(p. 211) onaru onaru. [Tel.] v. i. To happen, chance, be. To become, suit, or agree. To be pretty, proper or agreeable. To appertain or belong to, to be attached to. కలుగు, పొసగు, సరిపడు, ఒప్పు. ఒనరు n. Convenience, facility, వీలు, వాటము, పొందిక. Elegance, gracefulness ఇంపు. ఆ దుర్గములో ఒనరులు చూచి లగ్గలెక్కినారు they spied out the convenient places in that fort or hill and then escaladed it. ఒనరగా onara-gā. adv. Elegantly, becomingly, fitly. ఒనరజేయు onara-jēyu. v. a. To grace or adorn. To fit or accommodate పొసగజేయు. ఒనరుపడు onaru-paḍu. v. i. To agree with పొందుపడు. ఒనరించు or ఒనరుచు or ఒనర్చు onarinṭsu. v. t. To make, form, do, effect, perform. చేయు. To celebrate (as a sacrifice.) To compose or frame, to write (a book). బాగొనరించు to do good, or benefit. ఎగ్గొనరించు to do harm, to injure. నాదమొనర్చి uttering a sound. ఊడిగము లొనరించి having served. యుక్తములగనొనర్తువు thou shalt render them acceptable. యుద్ధమొనర్చు to wage war.నగుబారొనరించును it will make them laugh.

(p. 398) grāmamu grāmamu. [Skt.] n. A village. ఊరు. A scale in music. షడ్జాదిస్వరము. గ్రామత్రయము the three tones, treble, tenor and base. A crowd or multitude సమూహము. as గుణగ్రామము or శబ్దగ్రామము. గ్రామకార్యము grāma-kāryamu. n. Village affairs: worldly matters. గ్రామకంఠము grāma-kanṭhamu. n. The glebe, or pasture land appertaining to a village. గ్రామణి grāmaṇi. n. A chief: a head man. గ్రామాధిపతి. గ్రామణి adj. Chief, head, leading. ముఖ్యుడు నరగ్రామణి, the noblest of men. దుర్గ్రామణి a wicked ruler. గ్రామణ్యము grāmanyamu. n. The rule or headship of a town. Imperiousness, violence, outrage. గ్రామణ్యముగా scoffingly. గ్రామదేవత grāma-dēvata. n. A village god or goddess. These are the original Dravidian deities. Among them the male deities are chiefly these: పోతురాజు, కాట్రేడు, అంకాళు, గంగయ, చెన్నడు and మైలారు. The principal village goddesses are పెద్దమ్మ, కాట్రేణి, అంకాళమ్మ, ఎక్కళమ్మ, ఎల్లమ్మ, మల్లమ్మ, మామిళ్లమ్మ, మైసమ్మ or మైసూరమ్మ, (i. e. మహిషీ.) మారియమ్మ, మారెమ్మ (who probably is meant for 'Maria') యాగాతమ్మ (that is, Saint Agatha,) and సుంకలమ్మ or సుంకెళమ్మ, of whom one inflicts the cholera, another the small pox (see అమ్మవారు) another murrain, another blight. None have any beneficent powers, and they are worshipped to avert their displeasure. గ్రామసింహము grāma-simhamu. n. The lion of the village, i.e., a dog. గ్రామస్థుడు grāma-sthuḍu. n. A villager. స్వగ్రామస్థుడు a fellow citizen or neighbour. గ్రామాంతము grām-āntamu. n. The outlying portion of a village, i.e. the Panchama quarter. మాలపల్లె. గ్రామాదులు grām-ādulu. n. Villages. Lit. Villages, &c. గ్రామ్యము grāmyamu. adj. Village-born; produced in or relating to a village. Vulgar, rude, rustic. Common, colloquial, unclassical, inelegant: The opposite of శాస్త్రీయము. In Grammar the term is applied to conversational forms as వస్తాడు, తెస్తాడు, like they're, I'm, you're, he's, in English, which are supposed to be in admissible in literature, though they occur in all even the best poets. గ్రామ్యధర్మము grāmya-dharmamu. n. Sexual intercourse. సంభోగము. Lit. what is usual or the fashion, or way of the world.

