(p. 1) a a. 7. [Tel.] A suffix meaning 'By oneself without the help of another'. సర్వమును నీవ యెరుగుదువు. Or, without a rival, e. g., 'శత్రుక్షయంబు చేసి యెవ్వరికి నీక తామ యేలు చుండెమనియెడి మోహంబున.' భాగ. xii 18.

(p. 79) aramu aramu. [Skt.] adj. Swift: speedy. వడిగల, వేగమైన. అరము n. The spoke or radius of a wheel, the edge of a weapon: a corner or angle. ఆయుధధార. చక్రపు అంచు. కోణము. 'అరపంచకసంయూక్తాస్వస్తికా కారశాలిని.' Anand. T. xii. 27. 'సహస్రారచక్రము.' N. vi. 69. A discus or circular missile weapon.

(p. 80) arigōlu ari-gōlu. [Tel.] n. A basket boat lined with leather. పుట్టి. 'ఆరిగోలు బట్టుక అపగదాటు.' L. xii. 118. 'అచి చంద్రమండలంబకాదు చదలేట దేలుదంతపుటరిగోలుగాని.' p. iv. 251.

(p. 175) ūda ūda. [Tel.] n. A swelling, tumour. వాపు. కడుపూద. Malice, spite, envy. ఈర్ష్య. ఊద కడుపు ūḍa-kaḍupu. n. A pot belly. ఊద or ఊదర ūda. n. A kind of grass. Tares. H. v. 53. ఒక అల్ప ధాన్యము. 'ఊదరబలియ పైరొదగబడ్డట్లు.' L. xiii. 394. ఊదర ūdara. n. Smoke. ఊదరగొట్టు or ఊదరపెట్టు ūdara-goṭṭu. v. a. To smoke an animal out of its hole, or to ripen fruit by passing hot smoke.

(p. 562) toluta or తొల్త toluta. [Tel.] n. Beginning. మొదలు, ముందు. adj. First. మొదటి. adv. At first, in the place. తొలుతటి tolutaṭi. adj. First prior, preceding. Radha, iii. 62. తొలుతటిపదము the preceding word. Appa. v. 151. తొలుతొలుత or తొలుదొల్త tolu-toluta. adv. At the first, at the very beginning. Swa. i. 44. తొలుదీవి tolu-dīvi. n. The first island, i.e., Jambu dvīpa. Vasu. i. తొలుగట్టు tolu-gaṭṭu. (తొలుత+గట్టు.) n. The legendary eastern mountain on which the sun is supposed to rise. ఉదయాద్రి. తొలుచదువులు or తొల్చదువులు the first books, the Vedas వేదము. తొలుపక్కము the first lunar fortnight శుక్లపక్షము. తొలురిక్క the first constellation, i.e., Asvini. తొలువేలుపు the first god, i.e., Brahma సురజ్యేష్ఠుడు; also, an Asura. అసురుడు, పూర్వదేవుడు. తొలునాడు tolu-nāḍu. n. The day before. తొలుబాము tolu-bāmu. n. A former birth. పూర్వజన్మము. M. xii. i. 190. 'తొలుబాములల నోములు పెక్కునోచుగంగాదిమహానదుల్.' R. vii. 118.

(p. 639) nasa nasa. [Tel.] n. Irritation, ticklishnes, soreness of throat, itching. దురద. A pest; harm, danger, ఉపద్రవము. నసనసగానుండే irritable, ticklish. నసగూటి nasa-gūṭi. (నసగూడు+ఇ.) n. An amorous woman, an adulterous woman, కామోద్రేకముకలది. జారిణి. నసగూడు. nasa-guḍu. n. Amorous desire. కామోద్రేకము. 'తిండిచేకండమెండైనదండికతన, వెసగునసగూటిపిసివెర్రికసరురేగి.' H. i. 257. See నవ, నసమిరి or నసిమిరి nasamiri. n. Irritation, itching. దురద. నసలించు nasalinṭsu. v. a. To disturb, to spoil. వికలముచేయు. 'నసలించు నేర్పులు నాగరీకములు.' L. xxii. 111.

