(p. 132) inta inta. [Tel. ఇ+అంత] adj. This much, so large as this. ఇంతమట్టుకు thus far; as yet. ఇంతకు and beside all this. ఇంతలో meanwhile. ఇంతకుమున్ను, ఇంతకుపూర్వము heretofore. ఇక యింత this much more. ఇంతదాక all this while, thus far. ఇంత చెడ్డ so bad. ఇంతపొడుగు so long. ఇంతలు కన్నులు eyes so large. ఇంతలేసి పనులు such great works. నాలుగింతలు four times as much. ఇంతా అంతా కాదు it is vastly great, lit. it is not so much nor so much. వాడు పడ్డ ప్రయాసము ఇంతంతకాదు the trouble he is in is beyond telling. ఇంతంత దొంగకాడు he is no common rogue. ఇంతట intaṭa. adv. With this. ఇంతటిలో within this time. ఇంతటి such. ఇంతవట్టు inta-vaṭṭu. All this. ఇది అంతయును. ఇంతమాత్రము. ఇంతియ, or ఇంతె only this much; that's all ఇంతమాత్రమే, ఇంతియెగాని and notwithstanding all. ఇంతేకాకుండా and besides all this.

(p. 178) ṛṇamu ṛiṇamu. [Skt.] n. Debt, obligation. A claim, a title or lien. ఇంతకున్ను ఇక్కడి నీళ్ల ఋణము ఎన్ని రోజులు ప్రాప్తి ఉన్నదో besides I know not how much longer it is my fate to dwell here. ఋణపడు ṛiṇa-paḍu. v. n. To get into debt. ఋణముచేయు ṛiṇamu-chēyu. v. a. To contract a debt, to borrow. ఋణముతీర్చు ṛiṇamu-tīrṭsu. To discharge a debt. ఋణత్రయము the three kinds of obligation, viz., దేవఋణము, ఋషిఋణము and పితృఋణము. ఋణవిముక్తుడు ṛiṇa-vimuktuḍu. n. One who is free from debt. ఋణస్థుడు. or ఋణి or ఋణికుడు ṛiṇasthuḍu. n. A debtor. ఋణార్ణము ṛiṇārṇamu. n. A debt contracted to pay off another debt. అప్పు తీర్చుటకై చేసిన అప్పు.

(p. 181) ekku ekku. [Tel.] v. a. & n. To rise, increase, swell. To appear (by its effects as wine, water, poison, or medicine.) To affect the mind. To prevail as a report; to come to notice వాని తలకు మదము ఎక్కినది he is beside himself with pride or lust. వానికి మత్తెక్కినది he is intoxicated. వడ్డియెక్కినది interest has accrued. ఎక్కినవడ్డి the interest that accrued. వాని దుష్టగుణములు నీకు ఎక్కినవి you have caught his bad habits, or, followed his example. వార్తకెక్కు to become the theme or topic of discourse. వన్నెకెక్కినాడు he became celebrated, rose to distinction. వాసికెక్కిన celebrated, honoured. ఎన్నికకెక్కినాడు one who has risen to reputation. పది గంటలపొద్దు ఎక్కిన వేళ when it was ten o'clock, lit. when the sun has mounted (to) ten hours. ఆ పనికి ఎవరును ఎక్కలేదు no one came forward, or volunteered for the business. అతని మాట యెక్కదు his word will not do, or avail. తలకు నీళ్లెక్కి ౛లుబుగానున్నది the water has got into the head and I have a cold. To mount on, get upon. మంచమెక్కు to take to one's bed. ఎక్కుకొను ekku-konu. v. a. To mount on ఆరోహించు.

(p. 266) kāka kāka. [Tel. imperative of అగు.] v. n. (So) be it. అనుటయునట్లు కాకయనె on his saying so, so be it, said he. కాకయేమి why not? నీవు సుఖముగా నుందువుగాక mayest thou be happy. పోసిరోకాక probably they poured; they may have poured. కాక (negative imperfect participle of అగు.) Not being so, disliking. గిట్టక, సరిపడక. adv. Spitefully, through enmity. నామీదకాక యిది చేసినాడు he did this through ill will to me. కాక. (affix.) Except, besides, unless, but: ఇదికాక and besides this, further.

