(p. 29) accu aṭṭsu. [Tel.] v. n. To be indebted, suffer loss. ఋణపడు, దండగపెట్టు నీకు నే వచ్చియున్నానా am I indebted to you? దానికి పదిరూపాయలు అచ్చినాను I lost ten rupees by that business. See. అచ్చిఉండు.

(p. 29) accukonu aṭṭsu-konu. [Tel.] v. n. To pay, pay wrongfully, liquidate. దండగపెట్టు. వాడు దివాణమునకు పది రూపాయలు అచ్చుకొన్నాడు he paid ten Rupees to government. ఆ నేలకుగాను నలభైరూపాయలు అచ్చుకొనియున్నాను. I have suffered, on account of that land, a loss of forty rupees. మేము అచ్చుకొనువారము we will make it good.

(p. 38) aḍḍamu aḍḍamu. [Tel.] n. Obstacle, hindrance, A screen. అభ్యంతరము, ఆటంకము, చటు. A pledge తాకట్టు నీ మాటకు అడ్డము లేదు no one will resist you. వాండ్లకు మాకు గోడ అడ్డముగా ఉండినది there was a wall between them and us. ఒక నగను అడ్డము పెట్టి యిరువైరూపాయలు తెచ్చినాడు he pawned a jewel and got twenty rupees. నా పనికి అడ్డము వచ్చినాడు he opposed my endeavours. మొగుణ్ని అడ్డముపెట్టుకొని తానే అన్ని పనులు చూచుకొనిపోయినది she used her husband as a screen and carried on the business. వాడు తండ్రికి అడ్డమాడుతాడు he opposes or contradicts his father. తిరుపతికి పోయేలోగా మూడేళ్లు అడ్డమువస్తవి there are three rivers to cross on the way to Tirupati. ఏదో ఒకటి వచ్చి అడ్డముపడినది something has got in the way. వానికి అడ్డము తగిలినారు they interrupted him. కొంతదూరము దోవనే పోయి అవతల అడ్డము తిరిగినాడు or అడ్డము తొక్కినాడు he went along some way and then cut across. 'కరాగ్రములు దృష్టులకడ్డమిడుచు.' BD. iv. 1532. అడ్డముగా aḍḍamu-gā. [Tel.] adv. Crosswise, across, transversely. చెట్టు కండ్లకు అడ్డముగానున్నది the tree intercepts the view, నేను అడ్డముగా నిలిస్తిని I stood in his way.

(p. 131) iṇṭa inṭa. [Tel. from ఇల్లు (q. v.) reckoning or counting being made by means of squares.] affix. By, at the rate of. నాలుగింట గుణించుట to reckon or multiply by four. ఇంటికి inṭi-ki. At the rate of. అయిదింటికి at five; by fives, five at once. ఒకటింటికి పదిరూకలు ఇస్తిని I gave ten rupees for each. గజమొకటింటికి ఎంత how much is it per yard. నలుభైయింటికి వచ్చిరి about forty men came. నూరింటికి one hundred in number.

(p. 252) karuku karuku. [Tel.] n. Sharpness, harshness, roughness, medicinal drugs burnt to ashes. కరకు. మందాకుమాడ్చి రాచినపొడి. కరుకు v. n. To rub. రాచు. కరుకువరహా a coin worth nearly four rupees, commonly called Behadari, or Three Swamy Pagoda. కరుకువేయు or కక్కువేయు to set a saw or sickle. To burn or calcine medicinal drugs. See కరకు.

