(p. 35) aḍavi aḍavi. [Tel. from Skt. అటవి.] n. A forest, wilderness. కాననము. adj. Wild, of the forest, or desert. వవసంబంధమైన. (All wild species of plants or animals are distinguished by prefixing అడవి to their names. e. g., అడవికంద, అడవికాకర, అడవికోడి, అడవిచెరుకు, అడవిపంది, అడవిమామిడి, అడవిమేక, &c.) అడవి అవిసె aḍavi-avise [Tel.] n. A tree, the Bauhinia parviflora. అడవి ఆముదపుచెట్టు aḍaviAmudapu-cheṭṭu. [Tel.] n. A shrub, the Jatropha curcas. కొండాముదపుచెట్టు. అడవి కుక్క aḍavi-kukka. [Tel.] n. The wild dog. అడవి కోడి aḍavi-kōḍi. [Tel.] n. The jungle fowl. అడవిచిక్కుడు aḍavi-chikkuḍu. [Tel.] n. A kind of beans which grow wild. Dolichos tetraspermus. అడవినెల్లికూరచెట్టు aḍavi-nellikūra-cheṭṭu. [Tel.] n. A shrub, croton repandum. అడవిటిర aḍāvi-bīra. [Tel.] n. A plant, a sort of Ghosha with white flowers. అడవిమల్లె aḍavi-malle. [Tel.] n. Jasminum auguzti-folium. అడవిమునగ aḍavi-munaga. [Tel.] n. A plant, Hedysarum sennoides. అడవి మొల్ల aḍavi-molla. [Tel.] n. A sort of jasmine (Jasminum auriculatum.) Globe amaranth.

(p. 65) appa appa. [Tel. cognate with Heb. Abba, father.] n. Papa, a father, An elder sister. తండ్రి, అక్క (This word is frequently added to the proper names of men; as a term of common respect; thus రంగప్ప, రామప్ప.)

(p. 100) aṣṭa ashṭa [Skt. cf. Eng. 'Eight,' Lat. Octo.] adj. Eight.--అష్టకష్టములు The eight unpleasant circumstances liable to occur in the course of life. [Viz. దేశాంతర గమనము foreign travel, భార్యావియోగము separation from one's wife. కష్టకాలములో ప్రియబంధుదర్శనము friends and relations arriving in the time of trouble, ఎంగిలితినడము eating the leavings of others, తన, శత్రువులతో స్నేహము చేయడము courting one's enemies, పరాన్నమునకు కాచియుండడము looking for food from strangers, సభలో అప్రతిష్ఠవచ్చుట being ignorant in an assembly of wise men, దరిద్రమనుభవించడము suffering poverty.] అష్టకోణి an octagon, అష్టదిక్కులు the eight points of the compass.--అష్టదిక్పాలకులు the regents of the eight points of the compass, viz. Indra of the East, Agni of the South-east, Yama of the South, Nairriti of the South-west, Varuṇa of the West, Marut of the North-west, Kubēra of the North, and Iṣana of the South-east.--అష్టదిగ్గజములు the elephants supporting the eight corners of the earth-అష్టనగములు the eight serpents supporting the eight angles or points of the world. Their names are as follow: వాసుకి, అనంతుడు, తక్షకుడు, శంఖపాలుడు, కుళికుడు, పద్ముడు, మహాపద్ముడు, కార్కోటకుడు. అష్టవదులు a certain set of songs of eight lines in length.-అష్టపాత్రములు the eight vessels used in a sacrifice.--అష్టభాగ్యములు the eight requisites to the regal state; as రాజ్యము territory, భండారము wealth, సేన్యము an army, ఏనుగులు elephants, గుర్రములు horses, ఛత్రము an umbrella, చామరము a fly fan or whisk, ఆందోళిక a palanquin.--అష్టభోగములు the eight sources of pleasure, viz., ఇల్లు house, పరుపు bed,వస్త్రము raiment, అభరణము jewels, స్త్రీలు women, పుష్పము, flowers, గంధము perfume, తాంబూలము areca nuts and betel-leaves.--అష్టమదములు eight kinds of pride, viz., అన్నమదము luxury in food, అర్థమదము pride of wealth, స్త్రీమదము pride of lust, విద్యామదము pride of learning, కులమదము, pride of rank and family, రూపమదము pride of beauty, ఉద్యోగమదము pride of station, యౌవనమదము pride of youth.-- అష్టస్వామ్యములు the eight respects in which an absolute conveyance is made, viz., విక్రయ, దాన, వినిమయ, జల, తరు, పాషాణ, విధి, నిక్షేపములు -- అష్టాంగములు See under అంగము. సాష్టాంగదండము prostration in worship. -అష్టాపదము an eight legged dragon: a spider. అష్టావధానము See under అవధానము. అష్టైశ్వర్యములు complete comfort, every blessing, also eight attributes, viz., అణిమ, మహిమ, గరిమ, లఘిమ, ప్రాప్తి, ప్రాకామ్యము, ఈశత్వము, వశిత్వము.

