(p. 123) ārti ārti. [Skt.] n. Distress, pain, affliction. దుఃఖము. ఆర్తుడు ārtuḍu. n. A sorrowful or afflicted man. ఆర్తరక్షకుడు a reliever of the distressed. ఆర్తకారి he who bewails or laments P. vi. 84. మదనార్తుడై amorous.

(p. 316) koṭṭivēyu koṭṭi-vēyu. To strike off, exclude, dismiss, cut off. కొట్టుకొనివచ్చు to be carried towards by wind or water. కొట్టుకొనిపోవు to be blown away, to be carried off. కొట్టుకొను koṭṭu-konu. To beat oneself. To bewail, to lament. To beat, as the pulse. ధాతువు కొట్టుకొంటున్నది the pulse beats. దానిమీద ప్రాణాలు కొట్టుకొంటవి, or దానిమీద మనసు కొట్టుకొంటుంది his heart is set upon her.

(p. 326) kōḍāḍu kōḍāḍu. [Tel.] v. n. To amazed or confounded. To bewail అఘోరించు. To suffer pain బాధపడు. 'మొగము వెలవెల బుచ్చును కోడలింగూడికోడాడుచు.' G. v. 223. 'కూడెరుంగక తగగొంటివి చాలు, గోడాడకిచ్చోట గూర్చుండుమనుచు,' Dab. 217.

(p. 607) dēvu dēvu. [Tel.] v. a. To rinse. To take rice, &c. out of water with the hand. To grope for, as with a drage under water, to trample on so as to destroy, as salt. నీళ్లలోనుండి తడవియెత్తు, వెదకు. v. n. To turn, as the stomach when queasy. నా కడుపు దేవుచున్నది I am sickish; my stomach turns. దేవుకొను dēvu-konu. v. t. To scrape together. To root up, turn up. To plunder, rifle. 'పదార్థంబులు దేవుకొని వచ్చి.' BD. v. 696. దేవురించు dēvurinṭsu. v. a. To sue, intreat, plague or beset with petitions, to beg eagerly, to importune. దీనవృత్తిని యాచించు, దైన్యమునొందు. దేవురుగొట్టు dēvuru-goṭṭu. n. A sneak, one who sues for favour, a mean beggar. దేబె, దీనుడు. దేవురింపు or దేవురు dēvu-rimpu. n. Begging with importunity. Lamentation, bewailing, complaining, ఏడ్పు, మొర. దేవులాడు dēvul-āḍu. v. n. To dive in water, to search in water. To roam about, to be in trouble, to pine or struggle. దేవులాడి సాధిస్తిని I managed to effect it with a great effort.

(p. 707) panavu panavu. [Tel.] v. n. To grieve, to bewail. ప్రలాపించు, పలనరించు. పనవి sorrowfully. 'జనకతనయ తన్ను సౌమత్రి యడవిలో, విడిచిపో వగాంచి యడలియాత్మ, జింతము నిగివంతజేడ్పణి యెలుగెత్తి, పనవిపనవియేడ్చు పతిదలంచి.' Padm. ix. 12.

(p. 1089) rollu rollu. [Tel.] v. n. To bewail, ప్రలాపించు. రొల్లుడు rolluḍu. n. Bewailing, a wail. ప్రలాపము, రొం౛ుడు.

