(p. 41) atītamu atītamu. [Skt.] adj. Past, elapsed. గతమైన. కాలాతీతమైనది the time is gone by. లోకాతీతమైన extraordinary, wonderful. అతీతుడు n. He who has passed or gone over. గడిచినవాడు. Thus వేదాతీతుడు he who has perused the Vedas.

(p. 64) apūrvamu a-pūrvamu. [Skt.] adj. Novel. uncommon, extraordinary. వింతైన, చోద్యమైన. 'ఏయదిహృద్యమపూర్వం బేయది.' Bhar. I. i. 29.

(p. 101) asamamu a-samamu. [Skt.] adj. Unequal, unequal either in surface or number, uneven, unrivalled: సమముకాని, అసదృశమైన, విషయమైన. అసమనేత్రుడు asamanētruḍu n. An epithet of Siva, the god who has an extra eye. శివుడు. అసమశరుడు asama-ṣaruḍu n. An epithet of Cupid. మన్మథుడు.

(p. 145) īru īru. [Tel.] n. A nit. ఈపి. ఈరు. adj. Low, mean అల్పము, హీనము. Slight, gentle. ఈరెలగు a low note, a gentle voice. హీనస్వరము. ఈరెండ gentle warmth. ఈరువెన or ఈర్పెన īrupena. n. A comb for extracting nits or lice.

(p. 164) uppata uppata. [Tel.] n. Betraying; divulging a secret; dilating on any man's extraordinary prosperity, qualifications or beauty of any person. రద్ది, రట్టు, రన్వ, ఒకని మేలున కోర్వలేక ఆడిపోసికొనుట. అది నిండా ఉప్పతగానున్నది it is the common talk of the town. ఉప్పతకారాదు to be the talk of the town is unlucky. ఉప్పతించు uppatinṭsu. v. a. To abuse through envy. ఓర్వక ఆడిపోసికొను.

(p. 186) ettu ettu. [Tel.] v. a. To take up, raise, lift up పైకెత్తు. To take, to remove. తీసికొను. To assume or take on oneself, to obtain or acquire (a name.) వహించు, పొందు. మంచి పేరెత్తు to acquire reputation. To cite, quote, mention, adduce, introduce a subject ప్రస్తావించు. మాటయెత్తు. To mention by name, advert to, allude to. To erect (a door or pillar.) To undertake. To raise or levy (an army.) అతడు జన్మమెత్తెను he assumed a mortal body, he was born. ఎత్తివ్రాయు to copy out or extract from a book. గొంతెత్తిచదువు to read aloud. భిక్షమెత్తు to take or receive alms. తళుకులెత్తు to assume lustre or become bright. నోరెత్తు to open the mouth, to speak నేను నోరెత్తలేదు I did not open my lips. గుత్తయెత్తినాడు he undertook the contract. దండెత్తు he raised troops. తూము ఎత్తించు to open a sluice. అలుగెత్తు to open an అలుగు (q. v.) లంగరు ఎత్తు to weigh anchor. పరుగెత్తు to take a run, to run. ఎత్తుకొనివచ్చు to fetch, to bring away. పిల్లను ఎత్తుకొను to take up a child. ఎత్తుకొనిపోవు to carry away or remove, to steal. తిరిపెమెత్తు to take alms, to beg. విరులెత్తు to sprout, to send forth shoots.

(p. 263) kaṣāyamu kashāyamu. [Skt.] n. A decoction. An extract. An infusion prepared by boiling or evaporation. adj. Red brown or yellowish red. కషాయాంబరము cloth dyed red. పిచ్చికకషాయము sparrow broth. కోడికషాయము chicken broth. కషాయముకాచు to make an infusion or decoction.

(p. 268) kācu kāṭsu. [Tel.] n. The extract, or, the medicine called Catechu: the inspissated juice of the చండ్రచెట్టు or ఖదిరము.