(p. 110) ācamanamu āchamanamu. [Skt.] n. Sipping water three times before religious ceremonies or meals, or after meals, or after relieving oneself, repeating at the same time the 24 principal names of Vishnu వార్చుట. ఆచమించు āchaminṭsu. v. a. To sip (water) వార్చు. ఆచాంతము āchāntamu. n. Tasted, sipped.

(p. 150) uccāvacamu uchchā-vachamu. [Skt.] adj. Diverse: not of one sort, in all sorts of ways. బహుప్రకారములుగలది, అన్ని విధాలను. ఉచ్చావచముగా uchchā-vachamu-gā. adv. Up and down, high and low. నన్ను ఉచ్చావచముగా తిట్టినాడు he called me all sorts of names.

(p. 217) ōḍa ōḍa. [Tel.] n. A ship, a boat. The word ఓడ prefixed to the names of some drugs, &c. answers to foreign or imported as ఓడచింతకాయ imported tamarinds. ఓడపోక imported area. ఓడకీలు Pitch. See కీలు.

(p. 269) kāḍu or గాడు kāḍu. [Tel. for వాడు.] (an affix.) He, that man. సొగసుకాడు a pretty fellow. వేషగాడు a masker. Added to names, it denotes meanness or low station in life, thus: అబ్బిగాడు, సుబ్బిగాడు, as in English, a fellow named so and so. It is also part of the names of some animals as ఇబ్బందికాడు a leopard. బావురుగాడు a he cat. పసులుపోలిగాడు the bird called a drongo or kingcrow.