(p. 646) nāḷamu nāḷamu. [Skt.] n. A tube, a hollow or tubular stalk, as the stalk of the water lily. కాడ, గొట్టము. A sort of air gun or syringe, చిమ్మనక్రోవి. A tube through which pellets or balls of clay (నాళపుటుండలు) are discharged. M. Udyog. iii. 325. A blowpipe, అగసాలెవాని ఊదుగొట్టము. A horseshoe, లాడము, గుర్రపుడెక్కలకు వేసే యినుప చెప్పు. నాభినాళము the unbilical cord. నాళగ్రోలు nāḷa-grōlu. n. A sort of drum. BD. iii. 390. నాళి or నాళులు nāḷi. n. A vein in the body. 'నాళులపవనంబు నడిపించికఫము.' L. xiii. 7. నాళీకము nāḷī-kamu. n. The lotus. పద్మము, An arrow, బాణము. An arrow head, బాణపుములికి. సుమనోనాళీకము (Das. ix. 356.) an arrow made of a blossom. నాళీకజుడు or నాళికభవుడు nāḷkajuḍu. n. Brahma. నాళీకవదన ṇāḷīka-vadana. adj. Lily faced fair. నాళీకాకరము nāḷīk-ākaramu. n. A pond covered with lilies. Vasu. ii. 47.

(p. 861) bamba bamba. [Tel.] n. The sound of a conch. శంఖాదిధ్వని. adj. Large, స్థూలము. 'భవ్యహస్తముల బంబలింగంబుల బాపనివారు.' L. xxiii. 8. బంబోతు bambōtu. (బంబ+పోతు.) n. A fat bull. పోతరించినయెద్దు. A very fat person, మిక్కిలి బలసినవాడు. 'బంబోతద్దాసరి, యడువుల, బదహతులం, గపోణిపోటులు.' A. vi. 28.

(p. 890) buzjagiñcu buḍzḍzaginṭsu. [Tel.] v. a. To caress, or fondle. To pacify, console, calm, lull. To cajole, wheedle, persuade, ఉపలాలించు. బు౛్జగింపు. బు౛్జవము, బు౛్జగింత or బు౛్జగము buḍzzagimpu. n. Flattering, soothing, consolation. సాంత్వనము, ఓదార్పు. బు౛్జగింపుమాట a consoling or flattering word, సాంత్వనవాక్కు. 'అన్నర నాయకుండు. సంప్రీతిమెయిన్ బెనిచితనయగ్ని హోత్రంబునబరిచర్యలకు బనిచెబుజ్జనమొప్పన్. M. xiii. i.38.

(p. 909) bolli bolli. [Tel.] adj. White spotted, white. తెల్లపోడగల 'బొల్లిమారలభల్లూకంబులును.' Parij. ii. 113. బొల్లిఅవు a white spotted cow. n. The white leprosy. శరీరమందుండే తెలుపు. A man with the white leprosy. బొల్లివాడు, బొల్లిగల పురుషుడు. బొల్లికోడి bolli-kōḍi. n. The coot, Fulica atra. (F.B.I.) 'ముట్టె కోడయుబోడ పొన్నంగికళ్లేట బొల్లికోడి.' H. iii. 13. బొల్లిగద్ద or బొల్లి మోముపులుగు bolli-gadda. n. The white faced kite, గరుత్మంతుడు. బొల్లితనము bolli-tanamu. n. Whiteness. శరీరమందుండే తెలుపు. Disgrace, dishonor, చిన్నదనము. 'మర్మభేదులయిన మార్గణములకోహ, టించి సిగ్గుజలముడిగ్గనాడి, యెల్లజనులు చూడ బొల్లితనంబున, కోర్చియక్కమారుడోడిపారె.' M. xiii. i. 14. బొల్లిమోర మెకము bolli-mōra-mekamu. n. A bear, ఎలుగు.