(p. 360) galijēru galijēru. [Tel.] n. A plant, hog-weed. Trianthema monogyna, పునర్నవ. గుంటగలిజేరు, గుంటగలగర or భృంగరాజము the verbesina plant. Eclipta erecta. Heyne. పచ్చపువ్వులగుంట గలిజేరాకు.

(p. 362) gāka gāka. [Tel.] affix. Except, besides, unless, but. ఇదిగాక and besides this, further.

(p. 371) guṇṭa or కుంట gunṭa. n. [Tel.] n. A pit, a hole of any kind. పల్లము. A pond కొలను. A tank. చెరువు. వాని కన్నులు గుంటలుపడినవి his eyes are sunken. A certain square measure of land, 1/4th of an acre. గుంట పెట్టి గంటవాయించు lit. to put in a pit and ring the bell, i.e., to forget మరచిపోవు. గుంటక gunṭaka. n. A harrow. పొట్టిగుంటక a small harrow. గుంటక గు౛్జులు the two pieces of wood in a harrow that connect the block with the front iron piece. గంటకదిండు the cross log of wood in a harrow. గుంటకపలుగు the iron part of a harrow. గుంటకపోయు gunṭaka-pōyu. v. t. To harrow. గుంటకయడ్డ the block of wood in a harrow. గుంటకోవి gunṭa-kōvi. n. A firepot, a rocket in an iron tube on a pole: a sort of firework fixed on a pole. పెట్లదిమ్మ. A kind of cannon. ఒక విధమైన ఫిరంగి. గుంటగలగర gunṭa-galagara. n. The shrub named Eclipta verbesina-prostrata. Ainslie. ii. 129. గుంట గలిజేరు gunṭagalijēru. n. A kind of hogweed గలిజేరు (q. v.) గుంటచాళ్లు gunṭa-ṭsāḷḷu. n. The game of marbles. గుంటదూలము gunṭa-dūlamu. n. A rafter. గుంటదూలము gunṭa-nakka. n. The Indian fox, Vulpes bengalensis. (F.B.I.) చిన్న జాతినక్క, గుంటమాన్యము guṇṭa-mānyamu. n. A petty field (Vizāg.) చిన్న మాన్యము.

(p. 385) gairu gairu [H.] adj. Other besides, excepting. ఇతరమైన. గైరు హా౛రు gairu-hāzaru. adj. Missing, absent, not present.

(p. 449) cuṭṭu ṭsuṭṭu. [Tel.] v. a. To go about, to go round. To roll, wrap up, to wind up, to encircle or clasp in an embrace. To hem in, surround, to overtake (as sin does). To draw a circle. To make small ciphers, thus: సున్నచుట్టు, క్రారావడిచుట్టు to write o or ; పాగాచుట్టు to tie a turban. చుట్టుకొను or చుట్టుపారు to surround, hem in, roll up. To turn, to go round. దోవచుట్టుకొని వేళ్లుచున్నది here the road makes a sweep. చుట్టు n. A turn, a round, a circuit, a circumference. A turn or bout: a time. A toe ring, worn by women కాలియుంగరము, తలచుట్టు a turban. గోరుచుట్టు a whitlow. ఎన్నిచుట్లు చెప్పేది how often am I to tell you? చుట్టు adj. & adv. Around, round about, out of the direct way. చుట్టలుగు, చుట్టువాలు or చుట్టుకైదువు ṭsuṭṭ-alugu. (చుట్టు+అలుగు.) n. The Discus of Vishnu చక్రమనే ఆయుధము. R. iii. 42. చుట్టిల్లు a round hut without posts or pillars: చుట్టివచ్చు to go round anything; ప్రదక్షిణముచేయు. To surround పరివేష్టించు. చుట్టుకొల్లారము, చుట్టుకొల్లారు or చుట్టుమాలె ṭsuṭṭu-kollāramu. n. A house built round an open area, with a chamber at each corner and a gallery between. చుట్టుగుల్ల ṭsuṭṭu-gulla. n. A volute shell. గుండ్రని శంఖము. చుట్టుదల ṭsuṭṭu-dala. n. The act of surrounding చుట్టుట. చుట్టుతిరుగు ṭsuṭṭu-tirugu. v. n. To go the rounds, as a patrol. చుట్టుపట్టు ṭsuṭṭu-paṭṭu. n. All sides. Roundabout. చుట్టుపడు ṭsuṭṭu-paḍu. v. n. To fall out of the direct route: to go round. చుట్టుముట్టు ṭsuṭṭu-muṭṭu. v. n. To encamp around, besiege, hem in, surround. Vish P. viii. 64. చుట్టువేదెము ṭsuṭṭu-vēḍemu. n. Riding a horse round the ring. Dasav. X. 145. గుర్రపుమండలగతి. చుట్టువేలు or చుట్టనవేలు ṭsuṭṭu-vēlu. n. The forefinger. 'చుట్టువేలునచక్కచూపంగగలవే.' R. iv. 167. చుట్టూరు ṭsuṭṭ-ūru. adv. Roundabout.