(p. 436) cēru chēru. [Tel.] v. n. To arrive, reach the destination, come to hand. To be close or in contact. To lean ఒరగు. To draw near or approach సమీపించు. To be connected with, united to. To be added, joined, included. To belong, appertain. To be assembled or collected. ఆపద్దు ఈ లెక్కలో చేరదు that item does not belong to this account. ఇది ఆ చట్టములో చేరదు this does not fall under that rule. వాకిలి చేరమూసినావా have you shut the door? తలుపుచేరదెరిచి (BD. v. 234.) setting the door ajar. చెచ్చెరనారాజు చేరంగపిలిచి calling him near or close. చేరపట్టు to bring close (as a boat to ship.) n. A string, a cord, a string of pearls or flowers. సరము, త్రాడు, గొలుసు. A row or a string of spawn in fish. ఉట్టిచేరు the cord on which a net hangs. పాలచేరులు the milk glands. కురువిందచేరులు necklaces of Kuruvinda seeds. కనకపుచేర్లు gold chains. చేరుచు or చేర్చు chēruṭsu. v. t. To put together, to join, unite, mix, combine, include, add. చేరజేయు. To assemble, accumulate. To admit, as a member, to introduce. కౌగిటచేర్చు to embrace. చేరుకొను chēru-konu. v. a. To touch, to lean upon, to join. శత్రువులతో చేరుకొన్నాడు he joined the enemy. చేరుగడ chēru-gaḍa. n. Nearness సమీపము. A refuge, దిక్కు, శరణము. adj. Near సమీపమైన. చేరుగొండి chēru-gonḍi. adj. Stray, strayed. Mischievous. దుష్టము, చేరుగొండి పశువు a stray cow; a wife who has been irregularly married. చేరుచుక్క or చేర్చుక్క chēru-ṭsukka. n. A jewel worn on the forehead. ముత్యాలబొట్టు, పాపటబొట్టు. చేరుడు chēruḍu. adj. Accidental, what comes by chance, not expected. చేరుడుపశువులు stray cattle. చేరుడు బియ్యము rice that is roughly pounded or bruised. చేరుపు, చేర్పు or చేరుబడి chērupu. n. Nearness, closeness, connection. చేరుపుదిమ్మ an abutment. చేరుపాటు chēru-pāṭu. n. Arrival. చేరువ or చేర్వ chēruva. n. Nearness, neighbour-hood; సమీపము. An assemblage, సమూహము, An army, host. సేన. adj. Near. సమీపమైన. చేరువకాడు chēruva-kāḍu. n. The leader of an assembly, a chairman, ఒక సమూహమునకధిపతి. A commander of an army సేనాధిపతి. సేనాధిపతి. A watchman కావలివాడు. చేరువకోల, చేరులకోల, చేర్కోల or చేర్లకోల chēruva-kōla. n. A whip. ౛ాటి కొరడా చేరుబొందు chēru-bondu. n. A strap of leather to beat with కొట్టే తోలు పట్టెడ.