(p. 1145) vā vā. [Tel. Short for వాయి.] n. The mouth, the face. నోరు. 'నగముదుమ్మున బూడి చిగిరింతనామూయబెరిగిన నూతిపాతరబొరియల.' A. vi. 12. టీ నామూయ పెరిగినచిగిరింత, గడ్డిముఖమెల్లా మూయబెరిగిన. The edge of a sword, ఖఢ్గధారి. వాకట్టు vā-kaṭṭu. n. Gagging, వాగ్భంధనము. నోరుతెరవకుండా చేయడము. ఈతాఖట్టు వాకట్టు అయినది this mortgage is fore-closed. v. a. To gag. నోరెత్తకుండాచేయు.' కుక్కలవాకట్టినృపావరో ధగహభాగంబుల్ ప్రవేశించి.' HN. v. 158. వాకాటు vā-kāṭu. n. Wrangling, వాగ్వాదము. వాచచ్చిననాడు a dumb animal, i.e., a mere fool. నాచెరుచు vā-cheruṭsu. v. a. To spoil the taste of the mouth. వాచరచు vā-ṭsaraṭsu. v. a. Lit: to beat the mouth. To beg alms. (Indian beggars or complainants often slap their open mouth with the open hand in wailing to attract attention.) దీనవృత్తిని యాచించు, నోటిమీదమొత్తుకొను. v. n. To cry. మొరపెట్టు. 'నాత్రోవకడ్డంబు నిలిచివా చరువకనిలునిలుండనుచు.' BD. v. 1050. వాచరువక, మొత్తుకోకుండా. వాచవి vā-ṭsavi. n. Taste or flavour to the mouth. నోటి రుచి. 'భూవరకుమారునకు వాచవిగాసిద్ధవరుడు ద్రావించి.' Sār. D. 556. వాతెర vā-tera. (వా+తెర.) n. The lower lip; lit. the screen of the mouth. పెదవి, అధరోష్ఠము వాపాఠము vā-pāṭhamu. n. Recitation, repeating verses by rote. ముఖస్థముగా నుండడము. 'భరతశాస్త్రంబు వాపాఠంబు వీణె పరిపరివిధముల పలికింపజేర్చు.' నాపుచ్చు vā-puṭsṭsu. v. a. To open the mouth. నోరుతెరచు. To say or tell, చెప్పు. వాపోవు vā-pōvu. v. n. To cry out, to chatter or babble. To cry or bewail, రోదనముచేయు, అక్కరలేనిమాటలాడు, ఏడ్చు.

(p. 1153) vāpuccu va-putstsu. [Tel.] v. a. To open the mouth, నోరుతెరచు. To say or tell, చెప్పు. వాపుచ్చని unsaid, that cannot be said, చెప్పని, చెప్పగూడని. వాపోవు vā-pōvu. v. a. To cry out, అరచు. To cry, bewail, weep, ఏడ్చు. వాపోక vā-pōka. n. Crying, అరచుట, ఏడ్చుట.

(p. 1188) vilapiñcu vi-lapinṭsu. [Skt.] v. n. To lament, wail; to be in grief or affliction. తలచుకొని తలచుకొనిఏడ్చు, వనరు. విలాపము or విలపనము vi-lāpamu. Lamentation, weeping, bewailing. కలవరింత, తలచుకొని యేడ్వడము, దుఃఖముతోడి మాట. విలాపించు vi-lāpinṭsu. v. n. To lament, to be in grief or affliction. ఏడ్చు. విలపించు.

(p. 1392) heccu or ఎచ్చు heṭsṭsu. [Tel.] v. n. To increase, grow, multiply, ఆధిక్యము. 'అరవిందములగచ్చలడగించు జిగిహెచ్చు.' Swa. vi. 107. హెచ్చరించు or ఎచ్చరించు heṭstsar-inṭsu. v. a. To encourage, hint at, allude to, advert to, call to memory, warn, సూచనచేయు. హెచ్చరిక or ఎచ్చరిక heṭsṭsar-ika. n. A hint, intimation, precuation, warning, arousing, encouragement. సూచన, జాగ్రత్త. Joy, సంతోషము. 'కుబేరశంకరుల్ సరసనుగొల్వ మ్రొక్కులిడ స్వామి పరాకవధారుదేవ, హెచ్చరికయటంచు కంచుకులు.' N. i. 177. హెచ్చరిల్లు or ఎచ్చరిలు heṭsṭsar-illu. v. n. To increase, grow, improve. అభిపృద్ధినొందు To be encouraged, to beware, to be on the alert. ఎచ్చరిక కలిగియుండు. 'ఏ యుపాయంబు చేసైన సెచ్చరిలగనీక రాక్షసకులము రమేశ్వరుండు తునుముననుశంక.' KP. vi. 26. హెచ్చించు hechch-inṭsu. v. a. To increase, augment, multiply, అధికముచేయు. హెచ్చిల్లు, హెచ్చిలు or ఎచ్చిలు hechch-illu. v. n. To augment, increase, multiply, అధికమగు. హెచ్చు, హెచ్చిన or ఎచ్చిన heṭsṭsu. adj. Exceeding, much, more, excessive, great, superior. అధికమైన, వెలపొడుగైన.' హెచ్చినమైత్రి.' A. iv. 187. నన్ను హెచ్చుతక్కువలుగా మాట్లాడినాడు he reviled me. హెచ్చుతగ్గులుగానుండే భూమి uneven ground, land that is up and down. హెచ్చుగ or హెచ్చుగా heṭsṭsu-ga. adv. Much, more, greatly. అధికముగా. 'వజ్రముల్ పగడాలు తూములన్ హెచ్చుగగొల్తు రెప్పుడు.' T. ii. 19.