(p. 426) centa chenta. [Tel.] n. Nearness. సమీపము, చేరువ. adv. By, at, beside, along. తండ్రి చెంతనుండి కాపాడిరి they screened him from his father.

(p. 711) para para. [Skt.] prep. Alien, other, appertaining to one's neighbour. పరకాయ ప్రదేశము transmigration from one body (కాయము) to another (పర) the magic power of shifting oneself into another body. పరకీయ para-kīya. adj. Alien, belonging to another. ఇతరునిది. n. A neighbour's wife, a strange woman, పరస్త్రీ, నాయికలలోనొకతె. పరజాతుడు para-jāṭuḍu. n. A slave, బానిసవాడు. పరతంత్రము or పరతంత్రత para-tantramu. n. Subserviency, obedience, dependence, agency. పరతంత్రము adj. Subservient, obedient, dependent. పరతంత్రుడు, పరపంతుడు or పరాధీనుడు n. A servant. పరదళము para-daḷamu. n. A foe, an enemy's army. పరదేశము. n. A strange country. పరదేశి para-dēṣi. n. A foreigner, an immigrant. A guest, అతిథి. Also, a wanderer, refugee or homeless wretch. పరధ్యానము para-dhyānamu. n. A Absence of mind, reverie. పరనారి para-nāri. n. A neighbour's wife, another's spouse. పరపురుషుడు another man, not one's own husband. పరపుష్టము or పరభృతము para-pushṭamu. n. A cuckoo, so called as being reared (పుష్టము) in another (పర) bird's nest. కోకిల. పరభృత్తు para-bhṛittu. n. A crow. పరమండలము para-manḍalamu. n. A foreign realm. పరమారకయంత్రము para-māraka-yantramu. n. A foe-slaying engine. A. ii. 8. పరరతి para-rati. n. Fornication, adultery. H. v. 253. పరలోకము para-lōkamu. n. The other or next world. Heaven. పరలోకగతుడు one who is dead or departed to the next world. పరలోకక్రియలు obsequies, rites for the rest of a departed soul. ఉత్తరక్రియలు పరవశము para-raṣamu. adj. Out of one's control from joy. ecstacy or sorrow, overpowered, seized in a paroxysm, given up to, transported with or overcome with ecstasy, beside oneself with any passion. పరాధీనము. పరవశత్వము para-vaṣatvamu. n. Bewilderment, wildness, ecstasy. పరవశుడు para-vaṣuḍu. n. One who is in ecstasy or wild with joy or sorrow. పరవాది para-vādi. n. A dissenter. A foe, an opponent, శత్రువు. An impetuous or precipitate man, ఆత్రగొట్టు. Swa. iii. 113. పరశ్శతము paraṣ-ṣatamu. adj. More than a hundred. పరస్సహస్రము more than a hundred. పరస్సహస్రము more than a thousand. పరసతి para-sati. n. Another man's wife a neighbour's wife, another woman. పరసదనము para-sadanamu. n. A neighbour's house. పరస్థలము or పరస్థానము para-stha-lamu. n. Another place. పరాధీనము par-ādhīnamu. n. Possesion by another. ఆ పుస్తకము పరాధీనములోనున్నది the book is in another person's hands. ఆ సొత్తు అంతా పరాధీనమైపోయినది the whole property has fallen into the hands of others. పరాధీనముచేయు to divert or turn aside from its right possessor. పరాధీనం ప్రాణసంకటం a life of dependence is a life of misery. adj. Dependent, subject or subservient to another. పరాధీనుడు par-ādhīnuḍu. n. One who is dependent on or subservient to another. అన్యునికి లోబడినవాడు. పరార్థనాది par-ārtha-vādi. n. A vakil, వకీలు.

