced; a name of Kumaraswami, the Hindu Mars. కుమారస్వామి. షడ్జము shaḍjamu. n. A shrill musical tone like the peacock's cry. The fourth or middle note (tenor) of the Hindu gamut. సప్తస్వరములలో నొక స్వరము. షడ్భాషలు shaḍ-bhāshalu. n. plu. The six languages, i.e., అచ్చతెనుగు, దేశీయము, గ్రామ్యము, కన్నడి, హళేకన్నడి, అరవము. షడ్రసములు or షడ్రుచులు saḍ-rasamulu. n. plu. The six flavours used in cookery; viz., astringent, ఒగరు; sweet, తీపి; salt, ఉప్పు; pungent,కారము; bitter, చేదు; sour, పులుసు. షడ్రసాన్నము a ragout, highly seasoned food. 'చలువలుగట్టించు షడ్రసాన్నములుంచున్.' Ila. i. 87. అనగా మృష్టాన్నము పెట్టును. షడ్విద్యలు shạd-vidyalu. n. plu. The six magic arts; which are called ఆకర్షణము, స్తంభనము, మారణము, విద్వేషణము ఉచ్చాటనము, మోహనము. షణ్మతములు shaṇ-matamulu. n. The six Schools or doctrines of Philosophy, ఆరుదశములు. They are పాషండ, చార్వాక, బుద్ధ, జైన, వామన, గాణాపత్యములు. But a verse says బౌద్ధంవైదిక, శైవంచ, సౌరంవిష్ణుచ శాక్తకం. షష్టాష్టమము shashṭ-āshṭamamu. n. Enmity, animosity, పగ, విరోధము. వారికి షష్టాష్టమముగానున్నది they are on bad terms. షష్టి shashṭi. n. Sixty. ఆరువది. షష్టిపూర్తి shashṭi-pūrti. n. A feast held on a man's attaining his sixtieth year. అరువదియేండ్లవయసు రాగానే చేయు ఉత్సవము. షష్ఠము ṣhashṭhamu. adj. Sixth. ఆరవది. షష్ఠి ṣhashṭhi. n. The sixth day of the lunar fortnight, ఆరవతిథి. In grammar, the sixth case. ఆరవ విభక్తి. షష్ఠికము or షష్ఠిక shashṭhikamu. n. A kind or rice of quick growth. వ్రీహిభేదము. షష్ఠ్యంతములు shashṭh-y-anta-mulu. n. Dative verses, i.e., a set of verses in the preface of a Telugu peom, having every phrase in the dative thus: To the prince, to the hero, &c., &c. అవతారిక కొననుచెప్పే షష్ఠీవిభక్తిగల వాక్యములు గల పద్యములు. షష్ఠ్యంతమైన శబ్దము a word in the sixth case. ఆరవ విభక్తియందుండు శబ్దము.