(p. 281) kindu or క్రిందు kindu. [Tel.] n. The ground. కింద kinda. (a postposition) Below, under. For, concerning. ఆకర్చుకింద పది రూపాయలు వ్రాసినాడు he charged ten rupees for it. అప్పుకింద పుచ్చుకొనెను he took it in payment of the loan. అతని చేతికింద under his power, subordinate to him; తప్పుకిందపడె it proved erroneous; జిలుగుకిందవచ్చే అక్షరము a handwriting partaking of the illegible. కింద kinda. adv. Down. On the ground. కింద ఉండేది what is below. కింనవరుడు to lie down on the ground. కిందకి down. కిందికిపోయినారు they went down. కిందట kindaṭa. n. Formerly, ago. నెలకిందట a month ago. కిందటి kindaṭi. adv. Last, former. కిందటిసారి last time; also, the former time. కిందటినెల last month. కిందటి శుక్రవారము last Friday. కిందామీద adv. Topsy turvy. కింది kindi. adj. Down. కిందచూపు a downcast look. కిందిప్రశ్నలో in the following question. కిందిపద్యమందు in the following verse.

(p. 375) guṇamu guṇamu. [Skt.] n. A quality, property, virtue, disposition, temper, character, or attribute. Tendency, effect, purpose, use. A symptom as of disease. వానికి గుణమువచ్చినది he is now come to his senses. నీలగుణము blackness. మంచి గుణము goodness, good temper. మోహగుణము the passion of lust. వానికి గుణముగానున్నది he is better, he has recovered. పది రూపాయలుయిస్తే గుణమే if he gives ten rupees so much the better. అందువల్ల యేమిగుణము what is the use of it? వానితో మాట్లాడితే గుణము లేదు there is no good in speaking to him. పది గుణములుగల or గడియకు ఒక గుణముగల freakish, changeable, whimsical వాంతిభ్రాంతిగుణము an attack or symptoms of cholera. The three Gunas are Rajah (passion) Tamah foulness: and Satvam (Truth). Added to a numeral, thus ద్విగుణము twice as much or two-fold. త్రిగుణము thrice as much, or three-fold. గుణము n. A cord, a string. త్రాడు. A bow string. అల్లెత్రాడు. గుణధ్వని the sound of the bowstring. గుణపడు guṇa-paḍu. v. n. To recover, improve, ameliorate. గుణమగు guṇa-m-agu. v. n. To recover. వారికి గుణమైనది they have improved. గుణమిచ్చు guṇa-m-iṭsṭsu. v. n. To affect favourably, as medicine, to improve the health. గుణము చేయు guṇamu-chēyu n. The cure. గుణవంతుడు or గుణయుతుడు guṇa-vantuḍu. n. A worthy or good man. గుణవతి guṇa-vati. n. A good woman. గుణి or గుణుడు guṇi. adj. Endowed or gifted with good qualities. 'గుణగుణంబులరీతి కూడిమాడి' (Paidimarri. iv. 214.) united as closely as goodness and the good, as the virtuous and virtue. అధికగుణుడు highly distinguished. గుణించు or గుణియించు guṇinṭsu. v. a. To multiply, calculate. To spell. గుణితము guṇitamu. n. Multiplication, spelling. గుణ్యత guṇyata. n. Excellence, goodness, worth. 'గుణ్యత యేమైననుసరి ప్రాణ్యవనము చేయవలయు.' T. iii. 96.

(p. 421) cillara chillara. [Tel.] adj. Retail, as a shop. Miscellaneous, sundry, stray, trifling, mean, of no note or importance, subordinate. Vile, base. చిల్లరవాండ్లు a mixed multitude, people of no consequence. చిల్లరనేబులు loose money, change. పదిరూపాయల పైచిల్లర ten rupees and odd. చిల్లరపూజ vain homage, empty adoration చిల్లరభ్రాంతులు empty fancies. చిల్లరవేల్పులు inferior deities. చిల్లరలు chillaralu. (Plu.) Sundries, odds and ends.

(p. 448) cuṅguḍi ṭsunguḍi. [Tel.] adj. Odd (applied to money), not even. చుంగుడు ṭsunguḍu. n. A trifling or petty sum (balance or arrear) పదిరూపాయిలు చుంగుడు ten rupees and odd. నిలువగానున్న చిల్లరసొమ్ము.