(p. 415) citramu chitramu. [Skt.] adj. Particoloured, speckled, chequered, streaked. నానావర్ణములుగల. Odd, strange, novel, picturesque, pretty. ఆశ్చర్యమైన. చిత్రముచిత్రము most wonderful. n. Variety, strangeness, singularity. ఆశ్చర్యము. A painting, a picture చిత్తరువు. Variegated colour, నానావర్ణము. A curiosity, a species, a diversity. చిత్రకంతము chitra-kanṭhamu. n. A dove, కపోతము, గువ్వ. చిత్రకథ an episode, a novel or story. చిత్రకము chitrakamu. n. A mark on the face బొట్టు. చిత్రకాయము chitra-kāyamu. n. A cheetah చిరుతపులి. చిత్రకారుడు or చిత్రకుడు chitra-kāruḍu. n. A painter. చిత్రగుప్తుడు chitra-guptuḍu. n. Name of an accountant of Yama the god of Death. యమునివద్ద లెక్క వ్రాయువాడు. Yama యముడు. చిత్రతరము most extraordinary. చిత్రనేత్రము chitra-nētramu. n. A kind of fine cloth సొగసయినవస్త్రము. A. vi. 131. చిత్రపక్షము chitra-pakshamu. n. A peacock. నెమలి. చిత్రపత్రిక chitra-patrika. n. Damasked hue: figures drawn with musk or gold dust on the cheeks or face. చిత్రపిల్ల chitra-pilla. n. A kind of fresh water fish: another kind is చిత్తరుచేప. చిత్రభానువు chitra-bhānuvu. n. Fire. అగ్ని. The sun సూర్యుడు. చిత్రమూలము chitra-mālamu. n. The plant called Ceylon leadwort; Plumbaga zelanica: ఎర్రచిత్రమూలము Rose coloured Leadwort, Plumbago rosea. (Ainslie.) నల్లచిత్రమూలము Plumbago capensis. చిత్రరథుడు chitra-rathuḍu. n. The name of one of the musicians in Indra's heaven. ఒక గంధర్వుడు. The sun సూర్యుడు. చిత్రవధ horrid torture. చిత్రవాలము chitra-vālamu. n. The Indian Roller, Coracias indica, (F.B.I.) చాషము, పాలపిట్ట. చిత్రవిచిత్రము chitra-vichitramu. adv. Very wonderful, odd, strange, singular. చిత్రశిఖండి chitra-ṣikhanḍi. n. The constellation called the Great Bear. చిత్రహింస chitra-himsa. n. Torture. చిత్రహింసచేసి చంపినారు they tortured him to death. చిత్రాసనము chitr-āsanamu. n. A tiger's skin or small carpet used by Brahmins during prayer. చిత్రించు chit-rinṭsu. v. t. To paint a picture చిత్రమువ్రాయు. చిత్రికగుల్ల chitrika-gulla. [Tel.] n. A carpenter's plane. చిత్రికపట్టు to plane. చిత్రిణి chitriṇi. [Skt.] n. A woman of genius. చిత్రితము chitri-tamu. adj. Painted. చిత్రింపబడిన.

(p. 430) ceyi, cēyi or చెయ్యి cheyi. [Tel.] n. A hand The arm. A sleeve. An elephant's trunk. Five (in counting, as three hands, i.e., fifteen.) అరచెయ్యి or లోచెయ్యి the palm of the hand. మీదిచెయ్యి or మీజెయి the back of the hand. ముంజెయ్యి the wrist. మోచెయ్యి the elbow. దండచెయ్యి the upper arm. చెయిదము, చెయిది or చెయ్దు cheyidamu. [Tel. from చేయు.] n. An act, action, doing. కృత్యము, చేష్ట. 'చేతకానిచెయిదములు చేయక.' M. XII. ii. 415. చెయిపట్టు cheyi-paṭṭu. v. n. To adopt, protect, take by the hand. To seize or ravish a woman. To marry. To foster. చెయ్యిన్రాలలలు or చేవ్రాలు cheyi-vrālu. n. Handwriting, a signature. వారందరు ఒక చెయ్యిగానున్నారు they are all hand in hand, hand and glove with each other. ఆ పని చెయ్యికూడివచ్చినది the business turned out well. చేతికిందిమనిషి a servant, a slave. చేతిపని hand-work. చేతిసొమ్ము money in hand, cash. అతని చేతివాడు one of his creatures or hangers on. చెయ్యివెల sale for ready money. రొక్కపు వెల. చెయ్యి సాగినంతలో when your hand is in, when you have the opportunity. In some phrases the word may be left untranslated: as నా చేతికిచ్చెను he gave it to me; lit. to my hand చెయికావలి means a supply of rice, &c., provided for dinner at a future stage in a journey. చెయ్యికావలికి నాలుగు రూపాయలు ఎత్తిపెట్టుకొన్నాడు he laid up something to meet contingencies. కరిడిచెయ్యి అద్దము like a looking glass in the hand of a bear. చేతకాని idle, paltry, incapable. In some compounds it means extra, as చెయ్యికావలి or చెయ్యిజాగ్రత a reserve, or extra ground; చెయ్యితడి ఆరకముందు తీర్చివెయ్యి do it before your hand cools. చెయ్యియీటె a small spear. తాళపుచెయ్యి a key. నీచేతినుంచి తగులుతుంది, or, చెయ్యికరుచును you will have to lay out some money. చెయ్యిచేసికొను to handle, interfere, meddle with, to use the hand: to take the law into one's own hands and beat. చెయ్యివిడుచు to abandon, desert, give over (a person.) చెయ్యిచూచు to feel the pulse. చెయ్యితిరిగిన cheyyi-tirigina. adj. Experienced, expert, handy. చెయువు or చెయ్వు cheyuvu. n. An act, an action.

(p. 469) jēguru or జేవురు jēguru. [Tel.] n. Redness. ఎరుపు. adj. Red. ఎర్రని. జేగురుటేరు a red stream. Kalahas. ii.58. Zacc. iii. 80. గైంకము. జేగురుగండి jēguru-ganḍi. n. An embrasure or loophole for muskets: being a hole coloured red. జేగురుకొండ a red hill. జేగురువేరు jēguru-vēru. n. The root from which a red dye is extracted. జేగురించు jēgurinṭsu. v. n. To redden, or blush with shame or anger. To grow red. ఎర్రనగు. 'నెత్తురు మేనెల్ల నిండిపారంగ, జేవురుకొండనా చెలువు దీపింప.' Pal. 108.

