(p. 95) avaśa a-vaṣa. [Skt.] n. She who is out of her senses. స్మారకము లేనిది. 'అవశచందాన బైవాలునవ్వధూటి.' Swa. vi. 41. అవశము a-vaṣamu. [Skt.] adj. Unsubjected, unrestrained, independent. అస్వాధీనమైన. 'మేనవశంబగుట యుత్యజించెనసల.' P. i. 137. అవశముగా not in one's power.

(p. 134) iccha ichcha. [Skt.] n. Love, wish. స్వేచ్ఛ svēchcha. [Skt. స్వ+ఇచ్ఛ] n. One's own inclination, independence. స్వతంత్రత.

(p. 158) uddāmuḍu uddāmuḍu. [Skt.] n. An irresistible man. నిరంకుశమైన శక్తిగలవాడు. An independent man. స్వతంత్రుడు.

(p. 577) dakku dakku. [Tel.] v. n. To be available for enjoyement. అనుభివయోగ్యమగు. To fall to one's share or lot; to be saved, to escape. adj. Enjoyable. అనుభయోగ్యము. మీ ప్రాణములు దక్కవు your lives will not be saved. ఈ రూకలు దక్కనిచ్చేదారిలేదు I have no chance of keeping the money. దక్కొను dak-konu. (దక్కు+కొను.) v. n. To be independent. స్వంతంత్రుడగు. To happen, కలుగు. విక్ర. ii. దక్కించు dakkinṭsu. v. a. To rescue, preserve, defend, save, get, redeem. దక్కించుకొను. I get into one's possession, appropriate. to have. To secure for oneself. To digest. ఆ యిల్లు తనకు దక్కించుకొన్నాడు he got the house into his own hands. దక్కోలు dak-kōlu. n. Occurrence. కలుగుట, సంభవించుట. adj. Taken, usurped: స్వాధీనమైన. Possible, feasible, attainable. దక్కోలుగానిచ్చు dakkōlu-gā-n-iṭsṭsu. v. a. To offer in sacrifice: to present as a gift to a god. దక్కోలుపడు Same as దక్కొను.