(p. 453) coppu ṭsoppu. [Tel.] n. A trace. ౛ాడ. A way, a path, మార్గము. Manner, appearance, fashion, విధము. Rate. చొప్పుకట్టు to trace out anything చొప్పుమార్చు to change one's appearance. చొప్పున ṭsop-pu-na. adv. According to, like, agreeably to, by reason of, through, at the rate of. ఆరురూపాయలచొప్పున at six rupees. మంచితనముచొప్పున by fair means. భయముచొప్పున through the fear of, in the apprehension that. ఆ చొప్పున so, in that way, thus, on that account. ఏచొప్పున how? వాడు చెప్పినచొప్పున from what he said. ఈచొప్పున in this manner; accordingly.

(p. 540) tulamu tulamu. [Tel.] n. A weight, (usually called a tola) being the weight of one rupee; or a నవటాకు or palam. The tola of gold is usually worth sixteen rupees.

(p. 583) darśanamu darṣanamu. [Skt.] n. Sight, view. చూపు. An eye కన్ను. A mirror, అద్దము. The mind, understanding, బుద్ధి. తెలివి. A dream, కల. Science, శాస్త్రము, ధర్మము. పురుషదర్శనము అయినప్పుడు whenever they see a man. దర్శనముచేస్తిని I visited (him.) దర్శనము చేయించు to introduce. నీకు ఆయన దర్శనము చేయిస్తాను I will introduce you to him. దర్శనహుండి a bill payable at sight. దర్శకుడు darṣakudu. n. One who shows. చూపెడివాడు; a gatekeeper, ద్వారపాలకుడు; a skilful man. నేర్పరి. దర్శనీయము darṣanīyamu. adj. Worthy to be seen, చూడదగిన. దర్శితము darṣitamu. adj. Shown. చూపబడిన. దర్శించు darṣinṭsu. v. a. To see, view. To visit. చూచు. వానికి నూరురూపాయలు దర్శించినాను I lost one hundred rupees to him, i.e., I am a loser of that sum by him. దర్శము darṣamu n. A name for the new moon. అమావాస్య.