(p. 469) jēguru or జేవురు jēguru. [Tel.] n. Redness. ఎరుపు. adj. Red. ఎర్రని. జేగురుటేరు a red stream. Kalahas. ii.58. Zacc. iii. 80. గైంకము. జేగురుగండి jēguru-ganḍi. n. An embrasure or loophole for muskets: being a hole coloured red. జేగురుకొండ a red hill. జేగురువేరు jēguru-vēru. n. The root from which a red dye is extracted. జేగురించు jēgurinṭsu. v. n. To redden, or blush with shame or anger. To grow red. ఎర్రనగు. 'నెత్తురు మేనెల్ల నిండిపారంగ, జేవురుకొండనా చెలువు దీపింప.' Pal. 108.

(p. 499) tantramu tantramu. [Skt.] n. A device, contrivance. ఉపాయము. A theory, system సిద్ధాంతము, Scheme, plan, invention. An art. A trick, intrigue, plot. కుట్ర. రాజ్యతంత్రము a system of government, polity, the officer of state. దుస్తంత్రు a wicket device. ఈశ్వరతంత్రము the interposition of Providence; the finger of God. The పంచతంత్రము or 'Five modes,' whereby men secure success: the name of a celebrated book. తంత్రగ్రంధములు tantra-grandhamulu. n. Apocryphal books teaching a secret code of worship, prescribing the adoration of demons and women with magical rites, with the use of flesh and wine, and extraordinary lewdness. తంత్రజ్ఞుడు tantra-gnyuḍu. n. A conspirator, an accomplice. తంత్రవాది tantra-vādi. n. A clever, ingenious man.

(p. 528) tippatīge tippa-tīge. [Tel.] n. The Heartleaved Moonseed, Menispermum cordifolium. Rox. iii. 811, a plant used in curing snake bites. H. iv. 13. తిప్పసత్తు the extract of that plant. గుళూచీలత.

(p. 534) tīyu tīyu. [Tel.] v. a. To take. To draw out, take out, extract. ఈడ్చు. To open. excavate, dig. To deduct, take away, subtract. To find (a place in a book), to discover, bring to light. To turn out, discharge, remove. To exact, receive (payment.) To collect, gather, levy as a tax, a fine, పన్ను, లేక అపరాధమునుతీయు. To pull off, take off. To extinguish or put out. To buy. కొను. See తీసికొను. దెబ్బతీయు to give a blow. చెరువుతీయు, బావితీయు. to sink or dig a well or tank. పాతరతీయు to open a pit or granary. పాలుతీయు to milk. జాడతీయు to trace, detect. చేరదీయు to draw towards, to patronise, take into one's service, to embrace. సానదీయు to whet on a stone. గోళ్లుతీయు to cut the nails. దోవతీయు to clear the way, to prepare a path. అతనిసిగ్గుతీసిరి they disgraced him. తాళముతీయు to unlock. వాకిలితీయు to open a door. విడతీయు to loosen or separate. వేరుగాతీయు to separate. ఎండకంచు తీసినట్టు ఉన్నది the sun is a dazzling as (though reflected from) polished metal. తీయు. v. n. To go off, cease, diminish, disappear, be dispelled, intermit, desist from. To draw back, withdraw, retire, stand aside. To contract, shrivel, crack, open, split. జ్వరముతీసినది the fever went down. వెన్నుతీయు to come forth, or be produced (as a sprout,) to bud. కాళ్లు తీయుచున్నవి my legs throb or ache. ఏరు తీసిపోయినది the river has gone down. వెనక తీయు to fail, retire, withdraw, retreat, hesitate, or flinch. నాలుకతీసినది my tongue is dry, I am thirsty. వాని ఒళ్లు మిక్కిలి తీసిపోయినది he is greatly fallen away in flesh. నీళ్లు తీసిపోవు to dry up, sink, diminish, be exhausted. బలమంతా తీసిపోయినది my strength has gone. పాతర తీసియున్నది the granary was opened. తీయక unintermittingly, without intermission. వెనకతీయక without hesitation. తియ్యకుండా unfailingly, uninterruptedly, without intermission. తీయని incessant, unceasing. తీయించు tīyinṭsu. v. a. To cause to remove, get removed. తీసివేయు tīsi-vēyu. v. t. To take away. To dismiss. To sever ఖండించు. తీసివేతకాకితాలు tīsi-vēta-kāki-talu. n. Outside sheets of paper: paper that is taken away. తీసిపోవు tīsi-pōvu. v. n. To diminish. తగ్గు. తీసుక for తీసుకొని bringing. తీసుకరా bring. తీసుకపో take away. తీసికొను or తీసుకొను tīsi-konu. v. a. To take, &c.; to buy; to eat or drink, &c. పనితీసుకొను to exact service. వాడు చాలా దినములనుంచి తీసుకొంటున్నాడు he has been lingering for a long time. దండముతీసుకొనెను he acknowledged or accepted the salutation.