(p. 608) dēvuḍu dēvudu. [Skt.] n. God. A deity, దేవత, వేలుపు. దేవ dēva. adj. Of God, దేవుని యొక్క. దేవకాంచనము dēva-kānchanamu. n. A certain tree. Bauhinia purpurea. దేవత dēvata. n. A deity, generally a goddess; but also a god, వేలుపు, దేవుడు. గ్రాందేవత the village goddess. దేవతరువు దేవతరువు dēva-taruvu. n. A heavenly tree, కల్పవృక్షము. A venerable tree. దేవతాజీవము dēvatā-jīvamu. n. A godlike or harmless creature. 'ఆ తెలివి యెరుగనట్టి దేవతాజీవుల, వనరిదెచ్చబిడ్డవలెనుసాకి, పాపమెరుగకంతబట్టి చంపుదురయా.' Vēma. దేవతాడిచెట్టు dēvatāḍi-cheṭṭu. n. The tree called గరాగరీ. Andropogon serratus. డావరడంగిచెట్టు. దేవత్వము dēvatvamu. n. Divinity, deification, apotheosis. 'అశ్మాపియాతిదేవత్వం మహద్భిఃసుప్రతిష్ఠితః. ' A stone even attains divinity when consecrated by the noble. (Hitopadesa. i. 45.) దేవదత్తము dēva-dattamu. n. Lit. the gift of god. The name of the conch of Arjuna, అర్జునునిశంఖము. దేవదత్తుడు and యజ్ఞదత్తుడు are two names in Sanskrit Law or Logic like John Doe and Richard Roe, or Titius and Seius, or Omar and Zeid in Arabic Law. దేవదారువు dēva-dāruvu. n. The Cedar: the Himalayan Cedar. Cedrus deodara. (Watts.) commonly called deodar. The Erythroxylon dreolatum (Linn.) Uvaria longifolia. Rox. iii. 664, 666. సురవృక్షము, అమరద్రుమము. Chittagong wood; usually called cedar. చారలదేవదారువు the Trincomalli wood. Berrya ammonilla (Watts.) దేవదాసి dēva-dāsi. n. A dancing girl employed in a temple. దేవనాగరి dēva-nāgari. n. The name of the character in which Sanskrit is usually printed. దేవభూతము or దేవసాయుజ్యము dēva-bhūtamu. n. Divinity, దేవత్వము. దేవమణి dēva-maṇi. n. A fortunate curl on a horse's neck. గుర్రముమెడసుడి, అశ్వములకు ఉండే సుడివి. శేషము. చింతామణి, మహామేద అనే చెట్టు. R. i. 131. Also, కాస్తుభము. (q. v.) దేవమాతృకము dēva-mātṛikamu. n. A country or land which is dependent on providence, i.e., watered by rain only, not by streams. వృష్ట్యంబుసంపన్న వ్రీహిపాలితదేశము. వాననీళ్ల చేత పండే పైరులుగల దేశము. దేవయజ్ఞము dēva-yagnyamu. n. The body sacrifice called వైశ్యదేవము. A sacrifice, హోమము, వేలిమి. దేవయానము dēva-yānamu. n. The car or vehicle of a god, దేవతావిమానము. దేవర dēvara. n. God. దేవుడు. A lord or master స్వామి. My lord, Sir. A title of respect used in addressing superiors. దేవరవారు your honour. ఇంటిదేవరలు household deities. కులదేవతలు applied particularly to the manes of married women, ముత్తైదువలు. Your reverence, a phrase among Jangams. జంగములకు శ్రేష్ఠనామము. దేవలుడు dēvaluḍu. n. A temporary paid priest or incumbent. A term of contempt, like priestling. A sacristan, beadle, or attendant in a temple, గుడిలో దేవుణ్ని పూజచేసేవాడు, తంబళవాడు, నంబివాడు. దేవళము dēvaḷamu. n. A temple, గుడి, దేవాలయము. దేవవర్ధకి dēva-varthaki. n. The 'artist of the gods,' a title of Visvakarma. దేవసరులు dēvasarulu. n. A sort of grain. దేవాంబరము dēv-āmbaramu. n. A sort of cloth. BD. iii. 120. దేవాజీవి or దేవాజీవుడు dēvā-jīvi. n. An attendant on an idol, దేవలుడు; a godlike creature, one that does no harm, as a bird. దేవాదాయము dēv-ādāyamu. n. The income of a temple. An endowment to a temple, land given for the unkeep of a temple, land given for the unkeep of a temple free of all rent. గుడిమాన్యము. దేవానాంప్రియము dēvānām-priyamu. n. Lit. The beloved of the gods, i.e., a goat. మేక. దేవానాంప్రియుడు dēvānām-priyuḍu. n. A foolish or ignorant man. మూర్ఖుడు. దేవాయుధములు dēv-āyudḥamulu. n. Stones and cudgels. రాళ్లు దుడ్డుకర్రలు. (దేవశబ్దమునకు యజ్ఞము అర్ధముచేసి యజ్ఞమందు ఆయుధములు రాళ్లు దుడ్లు మొదలైనవి గలవు గనుక ఆ సంబంధమునుపట్టి యీ పదము ప్రయోగించినారు.) A. vi. 100. దేవాలయము dēv-ālayamu. n. A temple. దేవళము. దేవి dēvi. n. A goddess, particularly Parvati. A queen. Cf. పుట్టపుదేవి. Madam. Lady. దేవేరి or దేవెరి dēvēri. n. A queen, a lady. దొరసాని, రాజపత్ని.