(p. 501) tagulu tagulu. [Tel.] v. a. & n. To happen, occur, turn up, appear. To belong to. appertain to, to come in contact with, to touch, hit, strike. To be caught; got, found, joined, entangled, understood. To be received (as a blow), incurred (as expense or punishment.) n. See under తగులము. ఆ యింటికి నిప్పుతగిలినది the house caught fire. ఇక్కడ గాలి తగులుచున్నది the wind strikes here, here we get the breeze. పెండ్లితగిలినది there was a marriage. ప్రయాణము తగిలినది he had occasion to make a journey. అక్కడ మంచినీళ్లు తగిలినవి there we found fresh water. వానికి దెబ్బతగిలినది he received a blow. కుండ కాలికి తగిలినది the pot touched my foot. ఓడ మెరకు తగిలినది the ship ran aground. వానికి రోగముతగలకుండ to prevent his catching the disease. అతనితిట్లు నాకు తగలలేదు his abuse did not affect me. ఇది వానిమనసునకు తగిలినది this was impressed upon his mind. వెంటతగులు to pursue. తగులుకొని వచ్చిరి they attacked, they followed. అడ్డముతగులు to oppose, to come in the way. పదిరూకలు తగిలినవి it cost ten cash. తగులుకొను tagulu-konu. v. n. To be involved or entangled with. చిక్కుకొను. To fall in love with. వలచు. To catch fire. అది వాణ్ని తగులుకొనిపోయినది she has gone off with him. ఆ యిల్లు తగులుకొన్నది the house caught fire. తగలబడు or తగులబడు tagala-baḍu. v. n. To burn or be set on fire. ఇల్లు తగలబడ్డది the house was burnt. తగలబెట్టు or తగులబెట్టు tagala-beṭṭu. v. a. To set fire to, to kindle, to burn అడివిని తగలబెట్టిరి they burned the forest. తగులుబడి tagulu-baḍi. n. Expense, charge, cost, outlay. పట్టుబడి. తగులుబాటు tagulu-bāṭu. n. Charge, cost, expense. తగులవడు to be caught. చిక్కు, పట్టుపడు.

(p. 505) tadīya tadīya. [Skt.] adj. His, her, its, తదీయమైన appertaining to it.

(p. 526) tāḷamu tāḷamu. [Tel.] n. A lock. బీగము. తాళపుచెవి a key. కప్పతాళము a padlock. తాళముతీయు to unlock. తాళమువేయు to lock up. Time or measure in music. పాడనపుడు జరిగే కాలపరిమాణము. A cymbal, because used to keep time with. తాళమువేసే కంచువాద్యము. A palm tree. తాటిచెట్టు. తాళ appertaining to the palm tree. తాళవృక్షము a palm tree. వానితాళము పట్టినాడు he was in a rage or out of humour against him. ఆదితాళము slow time. అటతాళము common time. త్రిపుటతాళము quick time. తాళగించు tāḷa-ginṭsu. v. n. To play (the cymbals, &c.) తాళమువేయు. BD. iii. 1237. తాళగిరి one who plays the cymbals. తాళము వేయువాడు. తాళపత్రము tāḷā-patramu. n. A palm leaf. తాటాకు, చెవ్వాకు, తాళమానము tāḷa-mānamu. n. Beating time in music. T. iv. 77. తాళవృంతము tāḷa-vṛintamu. n. A fan made of palm leaf. విసనకర్ర.

(p. 596) divyamu divyamu. [Skt.] adj. Divine, heavenly, supernatural, celestial. Fairy, appertaining to fairies or demigods. Grand, superb, glorious, noble, fine, admirable, bright. ఒప్పునది. n. What is divine or done by God, a divine or providential act or event. A calamity sent by Providence, ఉత్పాతము. దివ్యభావము the spiritual sense. దివ్యప్రమాణము a solemn oath. దివ్యదృష్టి divya-dṛishṭi. n. Second sight, supernatural intelligence, దివ్యపాదుకలు seven league boots worn by hermits on active service. యోగవాగాలు. దివ్యచక్షువు divya-chakshuvu. n. One gifted with spiritual insight. జ్ఞానదృష్టిగల వాడు. A man with a good eyesight, మంచి కన్నులు గలవాడు. A blind man, i.e., one who used the mental instead of the physical vision, గుడ్డివాడు. దివ్యభామ divya-bhāma. n. A fairy, an angel. దివ్యార్చన or దేవాతార్చన divy-archana. n. Divine worship. దివ్యుడు divyuḍu. n. A god, a demigod.