(p. 657) nir nir. A Sanskrit particle prefixed in words of that language and implying negation, privation, &c. This prefix varies in accordance with the rules of Sanskrit sandhi. In some cases it becomes నిష్ as నిష్ఫలమైన fruitless. When attached to a word which begins with S, it becomes నిస్, as నిస్సందేహముగా doubtlessly. When it is followed by a vowel, it remains unaltered as నిరాటంకముగా unchecked. The compounds in which this prefix is used are here put together. నిరంకుశము nir-ankuṣamu. adj. Unrestrained, free, uncontrolled, resistless. అడ్డములేని. నిరంజనము nir-anjanamu. adj. Free, void of passion or emotion, stainless. నిర్దోషమైన. నిరంతరము nir-antaramu. adj. Continued, continuous, without interval. Interminable, endless. ఎడతెగని, దట్టము. adv. Always, constantly, frequently, generally. నిరపరాధుడు nir-aparādhamu. adi. Blameless, innocent, harmless. నిరపరాధి or నిరనరాధుడు nir-aparādhi n. One who is innocent. నిరపాయము nir-apāyamu. adj. Harmless, అపాయములేని. నిరపేక్షము ṇir-apēkshamu. adj. Undesired, అపేక్షలేని. నిరర్గళము nir-argalamu. adj. Unobstructed, unrestrained, unimpeded. Resistless. అడ్డములేని, నిరర్థకము nir-arthakamu. adj. Vain, fruitless, improfitable, unmeaning. ప్రయోజనములేని. నిరవగ్రహుడు nir-avagrahuḍu. n. One who is unimpeded, independent. అడ్డపాటులేనివాడు, స్వతంత్రుడు. నిరవద్యము nir-avadyamu. adj. Unobjectionable, unexceptionable. నిర్నిరోధకమైన. Vasu. ii. 99. నిరవధికము nir-avadhikamu. adj. Unlimited. మేరలేని. నిరహంకారము nir-ahankāramu. n. Humility, modesty. నిరాకరించు nir-ākarinṭsu. v. a. To transgress, disobey, disregard, neglect, contemn, తిరస్కరించు. నిరాకారము or నిరాకృతి nir-ākāramu. n. Disregard. తిరస్కారము. What is viewless or invisible. The sky, ఆకాశము. adj. Viewless, shapeless, invisible. నిరాకారుడు nir-ākāruḍu. n. One who is without form, the Deity. పరమాత్ముడు. నిరాకృతము nir-ākṛitamu. adj. Removed, rejected, despised, expelled, disregarded. నిరాక్షేపముగా nir-ākshēpamu-gā. adj. Unquestionably, without objection. నిరాఘాటము nir-āghāṭamu. adj. Irresistible, మీరరాని. Easy, unobstructed, without hesitation. నిరాంతకముగా nir-ātankamu-ga. adj. Without scruple or fear, నిర్భయముగా, నిశ్శంకముగా. నిరాదరణ nir-ādaraṇa. n. Helplessness. Disregard. నిరాధారము nir-ādhāramu. adj. Groundless, helpless. నిరాపనింద nir-āpa-ninda. n. Blame, censure, అపదూరు. నిరాబారి nirābāri. n. A saint, sage. ముని. Nila. i. 29. నిరామయము nir-āmayamu. adj. Well, hale, recovered from sickness, free from disease. నిరామయుడు nir-āmayuḍu. n. One who is free from disease. నిరాయాసముగా nir-āyāsamu-gā. adv. Easily, without difficulty. నిరాయుధహస్తుడు nir-āyudha-hastuḍu. adj. Unarmed. నిరాలంబము ṇir-alambamu. n. Independent, అవలంబములేని. నిరాశ nir-āṣa. n. Despair, despondency. ఆసలేమి. నిరాశ్రయుడు nir-āṣrayuḍu. adj. Unprotected, unpatronaized, helpless. అశ్రయములేని. నిరాశకము nirāsakamu. adj. Opposing, rejecting, expelling. Antagonistic, as the potency of medicine. n. A specific, or panacea. నిరసించునది. నిరాస్పదము nir-āspadamu. adj. Groundless. నిరాహారము nir-āhāramu. adj. Fasting. ఆహారము లేని. నిరాళుడు nir-āḷuḍu. n. One who is unrestrained, ప్రతిబంధకము లేనివాడు 'నిన్నొరు లెరుగంగరామి నిశ్చయము, నిరాళుండ వీవు.' L. ii. 210. నిరుద్యోగము nir-udyōgamu. n. Unemployedness: the being in a state of idleness. adj. Passive, inert, unengaged, at leisure. నిరుద్యోగి nir-udyōgi. n. One who is umemployed. నిరుపద్రవము nir-upadravamu. adj. Harmless. ఉపద్రవములేని. నిరుపమానము nir-upamānamu. adj. Incomparable, matchless, సాటిలేని. నిరపహతి nir-upahati. adj. Undisturbed, untroubled, unchecked. నిరుపాధి nir-upādhi. n. Ease, freedom from pain. నిరుపాధికము nir-upādhikamu. adj. Causeless, నిర్హేతుకమైన. నిర్గుణము nir-guṇamu. adj. Indescribable. incomprehensible. Devoid of quality or definable attribute. నిర్గుణుడు nir-guṇuḍu. n. One (the Deity) who is devoid of properties or qualities. The Indescribable One. నిర్ఘటము nir-ghaṭamu. n. A crowded bazaar or shop, బహుజనసమ్మర్ధము గల అంగడి. నిర్జనము nir-janamu. adj. Devoid of human beings, lonely, private, solitary, జనములేని. నిర్జరుడు nir-jaruḍu. n. One who is not subject to decrepitude. An immortal or god. నిర్జరసతి a goddess. నిర్జలము nir-jalamu. adj. Waterless, జలములేని. నిర్దయత nir-dayata. n. Unkindness, దయలేమి. నిర్దయుడు or నిర్దయాత్మకుడు nir-dayuḍu. n. An unkind man, దయలేనివాడు నిర్దోషము nir-dōshamu. adj. Faultless, innocent దోషములేని. నిర్దోషులు the innocent. నిర్దోషముగా nir-dōshamu-gā. adv. Faultlessly, innocently. నిర్దోషత్వము nir-dōshatvamu. n. Innocence, faultlessness. నిర్ధనుడు nir-dhanuḍu. n. One who has no money, a poor man, ధనములేనివాడు. నిర్ధూమధామము nir-dhūmadhāmamu. n. Utter destruction: utter ruin and ashes. 'మీరు తొక్కిన చోటు నిర్ధూమధామంబు.' Dab. 232. నిర్నిద్రము nir-nidramu. adj. Sleepless, awake. నిర్నిమిత్తము nir-ni-mittamu. adj. Needless, causeless. నిర్నీతి nir-nīti. n. Immorality. నిర్భయము nir-bhayamu. adj. Fearless. నిర్భయతన్ fearlessly. నిర్భరము nir-bharamu. adj. Unbearable, సహింపగూడని. Much, excessive, great, అధికము. నిర్భాగ్యుడు nir-bhāgyuḍu. n. One who is luckless, unlucky, or cursed భాగ్యములేని వాడు, దరిద్రుడు. నిర్భీతి nir-bhīti. n. Fearlessness. నిర్మత్సర nir-mastsara. adj. Tolerant, free from jealousy. నిర్మర్యాద nir-maryāda. n. Dishonour, an insult, impudence. నిర్మలము nir-malamu. adj. Pure, transparent, clear, clean, free from dirt or impurities. నిర్మలుడు nir-maluḍu. n. One who is pure: a good man. నిర్మోగమోటము nir-moga-mōṭamu. n. Unkindness. నిర్దాక్షిణ్యము. నిర్ముక్తము nir-muktamu. adj. Loosed, set free from, disjoined, sundered, separated. n. A snake that has lately cast its skin. నిర్ముక్తపరిధానయై dropping her petticoat. నిర్ముక్తుడు nir-muktuḍu. n. An ascetic, a monk. సన్యాసి. నిర్మోకము nir-mōkamu. n. A snake's skin. కుబుసము నిర్మూలము or నిర్మూలనము nir-mūlamu. n. Extirpation, eradication, utter ruin నిర్మూలమైన ruined. నిర్మూలించు nir-mūlinṭsu. v. a. To eradicate, నిర్మూలముచేయు. వేరులేకపోవునట్లు చేయు. To ruin, నాశముచేయు. నిర్లజ్జము nir-lajjamu. adj. Shameless. సిగ్గులేని. నిర్లేపుడు nir-lēpuḍu. n. Devoid of pride. నిరహంకారి. నిర్వంశుడు nir-vamṣuḍu. n. One who is childless, barren. నిర్వచనీయము nir-vachanīyamu. adj. Inexpressible, undefinable. నిర్వాతము nir-vātamu. adj. Windless or close, as a place. గాలిలేని (చోటు.) నిర్వికారము nir-vikāramu. adj., Unchanged, unaltered, uniform, changeless, immutable. వికారము లేని. నిర్వికారుడై or నిర్వికారచిత్తుడై stead fastly. నిర్విఘ్నము nir-vighnamu. adj. Unobstructed. నిఘ్నములేని. నిర్విణ్ణుడు nir-viṇṇuḍu. adj. Earnest, absorbed, overcome, enrapt. విన్నదనములేని (వాడు.) నిర్వివాదము nir-vivādamu. adj. Undisputed, unquestioned. వాదములేని, నిశ్చయమైన నిర్విషము nir-vishamu. adj. Venomless, నిషములేని. నిర్వైరము without enmity, వైరములేని, నిర్వ్యాజము nir-vyājamu. adj. Without deceit: without obstruction. Honest. నెపములేని, నిర్గేతుకముగా nir-hētukamu-gā. adv. Without cause, causelessly.