(p. 651) nijamu nijamu. [Skt.] n. Nature, స్వభావము. adj. Own, peculiar, native, తనది. Perpetual, eternal, శాశ్వతమైన. నిజపోష్యవర్గుడనైన నేను I who am your own dependant: this is a mere phrase like 'your most obedient servant.' The word నిజ prefixed to names of months, as నిజవైశాఖము denotes the proper month, not the అధికమాసము the intercalary month. నిజలాభతుష్టుడై being satisfied with his own resources. నిజస్థితి nija-sthiti. n. The real fact. నిజస్థుడు nijasthuḍu. n. A just upright man. నిజానుచరుడు nij-ānu-charuḍu. n. A personal attendant. ని౛ము niḍzamu. Truth, reality, సత్యము. Certainity, నిశ్చయము. adj. True, certain. సత్యము. Positive, actual ని౛ముగా niḍzamu-gā. adv. Actually, really, positively, truly. ని౛పరుచు or ని౛ముచేయు to verify, prove, try. ని౛పడు niḍza-paḍu. v. n. To be ascertained, verified, identified. ఇది నాకు ని౛పడినది I ascertained this. ని౛మరి niḍza-ari. n. A truthful man or woman. సత్యశీలుడు, సత్యవతి. 'గజిబిజిచేసి భూకాంతుని యెదుట. నిజమరివలె నెంత నిలువ నాడెదవు.' Sar. D. 586.

(p. 666) nīḍu nīḍu. [Tel. another form of నాయడు.] n. A title added to the names of men of the Kamma caste: as అంకినీడు, సామినీడు, అబ్బినీడు, &c.