(p. 798) pai or పయి pai. [Tel.] n. The upper part of any thing, the outer part or exterior మీదు, ఉపరిభాగము. adj. Upper, higher superior. External. Extra. పైచుంగుడి petty sums that remain over. వానిపైబట్ట the garment he had on. ఆపైయేడు the next year, either before or after, ముందుఏడు. పైవిరోధము seeming enmity. పైపనులు the further acts; also, out-door work. వాడు నాకు పైచెయ్యిగానుండును he is my superior. వట్టిపైమాటలు this is mere talk. పైమినుకు mere external beauty. పైవెల్లువ freshes in a river. దానికి అందరును పైబడుదురు all are eager to get it. పైకొను or పయికొను pai-konu. v. n. and a. To exceed, మీరు. To come upon (with hostile intent) మీదికి వచ్చు. To get upon, mount, on attack and overcome. కవియు. To attempt, యత్నించు. To happen, కలుగు. పైకొలుపు pai-kolupu. To cause to happen, to fall upon, &c. 'తన తరుణియగునో కాదోయని సందియ మందినిక్క మరయుదునని పైకొను ఘనపరితాపంబున వనితంగనిపల్కె.' HK. v. 53. పైగస్తీ pai-gasthī. [H.] n. A patrol.పైగా pai-gā. adv. Above, up. Into the bargain, besides, above all; in the next place. పై౛ాలిపశువు pai-ḍzali-paṣuvu. n. A brindled ox. పైన or పైని paina. adv. On the top, upon, over, above. In future, hereafter. పైనచెప్పు go on, speak on. పైననడపవలసినదియేమి what is to be done afterwards? నిన్ను శిక్షించేవాడు పైన ఉన్నాడు there is one above who will punish you. పైనబడకుము or పైబడకుము do not touch me. పైపక్కపడు pai-pakka-paḍu. v. n. To caress, పక్కలపైనబడు. 'అయ్యయయ్యయటంచు నెయ్యంబుమీరగా పలుమారు పైబక్కబడకయుంట.' N. ix. 103. పైపడు or పైబడు pai-paḍu. v. n. To fall upon, attack, పైకొను, కవియు. To exceed మీరు ఆ గుర్రమునకు అందరును పైబడుచున్నారు all of them are contending for the horse. M. x. i. 145. పైపాటు pai-pāṭu. n. An attack or encounter, కవియుట. పైపైగా pai-pai-gā. adv. Easily, superficially, cursorily, సులభముగా. పైయెద్దు or పైవన్నెయెద్దు pai-y-eddu. n. An ox with the belly alone white, called a sheeted ox. పైవిలాసము pai-vilāsamu. n. A superscription or address on a letter.

(p. 957) mari mari. [Tel.] n. A time, season, తడవ. ఒకమరి or ఒక్కమరి once. adv. More, further, still, else, again, then, so, మరియు, వెండియు. ఇంకను, అనంతరము. మరేమిలేదు there is nothing else, or nothing more. మరేమి what else? what more? నేను మరెప్పుడు వచ్చేది then when shall I come? మరి మంచిది so much the better. మరి వేరేలేదు there is nothing else. మరియొక another. మరియొకటి another thing. మరియొకడు another man. మరిన్ని or మరియును besides, also, moreover. మరియెట్లు in what other way? మరికొన్ని a few more. మరి నాలుగు four more. వాడు ఎవడు who is that man? మరియెవరు లేరు nobody in particular. మరేమి లేదు there is nothing further. ఇది మరీతొందర this is more troublesome. మరిమరి mari-mari. adv. Very much, మిక్కిలి, అత్యంతము. Again and again, more and more, మరియుమరియు.