(p. 934) maṇḍalamu manḍalamu. [Skt.] n. The disc (of the sun, moon and stars.) సూర్యచంద్రాదులబింబము. An orb, బింబము. A circumference in general; or the circle which bounds the view, the sensible horizon. A halo, పరివేషము. A province, district, country or empire; a region, place. దేశము. ముఖమండలము the face. A heap, a quantity. A multitude, an assembly. సమూహము. A division of the Rig-Veda. The period of forty days. మండలార్ధము twenty days. ఈ ఔషధము ఒకమండలము దినములు పుచ్చుకోవలసినది, లేక, సేవించవలెను you should take this medicine for forty days. Standing with the legs apart, as an archer sometimes does. ధన్వినిన్యస్తపాదస్థితిభేదము. Leprosy, కుష్ఠము. మండలాగ్రము manḍal-agramu. n. A sword, a scimitar, కత్తిమండలి manḍali. n. Society, an assembly, సమూహము. A dog,కుక్క. A cat, పిల్లి. A serpent, పాము. మండలేశ్వరుడు manḍal-ēṣvaruḍu n. An independent sovereign, a monarch. చత్వారింశ ద్యోజనభూపాలకలక్ష గ్రామాధిపతి, ద్రుపదాదౌ.

(p. 1040) mora mora. [Tel.] n. A cry, scream lamentation, complaint, plaint. A declaration, statement. అత్తనాదము. Also, another form of మోర. (q. v.) మొరపెట్టు mora-peṭṭu. v. n. To scream, cry, yell, lament, wail, cry aloud, complain. అర్తధ్వనిచేయు, అరుచు, పడిన అన్యాయమునుగూర్చి చెప్పు. మొరపెట్టుకొను to howl, make a complaint, complain, తనకు గలిగిన అన్యాయమును గూర్చి చెప్పుకొను. స్త్రీలకు స్వాతంత్య్రములేదని శాస్త్రములు మొరపెట్టుచుండగా while the Sastras declare that women have no independence.