(p. 978) māru māru. [Tel.] v. n. To be changed. మారుపడు. To be transmuted, altered. వ్యత్యయమగు, ఒకటిమరియొకటియగు. ఆరూకలు మారవు that money will not pass. To be ruined, నశించు. n. Opposition, ఎదురు. A time, తడవ, ఆవృతి. ఒకమారు once. ఈమారు this once, or this time. రెండుమార్లు twice. ముమ్మారు thrice. పలుమారు many times. Buttermilk, మజ్జిగ. A course or remove at dinner, రెండవతూరి పెట్టదగిన భోజ్యపదార్థము. మారు. adj. Other, మరియొక. అన్యము. Opposite, opposed, ఎదురైన, ప్రతి. Turned, averted, పెడ. Replying, answering. మారు మనిషి a substitute. మారుమాటు a reply. మారతాళము a false key. మారుమొగము an averted countenance. మారుమూల a bye-place. మారుకొను or మార్కొను māru-konu. v. a. To attack, front, face. ఎదురుకొను. To oppose, to be adverse to. ఎదిరించు. మారుగా māru-gā. adv. Instead of, in lieu of, ప్రత్యామ్నాయముగా. నాకు మారుగా పోయినాడు he went in my place, instead of me. మారుచు or మార్చు māruṭsu. v. a. To change, మారజేయు. మార్పు. మారుపు, మారుదల or మారుపాటు mārpu. n. Changing, మారుట. మార్పు mārpu. n. Exchange, change. A kind of fish. కుండమార్పిళ్లు కూడదు or కుండమార్పులుకూడదు marrying a man's son and daughter with another man's daughter and son, is wrong. మారుతల్లి. మారుడు తల్లి or మారటతల్లి māru-talli. n. A step-mother. సవతితల్లి. మారుతాళము māru-tāḷamu. n. A picklock, a false key. దొంగ బీగము చెవి. మారుతుడు or మార్తుడు māru-tuḍu. n. An enemy plu. మారుతురు enemies, శత్రువులు. మారుపడు māru-paḍu. v. n. To be changed or exchanged. భేదపడు. To disappear, vanish, అదృశ్యమగు. మారుపు mārupu. n. A kind of fish. Russell. 168. 'మారుపులను జరువారికిచ్చె.' G. i. 111. మాతుపెట్టు or మార్పెట్టు māru-peṭṭu. v. a. To oppose. ఎదిరించు మారుబేరగాడు māru-bēra-gāḍu. n. A retail dealer. చిల్లర వర్తకుడు. మారుబేరము māru-bēramu. n. Retail trade. చిల్లరవర్తకము. మారుమనువు māru-manuvu. n. A woman's second espousals. ఆడదానికి రెండవ వివాహము. మారుమనువుది a woman who is married a second time, దిధిషువు, రెండవపెండడ్లాడినస్త్రీ. మారుమగడు a woman's unlawful husband, ఉపపతి, మారుమలయు, మార్మలయు, మారుమసలు or మార్మసలు māru-malayu. v. a. To rival, to match. సరిగా ఎదిరించు. 'నూత్నభానురుచికి మారుమలయుచునున్న శమంతకంబు.' Vish. vi. 263. 'తానునందరకును తత్తత్స్వరూపమానవాకృతులతో మారుమలయుచును.' L. xiii. 130. మారుమాట or మార్మాట māru-māṭa. n. An answer, ఎదురుత్తరము, ప్రతివచనము. మారుమొగము or మార్మొగము māru-mogamu. n. An averted face. పెడమొగము. మారుమ్రోత māru-mrota. n. A echo. ప్రతిధ్వని. మారుమూల māru-mūla. n. The opposite side, ఎదురుమూల. An out of the way corner or retired place మారుమ్రోయు māru-mrōyu. v. n. To echo. ప్రతిధ్వనిచేయు. మారురూపు māru-rūpu. n. A new appearance, a change of form. రూపాంతరము, మారిపోయినరూపు. మారొడ్డు mār-oḍḍu. v. a. To oppose, ప్రతిఘటించు మారువర్తకుడు māru-ṿartakuḍu. n. A retail dealer. చిల్లరవర్తకుడు. మారుమెడ or మార్మెడ māru-meḍa. n. A twisted neck. మెలిపడి పోయన కంఠము. A. iii. 23.

(p. 1029) mēdha mēdha. [Skt.] n. Wit, understanding, apprehension, conception. బుద్ధి, ధారణ వద్బుద్ధి, మరపులేనిబుద్ధి. 'మీకు సర్వంబు నెరిగెడి మేధగలదు.' B. I. §. xiii. 33. మేధము mēdhamu. n. A sacrifice, offering, oblation. క్రతువు, యజ్ఞము. మేధావంతము mēdhāvantamu. n. Fineness of grain, something excellent, distinguished or rare. adj. Sensible, prudent. మేధావి mēdhāvi. n. A wit, a man of intellect, a genius. మేధగలవాడు, సూక్ష్మబుద్ధిగలవాడు, ధీమంతుడు. మేధావిభవము pregnancy of wit, cleverness. బుద్ధికౌశల్యము. మేధ్యము mēdhyamu. adj. Fit for a sacrifice, pure, purified, nice. delicate. పరిశుద్ధమైన. అమేధ్యము impure.