(p. 711) para para. [Skt.] prep. Alien, other, appertaining to one's neighbour. పరకాయ ప్రదేశము transmigration from one body (కాయము) to another (పర) the magic power of shifting oneself into another body. పరకీయ para-kīya. adj. Alien, belonging to another. ఇతరునిది. n. A neighbour's wife, a strange woman, పరస్త్రీ, నాయికలలోనొకతె. పరజాతుడు para-jāṭuḍu. n. A slave, బానిసవాడు. పరతంత్రము or పరతంత్రత para-tantramu. n. Subserviency, obedience, dependence, agency. పరతంత్రము adj. Subservient, obedient, dependent. పరతంత్రుడు, పరపంతుడు or పరాధీనుడు n. A servant. పరదళము para-daḷamu. n. A foe, an enemy's army. పరదేశము. n. A strange country. పరదేశి para-dēṣi. n. A foreigner, an immigrant. A guest, అతిథి. Also, a wanderer, refugee or homeless wretch. పరధ్యానము para-dhyānamu. n. A Absence of mind, reverie. పరనారి para-nāri. n. A neighbour's wife, another's spouse. పరపురుషుడు another man, not one's own husband. పరపుష్టము or పరభృతము para-pushṭamu. n. A cuckoo, so called as being reared (పుష్టము) in another (పర) bird's nest. కోకిల. పరభృత్తు para-bhṛittu. n. A crow. పరమండలము para-manḍalamu. n. A foreign realm. పరమారకయంత్రము para-māraka-yantramu. n. A foe-slaying engine. A. ii. 8. పరరతి para-rati. n. Fornication, adultery. H. v. 253. పరలోకము para-lōkamu. n. The other or next world. Heaven. పరలోకగతుడు one who is dead or departed to the next world. పరలోకక్రియలు obsequies, rites for the rest of a departed soul. ఉత్తరక్రియలు పరవశము para-raṣamu. adj. Out of one's control from joy. ecstacy or sorrow, overpowered, seized in a paroxysm, given up to, transported with or overcome with ecstasy, beside oneself with any passion. పరాధీనము. పరవశత్వము para-vaṣatvamu. n. Bewilderment, wildness, ecstasy. పరవశుడు para-vaṣuḍu. n. One who is in ecstasy or wild with joy or sorrow. పరవాది para-vādi. n. A dissenter. A foe, an opponent, శత్రువు. An impetuous or precipitate man, ఆత్రగొట్టు. Swa. iii. 113. పరశ్శతము paraṣ-ṣatamu. adj. More than a hundred. పరస్సహస్రము more than a hundred. పరస్సహస్రము more than a thousand. పరసతి para-sati. n. Another man's wife a neighbour's wife, another woman. పరసదనము para-sadanamu. n. A neighbour's house. పరస్థలము or పరస్థానము para-stha-lamu. n. Another place. పరాధీనము par-ādhīnamu. n. Possesion by another. ఆ పుస్తకము పరాధీనములోనున్నది the book is in another person's hands. ఆ సొత్తు అంతా పరాధీనమైపోయినది the whole property has fallen into the hands of others. పరాధీనముచేయు to divert or turn aside from its right possessor. పరాధీనం ప్రాణసంకటం a life of dependence is a life of misery. adj. Dependent, subject or subservient to another. పరాధీనుడు par-ādhīnuḍu. n. One who is dependent on or subservient to another. అన్యునికి లోబడినవాడు. పరార్థనాది par-ārtha-vādi. n. A vakil, వకీలు.

(p. 746) pāli or పాలిటి pāli. [Tel. from పాలు a part or share.] adj. Connected with, appertaining to Near. పాలికాపు or పాలివాడు a comrade, a partner, భాగస్థుడు. n. A partner, proprietor or share-holder. A farm-servant. నాపాలిదైవము my tutelary god. వారిపాలి మృత్యువు the death that was doomed them. వారిపాలికేగె he went up to them. తన పాలిభాగ్యదేవత అని లోనికి కొంచుపోయి he looked upon the guest as a God and took him in. Vish. P. iv. 222.