(p. 1053) yadṛccha yadṛicheha. [Skt.] n. Wilfulness, independence freedom. స్వేచ్ఛ. యదృచ్ఛగా yadrichcha-gā. adv. Wilfully, according to one's own fancies, voluntarily, యథేచ్ఛముగా.

(p. 1167) viccacalaviḍi viṭsṭsala-viḍi. [Tel. విచ్చలు+విడి.] n. Independence, freedom, స్వాతంత్య్రము. adj. Independent, free, స్వతంత్రము. విచ్చలవిడి or విచ్చలవిడిగా viṭsṭsala-viḍi. adv. At pleasure, at will, freely, independently. యథేచ్ఛముగా, స్వతంత్రముగా. 'ఇన్నాళ్లరీతిగా దింతనుండేమియువిచ్చల విడిగామెలగరాదు.' NH. v. 17. విచ్చ విచ్చలు viṭsṭsa-viṭsṭsalu. (anuk.) n. Dispersion on all sides; scattering about. యథాయథలు. adv. Pell-mell, dispersedly. యథాయథలుగా.

(p. 1373) svacchandamu svach-chandamu. [Skt.] adj. Spontaneous, voluntary, uncontrolled, self-willed, independent. స్వేచ్ఛగానుండే, యథేచ్ఛముగానుండే. స్వతంత్రమైన, మనస్సువచ్చి నట్టుఉండే. 'స్వచ్ఛందాహారాది లాభంబున.' P. i. 106. స్వచ్ఛందవృత్తి svach-chanda-vṛitti. n. An independent life. Independence. స్వచ్ఛందుడు svach-chanduḍu. n. One who is independent, free, uncontrolled, or self willed. స్వతంత్రుడు, యథేచ్ఛముగా నుండేవాడు.

(p. 1374) svatantramu sva-tantramu. [Skt.] adj. Independent, not subject to any other's will, free, uncontrolled, head-strong, despotic, యథేచ్ఛమైన. విచ్చలవిడిగా నుండే, పరతంత్రముకాని, పరాధీనముకాని. 'స్వతంత్ర సంచారియై.' M. XV. ii. 64. n. Independence, freedom, స్వేచ్ఛ. Hereditary right; a right. హక్కు. ఇది యేమి స్వతంత్రము you take liberties. స్వతంత్రనాడులు independent nerves. స్వతంత్రకండరములు involuntary muscles. స్వతంత్రించు sva-tantriu-ṭsu. v. n. To do any thing out of one's own head, or, on one's own responsibility, to act for oneself. ఆయన ఆజ్ఞ ప్రకారము చేసినాను గాని నేను స్వతంత్రింపలేదు I did this according to his orders, not independently of him. స్వతంత్రుడు sva-tantruḍu. n. One who is his own master, one who is independent. స్వచ్ఛందుడు, తన మనసు వచ్చినట్టు నడిచేవాడు, ప్రాప్తవ్యవహార దశగలవాడు. స్వతంత్రురాలు sva-tantru-r-ālu. n. A woman who is her own mistress. ఒకరికి అడగియుండునిది.

(p. 1377) svātantyramu svā-tantryamu. [Skt. from స్వతంత్రము.] n. Independence, freedom, liberty. స్వతంత్రభావము, స్వతంత్రత, ఆత్మవశత్వము, స్వేచ్ఛాధీనత, విచ్చలవిడిగా నుండడము, నస్త్రీ స్వాతంత్య్రమర్హతి no woman is sui juris; no woman can act independently.

(p. 1379) svēccha sv-ēchcha. [Skt.] n. One's own will or pressure, liberty, free will, self-will, స్వతంత్రత. యథేచ్ఛ, ఆత్మేచ్ఛ, తనమనసు. స్వేచ్ఛగా sv-ēchcha-gā. adv. Voluntarily, freely, willingly. యథేచ్ఛగా, తనకుతానే, తన మనస్సు వచ్చినట్టుగా, స్వేచ్ఛాపరుడు sv-ēchchā-paruḍu. n. He who is uncontrolled, independent or self-willed, స్వతంత్రుడు. యథేచ్ఛముగా నడిచేవాడు, అస్వాధీనుడు.

(p. 1379) svairamu svairamu. [Skt.] adj. Self-willed, pertinacious, obstinate. యథేచ్ఛమైన, స్వతంత్రమైన, మూర్ఖమైన. 'మారుడుస్వైరవిహారుడు.' Ahalya. iii. 16. 'స్వైరగతివిహరింపన్.' N. i. 7. స్వైరి svairi. n. An independent man, స్వతంత్రుడు. స్వైరిణి svairiṇi. n. An unchaste wife, an adulteress, a wanton woman, హంసుల, వ్యభిచారిణి, రంకులాడి.