(p. 698) paṭṭu paṭṭu. [Tel.] v. n. To suffice, to last. చెల్లు. To last a long time, హుకాలము చెల్లు. To begin, ప్రారంభించు. To happen, కలుగు. కలుగు. To cost. To fit or suit. To be possessed by evil spirits. To arrive, as ships. To be imbibed or absorbed, as a dye. To be held or contained. To be affected by disease or pain. v. a. To take, to hold, to catch, to apprehend. గ్రహించు. To take by force, నిర్బంధముచేసి గ్రహించు. దొంగను పట్టి కట్టము catch and tie up the thief. To adopt, అవలంబించు. To blow as a conch. ఈ గోనె ఎంత బియ్యము పట్టును how much rice will this bag hold. ఈ మురుగు నా చేతికి పట్టదు this bangle will not fit my hand. వాడు నిండాసేపు ఊపిరిపట్టలేడు he cannot hold his breath long. చెపట్టు or చెట్టపట్టు chē-paṭṭu. v. a. Lit: To take the hand; to take to wife, to marry. చెయ్యిపట్టు to seize the hand, to ravish a female. దారమునుపట్టు, to twist a cord, నేను. గొడుగుపట్టు to hold an umbrella. కాలుపట్టు to geld. కాళ్లుపట్టు to massage or rub the legs. పగపట్టు to conceive hatred. శంఖముపట్టు to blow a conch. కత్తి సానపట్టు to set or grind a knife or razor. కంపుపట్టు to stink. చుట్టపట్టు to smoke a cigar or cheroot. పొగపట్టు to apply smoke. ఆ బొక్కలో నా చెయ్యి పట్టదు my hand will not go into the hole. తలా ఒకదారి పట్టినారు each of them went by a separate road. ఇంకా కోతపట్టలేదు the reaping has not yet been put in hand. ఆ వ్యాజ్యమును పట్టలేదు they did not admit the lawsuit. దానిగోళ్లకు గోరింటపట్టదు the colouring does not adhere to her nails. ఆ మందు ఈ రోగాన్ని పట్టలేదు the medicine has not affected this sickness. ఆ విద్యను బాగా పట్టి ఉన్నాడు he has taken well to that branch of study. గింజపట్టే సమయము the time when the grain is forming in the ear. ఇమదులో ఎవరికేమి పట్టినది who has any thing to do with this? నాలుగుదినములు పట్టును it will take four days. మనిషిపట్టేమాత్రము only large enough to admit a man. అయిదురూపాయీలు పట్టును it will cost five rupees. ముడు గజాలు పట్టును it will take three yards. మన్నెముపట్టి ఉన్నారు they betook themselves to the highlands. ఆనవాలుపట్టు or గురుతుపట్టు ānavālu-paṭṭu v. a. To identify, recognise, know again, verify. పట్టి పట్టి మాట్లాటెను he spoke in a broken manner. ఎవరినిపట్టితే వారు చెప్పుదురు ask whom you will, and they will tell you. మీరు పట్టిమాట్లాడితే ఆ పని అనుకూలమవును if you speak to the point the matter will be settled. అది నా బుద్ధికి పట్టలేదు I do not take (or comprehend) the meaning. పట్టిచెప్పితే ఆ పిల్లవానికి చదువు బాగావచ్చును if you teach him sedulously the boy will learn well. వాడు దానిని పట్టుకొని పీకులాడుచున్నాడు he is troubling himself about it. వాడు పట్టినదెల్లా బంగారమవుచు వచ్చినది whatever he touched turned to gold. ఆ కోటను పట్టుకొన్నారు they took the fort. ఆ దొంగను పట్టుకొన్నారు they apprehended the thief. నా చెయ్యి పట్టుకొన్నాడు he laid hold of my hand, or, he seized my hand. ఆ వాడుకను పట్టుకొన్నాడు he began the practice. ఒక నెల జీతము పట్టుకొన్నాడు he stopped one month's wages. చెప్పగానే పట్టుకొన్నాడు he understood me the moment I spoke. నడుము పట్టుకొన్నది my loins are strained. [పట్టు is also added to a great number of nouns, to give them a verbal signification and in such cases it takes its meaning from the noun to which it is affixed; thus:] తప్పుపట్టు to rust. ఇలుకుపట్టు to be sprained. అక్కరపట్టు to be necessary, to be required or to take interest in. కొవ్వుపట్టు to become fat. బూజుపట్టు to grow mouldy, దోవపట్టు to take a road. సత్తువపట్టు to be recovered, as strength. పట్లుపట్టు to be seized with cramp, &c. వాడు లంచము పట్టుచున్నాడు he takes bribes. వాడికి వెర్రిపట్టినది he has gone mad. నాకు చలిపట్టుచున్నది I feel cold. వాని గుణములు నీకు పట్టుపడినవి you have contracted his habits. వానపట్టినప్పుడు when rain came on. అట్లు చేయడానకు నీకేమిపట్టినది what business had you to do this? what made you do this? గడ్డిపట్టినబీళ్లు land covered with grass. వానిమీద తప్పుపట్టినారు they found fault with him. ఆ మందు నోరుపట్టినది the medicine made his mouth swell. వానికి ౛లుబు పట్టినది he has caught cold. నాకు కూరుకు పట్టినది I became drowsy. ఆ దూడ యింకా గడ్డి పట్ట లేదు the