(p. 687) pañca pancha. [Skt.] adj. Five. పమచకము panchakamu. n. A set of five things, as of epigrams. భ్రమరపంచకము a set of five epigrams on a bee. యుద్ధ పంచకము the five books of the Mahabharata (VI. X.) which deal with the battle. A battlefield, యుద్ధభూమి. పంచకళ్యాణి pancha-kaḷyāṇi. n. Black or any other colour with white points; piebald; a horse with a white mark or star in the face and with white legs. పంచకోణము or పంచకోణికోణము pancha-kōṇamu. n. A pentagon. See రోణము పంచగవ్యము pancha-garyamu. n. The five articles derived from the cow, viz.: milk, curds, butter, urine, and dung. పంచగౌడులు panchagaudulu. n. The collective name for the Brahmins of Bengal and the northern provinces. పంచత్వము panchatvamu. n. Death, dying, as being the dissolution of the five elements. పంచజనుడు panchajanuḍu. n. Man in general. మర్త్యుడు. See పాంచజన్యము. పంచజనచర్వణము cannibalism, eating human flesh. A. vi. 70. పంచదళము pancha-daṣamu. adj. Fifteenth. పంచదశకము pancha-daṣakamu. n. Fifteen. పంచదశి pancha-daṣi. n. The fifteenth lunar day, of either the dark or bright fortnight. పౌర్ణిమ, లేక, అమావాస్య. పంచద్రావిదులు The five divisions of the Dravida races, viz. Tamil, Telugu, Malayalam, Kanarese and Mahrati. పంచనఖము panchanakhamu. n. Lit: 'Five clawed,' i.e., a tiger. పులి. పంచనఖి pancha-nakhi. n. An iguana. ఉడుము. పంచపాత్రము pancha-pātramu. n. The 'five dishes:' a phrase used for five cups used in worship. Also, a sort of cup. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs of the body. Life. పంచభూతములు the five elements. పంచబాణుడు, పంచశరుడు or పంచసాయకుడు pancha-bāṇuḍu. n. Manmadha the god of love, so named from his five arrows. These are five fragrant flowers, viz., the అరవిందము or lotus, the అశోకము Jonesia asōka, the చూతము or mango blossom, the నవమల్లిక or Arabian jasmine, and the నీలోత్పలము or blue lotus; these are emblems of five passions denominated ద్రావిణి, శోషిణి, బంధిని, మోహిని and ఉన్మాదిని, that is, flurry, pinning, enslaving, bewitching and maddening. పంచభక్ష్యములు five sorts of cakes. పంచమము panchamamu. n. A tenor note, similar to that of the cook when crowing; also, a note like that of the linnet or cuckoo. The musical treble. The two notes పంచమము and షడ్జము are called the నిత్యస్వరములు or constant (pervading) notes: they are also called స్వయంభుస్వరములు the supreme sounds. adj. Fifth , అయిదవది. Fine, melodious, ఇంపైన. పంచమస్థితి panchama-sthiti. n. The being a Pariah. The Pariah state or condition. పంచమి panchami. n. The fifth lunar day, of either the dark or bright fortnight. పంచముడు panchamuḍu. n. A Pariah, or 'man of the fifth class:' as not belonging to any of the four pure Hindu castes. మాలవాడు. పంచరాశికము pancha-rāṣikamu. n. The rule of five, the double rule of three. పంచలక్షణము panchalakshaṇamu. n. A Purana. పురాణము. పంచలవణములు pancha-lavanamulu. n. Salts in general. The five kinds of salt. See లవణము. పంచలోహము pancha-lōnamu. n. A mixed metal, composed of five ingredients, viz., copper, zinc, tin, lead, and iron. పంచపట్టెలు pancha-paṭṭelu. n. Five streaks. అయిదు చారలు. పంచవన్నెలు pancha-vannelu. n. Five colours. పంచవన్నెలరామచిలుక pancha-vannclarāma-chiluka. n. A paroquet. పంచశాఖము pancha-ṣākhamu. n. The hand. చెయ్యి. పంచాంగము panch-āngamu. n. An almanac, as specifying five different things, viz., the lunar day (తిథి), the day of the week (వారము), the sign in which the moon is (నక్షత్రము), the conjuction of the planets shewing good and bad days (యోగము), and the horoscopes (కరణము). పంచాంగాముప్పు to give a forecast of the day; to tell lies or false stories. పంచాణము panchāṇamu. n. The united five castes of the carpenter, blacksmith, brazier, goldsmith, and stonecutter. పంచాణులు panchāṇulu. n. Workmen, mechanics, or handicraftsmen, పంచాణమువారు. పంచామృతము a meat and drink offering formed of cocoanut kernels, plantains, sugar, honey, and ghee. పంచాయతి panchāyati. n. A court of arbitrators consisting of 'five members.' A Panchayat, an arbitration court. పంచాయతిదారులు arbitrators referees. పంచాయుధము the 'five weapons' of Vishṇu: also as amulet, being a plate of gold on which these are engraven. విష్ణువుయొక్క అయిదు ఆయుధములు, మరిన్ని ఆ అయిదు ఆయుధములయొక్క రూపులు చెక్కించిన పతకపుబిళ్ల. పంచారూఢిపత్రము a bond duly executed, i.e., bearing 'five names' viz., those of the lender, the borrower, the writer, and two witnesses. పంచాస్యుడు, పంచావనుడు or పంచముఖుడు panch-āsyuḍu. n. 'The five faced;' an epithet of Siva. పంచాక్షరి panch-ākshari. n. The 'five syllables.' that is, a certain spell or holy name 'నమశ్శివాయ' Na-mas-Si-vā-ya or 'Salutation to Siva,' similar to the five syllables 'A-ve-Ma-ri-a.' పంచేంద్రియములు panch-ēndriyamulu. n. The five senses or organs. 'సీ మేనిలోగర్ణనాసానేత్రజిహ్వత్వగాహ్వయ పంచేంద్రియములగోష్ఠి.' G. v. 13. పంచేంద్రియబద్ధుడైన panch-ēndriya-baddhuḍ-aina. adj. Carnal, sensual, worldly, given up to one's lusts.

(p. 697) paṭṭī paṭṭī. [Tel.] n. A list or inventory, a roll of names, ౛ాబితా. A roll of betel, &c. tied up, చుట్ట. A bandage or plaster applied to a sore; anything pasted over a wound.

(p. 713) paramamu paramamu. [Skt.] adj. Best, supreme, most excellent, principal, chief. ఉత్కృష్టము, ప్రధానము పరమగురువు the supreme teacher. పరమపతివ్రత the most virtuous woman. పరమపతివ్రత the most virtuous woman. పరమపదము or పరంపదము parama-padamu. n. Heaven. మోక్షము. పరమపదించు or పరంపదించు parama-padinṭsu. v. n. To depart to bliss, to die, to expire. పరమలబ్ధుడు a great miser. పరమపావనుడు the great purifier, he who wholly sanctifies. పరమహంస an ascetic recluse, ఉత్తమ పదమునొందిన సన్యాసి. పరమయోగి an absolute ascetic. 'సంవత్సర శతంవృణాం పరమాయుర్నిరూపితం.' (B. iii. XI. 12.) one century is the limit of human life. పరమాణువు param-āṇuvu. n. An atom, the invisible base of all aggregate bodies. సూక్ష్మములకంటె సూక్ష్మమైన అణువు. పరమాత్మ. పరమాత్ముడు or పరమము param-ātma. n. The Supreme Being, considered as the soul of the universe. పరబ్రహ్మము. పరమార్థము param-ārthamu. n. The great object of summum bonum of life. Bliss, heaven. పరమాన్నము param-ānnamu. n. Rice pudding, milk boiled with rice and sugar. పాయసము. పరమేశ్వరుడు param-ēṣvaruḍu. n. The Supreme, Lord One of the names of Siva, శివుడు. పరమేష్ఠి param-ēshṭhi. n. Bramha, the Creator. బ్రహ్మ.