(p. 999) muṭṭu muṭtu. [Tel.] v. a. and v. n. To touch, తాకు. To attack as an enemy, శత్రువును తాకు. To touch or strike a sensitive part of the body, మర్మమునుతాకు. To besiege, ముట్టడించు. To be ended or finished, కడముట్టు. To arrive, be received, obtained. నాకు రూపాయిలు ముట్టలేదు I did not receive the rupees. ముట్టగొలుచు to worship to the end, or with unfailing devotion, కడవెళ్లకొలుచు. 'ముట్టగొలిచినఫలం బిట్టుండవలదె.' BD. v. 457. రాత్రి తుదముట్టగానే (Vasu. iv. 170.) as soon as night came to its close. ఇది తుదముట్టేదెన్నటికో when will this be finished? వానిని సర్పము ముట్టినది a snake bit him. n. Contact, touching, తాకుడు. Defilement by contact. Hence, the menses. A tool or instrument, ఉపకరణము. వానికి అంటుముట్టులేదు he does not care about being touched. పనిముట్టు or కొరముట్టు a tool. కన్నపుముట్టు (B. v. 807.) a house breaker's tool for boring walls adj. Defiling, foul, unclean, menstruous. ముట్టయిన menstruous. ముట్టుకొను muṭṭukonu. v. a. To touch, తాకు. To besiege, ముట్టడించు. To surround, encroach upon, ఆక్రమించు. ముట్టుకొలుపు muṭṭu-kolupu. v. a. To cause to touch or besiege. రామా. vi. ముట్టుకోలు muṭṭu-kōlu. n. A siege, ముట్టడి. ముట్టుకొలుగొను, ముట్టుకోల్గొను, ముట్టుకోలుపట్టు, ముట్టుకోల్పట్టు or ముట్టుకోలుపరుచు Same as ముట్టడించు. ముట్టుది or ముట్టుత muṭṭudi. n. A menstruous woman. ముట్టచెప్పు muṭṭacheppu. v. a. To assign. చెల్లగట్టు. నాకు పదిరూపాయలసొమ్ము ముట్టజెప్పినాడు. he paid or gave me ten rupees. ముట్టడి muṭṭaḍi. n. A siege, blockade. ఊరుచుట్టుకొని అరికట్టడము. ముట్టడించు or ముట్టడివేయు muṭṭaḍ-inṭsu. v. a. To besiege. ఊరుచుట్టుకొని అరికట్టుకొను. ముట్టడము or ముట్టణము muṭṭaḍamu. n. Compulsion, oppression, నిర్భంధము. The act of laying siege to a place, ముట్టడించుట. ముట్టించు muṭṭinṭsu. v. a. To cause to touch. To light a candle, to kindle, i.e., communicate (fire) తాకిమచు. ముట్టికాళ్లు muṭṭi-kāḷḷu. n. Knees that touch. ముట్టికాళ్లవాడు. a knock-kneed man. ముట్టికాళ్లువేసికొను to kneel down. ముట్టుపడు muṭṭu-paḍu. v. n. To be troublesome, సంకటమగు. ముట్టుపాటు muṭṭu-pāṭu. n. Trouble, సంకటము. ముట్టుసందు muṭṭu-sandu. n. A blind alley. ఆవల పోవుటకు దారిలేనిది.

(p. 1096) lagga lagga. [Tel.] n. An escalade, scaling, (ముట్టడించి) కోటపైకిపాకడము. లగ్గలెక్కు, లగ్గపట్టు or లగ్గలుపట్టు to scale a fort, ముట్టడి వేసి కోటనెక్కు. లగ్గదింపు lagga-dimpu. n. Assualt bafflers; (these were stones kept upon fortresses to be rolled down upon the besiegers.) కోటమీదనుంచి శత్రువులపైకి దొర్లించేబండలు.