calf has not yet taken to grass. పట్టించు paṭṭinṭsu. [causal of పట్టు.] v. a. To cause to hold. To apply oil or ointment, &c. To make one begin. ఆ చిన్నవాడికి అమరము పట్టించినారు they have made him begin (reading) the Amaram. రేపు నీపని పట్టిస్తాను or నీతాళముపట్టిస్తాను I will settle your business to-morrow, i.e., I will punish you. ఆ పెట్టెను వానిచేతి పట్టించుకొనిరా make him bring the box with you. పట్టింపు paṭṭimpu. n. Application. Concern. పిల్లకాయలచేత ఒక పుస్తకము ఆరంభించడము, శ్రద్ధ, అక్కర, పాటింపు. అమరము పట్టింపు అయిన మూడు నెలలకు three months after setting to work on the Amaram. ఆరాధ్యులకు కర్మమందు పట్టింపులేదు the Aradhyas pay no attention to rites. 'లేనిపట్టింపులెల్లను పూనిచాన.' Ila. iii. 29. పట్టు paṭṭu. n. Holding, a hold. గ్రహణము, పట్టుకొనుట. A handful. Pertinacity, resolution, hold, strength, grip, grasp, seizing. గ్రహణము. An external application to a swelling to allay pain, &c. పూత. Ground, for a proceeding, కారణము. A prop; support, favor; a party or side, ఆధారము. A part of scene in a play, స్థానము, విషయము. విరహపుపట్టు an amorous scene,. యుద్ధపుపుట్టు a warlike scene. A feat in wrestling. అది తలకు పట్టు పెట్టుకొని పండుకొన్నది she put a plaster on her temples and went to bed. ఈ వ్యాజ్యములో పట్టులేదు there is no proper plea in this suit. ఒకని పట్టుగా మాట్లాడుట to speak on a man's behalf. ఒక పట్టుగానుండు to inhit pertinaciously. ఉనికిపట్టు a place, a house, an abode. వాడు పట్టినపట్టు వదలడు he will not relinquish his purpose. వాణ్ని పట్టిన పట్టున తీసుకొనివచ్చిరి they brought him as he was. పట్టుస్నానము bathing at the commencement of an eclipse, as opposed to విడుపుస్నానము bathing at its termination. ఆయన పట్టుబిడుపు తెలిసినవాడు he knows where to be lenient and where to be severe. కూతపట్టునేల as far as a cry may be heard. వారికి కర్మములో పట్టులేదు they do not lay much stress upon ceremonies. వాడు ఎంతమాత్రము పట్టు ఇవ్వకుండా మాట్లాడుచున్నాడు he speaks without giving them any handle. చాలా మంది ఆయనపట్టు అయిరి many followed him, or joined his side. పట్టున (with న the sign of the ablative) at, by, close to. కోరడి పట్టు న along the hedge. గాడీపట్టున at the manager. ఈ పట్టున at present, పట్టు feats in wrestling. కాడు జెట్టిపట్లుపట్టగలడు he is able to wrestle. ఆ చుట్టుపట్ల in the adjacent places, in the neighbourhood. చుట్టుపట్ల వాండ్లు neighbours. పట్టు paṭṭu. n. Silk. పట్టుబట్ట a silk cloth. పట్టునూలు silk thread, spun silk. పట్టునూలుపాలెవాండ్లు a class of silk weavers. పట్టునూలువాండ్లు a class of silk dyers. పట్టుపురుగు paṭṭu-purugu. n. A silkworm. Also, an insect called ఇంద్రగోపము. పట్టంచు paṭṭ-anṭsu. (పట్టు+అంచు.) n. A silk border, a border fringed or trimmed with silk. పట్టుకొమ్మ paṭṭu-komma. n. A refuge, stay, support. అధికారము, ఊతకోల. పట్టుకారు Same as పటకారు (q. v.) పట్టుకొను paṭṭu-konu. v. n. &t. To catch, to catch hold of, to seize. పట్టుకోలు paṭṭu-kōlu. n. Catching. పట్టుకొనుట. పట్టుజిట్ట paṭṭu-jiṭṭa. n. A sort of bird. S. i. 187. పట్టెడు paṭṭ-eḍu. adj. A large handful. Lit. 'as much as the hand will hold.' పట్టుజీనువు paṭṭu-jīnuvu. n. A kind of bird, పిగిలిపిట్ట. పట్టుడు paṭṭuḍu. n. Persistence, పట్టుదల. adj. Choice, select. పట్టుడువేట a first rate sheep. పట్టుడావు a picked cow or fine cow. పట్టుదల paṭṭu-dala. n. Affection, favour, Perseverance, persistence. వదలనిపట్టు, అభినివేశము. వానికి దానిమీద నిండా పట్టుదల he has a great regard for it. పట్టుబడి paṭṭu-baḍi. n. A sum received or credited in an account, the worth or coat of any thing, charges, expense, outlay. పట్టుబడు paṭṭu-baḍu. v. n. To be seized or apprehended. చిక్కుకొను. To become plain, విదితమగు. పట్టుసారువ paṭṭu-sāruva. n. A fork-like beam used to hold by while working a pikota or water-lift మీట త్రొక్కువాడు ఆధారముగా పట్టుకొనే పంగలకొయ్య. పట్లు. plu. of పట్ల paṭla. [from పట్టుల.] adv. About, as ఆ చుట్టుపట్ల in that neighbourhood, round-about. With regard to, with reference to, in the event of. వాడు అక్కడ ఉండినపట్ల in case of his being there. ఇంటిపట్ల at home. అతనిపట్ల అన్యాయముచేయకు do him no wrong. ఈపట్ల in this respect, in this matter.