(p. 749) pāṣāṇamu pāshāṇamu. [Skt.] n. A stone. (In Telugu), Poison. నా జీవనములో పాషాణము వేయుదువా do you wish to throw a stone (or poison) into my food? శంకుపాషాణము or తెల్లపాషాణము white arsenic, Arsenicum album, (Watts.) There are four drugs known in the shops by these names: ఉల్లిపాషాణము corrosive sublimate, నెల్లిపాషాణము, దొడ్డిపాషాణము and గౌరీపాషాణము పాషాణత్వము pāshāṇatvamu. n. Stoneness, the being a stone, పాషాణదారణము pāshāṇa-dāraṇamu. n. A stone chisel, కాసె ఉలి. పాషాణభేది pāshāṇa-bhēdi. n. A stone cutter, a hewer of stone. 'అపుడు పాషాణభేదులకర్థమిచ్చి, ఠీవి నొక దేవశంబు గట్టించిరపుడు.' H. i. 208.

(p. 766) puṭṭu puṭṭu. [Tel.] v. n. To be born, produced. To arise, come into existence, (as love, anger, &c.) జన్మించు. n. Birth, జన్మము. adj. Born. తల్లోతోడబుట్టినది a mother's sister. (పుట్టినది and పుట్టినవాడు are used where it is uncertain which member of a family is the elder, as the specific Telugu names for these relations denote the precedency or succession of birth.) తోడబుట్టినవాడు a brother. తోడబుట్టినది a sister. పుట్టుదరిద్రము life-long poverty. పుట్టుభోగి one who is rich from his birth. పుట్టుమచ్చ a birth-mark. పుట్టువ్యాధి a congenital disease, a disease born with one. పుట్టుక puṭṭuka. n. Birth, origin; source. జన్మము. పుట్టుకల్లరి puṭṭu-kallari. n. A born liar, పుట్టుక మొదలు అబద్ధములాడువాడు. పుట్టుగట్టు puṭṭu-gaṭṭu. n. The mountain out of which the sun is supposed to be born each morning, ఉదయాద్రి పుట్టుగొడ్డు or పుట్టుగొడ్రాలు one who is hopelessly barren. పుట్టుగ్రుడ్డి or పుట్టుచీకు puṭṭu-gruḍḍi. n. One who is born blind. పుట్టుచెయుయువులు puttu-cheyuvulu. n. Ceremonies connected with a birth. జాతకర్మము. పుట్టుపాప puttu-pāpa. n. An albino. పుట్టువు, ప ుట్టుగు or పుట్టుబడి puṭṭuvu. n. Birth, origin, production, పుట్టుక. తొంటిపుట్టువన్ in a former birth. పుట్టుమూగ puṭṭu-mūga. n. One who is born dumb. పుట్టువడుగు puṭṭu-vaḍugu. n. One who is a bachelor all his lifetime. పుట్టువెర్రి puṭṭu-verri. n. One who is insane from his birth. పుట్టించు puṭṭinṭsu. v. a. To create, generate, form, make, raise, fabricate. పుట్టింట puṭṭ-inṭa. (abl. of పుట్టిల్లు.) At home, in her parent's house. పుట్టినిల్లు, పుట్నిల్లు or పుట్టిల్లు puṭṭin-illu. n. Birth-place, home; mint, fountain-head. వాడు దుర్మార్గమునకు పుట్టిల్లు he is a mass of wickedness.