(p. 1057) yōgamu yōgamu. [Skt.] n. Junction, meeting, union, కూడిక, కూర్పు. Fortune, అపూర్వవస్తుప్రాప్తి. సద్యోగము a lucky conjuncture, good fortune, or luck. దుర్యోగము misfortune. దైవయోగము Divine Providence. దైవయోగముతప్పి unhappily, unfortunately. Accession of property, or wealth. ద్రవ్యము. A prescription, a recipe. ఔషధము, మహాబిల్వాది యోగము a prescription including Bilva roots. Devotion, spiritual worship, the practice of abstraction and meditation. ధ్యానము. Of these forms of worship there are eight named (a) యమము restraining the passions, (b) నియమము providing a proper place, &c, for worship, (c) stopping the breath in three modes called రేచకము, పూరకము or కుంభకము, (d) ప్రత్యాహారము withdrawal from sense perception, (e) ధ్యానము meditation, (f) ధారణము repression of all physical movements, (g) మననము fixing the mind on the deity, and (h) సమాధి complete immersion in thought so that the thinker is dead to the world. ధ్యానయోగము an act of faith or meditation. మంత్రయోగము a magical operation. యోగపట్టె or యోగపట్టము yōga-paṭṭe. n. A magic girdle worn by ascetics. యోగదృష్టి the second sight, obtained by devotion, superhuman sagacity or perspicacity. యోగాభ్యాసము the keeping the body in a fixed posture for spiritual worship, the practice of abstract contemplation. యోగనిద్ర or జ్ఞాననిద్ర the divine sleep, or supernatural stupor which yōgis or saints strive to attain. యోగమాయ supernatural stupor. యోగవాగలు, యోగవాగములు or యోగవాగాలు yōga-vūgalu. n. Magical boots supposed to be worn by hermits. తలచినచోటికి తీసికొనిపోవు మంత్రిశక్తిగలపాదుకలు. 'యోగవాగలు మెట్టి యొకపాదమూది.' HD. ii. 135. 'యోగపట్టెలవారు నొప్పారు యోగ, వాగెలవారును.' L. xxiii. 31. యోగక్షేమము yōga-kshēmamu. n. Welfare, well-being, good circumstances. యోగి yōgi. n. A devotee, hermit; an ascetic in general, మని, యోగాభ్యాసము చేయువాడు. యోగిని yōgini. n. A woman who practises Yoga, a female mendicant. A nymph or fairy, attendant on Durga the good goddess. తాపసస్త్రీ. క్షుద్రదేవతావిశేషము. యోగురాలు yōgu-r-ālu. n. A female mendicant. జటిని.

(p. 1198) vihvalamu vihvalamu. [Skt.] adj. Disturbed, discomposed, disquieted, agitated; affected with fear, sorrow, &c. భయాదుల చేత అవయవస్వాధీనత తప్పిన, ఉద్విగ్నమైన. 'భయవిగ్వలమతులై.' Anirud. iii. 163. విహ్వలత or విహ్వలత్వము vihvalata. n. Disturbance, disquiet, perturbation. ఉద్విగ్నత. విహ్వలించు vihvalinṭsu. v. n. To be disquieted or affected with fear, sorrow, &c. ఉద్విగ్నమగు. 'వెరచిశతధన్వుడంతయు విహ్వలించి అన్యులెరుగకయుండె నేకాంతమునను.' Vish. vi. 290. విహ్వలుడు vihvaluḍu. n. One who is disturbed, agitated, disquited or affected with fear, sorrow, &c. ఉద్విగ్నుడు. 'విషాదవిహ్వలుండై.' P. i. 446. 'వినలేక శిష్యులు విహ్వలులగుచు.' L. xiii. 146.

(p. 1205) vembara or వెంబరి vembara. [Tel.] n. A fool, అవివేకి. A wicked person, దుష్టుడు, దుష్టురాలు. A mad man, వెర్రివాడు.' ద్వి అమృతంబుకుక్కల కందిచ్చిపులిసి, నంబలిత్రావను నాశించినట్టి, వెంబరిగాని వివేకిగాడెందు.' L. xiii. 458. వెంబరివిత్తు vembari-vittu. n. A fool, a mad man. వెర్రివాడు, వెర్రిది. A very wicked man, దుష్టాగ్రేసరుడు. A very stupid man, మూఢాగ్రేసరుడు.