(p. 764) pu ccu puṭsṭsu. [Tel.] v. a. To take. తీయు. To send, to remove. పంపు, పోవజేయు v. n. To decay, mortify, rot. పుచ్చిపోవు puchchi-pōvu. v. n. To be rotten, decayed పుచ్చు puṭsṭsu. adj. Rotten, decayed. 'గురువునకు పుచ్చుకూరైన నియ్యరరయవేశ్యకిత్తురర్థమెల్ల.' Vēma 69. పుచ్చు puṭsṭsu. n. The Sediment of oil. ఆముదపుమడ్డి. Filth. 'పప్పులోనుప్పు మిక్కిలి పారజల్లి, నేతిలో నాముదపుపుచ్చు నిండనించి,' Jagannadha. i. 67. పుచ్చు is used idiomatically with some nouns to give them an active force. ఆ బిడ్డను నిద్రపుచ్చినది she put the child to sleep. నూరు రూపాయలతో ఆ యిల్లు కట్టడమును సరిపుచ్చినాడు he finished the building of the house with a hundred rupees. మోసపుచ్చు to deceive, cheat. చిన్నపుచ్చు to disgrace. ప్రొద్దుపుచ్చు to pass or kill time, కాలక్షేపము చేయు. ఇంతప్రొద్దు పుచ్చినందుకు యేతువేమి what is the reason of your making so much delay? 'చాకివాడుకోక చీకాకుపడజేసి, మయలబుచ్చి మంచిమడుపుచేయు, బుద్ధిచెప్పువాడు గుద్దిననేమయా.' Vēma. 230. 'పరులమోసపుచ్చి ధరరూకలార్జించి, కడుపునించుకొనుటకానిపద్దు.' Vēma. 258.

(p. 762) puñjamu punjamu. [Skt.] n. A heap, quantity, collection. రాశి, ప్రోగు. 'శోకపుంజముల్.' oceans of sorrows. M. IV. iv. 282. 'రత్నపుంజభరిత' full of gems. M. I. v. 36. పుంజి punji. n. Abundance, plenty, సమృద్ధి. adj. Plentiful, abundant, prosperous. ఆ గ్రామమును పుంజిచేసినాడు he promoted the welfare of the village. 'ఖంజరీటంబుల పుంజిదెలుప.' N. ix. 179. టీ బలమును కనుపరచగాను. వారిప్పుడు పుంజిగానున్నారు they are now in good circumstances. Also, a phrase for Four. రెమడుపు జీల రూపాయిలు eight rupees. పుంజికొను punji-konu. v. n. To be grouped thickly, to collect in a crowd, గుబురుకొను. పుంజీభవత్ punjī-bhavat. adj. Collecting, gathering. సోగయ్యే. 'పుంజీభవత్పాటలవ్రాతము.' A. ii. 65. టీ దట్టమైన కలిగొట్టు పుష్పములు. పుంజీభవించు punjī-bhavintsu. v. n. To become a heap, రాశిపడు, కుప్పయగు.