(p. 877) bāpaḍu or బాపనయ్య bāpaḍu. [from Skt. బ్రాహ్మణ.] n. A Brahmin. బ్రాహ్మణుడు. బాపన bāpana. adj. Brahmin, Brahminical, appertaining to Brahmins. బాపనక్క, బాపత or బాపనది bāpan-akka. n. A Brahmin woman. బాపనచీమ. n. A large red ant found on trees. బాపనబాతు or బాపనకోడి bāpana-bātu. n. The Brahminy duck or Ruddy Sheldrake, Casaroarutila (F.B.I.) బాపనవాడు or బాపనుడు bāpana-vāḍu. n. A Brahmin. బాపరికము (బాపన+రికము) n. The state of being a Brahmin, Brahminhood, బ్రాహ్మణత్వము.

(p. 929) bhautikamu bhautikamu. [Skt. from భూతము.] adj. Elementary, appertaining to the elements. పాంచభౌతికము composed of the five elements.

(p. 930) bhrāta bhrāta. [Skt. Cognate with Eng. 'Brother.'] n. brother. తోడబుట్టినవాడు. భ్రాతృజుడు or భ్రాత్రీయుడు bhrātṛi-juḍu. n. The son of a brother. తోడబుట్టినవానికొడుకు. భ్రాతృస్నేహము bhrātri-snēhamu. n. Brotherly love. భ్రాతృవ్యుడు bhrātṛi-vyuḍu. n. The son of a brother, తోడబుట్టినవానికొడుకు. An enemy, పగవాడు. భ్రాత్రీయము bhrātṛi-yamu. adj. Fraternal, appertaining to a brother. తోడబుట్టినవాని సంబంధమైన.

(p. 948) madīyamu madīyamu. [Skt.] adj. Mine, appertaining to me.

(p. 982) miṇḍaḍu , మిండగాడు or మిండగీడు minḍaḍu. [from Skt. మింఠ.] n. A paramour. విటుడు. A person, పురుషుడు. A great man, అధికుడు. మిండ౛ంగము minḍa-ḍzangamu. n. A buck, a lascivious zangam. మిండతపసి a lascivious monk. 'గీ కడపట భుజంగ వేషంబు నడపినప్పు, డుండుబో గండుమీరి యీ మిండతపసి.' R. ii. 110. మిండతుమ్మెద minḍa-tummeda. n. A male carpenter bee. 'మిండతుమ్మెదల్ ముట్టనిపుష్పమంజరులు.' Kālahas. iv. 54. మిండప్రాయము the bloom of youth, యౌవనము. మిండవడ్డి a high or exorbitant interest on money lent, అధికమగువడ్డి. మిండమేఘము a great cloud, పెద్దమబ్బు. మిండతనము or మిండరికము minḍa-tanamu. n. Whorishness, rakishness, adultery, జారత్వము. మిండత or మిండలకోరి minḍata. n. A harlot, an adulteress, an unchaste woman. లంజ, జారిణి. మిండరి minḍari. adj. Loverlike, appertaining to a paramour విటసంబంధమై మిండరిమాటలు the words of a paramour.

(p. 1278) sande sande. [from Skt. సంధ్య.] n. Evening, సాయంకాలము. Daily prayers used by Brahmins, &c. సంధ్యావందనము. adj. Vesper; appertaining to the evening, or vesper hour. సాయంకాలపు. సందెచీకటి the evening twilight. సందెదీపమన్నా పెట్టదు she has not so much as a light in the evening. సందెవేళ or సందెకడ at even-tide, in the evening. 'అయ్యలుసందెవేళజని యాడగ నింటికి రాక.' H. iii. 69. సందెవార్చు to perform daily prayers. సందె౛ాము, సందెప్రొద్దు or సందెరేళ sande-ḍzāmu. n. The time of sunrise or sunset, when the night passes into the day or the day into the night. Generally, the evening.